Tibetan
་རྩ་འདབ་བ་ཐག་འཛིང་བ་ལྟར་ཡོད་པར་བཤད་ཀྱང་༔ དེ་དག་པར་བྱ་བ་དང་གྲོལ་བར་བྱ་བ་དང་སྦྱོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས༔ རྟེན་ རྩ་ལ་དེ་ལྟར་སྒོམ་ན༔ རླུང་སེམས་ཐིག་ལེའི་འཇུག་པ་སྐྱོན་ཅན་དུ་འགྱུར་ནས་གེགས་དང་གོལ་སར་འཆོར་ཉན་ཡོད་པས༔ འདིར་དབུ་མ་ཁོ་ན་བསྒོམ་པ་ཟབ་བོ༔ རོ་རྐྱང་ཡང་དབུ་མ་དང་དོན་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བསྒོམ་པ་འདི་ཟབ་བོ༔ དབུ་མ་འདི་ལ་ཐབས་ཀྱི་དབུ་མ་གཞུང་པ༔ ཤེས་རབ་ཀྱི་དབུ་མ་སྲོག་རྩ༔ དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབུ་མ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་༔ སྲོག་རྩའི་སྦུབ་ན་ཡོད་པ་དང་༔ སྲོག་རྩའི་སུལ་ན་ཡོད་པ་དང་༔ ད་ལྟ་དངོས་སུ་ཡོད་ལ་ཤི་ནས་ཡལ་བར་འདོད་པ་སོགས༔ རྒྱུད་དང་གྲུབ་ཆེན་སོ་སོའི་བཤད་པ་མང་དུ་ཡོད་ན་ཡང་༔ དགག་བཞག་གི་སྤྲོས་བ་བསྐྱུངས་ནས༔ འདིའི་ལུགས་ཀྱི་མ་དག་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་ལུས་འདི་ལ་ཡོད་པའི་སྦྱང་གཞིའི་དབུ་མ་ནི་སྲོག་རྩ་ནག་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ༔ འོ་ན་ཁྲག་སོགས་མེད་པར་གསུང་པ་དང་འགལ་ལམ་སྙམ་ན༔ འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབུ་མ་སྟེ་སྲོག་རྩ་དེ་ལ་གནས་པའོ༔ འདིར་སྦྱང་གཞི་དེ་དམིགས་རྟེན་ཙམ་དུ་བྱས་ནས་སྦྱོང་བྱེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབུ་མ་བསྒོམས་པས༔ སྦྱངས་འབྲས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་འགྲུབ་པ་སྟེ༔ དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་ཁོ་ན་བསྒོམས་ཏེ༔ དེ་ཡང་ཐོག་མར་ལྟེ་བར་དབུ་མ་ཐུང་ངུ་ཞིག་ སྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན༔ ཐོག་མར་ལུས་ཆགས་པའི་ཚེ་ལྟེ་བ་སྤྲུལ་བའི་འཁོར་ལོའི་དབུས་རྩ་མཆོག་བ་གླང་མིག་ཅེས་བྱ་བ༔ རི་དྭགས་ཨེ་ན་ཡའི་མིག་ལྟ་བུ་བྷ་གའི་རྩ་བདེ་སྟོང་གི་དྲོད་བསྐྱེད་པ་ཞིག་ཆགས༔ དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབུས་ཡིན་ལ༔ དེས་ལུས་ཡང་མང་དུ་རིམ་པར་བསྐྱེད་པས༔ དབུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན༔ དེ་དང་མཐུན་པར་འདིར་ཡང་ལྟེ་བར་དབུ་མ་ཐུང་དུ་བསྒོམ་པའོ༔ འོ་ན་རྡོ་རྗེ་ལུས་ལ་གྲུབ་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པར་དབུ་མ་ཐུང་ངུ་བསྒོམ་པ་དང་༔ རོ་རྐྱང་དང་འཁོར་ལོ་གཞན་མི་སྒོམ་པར་དབུ་མ་ཁོ་ན་བསྒོམ་པ་སོགས༔ འཐད་དམ་སྙམ་ན་ཚིག་རིས་དང་བསྒོམ་བྱ་མི་གཅིག་ཀྱང་དོན་ལ་མཐུན་ཏེ༔ སྔོན་གྱི་གྲུབ་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་ཁྲིད་ཡིག་ལས་ཀྱང་༔ ལུས་ཀྱི་མཐའ་སོར་མོ་ཚུན་ཆད་དབུ་མས་ཁྱབ་པར་སྒོམ་པར་གསུངས་ཤིང་༔ དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་རྩ་གནས་གང་དུ་རླུང་ཟིན་ཀྱང་ཡོན་ཏན་སྐྱེད་པ་ལས་སྐྱོན་མི་བསྐྱེད་པའི་མན་ངག་སྙན་བརྒྱུད་དུ་བཤད་དོ། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབུ་མས་ནི་སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་གསུངས་པ་ཡང་༔ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབུ་མ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་མི་ཟད་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོ་ ཡིན་ལ༔ དེ་སྒོམ་པའི་རྟེན་ཙམ་དུ་ལུས་ཀྱི་སྲོག་རྩ་ལ་དབུ་མ་ཞེས་འདོགས་པ་ཡིན་གྱིས༔ དིང་སང་འཁྲུལ་འཁོར་བརྒྱབས་ནས་གསུས་པ་ཉག་གེ་བྱས་པས་རྩ་རྒྱུད་སྦོམ་པོ་མཐོང་བ་ལ་དབུ་མ་ཚུགས་བ་ཞེས་ངོ་མཚར་དུ་བྱེད་པ་སོགས་ནི༔ གསང་སྒྲུབ་ཀྱི་རླུང་དང་ཐིག་ལེ་འབྱིན་སྡོམ་ནུས་པའི་རྩ་བོ་ཆེ་ཞིག་ལ་དབུ་མར་མིང་བཏགས་པ་སྟེ༔ དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གི་དབུ་མ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག༔ དེ་ནི་སྦྱང་གཞི་མ་དག་པའི་དབུ་མ་ཡང་མིན་པར་མངོན་ཏེ༔ གཞུང་པ་དང་སྲོག་རྩ་ནག་པོ་གང་ཡང་གསུས་པའི་ཕྱིར་མཐོང་མི་སྲིད་པས་སོ༔ དེས་ན་དེ་དབུ་མར་རློམས་པ་ནི༔ བླ་མེད་རྒྱུད་འགྲེལ་གང་ཡང་མ་གཟིགས་པའི་གཏམ་དུ་མངོན་ནོ༔ དེ་ཡན་གྱི་གོ་བ་བསྐྱེད་ནས་བསྒོམ་བྱའི་དམིགས་པ་དངོས་ནི༔ འདིར་སྭ་བྷ་ཝའམ་ཤུ་ནྱ་ཏས་དངོས་འཛིན་སྟོང་པར་སྦྱངས་ཀྱང་རུང་༔ ལྟ་བའི་གོ་རྟོགས་ལེགས་པོར་ཡོད་ན་དངོས་པོ་རྣམས་རང་རང་ངོ་བོས་སྟོང་པར་ཤེས་ན་སྔགས་མི་དགོས་ཏེ། རང་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཁྲོ་བོར་བཞེངས་པ༔ སྤང་བྱ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ཤིང་ཟ་བར་བྱེད་པ༔ སྐུ་མདོག་པདྨ་རཱ་གའམ་བྱི་རུ་ལྟ་བུ་ལ་ཉི་མའི་སྙིང་ པོ་ལྟར་འོད་འབར་བ༔ སྤྱན་གསུམ་དང་ལྡན་ཞིང་ཞལ་ཅུང་ཟད་གདངས་པ་བཞད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞི་མ་ཁྲོ༔ ཞབས་གཉིས་ཡེ་ཤེས་འབེབས་པའི་ཆ་ལུགས་བཞེངས་པའི་སྟབས་ཀྱིས་བཞུགས་པས་མཉེན་ལྕུག་ལྡེམ་པ༔ ཕྱག་གཉིས་གཡས་སྣང་སྲིད་ཀྱི་བཅུད་དང་སྙིང་པོ་ལེན་པའི་བརྡར་སྙིང་དང་༔ དོན་གྱི་འབྲས་བུ་མྱུར་དུ་ལོན་པའི་བརྡར་དོན་ཡོད་པའི་ཞགས་པ་དམར་པོ་གཉིས་ཕྱག་ཐབས་སུ་བསྣམས་ཤིང༔ གཡོན་བག་མེད་པའི་གཉིད་ལས་བསླངས་ནས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ས་ལམ་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་བརྡར་སེ་གོལ་གཏོགས་པར་བྱེད་པ་སྐུ་གཅེར་བུ་ལ་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ཆས་སོགས་ཁྲོ་བོའི་ཉམས་དུ་མ་དང་ལྡན་ཞིང་༔ བར་ཆད་ཀྱི་བགེགས་དཔུངས་བསྲེགས་པའི་བརྡར༔ རང་འོད་བདེ་དྲོད་ཀྱི་མེ་དཔུང་རབ་ཏུ་འབར་བའི་དབུས་སུ་བཞུགས་པ༔ དེ་ཡང་ཞལ་གཅིག་ནི་ཆོས་སྐུ་ཉག་གཅིག༔ ཕྱག་གཉིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ༔ ཞབས་གཉིས་ནི་བདེན་པ་གཉིས༔ སྤྱན་གསུམ་ནི་སྐུ་གསུམ༔ མཆེ་བ་བཞི་ནི་བདུད་བཞི་བཅོམ་པ༔ སྐུ་མདོག་དམར་ཞིང་འགྲོ་ལ་ཐུགས་རྗེས་ཆགས་པ༔ འཁོར་བའི་འདམ་གྱིས་མ་གོས་པས་པད་ གདན༔ འགྲོ་བའི་མུན་པ་སེལ་བས་ཉི་གདན༔ སྟོབས་བཅུ་རྫོགས་པས་དཔལ་ཆེས་བཅུ༔ ཚོགས་བརྒྱུད་དག་པས་དུར་ཁྲོད་ཆས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན
Chinese
据说，脉如树根枝叶般交织缠绕，但它们是需要净化、解脱和修习的。如果在脉轮上这样修习，气、心、明点的运行会变得有缺陷，可能会遭遇障碍和歧途。因此，在此修习中脉才是最深奥的。甚至修习单脉，也应将其归摄为与中脉意义相同，这样的修习才是最深奥的。关于中脉，有人认为有方便的中脉（གཞུང་པ།），智慧的中脉命脉（སྲོག་རྩ།），二者之间存在着智慧的中脉；有人认为它存在于命脉之中；有人认为它存在于命脉的缝隙中；有人认为它现在真实存在，死后则消失等等。虽然经续和各位大成就者的说法众多，但省略了辩驳的繁琐。按照此处的说法，对于这不净的、由业力成熟而形成的身体而言，存在的需要净化的中脉，就是黑色的命脉本身。那么，有人会想，这是否与经中说没有血等相矛盾呢？这是智慧的中脉，它位于命脉之中。在此，仅仅将需要净化的对象作为观修的所缘，从而修习能净化的智慧中脉，最终会成就净化的结果——金刚身。因此，仅仅修习中脉。而且，最初在脐部修习一个短的中脉的理由是：最初身体形成时，在脐部化身轮的中央，有一条名为“牛眼”的最胜脉，它像母鹿的眼睛一样，能从女性生殖器处产生乐空之暖。这是所有脉的中心，它逐渐地、次第地产生了更多的身体，因此被称为中脉。与此相应，这里也在脐部修习一个短的中脉。那么，有人会想，修习短的中脉，与金刚身的成就方式不符，而且不修习单脉和其他脉轮，只修习中脉等等，这合理吗？虽然文字和修习的对象不同，但实际上意义是相符的。以前的大成就者的教导书中也说，身体的末端，甚至手指，都要观想被中脉所遍布。这样修习，无论气停留在哪个脉轮位置，都会产生功德，而不会产生过失，这是口耳相传的窍诀。同样，智慧的中脉遍布一切显现、有情、轮回、涅槃，这是因为智慧的中脉是所有佛的金刚身。
English
It is said that the channels are like tangled roots and branches, but they need to be purified, liberated, and practiced. If you meditate on the channels in this way, the flow of wind, mind, and bindu will become flawed, and there is a risk of encountering obstacles and straying into wrong paths. Therefore, meditating on the central channel alone is the most profound here. Even practicing the single channel, it should be summarized as having the same meaning as the central channel, and this practice is the most profound. Regarding the central channel, some believe that there is the central channel of means (གཞུང་པ།), the central channel of wisdom, the life force (སྲོག་རྩ།), and that there is a central channel of wisdom between the two; some believe that it exists within the life force; some believe that it exists in the gap of the life force; some believe that it exists now and disappears after death, and so on. Although there are many explanations in the tantras and by various great accomplished ones, the complexities of refutation and establishment are omitted. According to this tradition, for this impure body formed by the maturation of karma, the central channel that needs to be purified is the black life force itself. Then, one might wonder, does this contradict the statement that there is no blood, etc.? This is the central channel of wisdom, which resides in that life force. Here, by taking the object to be purified as merely the object of meditation, and then meditating on the purifying central channel of wisdom, the result of purification, the Vajra Body, will be accomplished. Therefore, meditate only on the central channel. Moreover, the reason for initially meditating on a short central channel at the navel is that when the body is first formed, in the center of the navel's manifestation wheel, there is a supreme channel called the "Bull's Eye," which is like the eye of a doe, and which generates the bliss-emptiness warmth from the female genitalia. This is the center of all channels, and it gradually and sequentially generates more of the body, hence it is called the central channel. Correspondingly, here too, one meditates on a short central channel at the navel. Then, one might wonder, is it reasonable to meditate on a short central channel, which is inconsistent with the way the Vajra Body is accomplished, and to meditate only on the central channel without meditating on the single channel and other chakras, etc.? Although the words and the object of meditation are different, the meaning is actually consistent. In the instruction manuals of the great accomplished ones of the past, it is also said that the ends of the body, even the fingers, should be visualized as being pervaded by the central channel. By meditating in this way, no matter where the wind stays in the channel, it will generate qualities and not generate faults; this is the oral transmission of secret instructions. Similarly, it is said that the central channel of wisdom pervades all appearances, existences, samsara, and nirvana, because the central channel of wisdom is the Vajra Body of all Buddhas.
Chinese
是无尽庄严之轮。 因此，只是作为观修的所依，才将身体的命脉称为中脉。如今，有些人通过锻炼使腹部变得扁平，看到粗大的脉络就惊叹“中脉已经竖立起来了”。实际上，将中脉之名赋予能够进行秘密修持中风和明点出入的重要的脉，那又怎能与至上智慧的中脉相比呢？这显然也不是需要净化的不净中脉，因为无论主脉还是黑色命脉，都因腹部扁平而不可能被看到。因此，如果自诩为中脉，那显然是没有看过无上续部释论的说法。在产生上述理解之后，真正的观修对境是：在此，即使通过स्वभाव (藏文：སྭ་བྷ་ཝ，梵文天城体：स्वभाव，梵文罗马拟音：svabhāva，汉语字面意思：自性)或शून्यता (藏文：ཤུ་ནྱ་ཏ，梵文天城体：शून्यता，梵文罗马拟音：śūnyatā，汉语字面意思：空性)来修习使实执空性也可以，如果对见解有很好的理解，那么如果知道万法自性空，则不需要密咒。自己化现为薄伽梵大悲忿怒尊，摧毁并吞噬一切应断的不顺品，身色如红莲宝或珊瑚，像太阳的精髓一样光芒四射，具有三只眼睛，面容稍微张开，以微笑的姿态呈现寂静与愤怒，双足以安立智慧的姿态站立，姿态柔软而摇曳，双手，右边以象征获取有寂的精华和心髓的方式拿着心，并且为了迅速获得意义的果实，以象征的方式拿着两个红色的有义之索，左手摇动手鼓，象征从无明的睡眠中唤醒，并在每一瞬间都提升道位，身体赤裸，具有尸林装束等多种忿怒尊的姿态，为了焚烧障碍的魔军，安住在自身光明安乐暖热的火焰熊熊燃烧的中央。这其中，一面是唯一的法身，双手是方便与智慧，双足是二谛，三眼是三身，四獠牙是降伏四魔，身色红色，以慈悲之心关爱众生，未被轮回的污泥所染，故为莲花座，遣除众生之黑暗，故为日轮座，圆满了十力，故为十大威德，清净了本性传承，故为八种尸林装束等等。
English
It is the wheel of inexhaustible adornment. Therefore, it is only as a support for meditation that the life force of the body is called the central channel. Nowadays, some people exercise to make their abdomen flat, and when they see thick veins, they marvel, "The central channel has been erected." In reality, the name "central channel" is given to an important channel that can control the entry and exit of wind and bindu in secret practice. How can that be compared to the central channel of supreme wisdom? It is also evident that this is not an impure central channel that needs to be purified, because neither the main channel nor the black life channel can be seen due to the flatness of the abdomen. Therefore, if one boasts of it as the central channel, it is clearly a statement made without having seen any of the supreme tantra commentaries. After generating the above understanding, the actual object of meditation is: Here, even if one practices emptiness of inherent existence through Svabhava (Tibetan: སྭ་བྷ་ཝ, Sanskrit Devanagari: स्वभाव, Sanskrit Romanization: svabhāva, Chinese literal meaning: self-nature) or Shunyata (Tibetan: ཤུ་ནྱ་ཏ, Sanskrit Devanagari: शून्यता, Sanskrit Romanization: śūnyatā, Chinese literal meaning: emptiness), it is acceptable. If there is a good understanding of the view, then if one knows that all phenomena are empty of their own nature, then mantras are not necessary. Transform yourself into the Bhagavan Great Compassionate Wrathful One, destroying and devouring all unfavorable factors to be abandoned. The body color is like a ruby or coral, blazing like the essence of the sun, possessing three eyes, with the face slightly open, presenting a peaceful and wrathful demeanor with a smile. The two feet stand in a posture of establishing wisdom, with a soft and swaying stance. The two hands, the right hand holding the heart as a symbol of obtaining the essence and core of existence and non-existence, and holding two red meaningful lassos as a symbol of quickly obtaining the fruit of meaning. The left hand shakes a hand drum, symbolizing awakening from the sleep of carelessness, and advancing the stages of the path in every moment. The body is naked, possessing various wrathful aspects such as charnel ground attire. As a symbol of burning the armies of obstructing demons, residing in the center of a blazing fire of self-luminous bliss and warmth. Among these, one face is the sole Dharmakaya, two hands are skillful means and wisdom, two feet are the two truths, three eyes are the three kayas, four fangs are the subduing of the four maras, the body color is red, cherishing beings with compassion, not stained by the mud of samsara, hence the lotus seat, dispelling the darkness of beings, hence the solar seat, perfecting the ten powers, hence the ten great glories, purifying the lineage of the assembly, hence the eight charnel ground attires, and so on.