Tibetan
་ཆེན་ལ་གོམས་འདྲིས་ཆེ། ཐོད་རྒལ་གྱི་ལྷ་སྐུ་ཞིག་རྟག་ཏུ་མཐོང་བ་གཅིག་ཡིན་ན། ཐུགས་དམ་ལ་འདུག་རྒྱུ་མེད་དེ། ཀློང་གསལ་སྙིང་ཐིག་གི་ངོ་སྤྲོད་ལས། སྐྱེས་བུ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ། འཆི་བའི་རྟགས་རྣམས་རྫོགས་ཤིང་། ཁྱད་པར་དུ་འབྱུང་བ་འདུས་ཏེ། དབུགས་ཕྱིར་རིང་ལ་ནང་དུ་སྡུད་དཀའ་བ། སྣང་བ་དཀར་དམར་དུ་འཆར་ཞིང་ཤེས་པ་ཟིང་ལོང་པའི་དུས་དེར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་གསང་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་མདུན་གྱི་ནམ་མཁའ་ལ་རང་གི་ཙཀླུའི་ནང་ནས་འོད་ཀྱི་ཐག་པ་དཀར་པོ་བ་ཐག་འཐེན་པ་ལྟ་བུའམ། མདུང་ཤིང་སློང་བ་ལྟ་བུའམ། སྐས་ཀ་ལྟ་བུ་ན་རེ་བ་གཅིག་ནམ་མཁའ་ལ་ཟུག་པར་འཆར་རོ། །འོན་ཀྱང་ཁ་དོག་ལྔ་ལྡན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་སྲིད་དོ། །དེའི་དུས་སུ་རང་རིག་དབང་པོ་ལ་གཏད། དབང་པོ་འོད་ཀྱི་ཐག་པ་ལ་གཏད་པས། རིག་པ་འོད་ལ་ཐིམ་ནས་དུས་དེ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཡར་གྱི་ཟང་ཐལ་དག་པའི་ཞིང་དུ་ཁྲིད་པའི་སྣ་ཐག ། ཡེ་ཤེས་བཞི་སྦྱོར་གྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཐོང་བས་ཆོག་པའི་ལམ་དེ་དགེ་སྡིག་དང་ལས་ལ་བཟང་ངན་མེད་དེ། སྡིག་པོ་ཆེ་བཙན་ཐབས་སུ་སངས་རྒྱས་པའི་གནད་དོ། །ཞེས་ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེས་གསུངས་སོ། །སྒོམ་མེད་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་ནི་ཐུགས་དམ་ལ་འདུག་རྒྱུ་མེད་དེ། ཚེ་འདིར་སངས་རྒྱས་ཚར་བའི་ཕྱིར། ཐུགས་དམ་ལ་བཞུགས་པ་ནི་ལམ་བསྒོམ་པའི་འཕྲོ་གཅིག་ལུས་པ་སྐྱོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། རོ་གཅིག་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་དེ་ཞག་གསུམ་ལྔ་བདུན་ཙམ་ལས་མི་བཞུགས་ཏེ་འཆི་བ་ཆོས་སྐུར་སངས་རྒྱས། སྤོས་བྲལ་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་དེ་ཡུན་རིང་ཐུང་ཇི་ཙམ་བཞུགས་མི་བཞུགས་རང་དབང་ཆེ། རྩེ་གཅིག་ཆེན་པོ་ནི་ཡུན་རིང་ཞིང་བརྟན་པོ་འོང་སྟེ། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཉམས་ལ་ཆགས་ཞེན་ཡོད་ན་ལྷ་གནས་གསུམ་དུ་གོལ། དེ་གོལ་མི་གོལ་གསོན་ཚེ་གོལ་ལམ་མ་གོལ་ཤེས། རྩེ་གཅིག་འབྲིང་ནི་ནད་གཅོད་འཇམ་ཞིང་བསྐུལ་མ་ཡོད་ན་ཟིན། འཆི་ཁ་འཆོལ་བ་དང་བསྐལ་མ་མེད་ན་མི་ཟིན། འཆི་ཁ་ཞག་འདི་ཙམ་འདུག་སྙམ་པའི་དམ་བཅའ་གང་བྱས་སྟེང་དུ་འགྲོ་སྟེ། འཆི་ཁའི་སེམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩེ་གཅིག་ཆུང་ངུས་ ནི་མི་ཟིན། ཞེས་པ་རྣམས་དྲུང་ཆེན་ཀུན་དགའ་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་རྒྱུན་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་འཐུང་མངོན་འབྱུང་རྒྱུད་ལས། འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ནི། །འཆི་བ་ལས་ནི་བརྗོད་པར་འགྱུར། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན། རྗེ་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གིས་ཆོས་དྲུག་གི་གཞུང་ལས།
Chinese
对大（瑜伽士）非常熟悉。如果总是能见到一个妥噶（顿超）的本尊，就没有必要进入禅定，因为在《龙钦心髓》的介绍中说：当一个人被疾病侵袭，死亡的征兆都已显现，特别是地、水、火、风四大聚合时，呼气长而吸气困难，显现白色和红色的景象，意识混乱的时候，这时被称为金刚萨埵的密道，从自己面前的虚空中，从自己的脉轮中射出一道白色的光线，像拉紧的蛛丝，或者像举起的长矛，或者像梯子一样，一道光柱刺入虚空显现。然而，也可能会显现五种颜色的光。这时，将自己的觉性专注于感官，将感官专注于光线，当觉性融入光中时，毫无疑问，在那一刻就会证得圆满正等觉。这就是将意识牵引到上方清净刹土的引线。 这被称为四智合一之道。仅仅通过见到就能解脱的道路，没有善恶和业力，这是让罪大恶极之人也能强行成佛的关键。莲花生大师如是说。对于无修而证悟的人来说，没有必要进入禅定，因为他们已经在此生证得了佛果。进入禅定是为了延续尚未修完的道路。证悟一味的人不会停留超过三五七天，死亡时证悟法身。证悟无散乱的人，停留时间的长短有很大的自由。大的一心专注会持续很长时间且稳定。如果对乐、明、无念的体验有执着，就会堕入三善道。是否堕入，在活着的时候就能知道是否堕入。中等的一心专注，如果能温和地断除疾病并加以鼓励，就能保持。如果死亡时混乱且没有业力，就无法保持。死亡时，无论发下什么“我将停留这么久”的誓言，都会按照誓言实现，因为死亡时具有强大的心力。小的一心专注 就无法保持。这些都是仲钦·贡噶南嘉的口头传承。在《饮血尊显现续》中说：“死亡时刻的成就，是从死亡中讲述的。”其含义是，杰·曲吉旺秋在《六法》的论述中说：
English
One is very familiar with the great (Yogi). If one always sees a Thögal (Trekchö) deity, there is no need to enter into meditative absorption, because in the introduction to the Longchen Nyingthig it says: When a person is afflicted by illness and the signs of death are complete, especially when the elements gather, the exhalation is long and the inhalation is difficult, white and red appearances arise, and consciousness is confused, at that time, the so-called secret path of Vajrasattva, from the sky in front of oneself, from within one's own chakra, a white thread of light like a drawn spider web, or like a raised spear, or like a ladder, one hope is that a light pillar will appear piercing the sky. However, it is also possible that it will appear with five colors. At that time, focus one's own awareness on the senses, and focus the senses on the thread of light. When awareness dissolves into the light, there is no doubt that one will attain perfect enlightenment at that very moment. That is the lead that leads consciousness to the pure land above. This is called the path of the union of the four wisdoms. The path that liberates simply by seeing, without good or bad deeds and karma, is the key to forcibly enlightening even the most sinful person. Guru Rinpoche said so. For a person who has realized without meditation, there is no need to enter into meditative absorption, because they have already attained Buddhahood in this life. Entering into meditative absorption is to continue cultivating the one remaining path that has not been completed. A person who has realized one taste will not remain for more than three, five, or seven days, and will attain the Dharmakaya at death. A person who has realized without distraction has great freedom in how long they stay or do not stay. Great one-pointedness will last a long time and be stable. If there is attachment to the experience of bliss, clarity, and non-thought, one will fall into the three lower realms. Whether one falls or not, one will know whether one has fallen or not while alive. Moderate one-pointedness can be maintained if it can gently cut off illness and be encouraged. If there is confusion at death and no karma, it cannot be maintained. At the time of death, whatever vow one makes, such as "I will stay this long," will be fulfilled, because at the time of death one has great mental strength. Small one-pointedness cannot be maintained. These are all oral transmissions from Drungchen Kunga Namgyal. In the Blood-Drinking One's Manifestation Tantra, it says: "The accomplishment at the time of death is spoken of from death." The meaning of this is that Je Chökyi Wangchuk said in his treatise on the Six Dharmas:
Tibetan
རྣལ་འབྱོར་པ་རང་ཉིད་འཆི་བའི། ཉམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ན་འདི་ལྟར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བདེན་ན་འཆི་མི་སྲིད་ལ། འཆི་བ་དང་འཇིགས་པ་མཐོང་བའི་ཚེ་བདེན་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། དེས་ན་འཆི་བ་ཉིད་ཀྱང་དོན་ལ་གྲུབ་པ་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་ངོ་། །སྙམ་པས་འཆི་བ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་དུ་བཟུང་ནས། རྫས་དང་ཡོད་བྱད་རྣམས་དཀོན་མཆོག་གི་ཕྱོགས་སུ་བཏང་། གཉེན་བཤེས་ཀྱི་གདུང་སེམས་སོགས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཡེང་བའི་རྒྱུ་རྣམས་སྤང་། ནུས་ན་ལུས་གནད་གཏུམ་མོ་ལྟར་དང་། མ་ནུས་ན་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་བྱས་ལ། བླ་མ་དཀོན་མཆོག་ཡིད་ཡུལ་དུ་བྱས་ལ། སྙིང་ཁུང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་དད་པ་བསྐྱེད་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་ཁྱད་པར་ཅན་བྱ། བདག་འཆི་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འོད་གསལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱས་ལ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སྲིད་པ་བར་དོར་ཟུང་འཇུག་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་མངོན་དུ་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཡང་ཡང་བསྐྱེད། འཕེན་པ་དྲག་པོ་བྱའོ། །དེ་ནས་འཆི་བའི་ཚེ་མིག་གི་སྣང་བ་ཐིམ་པས་གཟུགས་མི་གསལ། རྣ་བའི་སྣང་བ་ཐིམ་པས་སྒྲ་མི་ཐོས། སྣའི་སྣང་བ་ཐིམ་པས་དྲི་མི་ཚོར། ལྕེའི་སྣང་བ་ཐིམ་པས་རོ་མི་མྱོང་། ལུས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐིམ་པས་ཚོར་བ་བརྟུལ། ས་ཆུ་ལ་ཐིམ་པས་ལུས་ཀྱི་ཟུངས་མི་ཐུབ། ཆུ་མེ་ལ་ཐིམ་པས་ཁ་སྣ་སྐམ། མེ་རླུང་ལ་ཐིམ་པས་ལུས་ཀྱི་དྲོད་རྣམས་སྡུད། རླུང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐིམ་པས་ཕྱི་དབུགས་ཆད། ནང་དབུགས་ཅུང་ཟད་མི་ཆད། དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་སྣང་བའི་དུས་སུ་ནང་རྟགས་དུ་བ་ལྟ་བུ། ཕྱི་རྟགས་ཟླ་བ་ཤར་བ་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་མཆེད་པའི་དུས་སུ་ནང་རྟགས་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལྟ་བུ། ཕྱི་རྟགས་ཉི་མ་ཤར་བ་ལྟ་བུ། གསུམ་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ནང་རྟགས་མར་མེ་ལྟ་བུ། ཕྱི་རྟགས་མུན་པ་ལྟ་བུ། དེ་རྣམས་སྐད་ཅིག་བཞི་པར་ཐོབ་པ་འོད་གསལ་ལ་ཐིམ། ཕྱི་རྟགས་སྐྱ་རེངས་ཤར་བ་ལྟ་བུ། ནང་རྟགས་ཤེས་པ་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བ་ལྟ་བུ།། མི་རྟོག་པའི་བློ་ལས་འདས་པའི་འོད་གསལ་ མཐའ་དབུས་མེད་པ་ཞིག་འཆར་རོ། །དུས་དེར་ད་ལྟ་བསྒོམ་པའི་འོད་གསལ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་འོད་གསལ་གཉིས་མ་བུ་འཕྲད་པའི་ཚུལ་ཅན་དེའི་སྟེང་དུ་གནས་པས། རྟོག་བཅས་ཀྱི་རང་བཞིན་བརྒྱད་ཅུ་འགགས་ནས། རྟོག་མེད་འོད་གསལ་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་གྱུར། ཞེས་གསུངས་སོ། །ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེས་གསུངས་པའི་ངོ་སྤྲོད་མཐོང་བ་རང་གྲོལ་ལས། རང་ཉིད་འཆི་བའི་དུས་སུ། ས་ཆུ་ལ་ཐིམ། ཆུ་མེ་ལ་ཐིམ། མེ་རླུང་ལ་ཐིམ།
Chinese
瑜伽士自己临终时，如果领会了其中的诀窍，就应当这样思维：如果诸事物真实不虚，就不会有死亡。当见到死亡和恐惧时，就说明它们不是真实的。因此，死亡本身实际上并不存在，却显现出来。这样想后，对死亡不以为然。将财物和所有物品都供奉给三宝。抛弃亲友的悲伤等扰乱禅定的因素。如果能做到，就采用拙火定的身姿；如果不能，就采用狮子卧的姿势。将上师三宝观想在心中。从内心深处生起信心，进行特殊的皈依。将自己死亡的那一刻，视为证悟光明实相真谛的时刻。 为了所有众生的利益，发愿在轮回中，于中阴获得双运大圆满的果位。反复生起这样的念头，并猛烈地祈祷。然后，在临终时，由于眼识融入，形色不再清晰。由于耳识融入，声音不再听见。由于鼻识融入，气味不再嗅到。由于舌识融入，味道不再尝到。由于身识融入，感觉变得迟钝。地融入水，身体的机能无法维持。水融入火，口鼻干燥。火融入风，身体的热量收敛。风融入阿赖耶识，外呼吸停止，内呼吸稍微没有停止。那时，第一个刹那，在显现的时刻，内相如烟雾，外相如月亮升起。第二个刹那，在增长的时刻，内相如萤火虫，外相如太阳升起。第三个刹那，在获得的时刻，内相如蜡烛，外相如黑暗。这些在第四个刹那获得时，融入光明。外相如黎明出现，内相如意识如同晴空万里无云。超越不分别的智慧的光明， 将显现出无边无际的光明。那时，安住在当下修习的光明和自性光明二者母子相会的境界中。八十种有分别的自性停止，无分别的光明法身得以显现。如是说。邬金仁波切所说的《认识自解脱》中说：自己临终时，地融入水，水融入火，火融入风。
English
When a yogi himself is about to die, if he understands the key points, he should think like this: If all things were truly real, there would be no death. When death and fear are seen, it proves that they are not real. Therefore, death itself does not actually exist, yet it appears. Thinking in this way, one should not be concerned about death. Offer all possessions and belongings to the Three Jewels. Abandon the causes that disturb meditation, such as the grief of relatives and friends. If possible, adopt the posture of tummo (fierce heat); if not, lie down in the lion posture. Visualize the guru and the Three Jewels in your mind. Generate faith from the depths of your heart and take special refuge. Consider the moment of your own death as the moment to realize the luminous truth of ultimate reality. For the benefit of all sentient beings, vow to attain the state of union, the Great Perfection, in the bardo (intermediate state) of existence. Repeatedly generate such thoughts and pray fervently. Then, at the time of death, as the visual consciousness dissolves, forms become unclear. As the auditory consciousness dissolves, sounds are no longer heard. As the olfactory consciousness dissolves, smells are no longer sensed. As the gustatory consciousness dissolves, tastes are no longer experienced. As the tactile consciousness dissolves, sensations become dull. Earth dissolves into water, and the body's functions cannot be maintained. Water dissolves into fire, and the mouth and nose become dry. Fire dissolves into wind, and all the body's heat is gathered. Wind dissolves into alaya-consciousness, and the external breath ceases, while the internal breath ceases slightly. At that time, in the first moment, at the time of appearance, the inner sign is like smoke, and the outer sign is like the rising moon. In the second moment, at the time of increase, the inner sign is like a firefly, and the outer sign is like the rising sun. In the third moment, at the time of attainment, the inner sign is like a candle, and the outer sign is like darkness. When these are attained in the fourth moment, they dissolve into luminosity. The outer sign is like the dawn appearing, and the inner sign is like consciousness like a clear sky without clouds. The luminosity that transcends non-conceptual wisdom, will appear as limitless and boundless. At that time, abiding in the state where the luminosity practiced in the present and the luminosity of one's own nature meet like mother and child. The eighty aspects of conceptual nature cease, and the non-conceptual luminous dharmakaya is manifested. Thus it is said. In the "Introduction to Self-Liberation Through Seeing" spoken by Orgyen Rinpoche, it says: At the time of one's own death, earth dissolves into water, water dissolves into fire, fire dissolves into wind.