Tibetan
ས་བཅུ་གསུམ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་སའམ། རྡོ་རྗེ་ འཆང་གི་ས་ཐོབ། གཤིས་འགྱུར་མེད་ཆོས་སྐུ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ། རང་བཞིན་གསལ་བའི་ལོངས་སྐུ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ་ལ་སྤྲུལ་སྐུ་འོད་ཟེར་ལྟ་བུར་འཆར། །རིགས་ལྔ་ལ་སོགས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའི་བརྡའི་མཚོན་ནས་སྟོན་ནོ། །པདྨ་ཟབ་པ་ལས། ལམ་ལྔ་སྨིན་པའི་དབང་ལ་ཚང་། །ཞེས་གསུངས་པས་མི་སློབ་ལམ་བཅུ་གསུམ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་གྱི་ས་ཞེས་སམ། འཁོར་ལོ་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ས་སྟེ། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་མཐར་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཧཱ་ཡོ་ག་དང་། གསང་སྔགས་སྤྱིའི་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་དེ་ལས་གོང་ན་མེད་དོ། །དེ་ཡང་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་ཅིང་སྤྱི་བོར་རྩ་མདུད་བར་པ་བཅིངས་དགྲོལ་མེད་པར་གྲོལ་བས་བཅུ་བཞི་ཡེ་ཤེས་བླ་མ་འོད་ཀྱི་ས་སྟེ། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཆོས་སྐུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་བལྟ་བར་མི་བྱ་གསུངས་པ་ལྟར། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཏེ། གནས་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་དབང་བཞི་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་ལས། ལམ་ལྔ་སྨིན་པའི་དབང་ལ་ཚང་། ། ཞེས་པས་དབང་བཞི་པའི་དོན་ལམ་དུ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ། དེ་ནས་སྤྱི་བོའི་རྩ་མདུད་གོང་མ་བཅིངས་དགྲོལ་མེད་ཅིང་དགྲོལ་བྱ་གྲོལ་བྱེད་མེད་པར་གྲོལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་ཀློང་དུ་རོ་གཅིག །གཞི་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་གདོད་མའི་མགོན་པོ་མངོན་དུ་གྱུར་ཏེ། སྐུ་ལྔ་ཡོངས་རྫོགས་དབྱེར་མེད་པའམ། ཀུན་བཟང་གི་ས་ཞེས་སམ། །དབྱེ་བ་མེད་པའི་ས་གཅིག་སྐུ་གཅིག་ཐེག་པ་གཅིག་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཐམས་ཅད་འདི་ལ་རྫོགས་སོ། །དེ་ནི་རྩལ་དབང་གི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུ་ཡང་རྙིང་མའི་ལུགས་སུ་བཞེད་ལ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ་འདི་ནི་པདྨ་སྙིང་གུར་པདྨ་བརྩེགས་པ་དང་། རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་དང་། མཁའ་འགྲོ་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་གསང་སྔགས་རྙིང་མ་རྣམས་ནས་གསུངས་པས། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཨ་ཏི་ཡོ་གའི་བཞེད་པ་ཐེག་པ་ཀུན་ལས་འདས་པ་ས་བཅོ་ལྔ་འདས་ནས་བཅུ་དྲུག་ཡང་དག་དོན་གྱི་འོག་མིན་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བཞེད་དོ། །གྲུབ་ཆེན་ཀརྨ་པས། གནས་ལུགས་ཀུན་བཟང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས། །རྫོགས་ཆེན་ཨ་ཏི་ཡོ་ག་ནི། །ཐེག་པ་ཀུན་ལས་འདས་པ་སྟེ། །ས་ལམ་རིམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཀྱང་། །
Chinese
第十三地是金刚持地，或得金刚持的果位。不变异的法身犹如虚空，自性光明的报身犹如日轮，化身则如光芒般显现。对于五部等圆满受用报身佛，以金刚乘如海般的象征来开示。莲花深奥之处说：“五道成熟的灌顶已圆满。”因此，无学道的第十三地称为金刚持地，或是大集轮地。这是智慧和明智灌顶达到极致的果，是摩诃瑜伽和所有密咒的究竟果，没有比这更高的了。此外，三身无别，顶髻上的中脉脉结无缚无解而解脱，因此第十四地是智慧上师光明的地。八千颂中说：“如来应被视为法身，不应被视为色身。”如同这样，在本性坛城中，如是知晓一切真如，通达实相的究竟意旨，是第四灌顶的果，是大手印的果。续部中说：“五道成熟的灌顶已圆满。”因此，将第四灌顶的意义作为道修持，便能获得果。之后，顶髻上的上方脉结无缚无解，也无须解脱者和能解脱者而解脱，一切都融入普贤无变的大空性中，成为一体。最初的本初佛，原始怙主显现，五身圆满无别，或者称为普贤地。无别的地一，身一，乘一，被称为一切在此圆满。这如同是威力灌顶的果，也是旧译宁玛派的观点。大悲怙主胜者海，是莲花心藏莲花重叠，以及名为胜者海的续和名为空行海的续，都是旧译密咒中所说的。因此，大圆满阿底瑜伽的观点超越一切乘，在超越十五地之后的第十六地，即是真正的究竟密严刹土中，认为一切法都圆满具足。大成就者噶玛巴说：“实相普贤法界，大圆满阿底瑜伽，超越一切乘，地道次第有十六。”
English
The thirteenth bhumi is the Vajradhara bhumi, or attaining the state of Vajradhara. The unchanging Dharmakaya is like the sky, the self-luminous Sambhogakaya is like the sun's disc, and the Nirmanakaya appears like rays of light. To the Buddhas of the complete enjoyment Sambhogakaya, such as the five families, it is shown with the symbolic representation of the Vajrayana like an ocean. In the profound Lotus, it says, "The empowerment of the five paths is complete." Therefore, the thirteenth bhumi of the path of no more learning is called the Vajradhara bhumi, or the Mahacakra assembly bhumi. This is the ultimate fruit of the empowerment of wisdom and knowledge, the ultimate fruit of Mahayoga and all secret mantras, and there is nothing higher than this. Moreover, the three kayas are inseparable, and the central knot of the nadi at the crown of the head is released without being bound or unbound, so the fourteenth bhumi is the bhumi of the wisdom guru of light. In the Eight Thousand Verses, it says, "The Tathagata should be regarded as the Dharmakaya, and should not be regarded as the Rupakaya." Just like that, in the mandala of essence, all suchness is known, and the ultimate meaning of reality is completely understood, which is the fruit of the fourth empowerment, the fruit of the Mahamudra. In the tantra, it says, "The empowerment of the five paths is complete." Therefore, by taking the meaning of the fourth empowerment as the path, one obtains the fruit. Then, the upper knot of the nadi at the crown of the head is released without being bound or unbound, and without the need for a liberator or something to be liberated, everything merges into the unchanging expanse of Samantabhadra, becoming one taste. The original Buddha of the first ground, the primordial protector, manifests, and the five kayas are completely inseparable, or it is called the Samantabhadra bhumi. The one ground without division, the one body, the one vehicle, is said to be everything complete in this. This is like the fruit of the power empowerment, and it is also the view of the Nyingma school. The Great Compassionate Lord of the Victorious Ones, the Ocean, is the lotus heart essence, the lotus stacked, and the tantra called the Victorious Ones, the Ocean, and the tantra called the Dakini, the Ocean, are all spoken of in the old secret mantras. Therefore, the view of the Great Perfection Atiyoga transcends all vehicles, and in the sixteenth bhumi after surpassing the fifteen bhumis, which is the true ultimate Akanistha, it is believed that all dharmas are completely perfect. The great accomplished Karma said, "The reality of Samantabhadra, the Dharmadhatu, the Great Perfection Atiyoga, transcends all vehicles, and there are sixteen stages of bhumis and paths."
Tibetan
ཡང་དག་ དོན་གྱི་འོག་མིན་དུ། །གདོད་ནས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་རྫོགས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དོན་དམ་པར་ས་ལམ་སོ་སོར་བགྲོད་དུ་ཡང་མེད་དེ། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཉམས་རྟོགས་སོ་མ་རེ་སྐྱེས་པ་ལ། ས་ཞེས་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྒྱུད་ལས། སྐྱོན་དག་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་ས་ལམ་ལས། །ཐེ་ཚོམ་བྲལ་བའི་ངེས་ཤེས་སོ་མ་རེ། །ཉམས་དང་མྱོང་བའི་རིག་པ་མ་འགགས་པས། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ལ་ས་ཞེས་བྱ་བར་བཤད། །།ཅེས་གསུངས་སོ། །འོན་ཀྱང་དྲང་དོན་ས་ལམ་སོ་སོར་ཡོད་དེ་ལ་བསྐྱེད་པའི་ས་དང་། སྤྱོད་པའི་ས་དང་། འབྲས་བུ་མཐར་ཕྱིན་པ་གྲུབ་པའི་ས་གསུམ་དུ་ཡང་བཞེད་དེ། བསྐྱེད་པའི་ས་ལ་བཞི་ཡོད་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་བསྙེན་སྒྲུབ་ཡན་ལག་བཞི། སྤྱོད་པ་དང་གྲོལ་བའི་ས་ནི་བཅུ་སྟེ་གོང་ལྟར་ལས། རྩ་མདུད་བཅུ་གྲོལ་བས་ས་བཅུ་སྟེ། ཡོན་ཏན་རྫོགས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པའི་ས་སྟེ་གསུམ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་འབྲས་བུ་ས་ལྔ་ཡང་གོང་དུ་བཤད་པ་སྟེ། གདམས་ངག་རྒྱ་མཚོ་ལས། དྲང་དོན་ས་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་ནི། བསྐྱེད་པའི་ས་དང་སྤྱོད་པའི་ས། །འབྲས་བུ་མཐར་ཕྱིན་གྲུབ་ པའི་ས། །བསྐྱེད་པའི་ས་ནི་བཞི་ཡིན་ཏེ། །རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་བསྙེན་སྒྲུབ་བཞི། །སྤྱོད་དང་གྲོལ་བའི་ས་དག་ཀྱང་། །རྩ་མདུད་བཅུ་དང་ས་བཅུ་སྟེ། །གྲོལ་བ་དང་ནི་རྫོགས་པའི་མཆོག །འབྲས་བུ་གྲུབ་པའི་ས་བཅུ་སྟེ། །བཅུ་བཞི་བླ་མ་འོད་ཀྱི་ས། །ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །ཡང་རྫོགས་ཆེན་བླ་མེད་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྟར། གང་ཟག་དབང་པོ་རབ་ནི་ས་བཅུ་རིམ་པར་བགྲོད། ཡུན་རིང་པོར་མི་དགོས་པར་ཚེ་གཅིག་ལ་དུས་ཐུང་ངུས་གཅིག་ཆར་དུ་བགྲོད་དེ། སའི་མིང་དང་བགྲོད་ལུགས་གོང་ལྟར་ལས། འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དེ། བཅུ་གཅིག་ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་ས། བཅུ་གཉིས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་གྱི་ས། བཅུ་གསུམ་པདྨ་ཅན་གྱི་ས། བཅུ་བཞི་འཁོར་ལོ་ཚོགས་ཆེན་ས། བཅོ་ལྔ་བཀོད་པ་རབ་རྫོགས་ས། བཅུ་དྲུག་དེ་ཝ་ཀོ་ཤའི་ས། བཅུ་བདུན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་མིང་འཛིན་ས། བཅོ་བརྒྱད་ལྕང་ལོ་ཅན་གྱི་ས། བཅུ་དགུ་རྫོ་གས་པ་བླ་མེད་ས། ཉི་ཤུ་སྲིད་གསུམ་ངང་རྫོགས་ས། ཉེར་གཅིག་བྱ་རྩོལ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ས་སྟེ། ས་ལམ་ཉེར་གཅིག་བགྲོད་པར་གསུངས་ཏེ། གྲུབ་ཆེན་ཀརྨ་པཀྴིས། གཅིག་ཆར་བ་ཡི་གང་ཟག་རྣམས། །རྟོགས་ཐོབ་ དུས་མཚུངས་ཀུན་ཏུ་བཟང་། །ས་ལམ་བགྲོད་དང་མི་བགྲོད་པའི། །འཁོར་འདས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་ཡང་། །ས་ལམ་རིམ་པ་ཉི་ཤུ་གཅིག །ཡང་དག་དོ
Chinese
又， 在真实意义的色究竟天中，本来一切自性圆满。如是说。究竟而言，道位是无法分开行进的，只是瑜伽士生起一个个新的证悟体验时，才安立为“地”。如《秘密不可思议续》所说：清净过失，圆满功德之地道，远离怀疑，获得一个个新的定解，体验和经历的觉性不间断，因此对诸佛子宣说为“地”。如是说。然而，就方便说，道位是分开存在的，其中又分为生起次第之地、行持之地和证得究竟果位之地三种。生起次第之地有四种，即金刚乘的四近修支分。行持和解脱之地有十种，如前所述，解开十个脉结即是十地。圆满功德，其果位成就之地分为三三之数，果位五地也在前面讲过。如《窍诀海》所说：方便道位行进之理是，生起次第之地和行持之地，以及证得究竟果位之地。生起次第之地有四种，即金刚乘的四近修。行持和解脱之地，是十个脉结和十地。解脱和圆满之胜，是证得果位的十地，十四是上师光明地。等等如是说。又，按照大圆满无上部的观点，根器上等者次第行进十地，不需要很久，一生之中在短暂的时间里即可一次性行进。地的名称和行进方式如前所述。果位佛地宣说为十一种，即十一普光明地，十二金刚持地，十三莲花持地，十四大轮集会地，十五功德妙圆地，十六天物库夏地，十七金刚持名号持地，十八柳枝地，十九圆满无上地，二十三有自圆地，二十一无勤二取之地。如是宣说行进二十一种道位。大成就者噶玛巴希说：一次性的人们，证悟获得，同时普贤。道位行进与不行进，轮涅一切周遍，道位次第二十一。又，真实义。
English
Furthermore, In the Akanishta of true meaning, from the beginning, everything is naturally perfect. So it is said. Ultimately, the bhumis and paths cannot be traversed separately. It is merely that when a yogi generates each new experience of realization, it is labeled as a "bhumi." As it says in the Tantra of Secret Inconceivability: "From the bhumis and paths that purify faults and perfect qualities, each new certainty free from doubt, and the unceasing awareness of experience and realization, are said to be the bhumis for the sons of the Victorious Ones." So it is said. However, in terms of provisional meaning, the bhumis and paths do exist separately. Among them, there are considered to be three types: the bhumi of generation, the bhumi of practice, and the bhumi of accomplishing the ultimate fruition. The bhumi of generation has four aspects, which are the four stages of approach and accomplishment in Vajrayana. The bhumis of practice and liberation are ten, as mentioned above. The ten bhumis are the result of untying the ten knots of the channels. The bhumi of accomplishing the fruition of perfected qualities is divided into three sets of three, and the five fruition bhumis were also discussed earlier. As it says in The Ocean of Instructions: "The way to traverse the provisional bhumis and paths is: the bhumi of generation and the bhumi of practice, and the bhumi of accomplishing the ultimate fruition. The bhumi of generation has four aspects, which are the four stages of approach and accomplishment in Vajrayana. The bhumis of practice and liberation are the ten knots of the channels and the ten bhumis. The liberation and the supreme perfection are the ten bhumis of accomplishing the fruition. Fourteen is the bhumi of the guru's light." And so on, it is said. Furthermore, according to the view of the Dzogchen Atiyoga, individuals of the highest faculties traverse the ten bhumis sequentially. Without needing a long time, they can traverse them all at once in a short time within one lifetime. The names of the bhumis and the way to traverse them are as mentioned above. The fruition, the Buddha bhumi, is explained as eleven: eleven, the All-Pervading Light Bhumi; twelve, the Vajra Holder Bhumi; thirteen, the Lotus Holder Bhumi; fourteen, the Great Wheel Assembly Bhumi; fifteen, the Perfectly Complete Arrangement Bhumi; sixteen, the Deva Kosha Bhumi; seventeen, the Vajra Holder Name Holder Bhumi; eighteen, the Willow Tree Bhumi; nineteen, the Dzogchen Atiyoga Bhumi; twenty, the Three Realms Self-Perfected Bhumi; twenty-one, the Bhumi of Non-Effort and Non-Duality. Thus, it is said that twenty-one bhumis and paths are traversed. The great accomplished Karma Pakshi said: "Individuals who are all at once, realization and attainment, are simultaneously Samantabhadra. Whether the bhumis and paths are traversed or not, they pervade all of samsara and nirvana. The sequence of bhumis and paths is twenty-one. Furthermore, the true meaning."