Tibetan
ང་སྐྱེས་གནས་འདའ་མི་ནུས་པ་སྟེ་)དེ་ནི་རྒྱུའིི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ལ་དགའ་བས་ལྷག་མཐོང་སྤྱད་པ་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བས་ཞི་གནས་སྤྱད་པ་བསམ་གཏན་མ་སྤེལ་བ་གཉིས་ལས་དང་པོ་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་སྤེལ་མ་བསྒོམས་ན་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་དེ་ཡང་དབྱེ་ན་འཕར་བ་དང་ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་དང་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་གསུམ་ལས་དང་པོ་ནི་འདོད་པར་སྐྱེ་བའི་འཕགས་པས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་གོམས་པར་བྱས་པ་ཞིག་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བདེ་བའི་རོ་མྱངས་པས་གོང་མ་གསུམ་ལས་ཉམས་ཏེ་ཤི་འཕོས་པ་ན་ཚངས་རིས་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་ནས་སྔོན་གོམས་པའི་ཤུགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་(བཅོ་ལྔ་)སྤེལ་(བསྒོམས་)ཏེ་འོག་མིན་དུ་སྐྱེས་ནས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་(ཚངས་རིས་ཀྱི་རྟེན་ལ་གསུམ་སྤེལ་ལམ་དྲུག་སྤེལ་གོམས་ནས་)རྒྱུན་སྔ་མ་ལ་གཙང་མ་རིས་ཀྱི་ལྷ་ལྔའི་འོག་མ་གང་རུང་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་དེ་ནས་(བཅོ་ལྔ་པ་བསྒོམས་ནས་)འོག་མིན་ཏུ་སྐྱེས་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཚངས་ཆེན་མ་གཏོགས་པ་གནས་རིས་བཅུ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་སྟེ་འོག་མིན་གྱི་ལུས་ལ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཚངས་ཆེན་དུ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པ་དང་། གཙོ་བོ་གཅིག་པའི་གནས་ཡིན་པས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་འོད་གསལ་མན་ཆད་དུ་རིམ་གྱིས་སྐྱེས་ནས་དེའི་རྟེན་ལ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའང་ཡོད་པར་རིགས་པའི་ཕྱིར་འདི་གསུམ་དུ་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་གསལ་ལོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བའང་འདོད་པ་ཁོ་ནར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་ས་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་དེ་ས་དེ་དང་འོག་མར་ཕྱིར་མི་འོང་(བས་ཕྱིར་མི་འོང་རྫོགས་)པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འཕགས་པ་དེ་དག་ཡང་ན་ནི་རྟེན་དེ་ལ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པར་བྱེད་ལ། དེར་མ་ཐོབ་ན་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །(སྤེལ་མ་ཉམས་ནས་སྤྲིན་མེད་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་ནི་མེད་དེ། སྤེལ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་ལ་དེ་རང་སའི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ལ་ཉམས་ན་གནས་གཙང་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །) གཉིས་པ་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་སྤེལ་མ་བསྒོམས་པ་ལས་གཞན་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་མ་སྤེལ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཞི་པའི་གནས་གཙང་མ་ལྔ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སུ་རིམ་གྱིས་སོང་སྟེ། དེ་ནས་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་སོང་ནས་སྲིད་རྩེར་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་དེ་དག་ལ་བར་སྐབས་ས་འོག་མ་དག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པའང་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོག་མིན་དང་སྲིད་རྩེའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལས་གོང་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱུན་ཞུགས་ལ་སྲིད་པ་གཉིས་སམ་གསུམ་མངོན་པར་གྲུབ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྲིད་ཀྱང་ཕྱིན་ཆད་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མི་འགྲུབ་པས་ན་མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་སྲིད་རྩེའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་གཟུགས་སུ་འགྲོ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་གཟུགས་མེད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི་གནས་གཙང་མ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སུ་རིམ་གྱིས་འོངས་ནས་གཟུགས་མེད་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ། །འདི་དག་གནས་གཙང་མར་མི་འགྲོ་བ་ནི་གནས་གཙང་མ་དག་ནི་འཕགས་པའི་གནས་ཡིན་པས་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་མེད་བྱིས་པའི་གནས་སུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་འཕགས་པའི་གནས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ལས་གཞན་ནི་གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་སྟེ། འདོད་པར་ཕྱིར་མི་འོང་ཐོབ་པ་གཟུགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་ནི་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེས་ནས་དགྲ་བཅོམ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དབྱེ་ན་སྐྱེས་ནས་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་བཅས་དང་། བྱེད་པ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་དང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེ་ན་བར་སྲིད་མེད་པས་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་མེད་དོ། །རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བའང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མན་ཆད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི་སྲིད་རྩེ་ལ་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བའང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིར་མི་འོང་སྔར་གྱི་དེ་དག་ལས་གཞན་ནི་མཐོང་ཆོས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །(མཐོང་ཆོས་ལ་འདའ་བ་ལ་རྟེན་གྱིས་དབྱེ་ན་དགུ་དང་། སྤངས་པས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་བཞིའི་སྒོམ་སྤང་དགུ་བཞི་སོ་དྲུག་ཕྲག་གཉིས་ལས་སྲིད་རྩེའི་དགུ་པ་སྤངས་པ་བོར་ཏེ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཅིག་གོ། དབྱེ་བ་གཞན་ནི་འདྲ་སྟེ་སྤྱིར་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་ཡོད་དོ། །)དེ་ལྟར་གཟུགས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལྔ་དང་གཟུ
Chinese
我不能超越出生地）这是由于从因的角度喜爱智慧而修习胜观，修习禅定，以及喜爱三摩地而修习止观，没有修习禅定这二者。首先，如果从因的角度没有修习禅定，那么从果的角度到达色究竟天，这也可以分为跃升、半跃升和在所有处所死亡转生三种。第一种是指欲界出生的圣者已经习惯了第四禅，由于品尝了第一禅的快乐，从上面三禅退失而死亡转生后，在梵众天等处出生，凭借先前习惯的力量修习（禅定）第四禅（十五），在色究竟天出生并获得阿罗汉果。第二种是指（在梵众天的基础上修习三禅或六禅习惯后），在先前的基础上，在五净居天之下的任何一个天界出生，然后（修习第十五禅后）在色究竟天出生并获得阿罗汉果。第三种是指除了大梵天之外，前往所有十六个处所，并在色究竟天的身体上获得阿罗汉果。不生于大梵天，是因为那是见解的处所，也是唯一主宰的处所，因此被圣者们舍弃。有些人从光明天以下逐渐出生，并在其基础上获得阿罗汉果等，也是有道理的，因此很明显，不一定非得是这三种。所谓的不还者，也并非仅仅在欲界不还，而是指无论在哪一个地方出生的圣者，都不会再回到那个地方及其以下的地方（因此称为不还圆满）。例如，在第一禅天出生的不还者，就不会再回到欲界和第一禅天等。这些圣者要么就在那个基础上获得阿罗汉果，要么就向上转移，因为他们是特别的。 （修习退失后不会出生在无云天等处，因为修习者是第四禅的行者，不会被自己领域的烦恼所退失，如果退失就会出生在净居天。） 第二种是从因的角度没有修习禅定，而是从因的角度没有修习禅定。
English
I cannot transcend the place of birth.) This is due to cultivating vipassana by delighting in wisdom from the perspective of cause, cultivating samadhi, and cultivating shamatha by delighting in samadhi, without cultivating samadhi. First, if one does not cultivate samadhi from the perspective of cause, then from the perspective of result, one reaches the ultimate Akanistha heaven, which can also be divided into three types: leaping, half-leaping, and dying and transmigrating in all places. The first refers to a noble being born in the desire realm who has become accustomed to the fourth dhyana. Because he has tasted the bliss of the first dhyana, he declines from the upper three dhyanas and, upon death and rebirth, is born in the Brahma host and other realms. By the power of previous habit, he cultivates (dhyana) the fourth dhyana (fifteen) and is born in Akanistha, where he attains arhatship. The second refers to (having become accustomed to cultivating three or six dhyanas on the basis of the Brahma host), on the previous basis, being born in any one of the heavens below the five Pure Abodes, and then (after cultivating the fifteenth dhyana) being born in Akanistha and attaining arhatship. The third refers to going to all sixteen places except for the Great Brahma, and attaining arhatship in the body of Akanistha. One is not born in the Great Brahma heaven because it is the place of views and the place of a single lord, and therefore it is abandoned by the noble ones. It is reasonable that some are born gradually from below the Clear Light and attain arhatship on that basis, so it is clear that it is not necessarily limited to these three. The so-called non-returner does not only mean non-returning in the desire realm, but refers to the fact that no matter where a noble being is born, he will not return to that place or below it (therefore it is called complete non-returning). For example, a non-returner born in the first dhyana heaven will not return to the desire realm or the first dhyana heaven, and so on. These noble beings either attain arhatship on that basis, or they move upwards, because they are special. (One will not be born in the Cloudless Heaven and other realms after declining from cultivation, because the cultivator is a practitioner of the fourth dhyana and will not be declined by the afflictions of his own realm. If he declines, he will be born in the Pure Abodes.) The second is not cultivating samadhi from the perspective of cause, but not cultivating samadhi from the perspective of cause.
Chinese
是趋向于有顶的究竟，即从初禅到四禅的五净居天以外的各处依次前往，之后前往无色界，并在有顶获得阿罗汉果。虽然在向上转移的那些中间阶段，也有在较低层次获得阿罗汉果的情况，但之所以说究竟是不还者和有顶，是因为没有比那些更高的去处。例如，一个入流者有可能在经历两三次生命后证得涅槃，但此后不会再经历第八次生命，所以如果达到极致，则被称为第七次。 如果说趋向于有顶的究竟是趋向于色界，那怎么可能呢？因为那是趋向于无色界的。虽然是这样，但之所以这么说，是因为在除了净居天以外的各处依次前往，然后趋向于无色界。这些人不去净居天，是因为净居天是圣者的居所，所以从那里死后不会转生到无色界的凡夫之处。而这些转生也不会去圣者的居所，这是规律。除了趋向于色界之外，不再来者是因为趋向于无色界。在欲界获得不还果位，并已脱离色界贪欲的人，会转生到无色界并获得阿罗汉果。如果进行区分，则有生后、有勤奋和无勤奋而入涅槃，以及向上转移四种。因此，由于没有中阴身，所以在中阴界入涅槃是不可能的。所谓的四种，是指无所有处以下的范围，因为有顶天没有向上转移的情况。除了之前提到的不还者之外，还有在今生今世证得阿罗汉果并入涅槃的。(如果以所依来区分见法涅槃有九种，以断除来区分，则有禅定和四无色定的修断九种，四九三十六乘以二，减去有顶天的第九种断除，剩下七十一种。其他区分方式类似，总共有1662种。) 如此，趋向于色界的不还者有五种，以及色
English
is to go to the ultimate peak of existence, that is, to go successively to all places except the five Pure Abodes from the first to the fourth dhyana, and then to go to the formless realms and attain Arhatship at the peak of existence. Although there are cases where Arhatship is attained in the lower levels in those upward transitions, the reason for saying that the ultimate is the Non-Returner and the peak of existence is that there is no higher place to go than those. For example, it is possible for a Stream-Enterer to attain Nirvana after realizing two or three existences, but after that, the eighth existence will not be realized, so if it reaches the extreme, it is said to be the seventh time. If going to the ultimate peak of existence is to go to the realm of form, how can that be? Because that is to go to the formless realm. Although that is so, the reason for saying that is because it goes successively to all places except the Pure Abodes, and then goes to the formless realm. These do not go to the Pure Abodes because the Pure Abodes are the abode of the Noble Ones, so after dying from there, they will not be reborn in the place of formless children. And those rebirths will not go to the abode of the Noble Ones, because that is the nature of things. Other than going near to the realm of form, the Non-Returner does not come because they go near to the formless realm. Those who have attained the Non-Returner in the desire realm and have separated from desire for the realm of form will be born in the formless realm and attain Arhatship. If divided, there are four types: after being born, with effort, entering Nirvana without effort, and upward transition. Therefore, since there is no intermediate state, it is impossible to enter Nirvana in the intermediate state. The so-called four types refer to the range below the sphere of nothingness, because there is no upward transition in the peak of existence. Other than the previously mentioned Non-Returners, there are also those who attain Arhatship in this very life and enter Nirvana. (If the Nirvana of Seeing the Dharma is divided by dependence, there are nine types. If divided by abandonment, there are nine types of abandonment through meditation of the dhyanas and the four formless absorptions, four nines are thirty-six multiplied by two, subtracting the ninth abandonment of the peak of existence, leaving seventy-one. Other divisions are similar, totaling 1662 types.) Thus, there are five types of Non-Returners who go to the realm of form, and the realm of