Tibetan
མཆེད་རྗོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་དག་གོ། འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་རྣམ་ཤེས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཏུ་རྣམ་ཤེས་(སྲིད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟེན་ཅིང་།) རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱི་གནས་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་རྣམ་ཤེས་གནས་པར་བསྟན་ཞེ་ན། སྔར་སྨོས་པ་དེ་དག་གི་ལྷག་མ་ངན་སོང་གསུམ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་སྲིད་རྩེ་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། (ངན་སོང་གསུམ་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་རྒྱུ་འབྲས་དང་སྲིད་རྩེ་ན་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་གིས་)རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། ངན་སོང་རྣམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་བ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་བའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། སྲིད་རྩེ་ན་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་གིས་རྣམ་ཤེས་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་ངན་སོང་བ་ནི་དེར་གནས་པར་མི་འདོད་པར་གོང་དུ་བསྐྱོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་གནས་གཙང་མར་བསྐྱོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། (དང་གནས་གཙང་བ་རྣམས་མྱང་འདས་སུ་བསྐྱོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར།) དེ་དག་རྣམ་ཤེས་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ནི་གཞན་ན་གནས་པ་དེར་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དང་དེར་གནས་པ་གཞན་དུ་བསྐྱོད་པར་མི་འདོད་པ་ཡིན་ན་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། (རྣམ་ཤེས་གནས་པ་ནི་སེམས་གསལ་ལ།) སྲིད་རྩེ་བ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་མི་གསལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་བཤད་པ་གང་ཞེ་ན། སྔར་སྨོས་པའི་རྣམ་ཤེས་གནས་པ་བདུན་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་ཡིན་པར་མདོ་ལས་བཤད་(འདི་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་དགར་གནས་པས་སོ། །)དོ། །འདི་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་སྨོས་པས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐམས་ཅད་གཟུང་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་པའང་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་མིན་ན་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་འདུན་བཟང་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་མ་གཏོགས་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་གཞན་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་རྣམ་ཤེས་གནས་པ་མ་ཡིན
Chinese
也有通过修习圆满而安住的，比如趋近于无所有处的诸天。这是因为经中说，这是第七识住。因此，它们被称为识住，因为识在其中（以存在的形式作为所依）增长。 如果还有其他的心的住所，为什么只说这些是识住呢？因为前面所说的那些之外的三恶趣、第四禅和有顶天不是识住，因为（三恶趣中有痛苦，第四禅中有无想者因果，有顶天中有灭尽定）它们具有摧毁识的作用。在恶趣中，识被痛苦摧毁。在第四禅中，识被无想者和无想定的等持摧毁。在有顶天中，识被灭尽定摧毁。 此外，恶趣众生不希望住在那里，而是希望向上提升。第四禅的凡夫希望成为无想者，圣者则希望前往净居天。（并且净居天众生希望前往涅槃。）这些不是识住，因为识住是指希望前往其他地方安住，并且不希望从那里前往其他地方。但他们不是这样。（识住是心明晰的，）而有顶天众生的心行不清晰。经中是这样解释的。那么，所说的九有情居是什么呢？前面所说的七识住，加上有顶天和无想有情，就是经中所说的九有情居（因为有情在这些地方可以随意安住）。这里提到无想有情，就包括了所有的第四禅。因为如果无想者都不是有情居，那其他的还用说吗？学德论师认为，除了无想有情之外的其他第四禅不是有情居，因为前面已经说过它们不是识住了。
English
There are also those who abide having perfected their practice, such as the gods who approach the sphere of nothingness. This is because it is said in the sutras that this is the seventh consciousness-abiding. Therefore, they are called consciousness-abidings because consciousness grows in them (relying on them in the manner of existence). If there are other abodes of mind, why are only these taught as consciousness-abidings? Because the three lower realms, the fourth dhyana, and the peak of existence, which are additional to those mentioned earlier, are not consciousness-abidings, because (in the three lower realms there is suffering, in the fourth dhyana there are the results of the unconscious, and in the peak of existence there is cessation) they possess the ability to destroy consciousness. In the lower realms, consciousness is destroyed by suffering. In the fourth dhyana, consciousness is destroyed by the unconscious and the samadhi of the unconscious. In the peak of existence, consciousness is destroyed by the samadhi of cessation. Furthermore, beings in the lower realms do not wish to remain there but wish to ascend. Ordinary beings in the fourth dhyana wish to become unconscious, and noble ones wish to go to the Pure Abodes. (And beings in the Pure Abodes wish to go to Nirvana.) These are not consciousness-abidings because a consciousness-abiding is one who wishes to go to another place to abide, and does not wish to move from there to another place. But they are not like that. (Consciousness-abiding is clear in mind,) while the mental activity of those at the peak of existence is not clear. This is how it is explained. What, then, are the nine abodes of sentient beings that are taught? The seven consciousness-abidings mentioned earlier, plus the peak of existence and the unconscious sentient beings, are the nine abodes of sentient beings taught in the sutras (because sentient beings can abide freely in these places). Here, mentioning unconscious sentient beings includes all of the fourth dhyana. For if even the unconscious are not abodes of sentient beings, what need is there to mention others? Teacher Dundzang believes that the other fourth dhyanas besides the unconscious sentient beings are not abodes of sentient beings, because it has already been said that they are not consciousness-abidings.
Tibetan
་པར་བཤད་པ་ལྟར་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པར་འཇུག་པར་འདོད་ལ། འཕགས་པ་ནི་སྤྲིན་མེད་པ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་གཙང་མ་དང་གཟུགས་མེད་དུ་འཇུག་པར་འདོད་ཅིང་། གནས་གཙང་མ་པ་རྣམས་མྱང་འདས་སུ་འཇུག་པར་འདོད་པས་དེ་ན་གནས་འདོད་ཀྱི་བློ་མེད་ཅིང་། དེ་ནས་བསྐྱོད་པར་འདོད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་འགྲེལ་པ་ལས། གཞན་གང་ཞེ་ན། ངན་སོང་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྒོ་ཙམ་ཞིག་བཤད་པར་ཟད་དོ་ཞེས་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་ངན་སོང་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་སུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་དག་ཏུ་ནི་སེམས་ཅན་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་མི་འདོད་བཞིན་གནས་ཀྱི་རང་དགར་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔར་གྱི་དགུ་ལས་གཞན་ངན་སོང་བ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་མིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཙོན་ར་དང་གཤེད་མ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་རང་དགར་དགའ་མགུར་གནས་པའི་གནས་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་མདོ་གཞན་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་(འདོད་པར།) གནས་པ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། (གཟུགས་སུ།) ཚོར་བ་དང་། (གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་དུ།) འདུ་ཤེས་དང་(སྲིད་རྩེར།) འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་པ་དག་ནི་ཡང་བཞིར་གསུངས་ཏེ། (རྣམ་ཤེས་གནས་པ།) དེ་དག་ཀྱང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རང་གི་ས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཟག་མེད་དང་། ས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་མེད་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་གཞན་ནི་ས་གཞན་གྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྣམ་ཤེས་མ་ཡིན་པ་ཅི་ཞེ་ན་རྣམ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་པར་མ་བཤད་དོ། །ཅི་སྟེ་ན། རྣམ་ཤེས་ནི་གནས་པ་པོ་(ཡིན་པས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་)འབའ་ཞིག་(ནི་གནས་པ་མ་)ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་པ་པོ་དང་གནས་ནི་ས་བོན་དང་ཞིང་ལྟར་བརྟེན་པ་དང་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཅིག་ལ་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་རྣམ་ཤེས་གནས་པ་བདུན་དང་གནས་པ་བཞི་པོ་དག་གང་གིས་གང་བསྡུས་ཤེ་ན། དེ་དག་གི་བསྡུ་བ་དཔྱད་ན་མུ་ནི་བཞི་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བདུན་གྱིས་བསྡུས་ལ་བཞིས་མ་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་དུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་སོ། །(དེ་ཡང་བདུན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། །)བཞིས་བསྡུས་ལ་བདུན་ཀྱིས་མ་བ
Chinese
如论中所说，四禅的凡夫想要进入无想中。圣者则想要进入无云和福生，以及净居天和无色界中。净居天众想要进入涅槃，因此那里没有想要停留的心，却具有想要从那里离开的心。 那么，如果有人问，如果与论师在注释中说“其他是什么呢？是恶趣”相违背怎么办？答：那只是说了一个门而已。如果恶趣怎么不会变成有情之处呢？因为在那些地方，有情是由于先前的业力而不得不停留，没有随意停留的自由，所以要理解，除了先前的九种之外，恶趣不是有情之处，就像监狱和刽子手等不是有情随意快乐停留的地方一样。此外，在其他经中说：“识（འདོད་པར།，梵文，梵文罗马拟音，汉语字面意思）住于色中，接近于色；（གཟུགས་སུ།，梵文，梵文罗马拟音，汉语字面意思）受；（གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་དུ།，梵文，梵文罗马拟音，汉语字面意思）想；（སྲིད་རྩེར།，梵文，梵文罗马拟音，汉语字面意思）行，接近于行。”这样，识的住处又说了四种。（རྣམ་ཤེས་གནས་པ།，梵文，梵文罗马拟音，汉语字面意思）那些也依次是具有染污的色等四蕴。而且，那也是自己的地盘，而不是无漏和他地。因为无漏是识的对治，而他地不适合作为他地之识的所依。如果只是色等，而不是识，那又怎么样呢？识没有被说成是识的住处。为什么呢？因为识只是住者（ཡིན་པས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་，梵文，梵文罗马拟音，汉语字面意思）（是识的自性），（ནི་གནས་པ་མ་，梵文，梵文罗马拟音，汉语字面意思）而不是住处。住者和住处就像种子和土地一样，是所依和能依的关系。在一个事物上，能依和所依是相违的。 如果识住七种和住处四种，哪一个包含哪一个呢？如果考察它们的包含关系，那么就是四句。像这样，七种包含而四种不包含的是属于识住七种的识。（དེ་ཡང་བདུན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། །，梵文，梵文罗马拟音，汉语字面意思）四种包含而七种不包含
English
As explained in the commentary, ordinary individuals of the four dhyanas desire to enter into non-perception. Noble ones, on the other hand, desire to enter into the cloudless and meritorious realms, as well as the Pure Abodes and the Formless Realms. The inhabitants of the Pure Abodes desire to enter into Nirvana, therefore there is no mind that desires to stay there, but they possess the mind that desires to leave from there. Then, if someone asks, what if it contradicts what the teacher said in the commentary, "What else? The evil destinies"? The answer is: that is just stating a door. If the evil destinies, how would they not become places of sentient beings? Because in those places, sentient beings have to stay unwillingly due to previous karma, and there is no freedom to stay at will, so it should be understood that, apart from the previous nine, the evil destinies are not places of sentient beings, just like prisons and executioners are not places where sentient beings can stay happily at will. Furthermore, in other sutras it says: "Consciousness (འདོད་པར།, Sanskrit, Sanskrit Romanization, Literal meaning: desire) dwells in form, approaching form; (གཟུགས་སུ།, Sanskrit, Sanskrit Romanization, Literal meaning: in form) feeling; (གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་དུ།, Sanskrit, Sanskrit Romanization, Literal meaning: in the first three formless realms) thought; (སྲིད་རྩེར།, Sanskrit, Sanskrit Romanization, Literal meaning: at the peak of existence) volition, approaching volition." Thus, the abodes of consciousness are again said to be four. (རྣམ་ཤེས་གནས་པ།, Sanskrit, Sanskrit Romanization, Literal meaning: abodes of consciousness) Those are also the four aggregates of form, etc., with defilements, in order. Moreover, that is one's own ground, not without defilements or other grounds. Because the undefiled is the antidote to consciousness, and other grounds are not suitable as the basis for the consciousness of other grounds. If it is only form, etc., and not consciousness, then what? Consciousness is not said to be the abode of consciousness. Why? Because consciousness is only the dweller (ཡིན་པས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་, Sanskrit, Sanskrit Romanization, Literal meaning: being the nature of consciousness) (ནི་གནས་པ་མ་, Sanskrit, Sanskrit Romanization, Literal meaning: is not the abode), not the abode. The dweller and the abode are like seeds and land, they are the dependent and the basis. On one thing, the dependent and the basis are contradictory. If the seven abodes of consciousness and the four abodes, which one includes which? If we examine their inclusion, then it is four possibilities. Like this, what is included by the seven but not included by the four is the consciousness belonging to the seven abodes of consciousness. (དེ་ཡང་བདུན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། །, Sanskrit, Sanskrit Romanization, Literal meaning: that is, the seven are the nature of the five aggregates) What is included by the four but not included by the seven