Tibetan
།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བསྟན་བ་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྤྱི་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའང་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། འོ་ན་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་དངོས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་བདེན་པ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པ་མི་གསལ་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཆོས་གཞན་ཞིག་མ་རིག་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་མེད་དང་བེམས་པོའང་དེར་འགྱུར་བས་རིག་པ་མེད་པ་དང་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཙམ་ནི་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་མི་མཛའ་བ་དང་རྫུན་ཏེ་མི་བདེན་པ་དང་། སོགས་པའི་སྒྲས་གཟུང་བ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་དོན་མ་ཡིན་པ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགྲ་དང་རྫུན་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལོག་པའི་དོན་དང་ངན་པའི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གོ་བ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་རིག་པ་མེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་གང་ལས་ཤེ་ན། མདོ་ལས། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཡང་མདོ་དག་ལས་མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་སོགས་པས་བསྡུས་པ་འཆིང་བ་དང་ཕྲ་རྒྱས་དང་ཆུ་བོ་དང་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མེད་པ་ནི་དེ་དག་ཏུ་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ངན་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ་བུ་ངན་པ་ལ་བུ་མ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ངན་པ་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྟ་བ་དང་མ་རིག་པ་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐ་དད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆུ་བོ་ལ་སོགས་པའང་ཐ་དད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྟ་བའང་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་གཉིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པའང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། མདོ་ལས། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་མི་འགྲོལ་ལོ། །མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་མི་འདག་གོ་ཞེས་མ་རིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀུན་ནས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད
Chinese
因此，如此宣说仅仅是显示因和果的差别，而不是显示有为法的缘起之总相，因为没有包括从种子生出苗芽等外在的缘起。因此，有人说，无明和行等仅仅是如字面意义一样，所以应当解说它。 那么，所谓的无明是什么意思呢？ 就像这样，成为与真实智慧的直接相违背的一方，对于真谛、业和果、以及三宝等不清楚的心所产生的其他法就是无明，但并非是无实有和物质，因为它们也会变成无知，仅仅是否定没有智慧和不是智慧，就不是无明。例如，不友善和谎言，即不真实，以及等等所包括的非法、非义、非行等，就像理解敌人、谎言、不善、邪见之义和恶行等一样。如果无明不仅仅是没有智慧，那么它是什么呢？ 经中说：“以无明为缘而生起诸行。”因为经中以缘的方式显示为实有。此外，在其他经中也以无明的遍行，以及等等所包括的束缚、随眠、河流和结合等词语来宣说，因为不存在的事物是不适合成为这些的。虽然如此，如果说恶劣的智慧是无明，就像称呼坏孩子为非孩子一样，那么，那是不正确的，因为恶劣的智慧是见，并且见和无明被说成是不同的根本烦恼，河流等等也被说成是不同的。如果说不是见的智慧是无明，那么，那也是不正确的，因为见被说成是与那个无明相应而存在，并且见也是智慧，因此两种智慧的自性相应而存在也是不可能的。 经中说：“贪欲所染污的心不能解脱，无明所染污的智慧不能清净。”无明使智慧完全被染污。
English
Therefore, this explanation only shows the distinction between cause and effect, and not the general aspect of dependent origination of conditioned phenomena, because it does not include external dependent origination such as the sprouting of a sprout from a seed. Therefore, some say that ignorance and action, etc., are only as their literal meaning, so it should be explained. So, what is the meaning of 'ignorance'? Like this, a mental factor that arises from a mind that is unclear about truth, action and result, and the Three Jewels, etc., which is directly contrary to correct knowledge, is ignorance. But it is not merely the negation of not having knowledge or not being knowledge, because non-existence and matter would also become ignorance. For example, unfriendliness and falsehood, i.e., untruth, and so on, including non-dharma, non-meaning, non-action, etc., are understood like enemies, lies, non-virtue, wrong views, and evil deeds, etc. If ignorance is not just the absence of knowledge, then what is it? The sutra says, 'Conditioned by ignorance, actions arise.' Because the sutra shows it as an entity by way of a condition. Furthermore, in other sutras, it is spoken of with words such as the pervasive application of ignorance, and so on, including bondage, latent tendencies, rivers, and connections, because non-existence is not suitable to be these. Although that is so, if one says that bad wisdom is ignorance, just as calling a bad child a non-child, that is not correct, because bad wisdom is a view, and view and ignorance are said to be different root afflictions, and rivers, etc., are also said to be different. If one says that wisdom that is not a view is ignorance, that is also not correct, because view is said to be concordant with that ignorance, and since view is also wisdom, it is impossible for two substances of wisdom to exist in concordance. The sutra says, 'A mind defiled by desire is not liberated; wisdom defiled by ignorance is not purified.' Ignorance completely defiles wisdom.
Tibetan
་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་རང་ཉིད་ནི་རང་ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གིས་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་མ་རིག་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱིའི་མིང་དུ་འདོད་པ་དང་། བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ངའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་ལ་འཇུག་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། ཉེས་པའི་རྣམ་པ་མ་ལུས་པ། །འཇིག་ཚོགས་ལྟ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན། །དེ་མ་རིག་ཅེས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་རིག་པར་བཞེད་པའང་གསལ་བར་ལྟའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་བཤད་ཟིན་ལ། མིང་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་(ལྷས་བྱིན་ཞེས་སོགས་ཀྱི།) མིང་གི་དབང་གིས་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། མིང་ལྟར་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ། །དེའི་རྗེས་ལ་རེག་པ་ནི་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་བར་དྲུག་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་(དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་།) མིག་གི་དབང་པོ་དང་གཟུགས་དང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་ཏེ་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ནི་མདོ་ལས། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་འབྲེལ་ཞིང་འདུས་ལ་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རེག་པ་གསུམ་འདུས་པ་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དྲུག་ཚན་དྲུག་གི་མདོ་ལས། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དྲུག་ཚན་དྲུག་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་དང་། རེག་པའི་ཆོགས་དྲུག་དང་། ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་དང་། སྲེད་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རེག་པ་ནི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་གསུམ་འདུས་པ་ཙམ་ཡིན་ན་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་རྣམ་ཤེས་དྲུག་ལས་ལོགས་སུ་གསུང་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་(དང་པོ་)ལྔ་ནི་ཐོགས་པའི་རེག་པ་ཡིན་ཏེ། ཐོགས་བཅས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་རྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནི་ཚིག་བླ་དྭགས་ཀྱི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚིག་བླ་དྭགས་ནི་མིང་ཡིན་ལ། ཡིད་ནི་གཙོ་བོར་མིང་ལ་དམིགས་པས་ཡུལ་གྱིས་ཡུལ་ཅན་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ
Chinese
是为了显示其本身，并且智慧本身与对自身造成烦恼是相违背的。这些说明了，尊者华莲认为无明是烦恼的总称，尊者法护认为众生执着于“我”，以及法称论师说：“一切过患之相，皆从坏聚见生。”由此可见，他们都认为坏聚见就是无明。之后，名和色的色已经解释过了。名是指受等非色蕴的四蕴，之所以这样说，是因为它们（如天授等）凭借名称而了解意义，并且像名称一样没有阻碍。之后是触，即从眼和合生触直到意和合生触的六种触。这些触也是（根和境，）眼根、色和眼识三者和合，从而产生对境的完全认知。同样，对于耳和合生触等也应该了解。对此，一些古代论师说，经中说：“如此这三种法相互关联、聚合，其集合就是触。”因此，触是三种聚合的假名，除此之外没有别的。另一些论师说，在六组经中说：“什么是六组法的类别？即内六处、外六处、六识聚、六触聚、六受聚和六爱聚。”因此，触是从三者聚合而产生的，是与对境完全认知的心理活动不同的另一种存在。如果仅仅是三者聚合，那么就不应该在内外十二处和六识之外单独说明。这六种触聚中，眼和合生触等（最初）五种是具有障碍的触，因为它们依赖于有碍的根。第六种意和合生触被称为言语概念的触，言语概念就是名称，而意主要以名称为对境，因此是以境来命名有境。
English
It is to show itself, and wisdom itself is contradictory to causing affliction to itself. These explain that the venerable Palena considers ignorance to be the general name for afflictions, the venerable Dharmaraksha considers beings to be attached to "I", and the teacher Dharmakirti says, "All forms of faults arise from the view of the aggregate of destruction." From this, it can be seen that they all consider the view of the aggregate of destruction to be ignorance. After that, the form of name and form has already been explained. Name refers to the four non-form aggregates such as feeling, etc. The reason for saying this is that they (such as Devadatta, etc.) understand the meaning by means of names, and they are unobstructed like names. After that is contact, which is the six types of contact from eye-combination contact to mind-combination contact. These contacts are also (sense faculty and object,) the combination of the eye faculty, form, and eye consciousness, which results in the complete cognition of the object. Similarly, one should also understand the ear-combination contact, etc. On this, some ancient teachers said that the sutra says, "Thus, these three dharmas are related, aggregated, and whatever is the collection is contact." Therefore, contact is a designation for the aggregation of three, and there is nothing else besides that. Other teachers say that in the six-group sutra it says, "What are the categories of the six-group dharmas? Namely, the six internal sources, the six external sources, the six consciousness aggregates, the six contact aggregates, the six feeling aggregates, and the six craving aggregates." Therefore, contact arises from the aggregation of three, and is another existence different from the mental activity of completely cognizing the object. If it were merely the aggregation of three, then it should not be explained separately from the twelve internal and external sources and the six consciousnesses. Among these six contact aggregates, the eye-combination contact, etc. (the first) five are obstructive contacts, because they rely on obstructive roots. The sixth mind-combination contact is called the contact of verbal concepts, verbal concepts are names, and the mind mainly focuses on names as objects, so it is naming the possessor with the object.