Tibetan
་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་འདུན་པ་དང་། རྣམ་གཡེང་དང་ལྡན་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བརྗེད་ངས་དང་ལྡན་པ་ལ་དྲན་པ་དང་། མ་དད་པ་ལ་མོས་པ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔྱད་པའང་ཤེས་པར་བྱའོ། ། སྡེ་པ་གཞན་གྱིས་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཉེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་གྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཞེད་དོ། །དྲན་པ་ནི་དམིགས་པ་མི་བརྗེད་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་དེ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་སོ། །ལས་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་མི་གཡེང་པར་བྱེད་པའོ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཡུལ་ལ་གཏོད་པའི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་སོ། །ལས་ནི་མདོ་ལས། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །མོས་པ་ནི་འདོད་པའམ་དམིགས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་ཡང་དག་པར་མོས་པ་དང་། ལོག་པར་མོས་པ་གཉིས་སོ། །ལས་ནི་སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་མོས་པ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་ནི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འཕྲོག་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བཤད་པས་དམིགས་པ་ལས་མི་འཕྲོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པའི་རྩེ་གཅིག་པ་སྟེ། འདིར་རྩེ་ནི་དམིགས་པའོ། དབྱེ་ན་ས་དགུ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དགུ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ་བཅུའོ། །ལས་ནི་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་འབྱུང་བས་ཇི་ལྟ་བར་ཤེས་པའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ས་མང་པོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་དག་འབྱུང་ན་འདུན་པ་དང་མོས་པ་དང་དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་རྣམས་བརྩོན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཁྱད་པར་ཅན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་སེམས་གཅིག་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་ཐ་དད་པ་བཅུ་ནི་མ་དམིགས་སོ་ཞེ་ན། འདི་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་ཕྲ་བས་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྦྱར་བའི་སྨན་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལའང་ཐ་དད་པའི་ཁྱད་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་ལས། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཕྲ་བས་དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྒྱུན་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་དཀའ་ན་སྐད་ཅིག་མ་དག་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། རེ་ཞིག་སྨན་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་རོ་མང་པོ་ཁ་ཅིག་གི་རོའི་ཁྱད་པར་དབང་པོས་གཟུང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ངེས་པར་གཟུང་བར་དཀའ་ན་ཆོས་གང་དག་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ཞིིང་བློས་གཟུང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་མ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཐ་དད་མེད་པར་རྟོག་ན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལའང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུང་ལས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་ཅེ་ན། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གི་མདོ་ལས། འདི་ལྟར་ས་ཆེན་པོའི་ཆོས་བཅུ་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་དང་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་འདུན་པ་དང་མོས་པ་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་སྟེ་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འདོད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གཅིག་ཏུ་འདུ་ཡང་འོན་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་པ་ནས་སེམས་པའི་བར་དུ་གཞན་ནོ་ཞེས་ས་མང་པོ་པ་བཅུ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་སེམས་བྱུང་དེ་དག་རྫས་ཐ་དད་མིན་པར་ཡང་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཉིས་པ་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་བ་བཤད་པའི་དད་པ་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྙོག་པ་དང་བྲལ་པར་བྱེད་པའི་དང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན་ལས་འབྲས་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་དང་བ་དང་། བདེན་བཞི་ལ་སྤང་ཞིང་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པའོ། །ལས་ནི་འདུན་པ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །བག་ཡོད་པ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གཅེས་སྤྲས་སུ་བྱེད་ཅིང་སྒོམ་པ་(འམ་ཟག་པ་དང་ཟག་པའི་གནས་ལས་སེམས་བསྲུང་།) སྟེ། དབྱེ་ན་བསོད་ནམས་དང་ཐར་པ་དང་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་སྒོམ་པའི་བག་ཡོད་པ་བཞིའོ། །ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་དེ་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་སེམས་དམིགས་པ་ལ་གཏད་བཟོད་པའི་ལས་སུ་རུང་བ་སྟེ། དབྱེ་ན་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་བྱུང་བ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་བྱུང་བ་གཉིས་སོ། །ཡང་ན་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལུས་ཤིང་བལ་ལྟར་ཡང་བ་དང་རྐེད་པ་གསེར་གྱི་དོང་ཚེ་བརྩེགས་པ་ལྟར་མ
Chinese
对于具有贪欲的心，有欲求；对于具有散乱的心，有禅定；对于具有遗忘的心，有忆念；对于没有信心的人，有信奉吗？等等的考察也应当了解。 其他部派则认为，由于存在那样的过失，因此欲求等五者是各自在对境上确定的，而不是普遍存在的。忆念是不忘失对境，区分则有染污和非染污两种。作用是使心不对对境散乱。作意是心专注于对境的心之作用，区分则有如理作意和不如理作意两种。作用是经中说：“获得作意就是获得禅定。”因此使心专注于对境。信奉是希求或认为对境具有功德，区分则有正确的信奉和错误的信奉两种。作用是导师智稳说，珍视信奉是因为其他的论敌不能从自己的宗派中夺走，因此使不从对境中被夺走。 禅定是专注于一个对境，以一种方式进入的专注一境性。此处“专注”是对境。区分则有九地中的九种禅定，以及超越世间的第十种。作用是如果心平等安住，就能产生如实了知，因此作为如实了知的所依。这十者由于在所有心中产生，因此称为心之多地。如果所有心中都产生这些，那么为了生起欲求、信奉、忆念、禅定和智慧，修行者们的精进就变得没有意义了吗？不是的，因为是为了生起特殊的那些，分别说者是这样认为的。如果在一个心中没有观察到那样不同的十种，那么这些的差别应当从可信的教证中了解，因为细微难以理解，所以不是感官的对境。如果对于那些成为感官对境的，如混合的药物等有色法，也不能把握不同的差别，那么对于心和心所就更不用说了。
English
For a mind with desire, there is longing; for a mind with distraction, there is concentration; for a mind with forgetfulness, there is mindfulness; for those without faith, is there devotion? Such investigations should also be understood. Other schools hold that because such faults exist, the five, such as longing, are definite in their respective objects and are not universally present. Mindfulness is not forgetting the object; the distinctions are twofold: defiled and undefiled. Its function is to prevent the mind from being distracted from the object. Attention is the mind's engagement in directing the mind towards an object; the distinctions are twofold: appropriate attention and inappropriate attention. Its function is as stated in the sutra: "Obtaining attention is obtaining concentration." Therefore, it causes the mind to focus on the object. Devotion is desiring or perceiving the object as having qualities; the distinctions are twofold: correct devotion and incorrect devotion. Its function is as stated by the teacher Blo dro Tenpa (Intelligence Steadfast), cherishing devotion because opponents cannot steal from one's own tenets, thus preventing one from being stolen from the object. Concentration is one-pointedness that engages in one object in one way. Here, "one-pointedness" refers to the object. The distinctions are nine concentrations in the nine grounds, and the tenth, which is beyond the world. Its function is that if the mind is placed evenly, knowledge arises as it is, thus serving as the basis for knowing as it is. These ten are called the many grounds of mind because they arise in all minds. If all minds generate these, then would the efforts of practitioners become meaningless for generating desire, devotion, mindfulness, concentration, and wisdom? No, because it is for generating special ones, so say the Vaibhashikas. If such ten differences are not observed in one mind, then the differences of these should be understood from reliable scriptures, because they are subtle and difficult to understand, so they are not objects of the senses. If even for those that have become objects of the senses, such as colored things like mixed medicines, one cannot grasp the different distinctions, then what need is there to mention about mind and mental factors?
Chinese
更何况呢。因此在注释中说：心和心所的差别非常细微，所以暂时对于相续来说也很难完全断定，更何况是刹那的呢？暂时对于药等有色之物，多种味道中某种味道的差别，用根识所能取到的尚且难以确定，更何况那些非有色且用意识所能取到的法呢？如果仅仅因为没有见到差别就认为没有差别，那么对于说五种一切时处转的人来说也是一样的缘故。 经中是如何说的呢？在《念住经》中说：例如大地之法有十种，即受、想、思、触、作意、欲、胜解、念、等持和慧，这样对于一个所缘，认为是不同的自性。识等十一种法，也如同一道阳光聚集在一起，然而体性是不同的，同样从识的体性不同到思之间也是不同的，因此说是十种大地法。心和心所那些不是实体不同的缘故。 第二，解释善心所中的多性，信是对治烦恼和近烦恼的垢染的清净。分类有：相信业果，对三宝的功德生起清净心，以及对四谛生起断除和修证的意愿。作用是生起欲乐。正念是对信等善法珍爱并修习（或者从漏和漏处守护心）。分类有修习福德、解脱、决择分和无漏善的正念四种。作用是圆满世间和出世间的一切圆满。 轻安是心堪能安住于所缘。分类有：身轻安，在五根识的范围中产生；心轻安，在意识的范围中产生。或者说，身轻安是身体像木棉一样轻盈，腰部像堆叠的金罐一样。
English
What need is there to mention it? Therefore, it is said in the commentary: "The differences between mind and mental factors are so subtle that it is difficult to completely determine them even for continuums, let alone for momentary ones. For the time being, even for material things like medicine, it is difficult to ascertain the differences in taste among many flavors that can be perceived by the senses. What need is there to mention those dharmas that are non-material and can be perceived by the mind?" If one assumes that there is no difference simply because one does not see a difference, then it is the same for those who speak of the five omnipresent ones. What does the scripture say? In the Sutra on the Establishment of Mindfulness, it says: "For example, the ten dharmas of the great earth are feeling, conception, thought, contact, attention, desire, aspiration, mindfulness, concentration, and wisdom. Thus, for one object, they are considered to be different characteristics." The eleven dharmas, such as consciousness, are like rays of sunlight that gather together, but their essence is different. Similarly, from the essence of consciousness to thought, they are different. Therefore, they are said to be the ten omnipresent earth factors. It is also said that these mind and mental factors are not different entities. Second, explaining the many aspects of virtuous ground, faith is the clarity that separates the mind from the defilements of afflictions and near afflictions. The divisions are: having faith in the results of actions, having clarity towards the qualities of the Three Jewels, and having the desire to abandon and cultivate the Four Noble Truths. The function is to generate desire. Mindfulness is cherishing and cultivating virtuous dharmas such as faith (or guarding the mind from outflows and the sources of outflows). The divisions are four types of mindfulness that cultivate merit, liberation, factors of ascertainment, and uncontaminated virtue. The function is to perfect all the perfections of the world and beyond. Tranquility is the mind's ability to abide on the object. The divisions are: physical tranquility, which arises in the realm of the five sense consciousnesses; and mental tranquility, which arises in the realm of mind consciousness. Alternatively, physical tranquility is when the body is as light as cotton, and the waist is like stacked golden pots.
Tibetan
ཉམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཉིད་ལས་སུ་རུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དེས་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལའང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བཏགས་ནས་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་མདོ་ལས། དགའ་བ་དང་དགའ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གསུངས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གནོད་སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པར་གསུངས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཡང་དེ་དག་མཐུན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོར་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། ། ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པའོ། །(འདུ་བྱེད་)བཏང་སྙོམས་ནི་སེམས་བྱིང་རྒོད་དང་བྲལ་བའི་རྣལ་དུ་འདུག་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་ཐོག་མར་རེས་འགའ་བྱིང་རྒོད་འབྱུང་བའི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། བར་དུ་དྭོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་མི་འབྱུང་བའི་རྣལ་དུ་གནས་པ་དང་། ཐ་མར་དྭོགས་པའང་མེད་པའི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་གསུམ་མོ། །ལས་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་མི་འབྱེད་པའོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་དག་གི་ལས་ནི་ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པའོ། །རྩ་བ་གཉིས་ནི་འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་སྟེ། གཏི་མུག་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་འདིར་མ་བརྗོད་དོ། ། འདིར་མ་ཆགས་པ་དང་འདོད་ཆགས་མེད་པ་ཞེས་པའི་མ་དང་མེད་ཅེས་པ་ནི་མེད་པ་དང་། གཞན་པ་དང་། གཉེན་པོ་གསུམ་ལ་འཇུག་པ་ལས་འདིར་ནི་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་ལ་འཇུག་གི་མེད་པ་དང་གཞན་པ་ལ་ནི་མི་འཇུག་གོ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་མུག་མེད་པ་ལའང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱེ་བཤད་ལས་བཤད་དོ། ། དེ་དག་གི་ལས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་སྤྱོད་ལ་མི་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་སྟེ། དབྱེ་ན་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའོ། །སེམས་ཅན་ལ་དབྱུགས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐོ་མི་འཚམ་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་དགེ་བའི་བྱ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་བྱ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་མ་ཡིན་གྱི་བྱ་བ་ངན་ཞེན་གྱི་ལེ་ལོ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལེ་ལོ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པས་བརྩོན་འགྲུས་དམན་པ་ལ་དགག་པའི་སྒྲར