Tibetan
་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་གནོད་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་སོ། །མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གསུམ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་ཡིད་དང་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་དད་སོགས་ལྔ་སྟེ་དགུ་པོ་དེ་དག་ནི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་གསུམ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་རྫས་གཞན་དག་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ན་སེམས་བདེ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་བརྗོད་ཀྱི་ལུས་བདེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་འཁོར་བཅས་ནི་ཟག་བཅས་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །(དབུས་མཐའི་ཊཱིཀ་དང་། ཀུན་ལས་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་པར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལྟར་ན་དང་པོ་ཉིད་ཀྱི་གདགས་གཞི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་པས་བཅུར་བཤད་དོ། །ཚོར་བ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མི་ལྕོགས་མེད་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་གྱི་ས་པ་ཡིན་ན། བཏང་སྙོམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ས་པ་ཡིན་ན་ཡིད་བདེ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ཡིན་ན་བདེ་བ་འབྱུང་བས་ཚོར་བ་གསུམ་གདགས་གཞིར་བཤད་ཀྱི་ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་གསུམ་ཆར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །) བཞི་པ་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ནི་དང་པོ་དེ་དག་ལས་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་དུ་ཞེ་ན། འདས་མ་ཐག་པར་བཤད་པའི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་གཅིག་ཏུ་དྲི་མ་སྟེ་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་བདུན་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དག་སྟེ་བཅུ་ནི་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པས་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་དང་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་དད་སོགས་ལྔ་སྟེ་དགུ་ནི་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ། ལམ་གསུམ་གྱི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པ་ཟག་མེད་དང་། གཞན་དག་ནི་ཟག་བཅས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁ་ཅིག་དད་སོགས་ལྔ་ཡང་གཅིག་ཏུ་ཟག་མེད་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་གཞི་ལས། སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་དུ་རྒས་པ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་ཀྱང་མཆིས། དབང་པོ་འབྲིང་པོ་དག་ཀྱང་མཆིས། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དག་ཀྱང་མཆིས་སོ་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མི་བསྐོར་བའི་དུས་སུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ཡང་མདོ་ལས། ངས་ཇི་སྲིད་དུ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། མི་སྣང་བ་དང་། རོ
Chinese
为了生于彼处，以及为了生于无利无害之处，二者合为一体。见道、修道和无学道这三道，依次对应于意、乐、意乐、舍和信等五者，这九者是使不遍知者遍知、遍知和具遍知之根的三种，除此之外没有其他的实体。其中，乐是依赖于第三禅，因此是心乐，这样说，而不是身乐，因为五门之识及其眷属必定是有漏的。（《中边论疏》和《摄类学释》中，按照瑜伽行派的观点，最初的所依是意不乐，因此说是十种。这三种感受也是，如果是无能胜、殊胜和第四禅以及无色界前三地的，就是舍；如果是第一禅和第二禅的，就是意乐；如果是第三禅的，就会产生乐，因此说三种感受是所依，而不是在一个集合中同时出现三种。） 第四，解释种类的差别，首先，在这些之中，完全是有漏的是哪些？完全是无漏的是哪些呢？对于刚才所说的使不遍知者遍知等三种，完全是无垢，即完全是无漏的。眼等七种有色根、命根、意不乐和痛苦这十种是修道所断，因此完全是有漏的。意、乐、意乐、舍和信等五种，这九种既是有漏也是无漏，因为存在于三道的集合中是无漏的，其他的则是有漏的。 有些人说，信等五种也完全是无漏的。这种说法是不对的。因为在律藏根本中说：在有情世间出生和在世间衰老的人们中，也有敏锐的根，也有中等的根，也有迟钝的根。这是在未转法轮时所说的。另外，在经中说：我只要对这五根的生起、不现和
English
Both for being born there and for being born in a place of neither benefit nor harm, the two are combined into one. The three paths of seeing, meditation, and no-more-learning correspond respectively to mind, pleasure, mental pleasure, equanimity, and the five, including faith, etc. These nine are the three powers of making the non-omniscient omniscient, omniscience, and possessing omniscience, and there are no other entities besides these. Among them, pleasure relies on the third dhyana, so it is mental pleasure, and that is how it is said, not bodily pleasure, because the five sense consciousnesses and their retinues are definitely tainted. (In the commentary on the Madhyantavibhāga and the explanation of the Abhidharmasamuccaya, according to the Yogacara school, the basis of the first imputation is mental displeasure, so it is said to be ten. These three feelings are also, if they are the ground of the invincible, the special, the fourth dhyana, and the first three formless realms, then it is equanimity; if it is the ground of the first and second dhyanas, then it is mental pleasure; if it is the ground of the third dhyana, then pleasure will arise, so it is said that the three feelings are the basis of imputation, but it is not that all three occur in one aggregate.) Fourth, explaining the differences in types, first, among these, which are entirely tainted? Which are entirely untainted? For the three, such as making the non-omniscient omniscient, which were just mentioned, they are entirely stainless, that is, entirely untainted. The seven physical faculties, such as the eye, the life faculty, mental displeasure, and suffering, these ten are to be abandoned by meditation, so they are entirely tainted. Mind, pleasure, mental pleasure, equanimity, and the five, including faith, etc., these nine are both tainted and untainted, because being present in the aggregate of the three paths is untainted, and the others are tainted. Some say that the five, including faith, etc., are also entirely untainted. This is not correct. Because in the Vinaya-mula it is said: Among beings born in the world and aging in the world, there are also sharp faculties, there are also medium faculties, and there are also dull faculties. This was said at the time when the wheel of Dharma was not turned. Furthermore, in the sutra it is said: As long as I have the arising, non-appearance, and
Tibetan
་མྱང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཤེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ང་འཇིག་རྟེན་ལྷ་དང་བཅས་པ། བདུད་དང་བཅས་པ། ཚངས་པ་དང་བཅས་པ། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེའི་སྐྱེ་དགུ་དང་བཅས་པ་ལྷ་དང་མིར་བཅས་པ་འདི་ལས་འགྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། མི་ལྡན་པ་དང་། བྲལ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་མང་དུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཟག་མེད་ཡིན་ན་ཉེས་དམིགས་ལ་སོགས་པའི་བརྟག་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་མདོ་ལས། གང་ལ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལམ་གསུམ་གི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པའམ། ཡང་ན་དགེ་རྩ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །(སློབ་དཔོན་འཕགས་པས་ནི་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ལ་གང་དབང་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་དང་། ཕལ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ནི་དང་པོ་རྣམ་པར་བཞག་གོ། དེ་ལས་གཞན་པ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ས་དག་ལ་ནི་གཉིས་པ་ཀུན་ཤེས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་ནི་དབང་པོ་གསུམ་པ་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པ་རྣམ་པར་བཞག་པར་ལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་ཐག་རིང་ཞིང་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་ཐག་ཉེ་ཞིང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་ལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་ས་མཚམས་དང་ངོ་བོ་འདི་ལས་གཞན་དུ་བཤད་དོ། །)ཡང་དབང་པོ་དེ་དག་ལས་སྲོག་ནི་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། མཐོ་རིས་ན་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་། ངན་སོང་ན་མི་དགེ་བས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་བསྟན་བཅོས་ལས། ཚེའི་འདུ་བྱེད་དག་ཇི་ལྟར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་སེམས་ལ
Chinese
以及体验，过患，和如实了知出离之前，我于世间连同天神，连同魔，连同梵天，连同沙门和婆罗门的生民，连同天和人，不从此处解脱，不出离，不具备，不分离，不以离颠倒之心安住，如是等等所说之故。如果无漏，则不应理观察过患等等之故。 那么，经中说：“对于谁，这五种根全部都完全没有，我说他住在外道的一边。”这又如何呢？这是就安立圣者，以三道的信心等而说的。或者，说断尽善根者为外道之故。（圣天论师在《集学论》中说：“什么是不知而能知之根？是加行道和见道的心之十五刹那所能控制的。”又说：“以大多数而作决定，《摄类学》中，菩萨如何安立不知而能知之根等三种？答：在胜解行地安立第一种，从那以外的增上意乐清净地安立第二种能知一切，在如来地则应观安立第三种具一切知。不知而能知之根，远离沙门之果，具有世间相者，是有漏；接近沙门之果，具有出世间相的分别念，应观为无漏。”从界限和体性上，与此有不同的解说。）又，这些根中，命根唯一是异熟，因为天界由有漏善，恶趣由不善所牵引之故。那么，论典中说：“如何安立寿命的行呢？”答：比丘阿罗汉具有神变，心
English
and experience, faults, and until truly knowing liberation, I, in the world together with gods, together with demons, together with Brahma, together with ascetics and Brahmins, together with gods and humans, do not liberate from here, do not liberate, do not possess, do not separate, do not abide with a mind free from perversion, as such and so on is said. If it is without outflows, then it is unreasonable to examine faults and so on. Then, how is it that the sutra says, "For whom these five faculties are completely absent in all ways, I say that he dwells on the side of the outsiders"? This is said with regard to establishing noble beings, based on the faith of the three paths and so on. Or, it is said that those who have completely cut off the roots of virtue are outsiders. (Aryadeva in the Compendium of Learning says, "What is the faculty that knows what is not known? It is what controls the fifteen moments of the mind of the path of application and the path of seeing." It is also said, "Making a determination based on the majority, in the Categories of Compendium, how do Bodhisattvas establish the three faculties such as the faculty of knowing what is not known? Answer: In the stage of aspiring conduct, the first is established. Other than that, in the pure stage of higher intention, the second, knowing all, is established. In the stage of the Tathagata, the third faculty, possessing all knowledge, should be regarded as established. The faculty of knowing what is not known, far from the fruit of the ascetic, possessing the worldly aspect, is with outflows; the conceptual thought close to the fruit of the ascetic, possessing the supramundane aspect, should be regarded as without outflows." From the boundaries and nature, there is a different explanation from this.) Also, among these faculties, the life faculty is only the vipaka, because the heavens are led by meritorious actions with outflows, and the evil realms are led by non-meritorious actions. Then, the treatise says, "How are the formations of life established?" Answer: A Bhikshu Arhat possessing miraculous powers, with mind