English
Therefore, Gampopa explains that this is to illustrate "it is so." The word "etc." includes: the root that makes the unknowing know everything is abandoning what is abandoned by the path of seeing; the root that knows everything is abandoning what is abandoned by the path of meditation; the root that possesses all knowledge is able to abide in the happiness of seeing the Dharma, because by being liberated from afflictions, one can separately experience the happiness of mind and body and the happiness of extreme pliancy. This is a summary. Second, explaining the definite number of roots: If because of being able to control, it is a root, then ignorance, etc., also control actions, etc.; and the mouth, hands, feet, buttocks, and genitals also respectively control speaking, taking food, etc., walking, excreting urine and feces, and universal joy, so would they become roots? Merely acting as a cause is not considered a root, but rather according to the need, the sutra speaks of twenty-two roots, because they are the basis and nature of complete defilement and purification, or because of the result. Among them, from the perspective of the basis of sentient beings' substance, the six roots of eye, etc., are the support of mind and consciousness. From the perspective of distinguishing the differences of sentient beings, there are the male and female roots. From the perspective of sentient beings abiding in the same category, the life root is spoken of. Thus, these nine roots are the basis of complete defilement. Feelings are pointed out as the nature of complete defilement or as its result. The five roots of faith, etc., are the basis of purification because they can accumulate merit. The last three roots are pointed out as purifying or as the nature of purification. Thus, the number of roots corresponds to the number of bases and natures of complete defilement and purification. Or, other schools believe that this is spoken from the perspective of entering and leaving samsara. The support for entering samsara is the six roots, because they are the basis of sentient beings' substance, and because they rely on the six sense bases of the intermediate state to connect to the continuity of the next life.
Tibetan
འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ནི་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་ཀྱང་གཙོ་ཆེ་བས་དེ་སྐད་བརྗོད་དོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་གནས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་སྟེ། དེ་ལྟར་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཅུ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ལ་རྟེན་དང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་པ་བཞི་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པ་ལའང་རྟེན་དང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། གནས་པ་ཉེར་སྤྱོད་ནི་སྔ་མ་རྣམས་ལས་གཞན་དབང་པོ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྡོག་པའི་རྟེན་ནི་དད་སོགས་ལྔ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་བྱང་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཟག་མེད་དུ་དང་པོར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བར་གནས་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། སྒོམ་ལམ་རྣམ་པ་དགུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབུས་མཐའ་ལས་ནི། འཛིན་དང་གནས་དང་རྒྱུན་མི་ཆད། །སྤྱོད་དང་དག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར། །ཞེས་མིག་སོགས་དྲུག་དང་། སྲོག་དང་། ཕོ་མོ་གཉིས་དང་། ཚོར་བ་ལྔ་དང་། དད་སོགས་ལྔ་དང་། ཀུན་ཤེས་བྱེད་སོགས་གསུམ་པོ་རྣམས་རིམ་པ་ལྟར་ཡུལ་དྲུག་འཛིན་པ་དང་མི་འཆི་བར་གནས་པ་དང་རིགས་འཚོ་བ་པས་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་དང་། དགེ་མི་དགེའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་དག་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་དག་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སུ་གྲངས་ངེས་པར་བཤད་དོ། ། གསུམ་པ་དབང་པོའི་ངོ་བོ་བཤད་པ་ནི་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ལས་མིག་སོགས་དྲུག་དང་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་སྟེ་བརྒྱད་ནི་བཤད་ཟིན་ལ། དད་སོགས་ལྔ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་སྟེ་དྲུག་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བས་འདིར་ནི་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་གསུམ་སྟེ་བརྒྱད་འཆད་དེ། །དེ་ལ་ལུས་ནི་འདིར་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྗོད་པར་འདོད་དེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ལྔའི
Chinese
轮回中产生是男女根，因为从它们产生。虽然化生等没有，但因为主要所以那样说。使那些有情存在的，是命根，有情们的亲近受用是乐等五种，如是作轮回的自在后是十四种。如是进入轮回有依靠和出生和存在和受用四种，同样从轮回中返回也有依靠和出生和存在和，存在亲近受用是与之前不同的八根。其中返回的依靠是信等五种，依靠它们而使超世间道现前的缘故。成为完全清净的出生是不知全部知晓的根，那是无漏中最初出生的缘故。存在于完全清净是全知的根，因为修道九种相续存在的缘故。完全清净亲近受用是具有全知的根，因为从完全解脱中个别体验喜和乐的缘故。《中边论》中说：‘执持与存在，以及不间断，受用与二净，是为了此。’即眼等六种和，命和，男女二种和，感受五种和，信等五种和，全知等三种，依次是执持六境和不死的存在和以种姓存活者不断绝和，亲近受用善不善业的果和，世间清净和，自在超世间的清净的缘故，确定宣说了二十二根。
English
Birth in samsara is due to the male and female faculties, because they are the source of birth. Although it is not the case for miraculous birth, etc., it is said so because it is the main cause. What causes those sentient beings to exist is the faculty of life, and what sentient beings closely enjoy are the five, such as pleasure. Thus, considering the empowerment to enter samsara, there are fourteen. Just as entering samsara has four aspects: basis, birth, existence, and enjoyment, similarly, turning away from samsara also has basis, birth, existence, and enjoyment. The enjoyment of existence is the eight faculties that are different from the previous ones. Among them, the basis for turning away is the five, such as faith, because relying on them, the supramundane path is made manifest. Birth into complete purification is the faculty of making the unknown known, because it is the first birth in the uncontaminated. Existing in complete purification is the faculty of complete knowledge, because the nine aspects of the path of meditation exist continuously. Closely enjoying complete purification is the faculty of possessing complete knowledge, because one individually experiences joy and happiness through complete liberation. From the Madhyāntavibhāga: 'Grasping, existence, and non-interruption, enjoyment, and the two purities, are for this.' That is, the six, such as the eye, and life, and the two, male and female, and the five feelings, and the five, such as faith, and the three, such as complete knowledge, respectively, are grasping the six objects, existing without dying, the continuity of those who live by lineage, closely enjoying the fruits of virtuous and non-virtuous actions, worldly purity, and because of the power over supramundane purity, it is definitively taught that there are twenty-two faculties.
Tibetan
་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་གདུང་བ་ལ་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་གི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་སྟེ། ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚོར་བ་ནི་སིམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་ལྔའི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་ཁོ་ན་བདེ་བ་ཡིན་པར་མ་ཟད་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་སེམས་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་སིམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་མེད་པས་ལུས་ཚོར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དགའ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སིམ་པ་དེ་ཡིད་བདེ་བའང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་ཡིད་བདེ་གང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་གཞན་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། དགའ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་ས་དེ་དག་གི་ཡིད་ཀྱི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་སིམ་པ་ནི་དགའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་སེམས་བདེ་དང་ཡིད་བདེའིི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་པ་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་བར་གྱི་ཡིད་དགའ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་གྱིས་སྐྱེ་ཞིང་མི་བརྟན་པ་ནི་ཡིད་བདེ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་བརྟན་པར་གནས་པའི་ཡིད་ཀྱི་སིམ་པ་ནི་སེམས་བདེའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་དགའ་བ་མེད་པ་དང་བདེ་བ་ཡོད་པར་ཡང་མདོ་ལས་ཤེས་ཏེ། དེ་དགའ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་ཏེ། བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ། །ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ་དགའ་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་སྔར་སྨོས་པའི་ཚོར་བ་དེ་དག་གི་བར་མའི་ཚོར་བའོ། ། ཅི་དེ་ལུས་ཀྱིའམ་སེམས་ཀྱི་ཡིན་ཞེ་ན། ལུས་དང་སེམས་གཉིས་ཀའི་བར་མ་ནི་བསྡོམས་ནས་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་གོ། ཅི་སྟེ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་རང་གིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ནི་རྣམ་རྟོག་ཙམ་གྱིས་སྐྱེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ནི་ལུས་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཐ་དད་བྱས་ལ། བཏང་སྙོམས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག
Chinese
在眷属中产生的感受称为痛苦。在这些眷属中产生的感受，即平静是乐受，带来利益的感受是平静。不仅五种识的眷属中产生的平静感受是快乐，而且在第三禅中，心，即意识的眷属中产生的平静，那是乐受。因为在那里没有五门识，所以没有身受；并且因为从喜乐中解脱了贪欲，所以那平静也不是意乐。 那么，什么是意乐呢？除了第三禅之外，在欲界和第一禅、第二禅中，意识的眷属中产生的平静感受，那就是意乐。因为没有从喜乐中解脱贪欲，所以在那些地的意识眷属中产生的平静是喜乐。 那么，心乐和意乐有什么区别呢？从欲界到第二禅之间的意喜，仅仅通过分别念产生并且不稳定，那是意乐。在第三禅中，稳定存在的意识平静是心乐的受。经中也知道，在第三禅中没有喜乐而有快乐。因为从喜乐中解脱了贪欲，所以具有正念和正知地安住于舍，身体体验快乐，圣者们称之为具有正念，快乐地行持舍。这样说，即完成了没有喜乐的第三禅而安住等等。 心，即意识的眷属中产生的不是平静的感受，那就是意不乐受。舍受是之前所说的那些感受的中间感受。 这是身体的还是心的呢？身体和心二者的中间是总合起来安立为舍。为什么呢？因为不分别念而自己产生。心的苦乐仅仅通过分别念产生，而身体的不是这样。身体的苦乐是对身体有益和有害而产生的，所以那些是分开的。而舍是不分别念的。
English
The feeling that arises in the retinue is called suffering. The feeling of serenity that arises in those retinues is the sense of pleasure, and the feeling that brings benefit is serenity. Not only is the serene feeling that arises in the retinue of the five consciousnesses happiness, but in the third dhyana, the serenity that arises in the retinue of the mind, that is, the consciousness, is the sense of pleasure. Because there are no five sense consciousnesses there, there is no physical sensation; and because one is free from attachment to joy, that serenity is also not mental happiness. So, what is mental happiness? Other than the third dhyana, in the desire realm and the first and second dhyanas, the serene feeling that arises in the retinue of consciousness is mental happiness. Because one is not free from attachment to joy, the serenity that arises in the retinue of the mind in those realms is joy. So, what is the difference between mental happiness and mind happiness? The mental joy from the desire realm to the second dhyana arises merely through conceptual thought and is unstable, that is mental happiness. In the third dhyana, the stable serenity of the mind is the sense of mental happiness. It is also known from the sutras that there is no joy but there is happiness in the third dhyana. Because one is free from attachment to joy, one abides in equanimity with mindfulness and awareness, and the body experiences happiness, which the noble ones call mindfulness, practicing happiness in equanimity. It is said that one has completed the third dhyana without joy and abides, and so on. The feeling that arises in the retinue of the mind, that is, the consciousness, which is not serenity, is the sense of mental unhappiness. The sense of equanimity is the intermediate feeling between those feelings mentioned earlier. Is it physical or mental? The intermediate between body and mind is collectively established as equanimity. Why? Because it arises on its own without conceptual thought. Mental pleasure and pain arise only through conceptual thought, but physical pleasure and pain do not. Physical pleasure and pain arise from what is beneficial and harmful to the body, so those are separate. And equanimity is without conceptual thought.