Tibetan
འབྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ལམ་བཞིར་གོམས་པར་བྱས་པས་དགོས་པའི་དགོས་པ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ཉོན་མོངས་པ་དང་དེས་བསགས་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ལྷག་བཅས་དང་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་རྗེས་འགྲོ་ཤུགས་ལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དྲངས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འཁྱམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་སྒྲ་གཅིག་གིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བཟང་སྤྱོད་ལས། དུས་གསུམ་གཤེགས་པ་མི་ཡི་སེང་གེ་ཀུན། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །(དེས་ན་དགོས་པ་དང་བཅས་པར་གྲུབ་བོ། །དེར་མ་ཟད་ཆོས་མངོན་པ་སྡེ་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་དང་པོར་ཡིད་ཆེས་པའི་གནས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །) དེ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཐོག་མར་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པས་ཆོས་མངོན་པ་དེ་ནི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་དང་དྲི་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ལུང་དེ་དང་དེ་ལས་དང་པོ་སིལ་བུར་གསུངས་པ་རྣམས་བཙུན་པ་ཀ་ཏྱའི་བུ་ལ་སོགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པར་ནི་ཕྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ཀྱིས་ཀྱེ་མ་འདུས་བྱས་རྣམས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་སྟོན་པས་གདུལ་བྱའི་དབང་གིས་མདོ་དེ་དང་དེར་སིལ་བུར་གསུངས་པ་རྣམས་སྡེ་ཚན་དུ་བྱས་ཀྱང་སྟོན་པའི་གསུང་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་བཞིན་ནོ། །རྟགས་མ་གྲུབ་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་འོད་སྲུང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་འདོད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ན་རེ་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཆོས་མངོན་པ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་གྱི་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་མི་འདོད་དེ། འདུས་མ་བྱས་རྫས་སུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་དུ་མ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་བྱེད་པ་ནི་མང་པོ་ཞིག་གྲགས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་གིས་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་བསྡུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གང་ཞིག་གང་གིས་བྱས་པ་ནི། །ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་ཀ་ཏྱའི་བུས། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དབྱིག་བཤེས་ཀྱིས། །རྣམ་ཤེས་ཚོགས་ནི་ལྷ་སྐྱིད་ཀྱིས། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཤཱ་རིའི་བུས། །གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་མོའུ་འགལ་བུས། །འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་གསུས་པོ་ཆེས། །ཁམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་གང་པོས་བྱས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བ་སྡོམ་དུ་བསྡུས་པའོ། །སློབ་དཔོན་གང་སྤེལ་ནི་འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཤཱ་རིའི་བུས་བྱས་པར་འཆད་དོ། །དེས་ན་ཁོ་བོ་ཅག་མདོ་ཚད་མར་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་འོ་ན་མདོ་ལས་དགེ་སློང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། (སྡེ་བདུན་པོ།) འདི་ལས་གཞན་པའི་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ནི་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ་(སྡེ་བདུན་བཀའ་ཡིན་མིན་དཔྱོད་ཅིགམངོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་གསུངས་པར་ངེད་མི་འདོད་པས་དེས་ན།) མདོ་སྡེའི་ཁྱད་པར་གང་དག་ལས་དོན་དམ་པ་གཏན་ལ་འབེབས་ཤིང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མདོ་སྡེ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བསྟན་བཅོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པས་རྩེ་ཞིང་སྤྱོད་པས་སམ། ཡང་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་རིག་པས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལའང་གང་དག་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་ན་གནས་པ་དེ་དག་ནི་ཁ་ཆེ་བ་ཡིན་ཞིང་། གང་དག་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ན་གནས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ནུབ་ཕྱོགས་པ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་དབུས་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་ལས་གཞན་དག་ན་གནས་པ་རྣམས་ནི་ཉི་འོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་དག་མདོ་ཚད་མར་བྱེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཚད་མར་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་མདོ་སྡེ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིང་གཞན་དཔེས་སྟོན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་ཊཱིཀ་བྱེད་དག་འཆད་དོ། །འདིར་གལ་ཏེ་ཆོས་མངོན་པའི་མཐར་ཐུག་གི་དགོས་པ་ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་ཡིན་ན་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་དག་ནི་འཕགས་པ་གང་ལ་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྡུས་པའི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་སྤངས་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་ཐོབ་ཅིང་མངོན་དུ་བྱས་ལ་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་འགོག་པ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པ་ནི་ལྷག་བཅས་ཏེ། ཅི་རིགས་པར་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདོད་པའི
Chinese
生起辨别的智慧，并且使之习惯于四道，由此所需之所需，轮回之因，一切生起烦恼，以及由此所积累的有漏之业，都得以寂灭的余有，以及果报一切痛苦，也都得以寂灭的无余涅槃，这将被获得，这是以暗示的方式显示的。所谓“已说”和“游历”，是用一个词语表示三时，如《善行》中所说：“三时逝世的人中狮子们。”就像所说的那样。（因此，连同所需一起成立了。不仅如此，这七部阿毗达磨，最初是由示现信仰之境的释迦牟尼佛所说。） 其中，分别说者们说，圣者舍利子等大阿罗汉们，即使不依赖于佛陀，也无法首先示现法的体性和进行分别，因此阿毗达磨是导师薄伽梵亲自根据所化众生的想法和问题，从这个那个经典中首先零散地宣说，然后由尊者迦旃延子等阿罗汉们在《入智慧》等中后来汇集的。例如，尊者法救所说的“唉呀，有为法皆是无常”等等，导师为了调伏所化众生，在这个那个经中零散地宣说，然后被归类成部类，但仍然是导师的教言。因此，阿毗达磨完全是佛陀所说，因为是由阿罗汉们汇集的，所以就像经藏和律藏一样。这个论证也不是不成立的，因为是由圣者饮光所汇集的。所谓“说”，是用来表示对方的观点，经部师们说，这是分别说者阿毗达磨师们的宗义，我们并不认可，因为存在着诸多与理相违之处，例如说非为法是实有等。 而且，造阿毗达磨的人有很多是出名的，因此那些也是由阿罗汉们所造，而不是薄伽梵所说而汇集的。那么，什么是由谁所造的呢？《入智慧》……
English
When discriminating wisdom arises, and by familiarizing oneself with it on the four paths, the necessity of necessities, the cause of samsara, all arising afflictions, and the contaminated actions accumulated by them, are pacified with remainder, and all suffering as a result is also pacified with no remainder, thus Nirvana without remainder will be attained, which is shown by implication. The terms "said" and "wandered" indicate the three times with one word, as it is said in the Good Conduct, "All the lions among men who have passed in the three times." Just as it is said. (Therefore, it is established together with the need. Moreover, these seven Abhidharma texts were first spoken by the Buddha Shakyamuni, who shows the place of faith.) Furthermore, the Vaibhashikas say that even the great Arhats such as the venerable Shariputra could not initially show the characteristics of the Dharma and distinguish them without relying on the Buddha. Therefore, the Abhidharma was first spoken in fragments by the Teacher Bhagavan himself, depending on the thoughts and questions of the disciples, from this and that scripture. Later, the venerable Katyayanaputra and other Arhats compiled them into works such as the "Entrance to Wisdom." For example, the venerable Dharmatrata said, "Alas, conditioned things are impermanent," and so on. The Teacher, for the sake of taming disciples, spoke them in fragments in this and that sutra, and then they were categorized into sections, but they are still the words of the Teacher. Therefore, the Abhidharma is entirely spoken by the Buddha, and because it was compiled by the Arhats, it is like the Sutra Pitaka and the Vinaya Pitaka. This argument is not unestablished, because it was compiled by the venerable Kashyapa. The term "say" is used to indicate the opponent's view. The Sutra school says that this is the doctrine of the Vaibhashika Abhidharma masters, and we do not accept it, because there are many contradictions to reason, such as saying that the unconditioned is real. Moreover, many people are known to have composed Abhidharma, so those were also composed by the Arhats, and not compiled from what was spoken by the Bhagavan. So, what was made by whom? "Entrance to Wisdom"...
Chinese
邬波毱多之子所造，造作者为世友，识蕴为提婆，法蕴为舍利子，施设论为目犍连子，众生差别为大腹王，界蕴为满慈子。这是从国王之子导师名称吉祥友的论著中总结出来的。导师胜友则说众生差别是舍利子所造。因此，他们说我们所依的经部不是 प्रमाण（pramāṇa，量）。 分别说者说，如果这样，经中说比丘是三藏持有者，那么三藏的安立就不存在了。（七事）。因为除此之外，没有其他的阿毗达磨藏。经部师则说（应审查七事是否为佛语，因为我们不承认阿毗达磨是佛所说，因此），凡是经部中能够决定胜义谛，并且宣说诸法体相的那些部分，就安立为阿毗达磨藏。 如果这样，为什么叫做分别说者和经部师呢？因为他们喜欢并且运用分别解释论典，或者因为他们通达分别解释，所以叫做分别说者。其中，凡是住在迦湿弥罗国的人，就叫做迦湿弥罗人。凡是住在迦湿弥罗国西部的人，就叫做西部人。住在西部和印度中部等地，以及迦湿弥罗国以外的人，就叫做日下人。凡是不把经作为 प्रमाण（pramāṇa，量）的论典作为 प्रमाण（pramāṇa，量）的人，就叫做经部师，也叫做譬喻者，注疏者是这样说的。这里，如果阿毗达磨的究竟目的是有余涅槃和无余涅槃，那么它们的体性和差别是什么呢？声闻部说，对于圣者来说，已经获得了断除由业和烦恼所摄集的集谛的离系择灭，并且现证了它，但是没有现证断除果苦的灭谛，这就是有余涅槃，因为他们仍然具有三种苦的残余，也就是欲界的
English
Made by the son of Upagupta, the author is Vasumitra, the aggregate of consciousness is by Deva, the Dharma aggregate is by Shariputra, the Designation Treatise is by Maudgalyayana, the Variety of Beings is by Mahakauṣṭhila, and the aggregate of elements is by Pūrṇa. This is a summary from the treatise of the son of the king, the teacher named Kīrti Mitra. The teacher Jñānaprastha says that the Variety of Beings was made by Shariputra. Therefore, they say that we do not rely on the scriptures as प्रमाण（pramāṇa， प्रमाण, pramāṇa, valid cognition). The Vaibhāṣikas say, if that is the case, then the establishment of the three baskets will not exist, as the sūtras say that a bhikṣu is a holder of the three baskets. (The seven categories). Because other than this, there is no other Abhidharma basket. The Sautrāntikas say (one should examine whether the seven categories are the words of the Buddha, because we do not accept that the Abhidharma was spoken by the Buddha, therefore), those parts of the sūtras that determine the ultimate truth and proclaim the characteristics of phenomena are established as the Abhidharma basket. If that is the case, why are they called Vaibhāṣikas and Sautrāntikas? Because they enjoy and engage in explaining the treatises separately, or because they understand the separate explanations, they are called Vaibhāṣikas. Among them, those who live in the country of Kashmir are called Kashmiris. Those who live in the western part of Kashmir are called Westerners. Those who live in the west and the central part of India, and other places outside of Kashmir, are called those under the sun. Those who do not regard the treatises that rely on the sūtras as प्रमाण（pramāṇa， प्रमाण, pramāṇa, valid cognition) as प्रमाण（pramāṇa， प्रमाण, pramāṇa, valid cognition) are called Sautrāntikas, and they are also called Exemplifiers, the commentators say this. Here, if the ultimate purpose of the Abhidharma is the nirvāṇa with remainder and the nirvāṇa without remainder, then what are their nature and differences? The Śrāvakayāna school says that for the noble ones, they have obtained and realized the separation from the Saṃkleśa-nirodha, which is the truth of the origin, collected by karma and afflictions, but have not realized the cessation of the suffering of the result, which is the truth of cessation, this is the nirvāṇa with remainder, because they still have the remainder of the three kinds of suffering, that is, the desire realm.