Tibetan
ག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསམ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སྡུག་བདེན་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་དང་། ཀུན་འབྱུང་འཁོར་བའི་འཇུག་རིམ་མོ། དང་པོ་ལ་གཉིས། སྡུག་བདེན་ཐོག་མར་གསུངས་པའི་དགོས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བསྒོམ་ཚུལ་དངོས་སོ། །དང་པོ་ནི། སྡུག་བདེན་དང་པོར་གསུངས་པའི་དགོས་པ་གང་ཞེ་ན། ཡོད་དེ། ཐོག་མར་རང་ལྟ་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོར་ལྷུང་བར་མཐོང་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ངོས་ཟིན་དགོས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཤེས་དགོས། ཤེས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་འདོད་སྐྱེ་ཞིང་། དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ཟློག་དགོས་པར་མཐོང་སྟེ་དེའི་རྒྱུ་མ་ཟློག་ན་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་མི་ལྡོག་པར་ཤེས་ནས། དེའི་རྒྱུ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་ན་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་རྒྱུར་ཤེས་པའི་འབྱུང་བས་སྡུག་བདེན་སྔོན་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་བསྟན་ཏེ་གོ་རིམ་མོ། །ཀུན་འབྱུང་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཟློག་ནུས་པར་མཐོང་བ་ན་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་འགགས་པའི་འགོག་པ་ཐོབ་ནུས་སུ་གོ་ནུས་པས་ཀུན་འབྱུང་གི་འོག་ཏུ་འགོག་བདེན་བསྟེན་ནོ། །དེ་ནས་དེ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་སུ་ལམ་བདེན་བསྟེན་དགོས་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་པས་ལམ་བདེན་ཐ་མར་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་ཐོག་མར་ནད་ཤེས་ཤིང་ནད་དེ་གང་ལས་བྱུང་བ་དང་ནད་དེ་ཞི་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་སྨན་བསྟེན་པ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱམས་པའི་རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ནད་ནི་ཤེས་བྱ་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྤང་བྱ་ལ། །བདེར་གནས་ཐོབ་བྱ་སྨན་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ལྟར། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་དེ་འགོག་པ་དང་དེ་བཞིན་ལམ། །ཤེས་བྱ་སྤང་བྱ་རིག་པར་བྱ་ཞིང་བསྟེན་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་སྡུག་བདེན་བསམ་པ་ལ་གཉིས། འཁོར་བ་སྤྱིའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སོ་སོའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་དང་དྲུག་དང་གསུམ་མོ། །དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་ནི། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ། རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ། ན་བའི་སྡུག་བསྔལ། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་བཞི་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་འཕྲད་པ། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ། འདོད་པ་བཙལ་ཀྱང་མ་རྙེད་པ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་བསམ་པ་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་དོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ་སྟེ། སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་ནི། མངལ་དང་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་དང་བཅས་ཏེ་སྐྱེ་བའོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་
Chinese
思考十二缘起之门。第一部分分为两点：苦谛轮回的过患，以及集谛轮回的进入次第。第一部分又分为两点：首先宣说苦谛的必要性，以及实际修习苦谛的方法。第一点是：首先宣说苦谛的必要性是什么呢？有的，首先要认识到自己如同沉溺于苦海之中，必须认识到痛苦，并且要将痛苦视为痛苦。认识到痛苦，就会产生想要从痛苦中解脱的愿望。那时，就会看到必须消除痛苦，如果不能消除痛苦的根源，痛苦的果实就不会消失。如果思考痛苦的根源是什么，就会知道集谛是痛苦的根源，因此先说苦谛，然后在苦谛之后宣说集谛，这就是次第。集谛是具有染污的业和烦恼二者。当看到能够消除这两者时，就能理解能够获得痛苦止息的灭谛，因此在集谛之后宣说灭谛。然后，为了获得灭谛，必须修习道谛，因此最后宣说道谛。例如，首先认识到疾病，然后为了获得疾病平息的安乐，而去服用药物。正如慈氏菩萨的《宝性论》中所说：疾病是应知的，疾病的根源是应断的，安乐的居所是应得的，药物是应服用的。痛苦、痛苦的根源、痛苦的止息以及解脱之道，是应知的、应断的、应理解的、应修习的。如是宣说。第二，思考苦谛分为两点：总体轮回的痛苦和个别的痛苦。第一点分为三部分：八苦、六苦和三苦。首先是八苦：生苦、老苦、病苦、死苦四种，以及与不喜者相遇、与喜爱者分离、所求不得，还有近取五蕴视为痛苦的自性，这四种，总共八种。第一种又分为五点：生是与痛苦相伴的，即从胎生和卵生中出生时，伴随着剧烈的痛苦而出生。处于恶劣状态的痛苦是：与烦恼相应的
English
Thinking through the twelve doors. The first part has two points: the faults of suffering in samsara, and the order of entering into the origin of samsara. The first part has two points: the necessity of first explaining the truth of suffering, and the actual method of meditating on suffering. The first point is: What is the necessity of first explaining the truth of suffering? There is one. First, one must recognize that one is like being immersed in an ocean of suffering, one must recognize suffering, and one must know suffering as suffering. If one knows suffering, one will have the desire to be liberated from suffering. At that time, one will see that suffering must be reversed, and if one does not reverse its cause, the fruit of suffering will not be reversed. If one thinks about what kind of cause it is, one will know that the truth of the origin is the cause, so the truth of suffering comes first, and then the truth of the origin is taught, which is the order. The origin is the two, contaminated karma and afflictions. When one sees that these two can be reversed, one can understand that the cessation of suffering can be attained, so the truth of cessation is practiced after the origin. Then, one will know that the path must be practiced as a means to attain it, so the truth of the path is taught last. For example, one first recognizes the disease, and then takes medicine in order to obtain the happiness of the disease being pacified. As it says in the Uttaratantra of Maitreya: Disease is to be known, the cause of disease is to be abandoned, the abode of happiness is to be attained, and medicine is to be practiced. Suffering, the cause, its cessation, and the path, are to be known, abandoned, understood, and practiced. So it is said. Second, thinking about the truth of suffering has two points: the general suffering of samsara and the individual suffering. The first has three parts: the eight sufferings, the six sufferings, and the three sufferings. The first is the eight sufferings: the suffering of birth, the suffering of aging, the suffering of sickness, the suffering of death, and the four sufferings of encountering what is unpleasant, separating from what is pleasant, not finding what is desired, and the five aggregates of close grasping being thought of as the nature of suffering, for a total of eight. The first has five points: birth is accompanied by suffering, that is, when one is born from the womb and from eggs, one is born with intense suffering. The suffering of being in a bad state is: being in accordance with the side of afflictions.
Tibetan
ལས་སུ་མི་རུང་བ་སོགས་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནི། སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་ན་རྒ་འཆི་བ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །ཉོན་མོངས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནི། སྐྱེས་ནས་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྣ་ཚོགས་བསྐྱེད་པའོ། མི་འདོད་བཞིན་དུ་འབྲལ་བ་ནི། སྐྱེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ལུས་སྲོག་དང་བྲལ་ཏེ་འཆི་བའོ། །རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་ལྔ་སྟེ། རྒ་བས་གཟུགས་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། མཐུ་སྟོབས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། ཚེ་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ། །ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལྔ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་འགྱུར་ཞིང་ཉམས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་ཤས་ཆེར་གནས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་གྱི་ཟས་ཆུ་མི་འཕྲོད་ཅིང་ཡི་གར་མི་འོང་བ་དང་། མི་འདོད་བཞིན་དུ་སྤྱད་དགོས་པ་དང་། སྲོག་དབང་དང་འབྲལ་བར་འགྱུར་བའོ། །འཆི་བའི་སྔུག་བསྔལ་ལ་ཡང་ལྔ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་ཚོགས་དང་འབྲལ་བ། གཉེན་སོགས་རྩ་འཇིངས་སྡུག་པ་དང་འབྲལ་བ། འཁོར་གཡོག་དང་འབྲལ་བ། ལུས་དང་འབྲལ་བ། འཆི་བའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དྲག་པོ་མྱོང་བའོ། །མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་ལྔ་སྟེ། དགྲ་སྡང་བ་དང་ཕྲད་པ། དེས་གནོད་པ། གཏམ་ངན་གྱིས་འཇིགས་པ། ཉམ་ང་བཞིན་དུ་འཆི་བས་འཇིགས་པ། ངན་འགྲོར་སོང་དོགས་པའི་འཇིགས་པ་རྣམས་སོ། །སྡུག་པ་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་ལྔ་སྟེ། ཕངས་པའི་གཉེན་སོགས་དང་འབྲལ་བ་དང་། དེའི་ཆེད་དུ་སྨྲེ་ངག་འདོན་པ་ད ང་། ལུས་ལ་གནོད་པ་དང་། ཡིད་ལ་གདུང་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་འཇིག་པའོ། །འདོད་པ་བཙལ་ཀྱང་མ་རྙེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་ལྔ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་འདྲ་ལ། དེའི་ངོ་བོ་ནི་སོ་ནམ་དང་ཚོང་སོགས་གང་བསྒྲུབས་པའི་འདོད་པའི་དོན་དེ་མ་འགྲུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ལ་ཡང་ལྔ་སྟེ། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་དང་། མངོན་པར་གྲུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ཡང་ཕུང་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་འདྲེན་པ་དང་། ན་འཆི་སོགས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ངན་
Chinese
不适宜等恶劣之处。成为痛苦之境是：如果存在生，那么老、病、死等一切痛苦都会产生。成为烦恼之境是：出生后依赖各种对境而产生各种烦恼。不情愿地分离是：依赖于生，不情愿地与身命分离而死亡。衰老的痛苦也有五种：衰老使形体逐渐完全衰败，力量完全衰败，感官完全衰败，享受完全衰败，寿命逐渐完全衰败。生病的痛苦有五种：身体的自性改变并衰败，大部分处于痛苦和不悦之中，享受的饮食不适宜且不合心意，不情愿地必须使用，将与生命力分离。死亡的痛苦也有五种：与圆满的享受分离，与亲友等亲密之人分离，与眷属分离，与身体分离，死亡时感受剧烈的痛苦和不悦。与不悦意的事物相遇的痛苦也有五种：与敌人怨恨相遇，被其伤害，被恶语恐吓，因恐惧而如临深渊般死亡，害怕堕入恶趣。与悦意的事物分离的痛苦也有五种：与珍爱的亲友等分离，为此发出哀号，身体受到伤害，内心感到悲痛，享受破灭。追求欲望却无法获得的痛苦也有五种：这些与和悦意的事物分离相似，其本质是无论从事农业或商业等任何事情，都无法实现所期望的目标的痛苦。总而言之，近取五蕴在痛苦的意义上也有五种：成为显现痛苦的容器，成为显现痛苦的容器，痛苦的痛苦，变异的痛苦，成为行苦的容器。也就是说，依赖于这个蕴，会引来未来的各种痛苦，成为老病等的所依，以及这两者的恶劣之处
English
Including unsuitable and other adverse conditions. To become a place of suffering means that if there is birth, all sufferings such as old age, sickness, and death will arise. To become a place of affliction means that after being born, one relies on various objects and generates various afflictions. Unwillingly separating means that relying on birth, one unwillingly separates from body and life and dies. The suffering of aging also has five aspects: aging gradually and completely deteriorates the body, power completely deteriorates, senses completely deteriorate, enjoyment completely deteriorates, and life gradually and completely deteriorates. The suffering of sickness has five aspects: the nature of the body changes and deteriorates, one mostly dwells in suffering and displeasure, the food and drink of enjoyment are unsuitable and unpleasant, one must use them unwillingly, and one will be separated from the life force. The suffering of death also has five aspects: separation from perfect enjoyment, separation from beloved relatives and close ones, separation from retinue, separation from the body, and experiencing intense suffering and displeasure at the time of death. The suffering of encountering unpleasant things also has five aspects: encountering enemies and hatred, being harmed by them, being threatened by bad words, being threatened by death as if falling into an abyss, and fearing falling into lower realms. The suffering of separation from pleasant things also has five aspects: separation from cherished relatives and others, uttering lamentations for them, harm to the body, grief in the mind, and the destruction of enjoyment. The suffering of seeking desires but not finding them also has five aspects: these are similar to separation from pleasant things, and their essence is the suffering of not achieving the desired goal, no matter what one does, whether it be agriculture or business. In short, the five aggregates of clinging have five aspects in the sense of suffering: being a vessel of manifest suffering, being a vessel of manifest suffering, the suffering of suffering, the suffering of change, and becoming a vessel of the suffering of conditioned existence. That is to say, relying on this aggregate, one invites future sufferings, becomes the basis of old age, sickness, etc., and the adverse conditions of these two.