Tibetan
གས་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་འཛིན་ན། དེ་ལྟར་བལྟ་ཞིང་འདོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་གང་ཡང་རྣམ་པར་བཤིག་པའམ་ཆད་པར་བཏགས་པ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་དེ་བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་དེ་མེད་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་བློའི་ངེས་ངོ་ན་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཆོས་དེ་དག་མེད་ཀྱང་བློ་དེས་དེ་དག་མེད་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་དེའི་དོན་མེད་ཀྱང་སྤྱིར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་བདེན་འཛིན་གྱིས་བཅིངས་པའི་བློ་ངོ་ན་བདེན་སྟོང་དུ་སྣང་བའི་བུམ་སོགས་མེད་ཀྱང་སྤྱིར་དེ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་གང་ཟག་གང་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་གང་བར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པའི་བསོད་ནམས་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་གཞུང་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་མེད་པའི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ཤིང་། དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ན། གང་ཟག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་གཞི་དེ་ལས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆེས་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ཅེས་པའི་དོན་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡང་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བདེན་ཞེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ན། རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཟུང་བར་མི་བགྱི་ལགས་སམ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བསོད་ནམས་མི་བཟུང་ངམ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བྱུང་བ་ལྟར་བཅོས་ནས་ཞུས་པ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་དགོས་མོད་ཀྱི། བསོད་ནམས་ལ་བདེན་ཞེན་གྱིས་ལྟ་བའི་ལོག་པར་མི་བཟུང་སྟེ། དེས་ན་ཐ་སྙད་དུ་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིའི་གཟུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཞེན་པའི་རྟག་ལྟ་དང་། ཡོངས་སུ་བཟུང་མོད་ཀྱིས་ཞེས་ཆད་པར་ལྟ་བ་སེལ་ལོ། །ཡང་རབ་འབྱོར་ལ་སེམས་ཅན་གང་ལ་ལ་ཞིག་བདེན་ཞེན་གྱིས་འདི་སྙམ་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཕར་གཞན་དུ་བཞུད་པ་སྟེ་འགྲོ་བའམ། ཚུར་བྱོན་ཏམ། ཡར་བཞེངས་སམ། སྟན་ལ་བཞུགས་སམ། གཉིད་དུ་མནལ་བར་མཛད་དམ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་འདྲི་ན། འདྲི་བ་པོ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངས་རང་ཉིད་འབྱོན་བཞུ
Chinese
如果心想并执持说：‘已经坏了’，不应如此看待和希求。因为那些菩萨们没有破斥或断灭任何法。当如此证悟时，是证悟到法是无自性的，而不是证悟到法是不存在的。因为如此证悟的智慧的定解中，虽然世俗的法不存在，但智慧并没有证悟到它们不存在，因为智慧的意义虽然不存在，但总的来说是存在的。譬如，在被实执束缚的智慧面前，虽然显现为空性的瓶等不存在，但总的来说它们是存在的。又，如果有人用七宝充满恒河沙数的世界，并以此布施所获得的福德，不如菩萨依靠此般若波罗蜜多经，现量证悟无我的意义，并在胜义中获得无生法忍，那么此人从获得忍的基础之上，将生起无数无量的大福德聚。获得无生法忍的意义，之前已经说过了。再者，世尊说：‘善现，菩萨们不应用实执来完全执取福德聚。’善现心想：‘世尊，菩萨不应执取福德聚吗？’似乎生起了在名言中不应执取福德的疑惑，于是请问世尊。世尊说：‘在名言中必须完全执取福德，但不应以实执来执取福德，因此说在名言中要完全执取福德。’这里说‘不应执取’，是为了遣除对福德聚执着为实有的常执，而‘完全执取’，是为了遣除断灭的见解。又，善现，如果有些有情以实执心想：‘如来是前往他方，或者回来，或者起身，或者坐在座位上，或者入睡’，如果这样说并询问，那么提问者并没有正确地看待如来。
English
If one thinks and holds, 'It is ruined,' one should not look at it and desire it in that way. Because those Bodhisattvas have not refuted or cut off any Dharma. When one realizes in that way, one realizes that the Dharma is without self-nature, but one does not realize that the Dharma does not exist. Because in the definite understanding of the wisdom that realizes in that way, although those conventional Dharmas do not exist, the wisdom does not realize that they do not exist, because although the meaning of the wisdom does not exist, it generally exists. For example, in the face of the wisdom bound by the clinging to reality, although the vase and so on that appear as emptiness do not exist, they generally exist. Furthermore, if someone fills the world with as many grains of sand as there are in the Ganges River with the seven precious jewels and gives them as charity, the merit from that is less than that of a Bodhisattva who, relying on this text of the Prajnaparamita, directly realizes the meaning of selflessness and obtains the great forbearance of the unborn Dharma in the ultimate sense. That person will generate an immeasurable and countless amount of merit from the basis of obtaining forbearance. The meaning of obtaining forbearance in the unborn Dharma has already been explained. Furthermore, the Blessed One said, 'Subhuti, Bodhisattvas should not completely grasp the accumulation of merit with clinging to reality.' Subhuti thought, 'Blessed One, should Bodhisattvas not grasp the accumulation of merit?' It seemed that a doubt arose that one should not grasp merit in name, so he asked the Blessed One. The Blessed One said, 'In name, one must completely grasp merit, but one should not wrongly grasp merit by looking at it with clinging to reality. Therefore, it is said that one should completely grasp merit in name.' Here, 'should not grasp' is to eliminate the eternal view of clinging to the accumulation of merit as truly existent, and 'completely grasp' is to eliminate the view of annihilation. Furthermore, Subhuti, if some sentient beings think with clinging to reality, 'The Tathagata goes to another place, or comes back, or gets up, or sits on a seat, or falls asleep,' if they say and ask in this way, then the questioner has not correctly viewed the Tathagata.
Tibetan
ད་སོགས་དོན་དམ་པར་མེད་པར་བཤད་པའི་དོན་མི་ཤེས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཕྱོགས་གར་ཡང་ཕར་མ་བཞུད། ཕྱོགས་གང་ནས་ཀྱང་ཚུར་མ་བྱོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་དེ་བས་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་དོན་ནི། མདོ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་གཟིགས། རབ་ཏུ་མཁྱེན། ལེགས་པར་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ལ། ཐ་སྙད་དུ་འབྱོན་བཞུད་སོགས་ཡོད་ཀྱང་། ཆོས་སྐུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི། འབྱོན་བཞུད་སོགས་དོན་དམ་པར་མེད་དེ། འཕགས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་རྟག་ཏུ་ངུས་ཆོས་འཕགས་བསྟེན་པའི་སྐོར་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱོན་བཞུད་སོགས་ཇི་ལྟར་ཡིན། རྟག་ཏུ་ངུས་ཆོས་འཕགས་ལ་དྲིས་པའི་ཚུལ་རྣམས་ནི། རྗེས་རྟག་ཏུ་ངུའི་རྟོག་བརྗོད་དུ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་རྣམས་བཀོད་ན་མང་དུ་དོགས་པས་མདོར་བསྡུས་ཞིག་བརྗོད་ན། སོས་ཀའི་དུས་སུ་རི་ཐང་མཚམས་སུ་བྱེ་མའམ་གད་པ་སྐྱ་བོ་སོགས་དང་ཉེ་བ་ན་སྨིག་རྒྱུ་སྔོ་ཁྲེགས་ཁྲེགས་འགྲོ་བ་མཐོང་མོད། སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་དེ་དང་པོར་གང་ནས་ཀྱང་ཚུར་མ་འོངས་ཤིང་། མཐར་ཕྱོགས་གང་དུ་ཡང་དངོས་སུ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འབྱོན་བཞུད་སོགས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་རྡེའུ་ཤིང་བུ་སོགས་མི་དང་དུད་འགྲོ་སོགས་གང་ཟག་ཏུ་སྤྲུལ་པ་དང་། ཡང་རྨི་ལམ་དུ་སངས་རྒྱས་སམ་སེམས་ཅན་གྱི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་འཆར་བ་དང་། པི་ཝང་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་དང་པོ་གང་ནས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱུང་། མཐར་གང་དུ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མེད་པའི་དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱོན་བཞུད་སོགས་ཀྱང་དེ་དང་མཚུངས་པར་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་། བགྲེས་མོས་ཞུས་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སྐྱེ་བ་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས། གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ །ཞེས་སོགས་ཆོས་གཞན་ལའང་སྦྱར་ནས་གསུངས་པའི་མཇུག་ཏུ་དཔེ་དང་སྦྱོར་བ་ནི། རྔ་བརྡུང་བ་ལས་སྒྲ་འབྱུང་མོད། སྒྲ་དེ་དང་པོར་རྔའི་ཤིང་དང་ལྤགས་པ་དང་བརྡུང་མཁན་གྱི་ལག་པ་དང་དབྱུག་གུ་སོགས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་གནས་ཤིང་མི་འབྱུང་ལ་མཐར་གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ་མོད། རྐྱེན་ཚོགས་ན་ཐ་སྙད་དུ་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པར་བཤད་པ་བཞིན་འདོད་དགོ
Chinese
现在等等，不明白所说在胜义中不存在的意义。为什么呢？因为，善现，如来在胜义中任何方向都没有往外行去，也没有从任何方向回来。因为这个理由，所以在名言中才称为圆满正等觉。所谓“如来”的词义是，如经中所说：如来彻底地看见空性，彻底地了知，很好地现证，因此称为一切智者。如同所说，是通过现量见到空性的方式。虽然在名言中存在来去等等，但如果就法身空性而言，来去等等在胜义中是不存在的。在《八千颂》中，常啼菩萨依止法胜菩萨的部分中，如来如何来去等等，常啼菩萨请问法胜菩萨的方式等等，如果将后来常啼菩萨的叙述中详细解说的内容全部写出来，恐怕过于繁琐，所以简略地说一下。夏天的时候，在山和平原的交界处，靠近沙地或灰色悬崖等地方，会看到海市蜃楼呈现出绿色的景象。但是，海市蜃楼的水最初不是从任何地方来的，最终也不会实际地去往任何方向。同样，如来的来去等等也是如此。同样，魔术师用石子、木头等变幻成人和家畜等众生，以及梦中显现各种佛或有情形象，还有琵琶发出声音等等，这些最初都不是自性产生的，最终也不会自性地去往任何地方。如来的来去等等也与这些例子相似。此外，《老母问经》中说：不仅仅是如来，而且从任何生处都没有来，也不会去往任何地方。等等，在其他法类上也引用并阐述，最后用比喻来结合：敲鼓会发出声音，但声音最初不是自性地存在于鼓的木头、皮革、敲击者的手和鼓槌等上面，也不会从中产生，最终也不会去往任何地方。但是，当因缘聚合时，就像名言中说的那样，会产生和消失，应该这样理解。
English
Now, etc., I do not understand the meaning of saying that it does not exist in the ultimate sense. Why is that? Because, Subhuti, the Tathagata does not, in the ultimate sense, go outwards in any direction, nor does he come back from any direction. For that reason, he is called a perfectly complete Buddha in name. The meaning of the word "Tathagata" is, as it says in the sutra: The Tathagata thoroughly sees emptiness, thoroughly knows it, and perfectly manifests it, therefore he is called the all-knowing one. As it is said, it is through the way of directly seeing emptiness. Although in name there are comings and goings, etc., if we consider the dharmakaya of emptiness, then comings and goings, etc., do not exist in the ultimate sense. In the section of the Eight Thousand Verses where Sadaprarudita relies on the Dharma-superior, how do the Tathagata's comings and goings, etc., occur? The ways in which Sadaprarudita asked the Dharma-superior, etc., if all the details explained later in Sadaprarudita's narrative were written down, it would be too much, so to put it briefly: In the summer, at the boundary between mountains and plains, near sandy or gray cliffs, one sees mirages appearing green. However, the water of the mirage does not come from anywhere in the beginning, nor does it actually go to any direction in the end. Similarly, the Tathagata's comings and goings, etc., are like that. Similarly, a magician transforms stones, wood, etc., into beings such as humans and animals, and various forms of Buddhas or sentient beings appear in dreams, and sounds come from a lute, etc., these do not arise from their own nature in the beginning, nor do they go to any place by their own nature in the end. The Tathagata's comings and goings, etc., are said to be similar to these examples. Furthermore, in the "Questions of the Old Woman Sutra," it says: Not only the Tathagata, but also from any birth, he has not come, nor will he go anywhere. Etc., it is also quoted and explained in other Dharma categories, and finally combined with an analogy: Sound comes from beating a drum, but the sound does not inherently reside in or arise from the wood, leather, the hand of the beater, or the drumstick, etc., in the beginning, nor does it go anywhere in the end. However, when the conditions come together, as it is said in name, it will arise and cease, and that is how it should be understood.