Tibetan
དི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་ལྟར་མོས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འདྲའོ། །སངས་རྒྱས་དང་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དཔེ་སྟོན་པ་ནི། སྐྱེས་བུ་ཞིག་མིའི་ལུས་དང་ལྡན་ཞིང་ལུས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས། སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་འདིའི་དོན་ལ་ལུས་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱང་སེམས་ཀྱི་ལུས་དང་ལུས་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྦྱར་བ་ལྟར་སྣང་ལ། འདི་ལྟར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་ལུས་ཆུང་ངུ་ཞིག་རིམ་གྱིས་སྐྱེས་ནས་ཆེར་སོང་བའི་ལུས་ནི་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ལུས་ཆེན་པོ་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་བདེན་པས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་རིམ་གྱིས་སྦྱངས་ཏེ་མཐར་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་ཟད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐུར་གྱུར་པ་ནི་དཔེ་དེའི་དོན་ནོ་ཞེས་བྱས་ན་དགོངས་པར་འགྲོའམ་སྙམ་མོ། །དེ་ནས་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་དཔེའི་ལུས་དེ་དོན་དམ་པར་ལུས་སུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་། ཐ་སྙད་དུ་དེ་ལྟར་འཇོག་གོ་ཞེས་ཞུས་པ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོགས་གནང་ངོ་། །ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐ་སྙད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ལ་འགོད་པར་སེམས་བསྐྱེད་དགོས་ཀྱང་། དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་གང་ཡང་དེ་ལ་འགོད་པ་མེད་ཅེས་སྟོན་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་འདི་སྙམ་དུ། བདེན་ཞེན་གྱིས་བདག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཟེར་ན། དེ་བདག་མེད་ཀྱི་དོན་ཤེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་མི་བྱའོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གང་ཡང་ཡོད་སྙམ་མམ་ཞེས་དྲིས་པ་ན། ལན་དུ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་མ་ལགས་ཞེས་གསོལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་དེ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་བྱང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་གྲུབ་པའི་སེམས་ཅན་མེད་པ། སྲོག་མེད་པ། གང་ཟག་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བསྡུས་ན་བདག་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སོ་སྙམ་དུ་བདེན་ཞེན་གྱིས་འཇུག་ན་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་རློམ་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་བཤད་པས་མི་རུང་ཞེས་པ་སྟེ་བདེན་པར་གྲུབ་ན་བསྒྱུར་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་ལའང་ཐོབ་བྱ་ཐོབ་བྱེད་སོགས་བཞག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདི་དག་གིས་ནི་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་པའི་དོན་བདག་མེད་སྒོམ་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་སེམས་ཅན་མྱང་འདས་ལ་འགོད་པ་ལ་བདེན་ཞེན་མི་བྱེད་པར་མ་ཟད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བཟུང་བ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་ཀྱང་བདེན་ཞེན་གྱིས་མི་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་འདི་སྙམ་དུ། བདག་གིས་གང་དུ་འཚང་རྒྱ་བའི་གནས་ཀྱི་ཞིང་གི་བཀོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པར་དོན་དམ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཞེན་ཅིང་ཚིག་གིས་ཟེར་ན། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་ཅིང་ཞེན་པར་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །རྒྱུ་མཚན་ལ་ཞིང་གི་བཀོད་པ་དེ་དག་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚོགས་ཤིང་འདུས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟར་ཡོད་པ་ལས་གཞན་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་བཀོད་པ་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཞིང་བཀོད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་འདི་སྙམ་དུ་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་མོས་ཤིང་རྟོགས་པ་དེ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདིས་ཀྱང་བདག་མེད་གཉིས་སྒོམ་དགོས་པར་བཤད་དོ། །འོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བདག་མེད་ཀྱི་དོན་གཟིགས་པའི་མཁྱེན་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་སྙམ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྤྱན་ལྔ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཤའི་སྤྱན་དང་། ལྷ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ཆོས་དང་། སངས་རྒྱས་སྤྱན་མངའམ་ཞེས་དྲིས་པ་ན། ལན་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དེ་དག་མངའོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ། །སྤྱིར་སྤྱན་ལྔས་ཡུལ་མཐོང་ཚུལ་ལ་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་ཡོད་ཀྱང་འདིར་སངས་རྒྱས་དང་སྦྱར་ན། ཤའི་སྤྱན་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་གཟུགས་ཕྲ་རགས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་ཤིང་། ལྷའི་སྤྱན་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་འཆིའི་རིམ་པ་སོགས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་བདག་མེད་ཕྲ་རགས་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་པའི་རབ་དབྱེ་ཐམས་ཅད་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ནི་བདེན་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའོ། །དེ་ལ་ཤའི་སྤྱན་དང་ལྷའི་སྤྱན་ནི་མིག་གི་དབང་པོའམ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་དབང་ཤེས་ཡིན་ལ། གཞན་གསུམ་ནི་ཡིད་ཤེས་སོ། །འོན་ཀྱང་དེ་ད
Chinese
如是，薄伽梵已现证圆满正觉，诸法自性空寂。如是信解，如是说。佛与色等诸法，胜义中皆无，是故说一切法皆是佛法，其义亦如是。譬如，如一士夫人身，且身形巨大。师长莲花戒说，此义似可将具身者比作菩萨之身，将身形巨大者比作佛身。应如是解释：如一身材矮小之人，逐渐长大，其长大后的身形，相对于之前而言，可称之为身形巨大，同样，一切有情之心，于远离真实的法性上，逐渐净除障碍，最终一切障碍灭尽，转成佛之法身，此乃彼譬喻之义，如是作解，或可契合佛意。其后，善现请问，如是譬喻之身，虽胜义中不成其为身，然世俗中可如是安立，薄伽梵应允说，如是，如是。又，菩萨以如幻之名言，需发起将无量有情安立于不住涅槃之意乐，然胜义中，无有任何有情可安立于彼。如是宣说：若有菩萨作如是念，以实执故，我当令诸有情完全出离，则彼不应称为了知无我之菩萨。何以故？若问胜义中，有菩萨之法否？善现答言，不也，世尊。薄伽梵告善现，彼无有之故，如来所说一切清净之法，皆是无有士夫之自性的有情，无有命，无人也。总而言之，我为能得者，此为所应得之法，若以实执而趣入，则说为于无有中妄执为有之增上慢者，不应理也，若真实成立，则不可转变故。
English
Thus, the Bhagavan has manifestly and perfectly awakened to the emptiness of all phenomena by their very nature. It is similar to saying, "Thus I believe." All phenomena, such as the Buddha and form, are non-existent in ultimate reality. Therefore, the meaning of saying that all phenomena are the Buddha's phenomena is also the same. To illustrate this with an example: it is like a person possessing a human body and becoming a large body. The teacher Kamalashila said that the meaning of this seems to be that possessing a body is likened to the body of a Bodhisattva, and a large body is likened to the body of a Buddha. It should be explained as follows: like a person with a small body gradually growing and becoming larger, the larger body is referred to as a large body in relation to the previous one. Similarly, the minds of all sentient beings, which are empty of truth, gradually purify their obscurations, and finally, when all obscurations are exhausted, they transform into the Dharmakaya of a Buddha. This is the meaning of that example. If it is done in this way, it may be in accordance with the intention. Then, Subhuti asked, "Although such an example of a body is not established as a body in ultimate reality, is it established as such in conventional terms?" The Bhagavan granted it, saying, "It is so, it is so." Furthermore, a Bodhisattva, through conventional terms like illusion, needs to generate the intention to establish immeasurable sentient beings in non-abiding Nirvana, but in ultimate reality, there are no sentient beings to be established in it. This is shown as follows: If a Bodhisattva thinks, "Due to clinging to reality, I will completely liberate all sentient beings," then that one should not be called a Bodhisattva who knows the meaning of selflessness. The reason is, if asked whether there is such a thing as a Bodhisattva in ultimate reality, Subhuti replied, "No, Bhagavan." The Bhagavan said to Subhuti, "Because of the reason that it does not exist, all the pure phenomena of the Tathagata are sentient beings without the self-nature of a person, without life, and without a person." In short, "I" am the one who obtains. If one approaches with clinging to reality, thinking, "This is the phenomenon to be obtained," then it is said to be someone with arrogance who falsely believes in the existence of what does not exist, which is unreasonable, because if it is truly established, it cannot be transformed.
Chinese
上面已经说过，对于任何事物，都不应该执着于能获得和所获得等等。这些说明了如何修持无我的道理。然后，对于引导众生进入涅槃，不仅不应该执着于真实，即使是受持佛土，也只是名言上的，不应该执着于真实。这显示了：善现，如果菩萨这样想：我应当为了究竟真实地成就我证得菩提之处的庄严佛土，如果他执着并用语言表达，那也是不应该那样说和执着的。原因是，那些佛土的庄严，只是世俗中积聚和聚合的，像幻觉一样存在，除此之外，没有真实成立的庄严，因为如来是这样说的。因此，只是名言上说佛土的庄严。如果菩萨这样想：色等诸法是人无我和法无我的，如果他信解和证悟，那么如来就称他为证悟无我的大菩萨。这也说明了必须修持二无我。那么，如来是如何具有证见无我之义的智慧呢？这显示了如来具有五种特殊的眼睛：世尊问善现，如来是否具有肉眼、天眼、慧眼、法眼和佛眼？善现回答说，如来具有这些眼睛。一般来说，五眼观看对象的方式有大小之分，但在这里与佛陀联系起来，肉眼能够直接看到世间界的所有细微和粗大的事物；天眼能够看到众生的生死次第等等；慧眼能够看到所有细微和粗大的无我；法眼能够看到所有世俗的差别；佛眼能够如实地直接看到被二谛所涵盖的所有法。其中，肉眼和天眼是眼睛的根或者依赖于它的根识，其余三种是意识。然而，
English
It has already been said above that one should not cling to obtaining and what is obtained, etc., in relation to anything. These explain how to meditate on selflessness. Then, regarding leading sentient beings to nirvana, not only should one not cling to reality, but even holding a Buddha-field is merely nominal; one should not cling to it as real. This shows: Subhuti, if a Bodhisattva thinks, 'I should perfectly accomplish the array of the field of the place where I will attain complete enlightenment as ultimately real,' if he clings to it and expresses it in words, that too should not be spoken or clung to in that way. The reason is that those arrays of the Buddha-field are merely gathered and assembled in conventional truth, existing like illusions; other than that, there is no array that is truly established, because the Tathagata has said so. Therefore, one speaks of the arrays of the Buddha-field nominally. If a Bodhisattva thinks, 'Forms and so forth are without a self of a person and without a self of phenomena,' if he believes and realizes this, then the Tathagata calls him a great Bodhisattva who has realized selflessness. This also explains that one must meditate on the two selflessnesses. Then, how does the Tathagata have the wisdom that sees the meaning of selflessness? This shows that the Tathagata has five special eyes: The Blessed One asked Subhuti, 'Does the Tathagata have the flesh eye, the divine eye, the wisdom eye, the Dharma eye, and the Buddha eye?' Subhuti replied, 'The Tathagata has those eyes.' In general, the five eyes have different scopes in how they see objects, but here, in connection with the Buddha, the flesh eye directly sees all subtle and coarse forms of the world; the divine eye sees the order of birth and death of sentient beings, and so forth; the wisdom eye sees all subtle and coarse selflessness; the Dharma eye sees all conventional distinctions; and the Buddha eye directly sees all phenomena encompassed by the two truths as they are. Among these, the flesh eye and the divine eye are the eye sense or the sense consciousness that relies on it, while the other three are mind consciousness. However,