Tibetan
ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འམ་རིགས་ཏེ་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ན་དེ་སྐད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་འགྲེལ་ལས། རིགས་ཀྱི་དོན་ནི་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཏེ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ཁ་ཅིག །གཟུགས་ཡིན་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་ཐལ། ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་དེའི་ཕྱིར་ན་མ་ཁྱབ། རྟགས་དེར་ཐལ། འདིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། དེ་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མ་འདུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་མ་སྐྱེད་པར་ཐལ། མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར། འདོད་ན། འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ། །འདོད་ན། རྣམ་རིག་མིན་པའི་གཟུགས་ཆོས་ཅན། དེར་ཐལ། དེའི་ཕྱིར། འདོད་ན། དེ་དེ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་དེའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་། བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་འདིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཕུང་པོའི་དོན་ཚང་བར་ཐལ། གངས་སྤེལ་ལས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་པུ་ཡང་ཕུང་པོར་བརྗོད་དེ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་། དེ་དེ་ཡིན་པར་ཐལ། བྱེ་སྨྲས་དེ་ཕུང་པོའི་དོན་ཚང་བར་འདོད་པ་ལ། མདོ་སྡེ་པས་དེ་ལ་སྤུངས་པའི་དོན་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག །ཕུང་པོ་རྫས་ཡོད་ཡིན་པར་ཐལ། ཕུང་པོ་རེ་རེ་ནས་རྫས་ཡོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། ཕུང་པོ་རེ་རེ་ནས་རྫས་ཡོད་དུ་སློབ་དཔོན་ཡང་བཞེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། མ་ཡིན་པར་ཐལ། བཏགས་ཡོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། བྱེ་སྨྲས་རྫས་ཡོད་དང་། སློབ་དཔོན་དང་མདོ་སྡེ་པས་ཕུང་པོ་སྤྱི་ཙམ་པ་དེ་བཏགས་ཡོད་དུ་བཞེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ཆོས་གསུམ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་དང་། དོགས་གཅོད་གཉིས། དང་པོ་ནི། རྨོངས་དབང་འདོད་རྣམས་གསུམ་གྱི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་བྱུང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཏེ་ཆོས་གསུམ་བསྟན་པ་ལ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། རྨོངས་པ་གསུམ་བཟློག་པ་དང་། དད་སོགས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣོ་འབྲིང་རྟུལ་གསུམ་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཚིག་གི་སྤྲོས་པ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་འདོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། སེམས་བྱུང་རྣམས་ལ་རིལ་པོའམ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་བསྟན། གཟུགས་ལ་རིལ་འཛིན་གྱི་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་བསྟན། གཟུགས་སེམས་གཉིས་ཀ་ལ་རིལ་འཛིན་གྱི་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བསྟན་པས
Chinese
所谓的“界”，是产生果实的因或种类，就像种子一样，因此才这样说。正如《自释》中所说：“种类的意义就是界的意义”。第二，有些人认为，如果是色，那么就必然是色蕴。因为外色不遍及。理由是，这里极微也是色蕴。因为，它不是由因缘聚合而成。如果未成立，那么就必然不是由因缘所生。因为未成立。如果承认，那么就成为非有为法了。如果承认，那么非识之色法，就必然是那样。因为，那是法界和它的生处。此外，在这个有部宗中，极微也必然具备蕴的意义。如《岗波巴》中所说：“仅仅一个极微也被称为蕴”。此外，它必然是那样。因为有部认为它具备蕴的意义，而经部则认为它不具备积聚的意义。有些人认为，蕴必然是实有。因为每个蕴都是实有。因为，阿阇梨也认为每个蕴都是实有。如果承认，那么就必然不是。因为是假有。因为，有部认为是实有，而阿阇梨和经部则认为仅仅是蕴的总体是假有。第二，宣说三法的必要和断除疑惑。第一是：为了愚昧、自在和欲望这三者，所以宣说了蕴等三者。就像所说的那样。宣说蕴等，即界和处这三法，是有必要的。因为是为了遣除三种愚昧，随顺相信等三种根的利、中、钝，以及为了三种欲望，即广、中、略的词句。首先是成立，为了遣除对心和心所的整体或一体的执着，所以宣说了五蕴。为了遣除对色的整体执着，所以宣说了十二处。为了遣除对色和心二者的整体执着，所以宣说了十八界。这样宣说。
English
The so-called "realm" is the cause or type that produces fruit, just like a seed, so it is said that way. As it is said in the "Self-Commentary": "The meaning of type is the meaning of realm." Second, some people think that if it is form, then it must be the aggregate of form. Because external form is not pervasive. The reason is that even atoms are the aggregate of form here. Because it is not assembled by causes and conditions. If it is not established, then it must not be produced by causes and conditions. Because it is not established. If you admit it, then it becomes an unconditioned dharma. If you admit it, then the non-consciousness form dharma must be like that. Because that is the dharma realm and its birthplace. In addition, in this Vaibhashika school, atoms must also have the meaning of aggregates. As it is said in "Gampopa": "Even a single atom is called an aggregate." In addition, it must be like that. Because the Vaibhashikas think that it has the meaning of aggregates, while the Sutrantikas think that it does not have the meaning of accumulation. Some people think that aggregates must be substantially existent. Because each aggregate is substantially existent. Because the teacher also thinks that each aggregate is substantially existent. If you admit it, then it must not be. Because it is nominally existent. Because the Vaibhashikas think it is substantially existent, while the teacher and the Sutrantikas think that only the totality of aggregates is nominally existent. Second, the necessity of explaining the three dharmas and dispelling doubts. The first is: For the sake of the three of ignorance, freedom, and desire, the three of aggregates, etc. are explained. Just like what is said. Explaining the three dharmas of aggregates, etc., that is, realms and sources, is necessary. Because it is to dispel the three ignorances, follow the sharp, medium, and dull of the three roots of faith, etc., and for the sake of the three desires, that is, the broad, medium, and concise words. First of all, it is established that in order to dispel the attachment to the whole or one of mind and mental factors, the five aggregates are explained. In order to dispel the attachment to the whole of form, the twelve sources are explained. In order to dispel the attachment to the whole of both form and mind, the eighteen realms are explained. Saying it like that.
Tibetan
་རྨོངས་པ་གསུམ་བཟློག་ནུས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔའི་སྐབས་སུ་སེམས་བྱུང་གི་ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་ཕྱེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་གཟུགས་ཅན་བཅུར་ཕྱེ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྐབས་སུ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དུ་བཤད་པས་རྨོངས་པ་དེ་རྣམས་བཟློག་ནུས་པའི་ཕྱིར། རྩ་རྟགས་ཕྱི་མ་གཉིས་གྲུབ་སྟེ། དབང་རྣོན་འགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་ལ་ཚིག་བསྡུས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་བསྟན། ཅུང་ཟད་སྤྲོས་ནས་གོ་བ་དབང་འབྲིང་ལ་ཚིག་རྒྱས་བསྡུས་མཚམས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་བསྟན། དབང་རྟུལ་ཚིག་དོན་གཉིས་ཀ་རྒྱས་པར་འདོད་པ་ལ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་བསྟན་ནས་འདོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་གདུལ་བྱ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། རྩོད་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་དང་། འཁོར་བའི་རྒྱུ་དང་རིམ་རྒྱུའི་ཕྱིར། །སེམས་བྱུང་རྣམས་ལས་ཚོར་བ་དང་། །འདུ་ཤེས་ལོགས་ཤིག་ཕུང་པོར་བཞག །ཕུང་པོ་དག་དུ་འདུས་མ་བྱས། །དོན་དུ་མི་རུང་ཕྱིར་མ་བཤད། །ཅེས་བྱུང་། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སེམས་བྱུང་རྣམས་ལས་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཟག་བཅས་ཀྱི་ཚོར་བ་བཅུ་གཉིས་རྩོད་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་དང་། འཁོར་བར་འཁོར་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ཉོན་མོངས་གཞན་ལས་རགས་ཤིང་དེ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམ་གྱི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་ཆོས་ཅན། ཕུང་པོ་དག་ཏུ་མ་བཤད་དེ། རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མ་སྤུངས་པའི་དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། མ་བཤད་ཅེས་པ་ནི་སྟོན་པས་མ་བཤད་ཅེས་པ་ཡིན་གྱི། སློབ་དཔོན་རང་ཉིད་ཀྱིས་མ་བཤད་ཅེས་པ་ཙམ་གྱི་དོན་མིན་ཏེ། འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་མངོན་པའི་གཞུང་གིས་བསྟན་ཚུལ་དང་དགོས་པ་སོགས་འཆད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་གོ་རིམ་ལ། ཕུང་པོའི་གོ་རིམ། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གོ་རིམ། ཞར་བྱུང་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། རིམ་ནི་རགས་དང་ཀུན་ཉོན་མོངས། ། སྣོད་སོགས་དོན་ཁམས་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱུང་། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཕུང་པོ་ལྔའི་གོ་རིམ་ནི་རགས་པ་དང་པོར་བསྟན་ནས་ཕྲ་བ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་སོགས་ལྔ་སྔ་མ་སྔ་མ་རགས་ཤིང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར། དེ་འདྲ་བའི་གོ་རིམ་བྱས་པ་ལ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། དང་པོར་གཟུགས་མཐོང་སྟེ་ཉོན་མོངས་སྐྱེ། དེ་ནས་ཚོར་བ་སྐྱེ་ཞིང་བདེ་བ་འདོད། དེ་ནས་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྐྱེ། དེ་ལས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་གསོལ། དེའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཅན
Chinese
能遣除三种愚昧，即在五蕴的场合，分出心所的三个蕴；在十二处的场合，分出十个色法；在十八界的场合，说十个色法和七个识界，因此能遣除那些愚昧。后两个根本和论据成立，即对于根器敏锐者，一开始就简略地说明，用简略的词句显示五蕴；稍微 विस्तृत地说明，对于根器中等者，用词句繁简适中的方式显示十二处；对于根器迟钝者，为了满足他们喜欢词句和意义都 विस्तृत 的愿望，显示十八界，因此是为了接引具有三种愿望的所化众生。第二是：成为诤论的根本，以及轮回的因和次第因缘的缘故。 心所中将感觉和，认知 अलग 设立为蕴。 未聚合于蕴中，因为无意义所以未说。 这样说道。所知法，有理由将心所中的感觉和认知 अलग 设立为蕴，因为有漏的十二种感觉是诤论的根本，是轮回中流转的因，并且比其他烦恼粗大，是那些烦恼的次第因。无为法，没有在蕴中宣说，因为不能成为未聚集因缘的意义。未说，是指世尊未说，不是指论师自己未说，因为这里是为了解释佛陀所说的论藏所显示的道理和必要等。第三是次第，分为蕴的次第、处和界的次第、以及顺带三种。第一是：次第是粗大和遍染污，器等意义界如是。 这样说道。所知法，五蕴的次第是先显示粗大的，然后显示微细的，因为色等五蕴前前粗大，后后微细。这样安排次第，有理由，因为首先看到色而生起烦恼，然后生起感觉而想要快乐，然后生起颠倒的认知，由此造作行为的业，由于它的力量，导致意识完全被染污。
English
It can dispel three kinds of ignorance, that is, in the case of the five aggregates, it divides into three aggregates of mental factors; in the case of the twelve sources, it divides into ten forms; in the case of the eighteen realms, it says ten forms and seven realms of consciousness, therefore it can dispel those ignorances. The latter two roots and arguments are established, that is, for those with sharp faculties, it is briefly explained at the beginning, and the five aggregates are shown with concise words; explaining in a slightly विस्तृत way, for those with medium faculties, the twelve sources are shown in a way that the words are neither too विस्तृत nor too concise; for those with dull faculties, in order to satisfy their desire for both words and meanings to be विस्तृत, the eighteen realms are shown, therefore it is for the purpose of guiding sentient beings with three kinds of desires. The second is: It becomes the root of disputes, and the cause of samsara and the sequential cause. From mental factors, feeling and, cognition are separately established as aggregates. Not aggregated in the aggregates, because it is meaningless, so it is not said. Thus it is said. Knowable dharma, there is a reason to separately establish feeling and cognition from mental factors as aggregates, because the twelve kinds of contaminated feelings are the root of disputes, the cause of wandering in samsara, and are coarser than other afflictions, and are the sequential cause of those afflictions. Unconditioned dharma, it is not explained in the aggregates, because it cannot become the meaning of not gathering causes and conditions. Not said, means that the World Honored One did not say, not that the teacher himself did not say, because here it is to explain the reasons and necessities shown by the Abhidharma Pitaka spoken by the Buddha. The third is the order, divided into the order of the aggregates, the order of the sources and realms, and three incidental ones. The first is: The order is coarse and completely defiled, The meaning realms of the vessel etc. are thus. Thus it is said. Knowable dharma, the order of the five aggregates is to first show the coarse and then show the subtle, because the five aggregates such as form are coarser and coarser, and the latter are more and more subtle. There is a reason for arranging the order in this way, because first seeing form gives rise to afflictions, then feeling arises and one desires happiness, then inverted cognition arises, from this one creates the karma of action, and due to its power, the consciousness is completely defiled.