Tibetan
་ཅིང་། དེ་ཡང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསྟན་ཟིན་པ་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟབ་མོ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བཞེངས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྦྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ལེགས་པར་བསྟན་པས་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ཏེ། ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་གཉིས་གསུངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་བསྟན་པ་ལ་ཐུགས་དགྱེས་ཤིང་། གཞན་ཡིད་ཆེས་སུ་གཞུག་པའི་དོན་དུ་ལྷག་པར་བསྣན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་གཉིས་གསུངས་པ་ནི། དོན་ཇི་ལྟར་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པ་ལ་བདེན་ཁ་སྟེར་བ་སྟེ། དེ་ཡང་འཁོར་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པའི་དོན་དུའོ། །ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྟན་པ་འདི་ལ་ངས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་མཛད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐུགས་དགྱེས་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དང། གཞན་དེར་འདུས་པའི་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་བྱང་སེམས་ཉན་ཐོས་དེ་དག་དང་། ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་དྲི་ཟར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཡི་རང་ཞིང་དགའ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དོ་ཞེས་པ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་པའི་མཇུག་སྡུད་དང་བསྔགས་པའོ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ཤཱ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ན། སྟོན་ལྡན་མའི་བུ་སྟེ་ཤཱ་ར་ད་ནི་སྟོན་པ་དང་། བ་ཏི་ལྡན་པའི་དོན་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །འོ་ན་འདིའི་གཞུང་དངོས་ནི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་བཤད་པས་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྤྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ལ་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་དང་། བྱིན་གྱིས་རླབས་པ་དང་། རྗེས་སུ་གནང་པའི་བཀའ་གསུམ་ཡོད་པ་ལྟར། གཞུང་འདི་ལའང་དེ་གསུམ་ག་ཚང་སྟེ། ཐོག་མའི་གླེང་གཞི་དང་མཇུག་གི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ནས་སོགས་རྗེས་སུ་གནང་པའི་བཀའ། ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པ་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་ལན་མཛད་པ་རྣམས་བྱིན་གྱིས་རླབས་པའི་བཀའ། སངས་རྒྱས་ཉ ིད་ཀྱིས་ལེགས་སོ་དང་ཡི་རང་མཛད་པ་ནི་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་བཀའ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ན་ཞལ་ནས་གསུངས་དགོས་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ། གདུགས་དཀར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཙུག་ཏོར་ནས་བྱུང་ཞིང་། དེར་མ་ཟད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛོད་སྤུ་མགྲིན་པ་སྤྱན་སྙན་ཤང་ལ་སོགས་པའི་སྐུའི་ཆ་ཤས་ཐམས་ཅད་དང་ལྗོན་པ་དག་ལས་ཀྱང་ཆོས་སྟོན་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྗེས། བསྟོད་སྤྲིན་རྒྱ་མཚོ་ལས། སྤྱི་གཙུག་མཛོད་སྤུ་མགྲིན་པ་ལ་སོགས་ཁྱོད་སྐུའི་ཆ་ཤས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བར་རབ་སྟོན་ཀྱང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་པའི་ཕྱི་རོ། །གསུམ་པ་མཇུག་གི་དོན་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་རྫོགས་སོ། །ཞེས་པ་སྟེ། སྤྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་། འདིར་ཤེར་ཕྱིན་ལ་དེའི་སྒྲས་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། མ་ཞེས་པས་ནི་སྟོང་ཕྱོགས་སྐྱེ་མེད་མཚོན་ཞིང་། ཡུམ་ཞེས་པའི་དོན་ཀྱང་ཡིན་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱལ་པའི་ཡུམ་ཞེས་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཤེས་ཕྱིན་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཁྲུངས་པ་ལྟར་དུ་བརྗོད་ཀྱི། བུད་མེད་ལ་ཡུམ་དུ་བྱས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དོན་གོང་དུ་ཅུང་ཟད་བཤད་ཟིན་ཅིང་། སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་བསྡུས་ཏེ་སྟོན་པ་ལ་བྱ་དགོས་པང་མངོན་ནོ། །འདིར་བཀའ་གདམས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ཡུམ་ཆེན་མོའི་སྐུ་བསྒོམ་པ་དང་། སྔགས་བཟླ་བར་བཤད་པ་ནི་དཔྱད་གཞིར་སྣང་ལ། ཁ་ཅིག་དབང་བསྐུར་བྱེད་པ་ནི་རང་བཟོར་བཤད་དོ། །ཟློག་པའི་ཆེད་ཡིན་ན། མཐར་བདེན་སྟོབས་བརྗོད་ནས་བྱེད་པ་དར་ཞིང་། ཐལ་མོ་བརྡབས་པ་ནི་དེའི་ཡན་ལག་ཙམ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ལ་དཔྱད་པ་ནི་གོང་དུ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །གསུམ་པ་ཟབ་དོན་རིགས་པས་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་ཞིང་བཤད་པ་ལ། འདིར་ཐལ་འགྱུར་བའི་ལུགས་གཞིར་བཞག་ནས་འཆད་པ་ཡིན་ཞིང་། འདི་ལ་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་མང་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོག་པས་བཏགས་ཙམ་དུ་འཇོག་ལུགས་ཤེས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་ཤེས་སླ་བས། རྟོག་པས་འཇོག་ཚུལ་ཡང་དཔེར་ན། ཐག་པ་ཁ་དོག་ཁྲ་བོ་དང་འཁྱིལ་ལུགས་དབྱིབས་སྦྲུལ་དང་འདྲ་ཞིང་ཡུལ་མི་གསལ་བ་ན་གནས་པའི་ཚེ་འདི་སྦྲུལ་ལོ་སྙམ་པའི་རྣམ་རྟོག་སྐྱེའོ། །དེའི་ཚེ་ཐག་པའི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་ཆ་ཤས་དང་ཚོགས་པ་དང་རྒྱུན་གང་ཡང་དོན་ལ་སྦྲུལ་གྱི་མཚན་གཞིར་བཟུང་རྒྱུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་ཐག་པ་དེ་ཉིད་སྦྲུལ་དུ་སྣང་བ་ནི་རྟོག་པས་བཏགས་པ་ཁོ་ནར་གསལ་ལོ། །དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ངའོ་སྙམ་པའི་བློ་སྐྱེས་པའི་ཚེ། རང་གི་ཕུང་པོའི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་དང་ཡན་ལག་དང་དེ་དག་གི་ཆ་ཤས་དང་སྔ་ཕྱིའི་ཚོགས་པ་དང་རྒྱུན་སོགས་གང་ཡང་མཚན་གཞིར་འཇོག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལ་རིགས་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་མ་ཟད་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་ཆོས་གཞན་ཡང་ང་དེའི་མཚན་གཞིར་མི་རུང་ལ། འོན་ཀྱང་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་མོད། འདི་ལའང་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འཇུག་པའི་གཞི་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་རིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་རྙེད་པས། དེའི་ཚེ་ང་དེ་ནི་རྟོག་པས་བཞག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཕུང་ཡང་མགོ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་ལྔ་ཚོགས་པའི་སྟེང་ནས་བཞག་པ་ཡིན་གྱི། ཡན་ལག་ལྔ་རེ་རེ་ནས་གཟུགས་ཕུང་དེ་མ་ཡིན་ཞིང་ཡན་ལག་ལྔ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་གཟུགས་ཕུང་སྤྱི་ཙམ་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་ཕུང་སོགས་བཞི་ལའང་སྦྱོར་ཞིང་ང་ཕུང་ལ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ཀ་བ་རེ་རེ་བ་ཁང་ཁྱིམ་ཡོ་བྱད་སོགས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། ཀ་བུམ་ལྟ་བུའི་ཆ་ཤས་ཚོགས་པ་སོགས་གང་ཡང་ཀ་བུམ་སོགས་ཀྱིི་མཚན་གཞིར་མི་རུང་ཞིང་། དེ་ལས་དོན་གཞན་པ་ཞིག་ཀྱང་དེ་དག་གི་མཚན་གཞིར་མི་རུང་བར་ཀུན་ནས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འདོགས་པའི་རྟོག་པ་ནི་ལོག་ཤེས་ཡིན་ལ། གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་དང་ཀ་བུམ་སོགས་སུ་འདོགས་པའི་རྟོག་པ་ནི་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པའི་ཐ་སྙད་པའི་རྟོག་པ་དོན་མཐུན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཅིག་འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་པ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོག་པས་བཏགས་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལས། རྟོག་པས་བཏགས་ཙམ་མིན་པར་རང་དབང་གིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་ནི་བདེན་འཛིན་དང་། དེས་བཟུང་བ་ལྟར་གྲུབ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་བདེན་པར་གྲུབ་པ་སོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །དགག་བྱ་དེ་འགོག་པའི་རིགས་པ་ནི་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཤིང་། རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་ལས། སྐྱེ་བུ་ས་མིན་ཆུ་མ་ཡིན། །མེ་མིན་རླུང་མིན་ནམ་མཁའ་མིན། །རྣམ་ཤེས་མ་ཡིན་ཀུན་མིན་ན། །དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་། །སྐྱེས་བུ་ཁམས་དྲུག་འདུས་པའི་ཕྱིར། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཇི་ལྟར་བར། །དེ་བཞིན་ཁམས་ནི་རེ་རེ་ཡང་། །འདུས་ཕྱིར་ཡང་དག་ཉིད་དུ་མིན། །ཞེས་ཕུང་པོའི་སྟེང་དུ་རྟོག་པས་བཏགས་པ་ཙམ་མ་གཏོགས། ང་རང་ངོས་ནས་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་སྐྱེས་བུ་ནི་ང་འམ་གང་ཟ
Chinese
，而且。观世音菩萨那样开示完毕之后，世尊显示从名为甚深显现的等持中起身的仪态，对大菩萨观自在说道：你如此开示，开示得很好，赐予“善哉”之语。说了两次“善哉善哉”，是对开示得极其好而心生欢喜，为了让其他人相信而额外添加的。种姓之子，就是那样。说了两次“就是那样，就是那样”，是对如实符合正法地开示给予肯定，这也是为了让眷属们相信。如你所开示的那样，菩萨们也应修习甚深般若波罗蜜多。对于如此开示，我不仅随喜，十方如来也心生欢喜而随喜。世尊如此开示后，具寿舍利子，以及菩萨观自在，还有其他聚集于此的一切眷属菩萨、声闻，以及天、人、非天、乾闼婆等世间众生都随喜欢喜，对世尊所说的话语表示赞叹。这是令人信服的结尾和赞颂。有些地方出现“舍罗多提之子”，意思是秋季具足之子，舍罗是秋季，多提是具足的意思。那么，这部经的实际内容是观世音菩萨所说，那它怎么会成为佛语呢？一般来说，佛语有三种：亲口所说、加持和允许。这部经也具足这三种：开头的引言和结尾的“世尊如此开示”等是允许的佛语，舍利子提问和观世音菩萨回答是加持的佛语，佛陀亲自说“善哉”和随喜是亲口所说的佛语。如果是佛语，就必须是亲口所说
English
, and also. After Avalokiteshvara had finished teaching in that way, the Blessed One showed the manner of arising from the samadhi called Profound Manifestation, and said to the great bodhisattva Avalokiteshvara: You have taught well in this way, giving the word "Good!" Saying "Good! Good!" twice is to be delighted that the teaching is extremely good, and it is added extra to make others believe. Son of lineage, it is just like that. Saying "It is just like that, it is just like that" twice is to affirm that the teaching is in accordance with the Dharma as it is, and this is also to make the retinue believe. Just as you have taught, bodhisattvas should also practice the profound Prajnaparamita. Not only do I rejoice in this teaching, but the Tathagatas of the ten directions also rejoice with joy. After the Blessed One had spoken thus, the venerable Shariputra, and the bodhisattva Avalokiteshvara, and all the other assembled retinue bodhisattvas, shravakas, and the worldly beings including gods, humans, asuras, gandharvas, etc., rejoiced and rejoiced, and praised the words spoken by the Blessed One. This is a convincing ending and praise. In some places, "Son of Sharatvati" appears, meaning son of autumn-endowed, Shara is autumn, and Vati means endowed. So, the actual content of this sutra is spoken by Avalokiteshvara, so how can it become the Buddha's word? Generally speaking, there are three kinds of Buddha's words: spoken from the mouth, blessed, and permitted. This sutra also has these three: the initial introduction and the ending "The Blessed One spoke thus" etc. are the permitted Buddha's words, Shariputra's question and Avalokiteshvara's answer are the blessed Buddha's words, and the Buddha himself saying "Good!" and rejoicing are the Buddha's words spoken from the mouth. If it is the Buddha's word, it must be spoken from the mouth
Chinese
也不一定。白伞盖是佛的顶髻所化现。不仅如此，佛的眉间白毫、喉咙、眼睛、耳朵、鼻梁等等身体的所有部分以及树木等，也都能说法。如《赞云海》中所说：“从顶髻、眉间毫毛、喉咙等，您的身体各部分都能显现。”就像所说的那样。第三，结尾的意义是：薄伽梵母般若波罗蜜多心经圆满了。这里，一般薄伽梵指的是佛，但这里用它来指代般若波罗蜜多。母字代表空性、无生，也是“佛母”的意思。例如，常说的“国王之母”，是指诸佛依赖般若波罗蜜多的修习而生，就像从母亲所生一样，并非指真正的女性。般若波罗蜜多的意义前面已经稍微解释过了。“心”指的是般若波罗蜜多的广、中、略三部经等众多经典中所包含的意义的精华，必须理解为是对这些精华的总结和阐述。这里，噶当派的一些人说要观想佛母的身相，念诵咒语，这似乎值得商榷。有些人说要进行灌顶，这纯属自创。如果是为了遮止，通常最后会念诵真实语，拍手只是其中的一部分。对这些的讨论前面已经说过了。第三，简要说明以理证确定甚深意义的方法。这里以应成派的观点为基础进行讲解。虽然理证的种类很多，但如果了解一切法都是由分别念假立的，就容易明白无自性的道理。例如，绳子的颜色杂乱，缠绕的方式和形状像蛇，在光线昏暗的地方，就会产生“这是蛇”的错觉。这时，绳子的颜色、形状、部分、集合和延续，实际上没有一样可以作为蛇的依据，因此绳子显现为蛇，完全是分别念的假立。同样，依赖于这个蕴
English
It is not necessarily the case. The White Umbrella comes from the crown of the Buddha. Moreover, all parts of the Buddha's body, such as the urna, throat, eyes, ears, nose, etc., and even trees can teach the Dharma. As it says in the "Cloud Ocean of Praise": "From the crown of the head, the urna, the throat, etc., all parts of your body can perfectly manifest." That's how it is. Third, the meaning of the conclusion is: The Heart Sutra of the Bhagavan Mother Prajnaparamita is complete. Generally, Bhagavan refers to the Buddha, but here it refers to Prajnaparamita. The word "Mother" represents emptiness and non-origination, and also means "Yum" (Mother). For example, the term "Mother of the King" refers to the Buddhas being born from the practice of Prajnaparamita, just as if they were born from a mother, not referring to a female as a mother. The meaning of Prajnaparamita has been explained briefly above. "Heart" refers to the essence of the meaning contained in the extensive, intermediate, and concise sutras of Prajnaparamita, and it should be understood as a summary and explanation of these essences. Here, some Kadampas say to visualize the body of the Great Mother and recite mantras, which seems questionable. Some say to perform empowerment, which is purely self-created. If it is for averting, it is common to recite the power of truth at the end, and clapping is only a part of it. The discussion on these has been mentioned above. Third, a brief explanation of the method of establishing the profound meaning through reasoning. Here, the explanation is based on the Prasangika view. Although there are many types of reasoning, if one understands that all phenomena are merely imputed by conceptual thought, it is easier to understand the principle of no self-nature. For example, when a rope with mixed colors and a twisted shape resembling a snake is in a dimly lit place, the conceptual thought "This is a snake" arises. At that time, none of the rope's color, shape, parts, collection, or continuity can actually be taken as the basis for a snake, so the rope appearing as a snake is clearly only imputed by conceptual thought. Similarly, relying on this aggregate
Chinese
当生起“我是”的想法时，自己的蕴的颜色、形状、每一个刹那、肢体、以及它们的组成部分、先后顺序的集合和延续等，都不能作为名言安立的基础，因为这会被理智所否定。不仅如此，与色等蕴的自性相异的其他法，也不能作为“我”的名言安立的基础。虽然会使用“未经观察和分析”这样的词语，但如果用理智去分析“这个”词语所适用的基础是什么，却什么也找不到。那时，“我”就仅仅是分别念所安立的而已。同样，色蕴也是在头部等五种肢体集合的基础上安立的，但五种肢体中的每一个都不是色蕴，并且没有与五种肢体自性相异的普遍的色蕴。同样，也可以将其应用于受蕴等其他四蕴。正如对“我”蕴的解释一样，也应该将其应用于瓶子、柱子、房屋、家具等一切事物。柱子、瓶子之类的组成部分集合等，都不能作为柱子、瓶子等名言安立的基础，并且与它们不同的其他事物，也不能作为它们的名言安立的基础，因为一切都是相同的。然而，将绳子误认为是蛇的分别念是邪见，而将人、蕴、柱子、瓶子等视为存在的分别念，是未经观察和分析的名言分别念，是符合实际的。它们之间的细微差别将在后面解释。通过这种理智，一切法都成立为仅仅是分别念所安立的，如果执着于并非仅仅是分别念所安立的，而是以自力成立的，那就是实执。如果如实执所认为的那样成立，那就会变成自性成立或真实成立等。断除所破的理智，在龙树菩萨的《中观根本慧论》中有详细的阐述。在《宝鬘论》中说：人非地非水，非火非风亦非空，非识亦非一切，此外何者是人耶？人由六界和合故，真实非有应如何，如是六界一一界，和合故亦真实无。这表明，除了在蕴的基础上由分别念安立之外，“我”本身并没有成立。