Tibetan
ཞག་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པར་མ་ཟད། རྗེས་ཐོབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡོད་དེ། རྣམ་བཤད་ལས། མོས་པ་སྒོམ་ལམ་དེ་མ་དག་ས་བདུན་ན་ཡོད་པར་བཤད་པའི་རིགས་པས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་། ས་དང་པོའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་སྒོམ་ལམ་ཡོད་དེ། འགྲེལ་ཆེན་ལས། ས་དང་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་བརྗོད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གང་ལས་དེ་མ་ཐག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་ཏུ་འོད་བྱེད་པའི་བར་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།། །།སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཉན་རང་འཕགས་པའི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གསུམ་པ་གཞི་ཤེས་ཀྱི་ལུས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། སྐབས་འདིར་གཞི་ཤེས་འཆད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། གཞུང་དོན་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ལམ་ཤེས་པ་བཤད་ཟིན་པའི་འོག་ཏུ་གཞི་ཤེས་འཆད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ལམ་ཤེས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་གཞི་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་ལེན་དགོས་ཤིང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འགྲེལ་པ་ལས། གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པར་ལམ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གཞུང་དོན་བཤད་པ་ལ། དངོས་དང་། མཁྱེན་གསུམ་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། འབྲས་ཡུམ་ལ་ཉེ་རིང་གི་ལམ་བཤད་པ། གཞི་ཤེས་སྦྱོར་བ་བཤད་པ། སྦྱོར་བ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་སུ་བཤད་པ་དང་གསུམ། དང་པོ་ལ། ཉེ་རིང་གི་རྒྱུ་མཚན། རྒྱུ་མཚན་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། ཚུ་རོལ་ཕ་རོལ་མཐའ་ལ་མིན། །ཞེས་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་འདོད། །ཅེས་པའི་བར་གསུངས། ངག་དོན་ནི། འདིར་བསྟན་གཞི་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་པ་ཉེ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་བདེན་པའི་རང་བཞིན་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཅན། ཚུ་རོལ་འཁོར་བའི་མཐའ་དང་ཕ་རོལ་ཞི་བའི་མཐའ་གཉིས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐར་གཉིས་འགོག་བྱེད་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཅན། མཐའ་དེ་དག་གི་བར་ན་ཡང་དོན་དམ་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་བསྟན་སྲིད་ཞི་གཉིས་ཀྱི་མཐའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། སྲིད་མཐའ་ནི་གཞི་ཀུན་རྫོབ་ལ་བལྟོས་པའི་སྲིད་མཐའ་ཏེ་འཁོར་བ་ཡིན་ལ། ཞི་མཐའ་ནི་དེ་ལ་བལྟོས་པའི་ཞི་མཐའ་ཏེ་ཆད་པའི་མྱང་འདས་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བྱང་འཕགས་ཆོས་ཅན། འདིར་བསྟན་སྲིད་མཐའ་ལ་མི་གནས་ཏེ། ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཅན། འཁོར་བའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་སོགས་ཐབས་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཅན། འདིར་བསྟན་ཞི་མཐའ་ལ་ཡང་མི་གནས་ཏེ། ལས་ཉོན་ཆད་ཙམ་གྱི་མྱང་འདས་ཐོབ་བྱར་དོན་དུ་མི་གཉེར་བའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཅན། དེ་ལྟ་བུའི་མྱང་འདས་དོན་དུ་མི་གཉེར་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་བཞེས་ནས་དོན་མཛད་ཅིང་སངས་རྒྱས་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཉེ་རིང་གི་རྒྱུ་མཚན་སྒྲུབ་པ་ནི། དེ་ནི་མཚན་མར་དམིགས་སྒོ་ནས། །ཞེས་པ་ནས། ཡང་དག་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་བཤད། །ཅེས་པའི་བར་གསུངས། དོན་ནི། ཉན་རང་འཕགས་པ་ཆོས་ཅན། གཞི་ཤེས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་ནི་ཁྱོད་ལ་རིང་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་གཞི་བདེན་པའི་མཚན་མར་དམིགས་པ་སྟེ་བཟུང་བའི་སྒོ་ནས་འབྲས་ཡུམ་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་མ་ཡིན་པས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། བྱང་འཕགས་ཆོས་ཅན། ཤེས་ཕྱིན་དེ་ནི་ཁྱོད་ལ་ཡང་དག་པར་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་བཤད་དེ། འབྲས་ཡུམ་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བདེན་འཛིན་ཡོད་པ་ཙམ་མིན་གྱི། བདེན་འཛིན་གྱིས་བཅིངས་མ་བཅིངས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡིན་ཏེ། སྐབས་གསུམ་པའི་ལུགས་འདིར་ཉན་རང་ལ་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པ་མེད་པས་བདེན་འཛིན་གྱིས་བཅིངས་པར་འདོད་ཅིང་། །བྱང་འཕགས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་མྱོང་བས་དེས་མ་བཅིངས་པའི་ཕྱིར། བདེན་འཛིན་གྱིས་བཅིངས་པའི་དོན་ཡང་ཡོད་དེ། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་མ་མྱོང་ཞིང་བདེན་ཞེན་ལས་རེ་ཞིག་འདའ་མི་ནུས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ལ། གཞི་ལམ་ལ་མཚན་འཛིན་སྤང་གཉེན་དང་། འབྲས་བུ་ལ་མཚན་འཛིན་སྤང་གཉེན་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་བཤད་པ་དང་གསུམ། དང་པོ་ལ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། གཟུགས་སོགས་ཕུང་པོ་སྟོང་ཉིད་དང་། །ཞེས་པ་ནས། སྤྱོད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་མཐུན་ཕྱོགས། །ཞེས་པའི་བར་གསུངས། དོན་ནི། གཞི་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བས་བསྡུ
Chinese
不仅有现观智，还有后得智，如《释论》所说：以信解道是存在于不净七地的道理所成立的缘故。另外，还有成为初地体性的修道，如《大疏》所说：初地的第一刹那为见道，从第二刹那起，到被称为金刚喻定的无间道，从那之后直到成佛的普光地之间，所有这些都应知是修道。如是说故。顶礼一切佛菩萨声闻缘觉圣众。第三、广说基智之体性，此处分为宣说此时讲解基智之理由和讲解经文意义两种。第一：所知法，在宣说了道智之后，有宣说基智的理由，因为必须通过完全了知生灭无常等十六种行相，才能修持基智的行相，否则不会产生，如《释论》所说：没有完全了知一切基，就不会有对道的完全了知，因此必须完全了知一切。如是说故。第二、讲解经文意义，分为正文和总结三智两种。第一、分为宣说亲疏之道的果母，宣说基智之加行，宣说修持加行之果三种。第一、分为亲疏之理由，成立该理由本身，宣说不共品和顺品之差别三种。第一：从“此岸彼岸非边际”到“是为般若波罗蜜多”。语句意义是：此处所说的基智之般若波罗蜜多，是佛和菩萨的近亲，因为是现量以智慧摄持无有三时诸法真实自性的平等性的智慧之故。该法，不住于此岸轮回的边际和彼岸寂灭的边际，因为是遮止二边的道之故。该法，也不在那些边际之间真实存在，因为是现量证悟空性的智慧所摄持的智慧之故。
English
Not only is there direct knowledge, but there is also subsequent knowledge. As stated in the commentary, it is established by the reasoning that the path of faith is present in the seven impure grounds. Furthermore, there is a path of meditation that becomes the essence of the first ground. As stated in the Great Commentary, the first moment of the first ground is the path of seeing. From the second moment until the uninterrupted path that is called Vajra-like Samadhi, and from that immediately until the ground of complete enlightenment of the Buddha, all of these should be known as the path of meditation. Thus it is said. I prostrate to all the Buddhas, Bodhisattvas, Hearers, Solitary Realizers, and the assembly of noble beings. Third, the explanation of the expanded body of the base knowledge. In this context, there are two parts: the reason for explaining the base knowledge at this time, and the explanation of the meaning of the text. The first is: The object of knowledge, after explaining the knowledge of the path, there is a reason for explaining the base knowledge, because the aspect of the base knowledge must be cultivated through fully understanding the sixteen aspects such as impermanence of birth in the mind, and it will not arise without it. As the commentary says, without fully knowing all the bases, there will be no complete knowledge of the path, so it is necessary to know everything. Thus it is said. The second part is the explanation of the meaning of the text, which is divided into the main text and the conclusion of the three knowledges. The first part is divided into three parts: explaining the path of proximity to the mother of fruition, explaining the application of the base knowledge, and explaining the result of cultivating the application. The first part is divided into three parts: the reason for proximity, establishing the reason itself, and explaining the difference between the unfavorable side and the favorable side. The first is: From "not on the shore, not on the other shore, not on the edge" to "it is considered the perfection of wisdom." The meaning of the words is: The perfection of wisdom of the base knowledge mentioned here is considered close to the Buddhas and Bodhisattvas, because it is the wisdom that directly grasps the equality of the three times of phenomena without true nature. That Dharma does not abide on the edge of this shore of samsara and the edge of the other shore of peace, because it is the path that prevents the two extremes. That Dharma does not truly exist even between those edges, because it is the wisdom grasped by the wisdom that directly realizes emptiness.
Chinese
因此，这里所说的寂止和轮回二边的差别是：轮回边是相对于基础世俗谛的轮回边，寂止边是相对于它的寂止边，即断灭的涅槃。声闻缘觉圣者，这里所说的不住于轮回边，因为不受业和烦恼的支配而在轮回中受生。菩萨，是在轮回的处所受生，因为在那里受生的原因是具有慈悲等方便和智慧殊胜二者。菩萨，也不住于这里所说的寂止边，因为不追求仅仅断灭业和烦恼的涅槃作为所要获得的。菩萨，不追求那样的涅槃，因为为了利益众生而在轮回的处所受生，成办利益，并且追求成佛。第二，建立远近的理由是：从“那是缘于执著相”到“说是真实亲近”之间所说。意思是：声闻缘觉圣者，基础智慧的般若波罗蜜多对你来说是遥远的，因为你执著于基础实有的相，即通过执取的方式，不是产生果母的方法所摄持。菩萨，般若波罗蜜多对你来说说是真实亲近的，因为精通产生果母的方法，被证悟空性所摄持。这不仅仅是有实执，而是由实执是否束缚所决定的，因为在第三种情况的宗派中，声闻缘觉没有证悟空性，因此被认为是为实执所束缚。菩萨们因为曾经证悟空性，因此不被它束缚。被实执束缚的意义也是存在的，因为没有证悟空性，并且暂时无法从实执中解脱。第三，讲述不共品和顺品的区别，分为：基础道上的执相断除和对治，果上的执相断除和对治，以及结尾的讲述三部分。第一部分分为不共品和顺品两种，第一种是：从“色等蕴空性”到“行为的意识是不共品”之间所说。意思是：基础所知如何归纳
English
Therefore, the difference between the two extremes of saṃsāra and nirvāṇa mentioned here is that the extreme of saṃsāra is the extreme of saṃsāra in relation to the basis of conventional truth, i.e., saṃsāra, and the extreme of nirvāṇa is the extreme of nirvāṇa in relation to that, i.e., the annihilationist nirvāṇa. Śrāvakas and Pratyekabuddhas, do not abide in the extreme of saṃsāra mentioned here, because they do not take birth in saṃsāra under the power of karma and afflictions. Bodhisattvas, take birth in the place of saṃsāra, because the reason for taking birth there is that they possess both skillful means such as love and compassion, and the special wisdom. Bodhisattvas, also do not abide in the extreme of nirvāṇa mentioned here, because they do not seek to attain nirvāṇa that is merely the cessation of karma and afflictions. Bodhisattvas, do not seek such nirvāṇa, because for the sake of sentient beings, they take birth in the place of saṃsāra, accomplish their benefit, and strive for enlightenment. Second, establishing the reasons for nearness and distance is what is said from "That is through focusing on characteristics" to "Said to be truly near." The meaning is: Śrāvakas and Pratyekabuddhas, the Prajñāpāramitā of the basis of knowledge is distant to you, because you focus on the characteristics of the basis of reality, that is, through the way of grasping, it is not held by the method of generating the fruition mother. Bodhisattvas, the Prajñāpāramitā is said to be truly near to you, because you are skilled in the method of generating the fruition mother, and are held by the realization of emptiness. This is not merely having clinging to reality, but is determined by whether or not clinging to reality binds, because in the system of the third case, Śrāvakas and Pratyekabuddhas do not realize emptiness, therefore they are considered to be bound by clinging to reality. Bodhisattvas, because they have experienced the realization of emptiness, therefore they are not bound by it. The meaning of being bound by clinging to reality also exists, because they have not realized emptiness, and are temporarily unable to escape from clinging to reality. Third, explaining the distinction between dissimilar and favorable factors, divided into: abandoning and counteracting clinging to characteristics on the basis path, abandoning and counteracting clinging to characteristics on the result, and the concluding explanation in three parts. The first part is divided into two types: dissimilar factors and favorable factors, the first of which is: from "Form, etc., aggregates emptiness" to "The perception of behavior is a dissimilar factor." The meaning is: how to summarize the basis of knowledge