Tibetan
་པའི་ཕྱིར། དབྱེ་ན་སྤྱིར་ལམ་དུ་ཞུགས་མ་ཞུགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གཉིས་ཡོད་ཀྱང་འདིར་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་དུ་མ་ཡོད་དེ། བཅུ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ས་མཚམས་ཡོད་དེ། རིགས་ཙམ་དང་རང་བཞིན་གནས་རིགས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ཀྱང་། ཐེག་ཆེན་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་རང་བཞིན་གནས་རིགས་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ལམ་ནས་རྒྱུན་མཐའི་བར་དང་། འདིར་དངོས་བསྟན་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་ནས་རྒྱུན་མཐའི་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དེ། ཐེག་ཆེན་སྒྲུབ་པའི་སྒྲོ་འདོགས་གཅད་གཞི་དེ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབྱེ་ན་གསུམ་ཡོད་དེ། དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ས་མཚམས་ནི་ཕྱོགས་རེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་མཐར་ཐུག་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དེ། གང་གི་ཆེད་དུ་བྱང་སེམས་སྒྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཐོབ་བྱ་མཐར་ཐུག་དེ་དེའི་མཚན་ཉ ིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབྱེ་ན་སྤྱིར་མང་ཡང་འདིར་དངོས་བསྟན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གསུམ་སྟེ། སེམས་སྤོང་བ་རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྒྲུབ་པ་བཞིའི་དང་པོ་གོ་སྒྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དེ། ཕར་ཕྱིན་རེ་རེའི་ནང་དུ་དྲུག་དྲུག་ཚང་བར་བསྡུས་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་དེ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དབྱེ་ན་སོ་དྲུག་སྟེ། སྦྱིན་པའི་གོ་སྒྲུབ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་གོ་སྒྲུབ་གི་བར་སོ་དྲུག་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ས་མཚམས་ཡོད་དེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ལམ་ནས་རྒྱུན་མཐའི་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འཇུག་སྒྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་ཐོབ་པའི་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་བསྒོམས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་ཅི་རིགས་པ་སྦྱོར་བ་ལག་ལེན་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་དེ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབྱེ་ན་དུ་མ་ཡོད་དེ། དགུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ས་མཚམས་ཡོད་དེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་ནས་རྒྱུན་མཐའི་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཚོགས་སྒྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དེ། རང་འབྲས་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་བྱང་ཆེན་གང་རུང་དངོས་སུ་འབྱིན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་དེ་དེའི་མཚན་ཉིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ས་མཚམས་ཡོད་དེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོ་ནས་རྒྱུན་མཐའི་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ངེས་འབྱུང་སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དེ། རང་འབྲས་རྣམ་མཁྱེན་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་དག་སའི་ཡེ་ཤེས་དེ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབྱེ་ན་དུ་མ་ཡོད་དེ། བརྒྱད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ས་མཚམས་ཡོད་དེ། དག་པ་ས་གསུམ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་འཆད་པ་ལ། ཐུབ་པའི་རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུང་། ངག་དོན་ནི། ཆོས་བཅུ་པོ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྣམ་མཁྱེན་ཆོས་ཅན། རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་མངོན་རྟོགས་མཐར་ཐུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིས་ཆོས་བཅུས་རྣམ་མཁྱེན་མཚོན་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྒྱུས་འབྲས་བུ་མཚོན་ཚུལ་ལ་ཅུང་ཟད་བཤད་དུ་རུང་མོད། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཡུལ་གྱིས་ཡུལ་ཅན་མཚོན་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ལྟར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་མཚོན་ན་བཤད་དུ་ཡོད་དེ། སེམས་བསྐྱེད་སོགས་ཆོས་བཅུ་པོ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་མཁྱེན་དུ་འཇོག་གོ་ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཚོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལམ་ཤེས་ཀྱི་ལུས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་དང་། བསྟན་བཤད་སྦྱར་བ་དང་གཉིས། དང་པོ་དེ་ཉིད་འཆད་པ་ལ། མོག་མོག་པོར་བྱེད་ལ་སོགས་དང་། ཞེས་པ་ནས། བྱ་བ་འདི་ཉིད་སྒོམ་པའི་ལམ། །ཞེས་པའི་བར་གསུང་། འདིའི་སྐབས་སུ་ཚིག་དོན་དང་། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དབྱེ་བ་སོགས་བཤད་པ་དང་གཉིས། དང་པོ་ནི། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ལམ་ཤེས་མཚོན་བྱེད་གྱི་ཆོས་བཅུ་གཅིག་ཡོད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ཀྱིས་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་ལྷའི་འོད་མོག་མོག་པོར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པའི་ལམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྔ་དང་། སློབ་མ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ཤེས་པའི་ལམ་ཤེས་དང་། བསེ་རུ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་ཤེས་པའི་ལམ་ཤེས་དང་། ཚེ་འདི་དང་གཞན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། ཐེག་ཆེན་སྒོམ་ལམ་གྱི་བྱེད་པ་དང་། མོས་པ་བསྒོམ་ལམ་དང་། ཕན་ཡོན་བསྟོད་དང་བཀུར་དང་བསྔགས་པའི་སྒོམ་ལམ་དང་། དགེ་རྩ་རྫོགས་བྱང་དུ་བསྔོ་བའི་བསྔོ་བ་སྒོམ་ལམ་དང་། དེ་ལ་རྗེས་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བླ་ན་མེད་པའི་སྒོམ་ལམ་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒྲུབ་པ་སྒོམ་ལམ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སྐབས་འདིར་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་ལམ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དེ། ལམ་ཤེས་རྫོགས་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་དེ་
Chinese
之故。分的话，一般有入道与未入道之分，但此处若就实际所指而言，则有多种，因为有十三种。有界限，仅仅是种性和自性住种性虽然遍及一切有情，但修持大乘的所依自性住种性，是从大乘的资粮道至有边之间，而此处实际所指，是大乘的加行道暖位至有边之间。有修持大乘之所缘的体性，修持大乘的增益损减之基础即是其体性之故。分的话，有三种，因为有善、非善、无记三种。界限并非仅限于一方，因为遍及一切所知。有修持大乘之目的究竟的体性，为了什么而进入菩萨修持，其所要获得的究竟即是其体性之故。分的话，一般虽多，但此处若就实际所指而言，则有三种，即舍心、大觉悟三种。四种修持之第一，有通达修持的体性，在每一度中，将六六圆满地归纳而修持的，安住于此类的菩萨之智慧即是其体性之故。对此分的话，有三十六种，即从布施的通达修持至智慧的通达修持之间有三十六种之故。有界限，因为存在于大乘的资粮道至有边之间。有入修的体性，以获得大乘加行道的证悟空性的修所成慧所摄持，对于大乘的因果之法，任何适宜者，以修行实践为主而修持的菩萨之智慧即是其体性之故。分的话，有多种，因为有九种。有界限，因为存在于大乘的加行道暖位至有边之间。有圆满修持的体性，能真实产生自果暂时与究竟的菩提任何一种，由此而极为了别的菩萨之智慧即是其体性之故。有界限，因为存在于大乘的加行道世第一法至有边之间。
English
Therefore. In terms of division, there are generally two types: those who have entered the path and those who have not. However, if we consider what is actually being indicated here, there are many, because there are thirteen types. There are boundaries. Although mere lineage and the naturally abiding lineage pervade all sentient beings, the naturally abiding lineage, which is the basis for practicing the Great Vehicle, extends from the accumulation path of the Great Vehicle to the limit of existence. Here, what is actually indicated is from the heat stage of the path of joining of the Great Vehicle to the limit of existence. There is the characteristic of the object of practice of the Great Vehicle, because the basis for cutting off the superimpositions of the practice of the Great Vehicle is its characteristic. In terms of division, there are three, because there are three: virtuous, non-virtuous, and neutral. The boundary is not limited to one side, because it pervades all knowable objects. There is the characteristic of the ultimate purpose of the practice of the Great Vehicle, because the ultimate attainment for which one engages in the practice of the bodhisattva is its characteristic. In terms of division, although there are many in general, if we consider what is actually indicated here, there are three: renunciation of mind and great realization. The first of the four practices, there is the characteristic of the practice of understanding, because the wisdom of the bodhisattva who abides in the category of practicing by gathering the six perfections completely within each perfection is its characteristic. In terms of division, there are thirty-six, because there are thirty-six from the practice of understanding of generosity to the practice of understanding of wisdom. There is a boundary, because it exists from the accumulation path of the Great Vehicle to the limit of existence. There is the characteristic of the practice of entering, because the wisdom of the bodhisattva who practices by mainly engaging in the practice of the causes and effects of the Great Vehicle, whatever is appropriate, is possessed by the wisdom arising from meditation that realizes emptiness, having attained the path of joining of the Great Vehicle. In terms of division, there are many, because there are nine. There is a boundary, because it exists from the heat stage of the path of joining of the Great Vehicle to the limit of existence. There is the characteristic of the practice of accumulation, because the wisdom of the bodhisattva who is completely distinguished by actually producing either the temporary or ultimate enlightenment of the self-result is its characteristic. There is a boundary, because it exists from the supreme dharma of the path of joining of the Great Vehicle to the limit of existence.
Chinese
具有现证菩提之体性，谓能不误引生自果一切智之清净地之智慧即是彼之体性。若分则有多种，谓有八种之故。有地界，谓唯于清净地三地有之故。第二宣说时，说“能仁之诸相智性”。语义是，现证圆满十法之现证菩提法，是现证一切相之智性，谓是能仁之究竟现证之故。此谓以十法表示现证菩提之方式，彼亦可以因表示果之方式稍作解说，然以如论师以境表示有境之方式而作之故。若问如何表示，则可作解说，谓以发心等十法现证圆满之智慧是安立为现证菩提也，以如是之方式表示之故。第二广说道智之体性时，有表示之法与教说结合二者。初者即宣说“令黯淡”等，至“此即修习之道”之间。此处有词义与各自之体性差别等之解说二者。初者是，所知法，有道智所表示之十一法，谓以如来之光令欲色界天神之光黯淡等所表示之道智之五支分，与弟子声闻之道智之道智，与麟角喻独觉之道智之道智，与见此生与他生之功德利益大之道，与大乘修道之作用，与信解修道，与赞叹恭敬称扬利益之修道，与回向善根圆满菩提之回向修道，与随喜彼而作意之无上修道，与大乘之修证修道，与极清净修道等之故。第二者，所知法，此时直接表示之道智支分之体性是，成为圆满道智之差别之菩萨之功德彼。
English
It has the characteristic of accomplishing the present realization, which means that the wisdom of the pure land that produces the self-fruit omniscient without error is its characteristic. If divided, there are many, because there are eight. There is a boundary, because it only exists in the three pure lands. When explaining the second, it says, "The all-aspect wisdom of the Able One." The meaning of the words is: the present realization of the ten dharmas, the present realization of the complete ten dharmas, is the wisdom of realizing all aspects, because it is the ultimate present realization of the Able One. This shows how the ten dharmas represent the present realization of enlightenment. It can also be explained slightly in the way that the cause represents the result, but it is done in the way that the teacher represents the object with the object. If you ask how to represent it, it can be explained, saying that the wisdom of fully realizing the ten dharmas such as generating the mind is established as the present realization of enlightenment, because it is represented in this way. When the second body of the path wisdom is explained in detail, there are two things: the dharma that represents it and the combination of teachings. The first is to explain "making it dim," etc., to "this is the path of cultivation." In this case, there are two explanations: the meaning of the words and the differences in their respective characteristics. The first is: the object of knowledge, there are eleven dharmas that represent the path wisdom, which are the five branches of the path wisdom represented by the light of the Tathagata making the light of the gods of the desire realm dim, etc., and the path wisdom of the disciple Hearer's path wisdom, and the path wisdom of the Rhinoceros Horn Pratyekabuddha's path wisdom, and the path of seeing the great benefits of the merits of this life and other lives, and the action of the Mahayana path of meditation, and the faith and understanding path of meditation, and the path of meditation of praising, respecting, and praising benefits, and the dedication of dedicating the roots of virtue to perfect enlightenment, and the supreme path of meditation of rejoicing in it and paying attention to it, and the Mahayana path of accomplishment, and the path of pure meditation, etc. Secondly, the object of knowledge, the characteristic of the branch of the path wisdom directly shown at this time is the merit of the Bodhisattva that becomes the difference of the perfect path wisdom.