Tibetan
་གཉིད་ལོག་པའམ་སད་པ་ན། གསལ་བ་སྣང་བ་ཅན་བློ་གང་། དེ་ནི་རྟོག་མེད་གཉིས་ཀ་ཡང་། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ལོག་གི་དོན་གང་ཡིན་ཀྱང་ཡིད་ལ་ཡང་ཡང་གོམས་པས་གསལ་སྣང་བྱུང་ན་རྟོག་བྲལ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། མི་གཙང་ཟད་པར་ས་ལ་སོགས། །ཡང་དག་མ་ཡིན་བསྒོམས་པ་ཡི། །སྟོབས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་རྟོག་མེད་དང་། །གསལ་བར་སྣང་བ་ཅན་དུ་མཐོང་། །དེ་ཕྱིར་ཡང་དག་ཡང་དག་མིན། །གང་གང་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་གྱུར་པ། །གོམས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན། །དེ་གསལ་མི་རྟོག་བློ་འབྲས་ཅན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།། །། གཉིས་པ་ལུང་གི་མངོན་པ་ནས་བཤད་ཚུལ་ལ་གཉིས། མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ནས་བཤད་ཚུལ་དང་། མངོན་པ་མཛོད་ནས་བཤད་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། སོ་སོར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། །གཙོ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ངོ་། །དང་པོ་ལ། རང་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་བཞག་པའི་གཙོ་བོའི་རྣམ་རིག་དེ། གཙོ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། གཙོ་སེམས་དང་སེམས་དང་ཡིད་དང་། རྣམ་ཤེས་རྣམས་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དྲུག་སྟེ། བསྡུ་ན་དབང་པོའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གཉིས་སུ་འདུའོ། །རང་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཅི་རིགས་འཛིན་ཅིང་གཙོ་སེམས་གང་རུང་གི་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་རིགས་པ། སེམས་བྱུང་གི་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་ཞིང་། མཚན་ཉིད་དེ་ལྟར་འཐད་དེ། བྱམས་མགོན་གྱིས་དབུས་མཐའ་ལས། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཙོ་སེམས་དང་དེའི་འཁོར་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་བྱུང་རྣམས་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཡིན་ཏེ། ཐོགས་མེད་ཀྱིས་བསྡུ་བ་ལས། གཅིག་ཚེ་གསལ་བར་བསྒྲིབས་ན་ཡང་། །སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྒྱུན་དག་ལས། ཐ་དད་པར་ནི་མཐོང་བའི་ཕྱིར། །ཐ་དད་རྣམ་གཞག་གྲུབ་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱལ་ཚབ་རྗེས། རྣམ་བཤད་སྙིང་བོའི་རྒྱན་ལས། སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་ཐ་དད་དུ་བསྟན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་འགལ་ན་རྫས་ཐ་དད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཚངས་པས་ཀྱང་བསྒྲུབ་མི་ནུས་སོ། །ཞེས་དང་། མཁས་གྲུབ་རྗེའི་སྡེ་བདུན་མུན་སེལ་ལས། དེས་ན་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་དང་རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་རྣམ་གཉིས་སོགས་ཕལ་ཆེ་བ་གཙོ་སེམས་དང་དེའི་འཁོར་སེམས་བྱུང་རྣམས་རྫས་གཅིག་ཏུ་བཞེད་པ་ཡིན་ལ། ཞེས་དང་། རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱི་སྤྱི་དོན་རིགས་རྒྱན་ལས། སྐྱེས་བུ་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་གཙོ་བོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་དེའི་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་སེམས་བྱུང་རྣམས་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཡིན་ལ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སེམས་དང་དེའི་འཁོར་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཚུངས་ལྡན་རྣམ་པ་ལྔ་མཚུངས་ཡིན་ཏེ། རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་དུས་དང་རྫས་རྣམས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཙོ་སེམས་རྟེན་དབང་བོ་གང་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ལ་འཁོར་སེམས་བྱུང་བརྟེན། གཙོ་སེམས་དམིགས་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་འཁོར་སེམས་བྱུང་སྐྱེ། གཙོ་སེམས་ཡུལ་གང་གི་རྣམ་པ་ཤར་བ་ལྟར་འཁོར་སེམས་བྱུང་དེ་ལ་དེའི་རྣམ་པ་ཤར། གཙོ་སེམས་དུས་གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་པ་དང་མཉམ་དུ་འཁོར་སེམས་བྱུང་ཀྱང་སྐྱེས། གཙོ་སེམས་དང་འཁོར་སེམས་བྱུང་རྣམས་རྫས་རིགས་གཅིག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་སྐྱེའི། རྫས་རིགས་ཐ་དད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མཛོད་ལས། དོན་གཅིག་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམ་པ་ལྔ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སེམས་བྱུང་ལ་དབྱེ་ན་ང་གཅིག་ཡོད་དེ། ཀུན་འགྲོ་ལྔ། ཡུལ་ངེས་ལྔ། དགེ་བ་བཅུ་གཅིག །རྩ་ཉོན་དྲུག །ཉེ་ཉོན་ཉི་ཤུ། གཞན་འགྱུར་བཞི་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་ལྔ་ཡོད་དེ། ཚོར་བ། འདུ་ཤེས། སེམས་པ། རེག་པ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ། རིག་པ་དང་ལྔ་ནི་སེམས་ཀུན་གྱི་འཁོར་དུ་འགྲོ་བས་ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྔ་བོ་གང་རུང་གཅིག་མ་ཚང་ན་ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་མི་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚོར་བ་མེད་ན་བདེ་སྡུག་སོགས་མྱོང་བ་མི་འབྱུང་། འདུ་ཤེས་མེད་ན་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་སོགས་མེད། སེམས་པ་མེད་ན་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་མེད། ཡིད་བྱེད་མེད་ན་དམིགས་པ་ལ་སེམས་གཏོད་པ་མེད། རེག་པ་མེད་ན་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་སོགས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་དེ་དག་མངོན་གྱུར་དུ་ཡོད་དགོས་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ། འཆི་སེམས་ཕྲ་མོའི་སྐབས་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་མ་ཐག་པའི་དུས་དང་འགོག་པ་ལ་སྐོམས་པར་ཞུགས་པ་སོགས་ཀྱི་ཚེ་ཚོར་བ་སོགས་འགའ་ཞིག་ནི་བག་ལ་ཞ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཡུལ་དེས་ལྔ་ཡོད་དེ། འདུན་པ། མོས་པ། དྲན་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན། ཤེས་རབ་དང་ལྔ་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པས་ཡུལ་ངེས་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདུན་པས་ཡུལ་ལ་འདུན་ཞིང་དོན་དུ་གཉེར། མོས་པས་དེ་ལ་དགའ་བར་འཇུག །དྲན་པས་དམིགས་རྣམ་འཛིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས། ཤེས་
Chinese
当睡眠或醒来时，任何具有清晰显现的智慧，那也是无分别的两者。因此，无论颠倒与否的意义如何，只要心中反复习惯，产生清晰的显现，就会变成无分别。如《释量论》中说：不净、耗尽、土地等，对非真实的修习，以其力量，化现为无分别，且显现清晰可见。因此，无论真实与否，任何被彻底修习的事物，当习惯圆满时，那就会是清晰、无分别的智慧之果。因此，从经藏的现观中讲述的方式有两种：从《现观庄严论》中讲述的方式和从《俱舍论》中讲述的方式。第一种又分为两种：总的阐述和分别的解释。第一种又分为两种：主要心识和心所。第一种是：从执持自境的自性方面安立的主要识，是主要心识的定义。主要心识与心、意、识等，意义相同，只是名称不同。从体性的角度区分，有眼识到意识之间的六种，如果归纳，则可归为根识和意识两种。执持自境的各种差别，并且作为任何主要心识的眷属而生起的理智，是心所的定义。其分类将在后面阐述。这样的定义是合理的，因为慈氏菩萨在《中边分别论》中说：于此，见义为识，彼之差别为心生。因此，主要心识和作为其眷属的心所，体性相同，但作用各异。无著在《摄论》中说：一时虽有光明障，然由心之差别诸相续，见为各异故，异相之安立成立。因此，而且嘉曹杰在《释论心要庄严》中说：说心与心所是异体，如果相违，则异体所遍及之处，梵天也无法成立。还有，克主杰在《七部明灯》中说：因此，圣无著昆仲和理自在 दोनों 等大多数都认为主要心识和它的眷属心所是同体。宗喀巴大师
English
When sleeping or waking, whatever wisdom has a clear appearance, that is also both non-conceptual. Therefore, no matter what the meaning of inverted or not inverted is, as long as it is repeatedly practiced in the mind, and a clear appearance arises, it will become non-conceptual. As it is said in the Pramāṇavārttika: Impure, exhausted, earth, etc., for the practice of the unreal, by its power, it manifests as non-conceptual, and appears clearly visible. Therefore, whether real or not, whatever is thoroughly practiced, when the habit is perfected, that will be the fruit of clear, non-conceptual wisdom. Therefore, there are two ways of explaining from the Abhisamaya-agama: the way of explaining from the Abhisamayālaṃkāra and the way of explaining from the Abhidharmakośa. The first is divided into two: general exposition and separate explanation. The first is divided into two: main mind and mental factors. The first is: the main consciousness established from the aspect of holding the nature of its own object is the definition of the main mind. Main mind, mind, intellect, and consciousness are synonymous with the same meaning. If divided from the perspective of nature, there are six types from eye consciousness to mind consciousness. If summarized, they can be classified into two types: sense consciousness and mind consciousness. The intellect that holds various distinctions of its own object and arises as a retinue of any main mind is the definition of mental factors. Its classification will be explained later. Such a definition is reasonable, because Maitreya in the Madhyāntavibhāga says: Here, seeing meaning is consciousness, its distinction arises from the mind. Therefore, the main mind and the mental factors that are its retinue have the same nature but different functions. Asanga in the Compendium says: Although there is a clear obstacle at one time, the differences in minds, all continuums, are seen as different, therefore, the establishment of different aspects is established. Therefore, and Gyaltsap Je in the Ornament of the Essence of Commentary says: Saying that mind and mental factors are different entities, if it is contradictory, then whatever is pervaded by different entities, even Brahma cannot establish. Also, Khedrup Je in the Seven Lights says: Therefore, the holy brothers Asanga and Vasubandhu and the two lords of reasoning, etc., mostly consider the main mind and its retinue mental factors to be of the same entity. Je Gedun
Chinese
在《正理庄严论》中说：“在一个人的相续中存在的主要分别念及其周围产生的随心所，本体相同而反体各异。”因此，心及其周围的随心所相互之间具有五种相应的相同之处，即所依、所缘、行相、时间和事物相同。主要的心所依赖的根是什么，随心所也依赖于此。主要的心所依赖什么而产生，随心所也依此而生。主要的心所显现的对境行相如何，随心所也同样显现。主要的心在何时产生，随心所也同时产生。主要的心和随心所都是由同一类事物所区分而产生的，不会产生不同类的事物。如《俱舍论》中说：“一义心及随心所，五相俱有。”因此，随心所分为五十一个：五遍行、五别境、十一善、六根本烦恼、二十随烦恼、四不定。首先有五遍行，即受、想、思、触、作意、识，这五者周遍于一切心，所以称为遍行。如果缺少其中任何一个，就不能圆满地享受对境。没有受，就不会有苦乐等感受；没有想，就不会有施设名称等；没有思，就不会有对境的趣入；没有作意，心就不会专注于所缘；没有触，就不会产生苦乐等感受。然而，它们不一定需要显现，在细微的临终心识、刚刚结生之时以及入于灭尽定等情况下，有些受等只是以潜在的方式存在。其次有五别境，即欲、胜解、念、等持、慧，这五者在各自的对境上是确定的，所以称为别境。欲希求对境并追求其意义；胜解使人乐于此；念执持所缘和行相；等持使心专注于一境；慧
English
In the Ornament of Reasoning, General Meaning of the Compendium, it says, "The primary conceptualization that exists in the continuum of a single individual and the mental factors that arise around it are of the same essence but different aspects." Therefore, the mind and the mental factors that occur around it have five corresponding similarities to each other, namely, the same basis, object, aspect, time, and substance. The primary mind relies on whatever faculty, the surrounding mental factors also rely on that. The primary mind arises relying on whatever object, the surrounding mental factors also arise. As the aspect of whatever object appears to the primary mind, the same aspect appears to the surrounding mental factors. The primary mind arises at whatever time, the surrounding mental factors also arise simultaneously. The primary mind and the surrounding mental factors arise distinguished by the same type of substance; they do not arise as different types of substances. As it says in the Treasury [Abhidharmakosha], "Mind and mental factors with one object, possess five aspects in common." Therefore, mental factors are divided into fifty-one: five omnipresent, five object-determining, eleven virtuous, six root afflictions, twenty secondary afflictions, and four variable. First, there are five omnipresent ones: feeling (vedanā), discrimination (saṃjñā), intention (cetanā), contact (sparśa), and attention (manaskāra), and consciousness (vijñāna). These five go around all minds, so they are called omnipresent. If any one of these five is missing, the enjoyment of the object is not complete. Without feeling, there would be no experience of pleasure, pain, etc.; without discrimination, there would be no imputation of names, etc.; without intention, there would be no engagement with the object; without attention, the mind would not focus on the object; without contact, feelings of pleasure, pain, etc., would not arise. However, it is not necessary for them to be manifest; in the case of subtle dying consciousness, the moment of joining rebirth, and entering into cessation, some feelings, etc., are only present in a latent manner. Secondly, there are five object-determining ones: aspiration (chanda), conviction (adhimokṣa), mindfulness (smṛti), concentration (samādhi), and wisdom (prajñā). These five are definite on their respective objects, so they are called object-determining. Aspiration desires the object and seeks its meaning; conviction engages in delighting in it; mindfulness holds the object and aspect; concentration abides in one-pointedness; wisdom