Tibetan
འི་ངེས་དོན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཏེ། རྫོགས་རིམ་སྦས་ནས་བསྐྱེད་རིམ་དངོས་སུ་སྟོན་པའི་གཞུང་ཕལ་ཆེར་ནི་དྲང་ངེས་སྟོན་པའི་གཞུང་དུ་གསུངས་སོ། །རྫོགས་རིམ་སྦས་པ་ཁོ་ནར་མ་ངེས་ཏེ། འགྲེལ་བ་དེར་ག་བུར་དང་ཁྲག་དང་ཙནྡན་དམར་བོ་དང་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨ་དང་ཕྱག་རྒྱའི་དོན་གཉིས་པ་ངེས་དོན་ཁུ་བ་དང་ཟླ་མཚན་དང་ཁུ་ཁྲག་འདྲེས་པ་དང་ལིང་ག་དང་བྷ་ག་དང་ལས་རྒྱ་ལ་ཡང་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། མཆོག་འདོད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར། །ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་རབ་སྟོན་པ། །འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །གསུངས་པ་གང་ཡིན་དགོངས་བཤད་དེ། དབང་བོ་དམན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །རྟོགས་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་གསལ་བ་ཡིས། །དེ་ཉིད་ངེས་པར་སྟོན་པ་ནི། །དགོངས་པ་མིན་པ་བཤད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། མཆན་ལས། མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་དབང་རྣོན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ལ་འོད་ཟུང་ལྟ་བུ་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ན། དོན་དེ་ལ་སྒྲ་འགལ་བའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ཡིས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་ནས་སྒྲ་འགལ་བ་གཞན་གྱིས་བཤད་པའི་ཕྱིར་དགོངས་པས་བཤད་པའོ། །གསང་ཆེན་གྱི་སྣོད་དུ་རུང་བའི་དབང་པོ་དམན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དུ་སྒྲ་དྲང་པོར་མཆོག་ཏུ་སྟོ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཡིས་འོད་ཟུང་ལྟ་བུའི་དེ་ཉིད་ངེས་པར་སྟོན་པ་ནི། དོན་གཞན་ལ་དགོངས་ནས་སྒྲ་འགལ་བས་མི་སྟོན་པར་དྲང་བོར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །དགོངས་པས་བཤད་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ལ་འོད་གསལ་དང་ཟུང་འཇུག་ལྟ་བུ་དགོས་པ་ཡིན་ཡང་། དེར་མ་ངེས་ཏེ། རྩ་རྒྱུད་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་ཤེས་ན་ཞེས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་དང་། བྱང་ཆུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་པ་ཙནྡན་ལྟ་བུ་སོགས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་འདི་དགོངས་བཤད་དུ་སྒྲོན་གསལ་མཆན་དང་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་བ་རྣམས་ལས་གསུངས་པའི་འཕྱིར་རོ། །རྒྱུད་ཀྱི་མཚན་གཞི་ནི། རྩ་རྒྱུད་ལེའུ་བརྒྱད་པ་ལས། ན་ཆུང་གཞོན་ནུ་མིག་ཡངས་པ། །གཟུགས་བཟང་བཞོན་པ་བརྒྱན་པ་ནི། །ལོ་གྲངས་ཉི་ཤུ་ལྔ་ལོན་རྙེད། །བྱོལ་སོང་ལས་ཀྱང་བརྟག་པར་བྱ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདིས་འོད་ཟུང་གཉིས་ལ་ན་ཆུང་མིག་ཡངས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་ནས་བསྟན་ནོ། །དགོངས་མིན་དུ་བཤད་རྒྱུའི་གཞུང་ནི་རྩ་རྒྱུད་ལེའུ་དང་པོ་ལས། ཨེ་མའོ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རབ་བྱུང་བ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱི་གནས། །རབ་ཏུ་མི་རྟོགས་གནས་མེད་པའོ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདིས་ཀྱང་འོད་ཟུང་གཉིས་སྒྲ་དྲང་ཐང་དུ་བསྟན་ནོ། །མདོར་ན་སྣོད་རུང་དབང་བོ་རྣོན་པོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ངེས་དོན་དེ་ལ་སྒྲ་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་གསུངས་པ་ནི་དགོངས་བཤད་དང་། སྣོད་རུང་གི་དབང་རྟུལ་ལ་སྒྲ་དྲང་བོར་གསལ་བར་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་དགོངས་མིན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དགོངས་མིན་མ་སྦས་པར་སྟོན་པ་དང་། དགོངས་བཤད་ནི་སྦས་ནས་སྟོན་པ་ཞིག་གོ །འོན་ཀྱང་ཚུལ་བཞིའི་སྦས་བཤད་དང་ཁྱད་པར་ཡོད་པས་ཕྱེད་པར་བྱ་སྟེ། དགོངས་བཤད་ནི་ཚུལ་བཞིའི་མཐར་ཐུག་གི་བཤད་པར་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། དཀྱིལ་འཁོར་སོགས་དང་ཆོག་ཞིབ་ལ། །སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གསུངས། །དོན་རྒྱས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ཇི་བཞིན་སྒྲར་གསུངས་པའོ། །ཀོ་ཊ་ཁྱ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ། །འཇིག་རྟེན་བསྟན་བཅོས་ལ་མེད་ཅིང་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བརྡར་གྱུར་བ། །དེ་ནི་ཇི་བཞིན་མིན་པར་བསྒྲགས། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། མཆན་ལས། དཀྱིལ་འཁོར་ཐིག་མཚོན་གྱིས་བྲི་བ་དང་། སོགས་པས་ལྷ་ཉེར་སྤྱོད་ཀྱིས་མཆོད་པ་སོགས་ཀྱི་མཆོད་སྦྱིན་དང་གཏོར་མའི་ཆོ་ག་དང་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་ཞི་སོགས་ཀྱི་ལས་ཚོགས་དང་། དངོས་གྲུབ་བརྒྱད་བསྒྲུབ་པའི་ཆོ་ག་ཞི་བ་སྟེ་རྒྱུད་སྡེ་འོག་མ་གསུམ་གྱི་རྟོག་བཅུ་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་དོན་རྒྱས་པ་སྟེ་གསལ་བར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ནི་ཇི་བཞིན་པའི་སྒྲར་གསུངས་པའོ། །དེར་མ་ཟད་བླ་མེད་ཀྱི་རྟོག་པ་རྣམས་སུ་ཡང་ལས་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མང་ངོ་། །སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ནི་ཤས་ཆེར་དོན་གཉིས་པ་མེད་པ་ཞིག་ལ་བྱ་དགོས་ཏེ། དེར་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀོ་ཊ་ཁྱ་དང་ལ་སོགས་པས་ཀོ་ཊ་ཝ་ཀོ་ཊ། ཞེས་པ་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལ་མིང་དེ་དོན་དེའི་དངོས་ཀྱི་མིང་དུ་འཇུག་པ་མིང་ཅིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་ལྟར་བརྡར་མཛད་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་མ་ཡིན་པར་བསྒྲགས་སོ། །ཞེས་དང་། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་པར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་སོ། །བཤད་རྒྱུའི་མཚན་གཞི་ནི་སྔར་བཤད་པ་དེས་ཤེས་ཤིང་། ཀོ་ཊ་ཁྱ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་དེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མིན་པའི་གཞུང་དང་དགོངས་བཤད་ཀྱི་གཞུང་དུའང་གསུངས་སོ། །དྲང་ངེས་ཀྱི་དོན་གཉིས་འགལ་ཡང་གཞུང་གཅིག་ཡིན་ལ། དགོངས་དགོངས་མིན་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་འག
Chinese
是决定的意义。如是说，隐藏圆满次第而直接显示生起次第的论典，大多数被说是诠释真实意义的论典。不一定只是隐藏圆满次第，在那个解释中，樟脑和血和红旃檀和金刚和莲花和手印的第二种意义，决定意义是精液和月经和精血混合和林伽和巴伽和业印，也如是说。第二是，为了希求殊胜的有情，善妙显示法性的真实，以相违的语句组合，所说的是何者，是意趣解释，为了下根有情们，为了证悟以殊胜极明亮，真实决定显示的，不是意趣所说。如是说，注释中说，为了希求殊胜成就的利根有情们，对于法性的真实如双光明般善妙显示时，对于那个意义以语句相违的语句组合所说的是何者，是意指其他意义而以相违的语句由其他解释的缘故，是以意趣所说。为了堪能大秘密的下根有情们证悟的缘故，以正直的语句殊胜极明亮，真实决定显示如双光明般的那个真实，不是意指其他意义而不以相违的语句显示，而是以正直显示之故，不是以意趣所说。如是说。以意趣所说的主要内容虽然需要光明和双运，但不一定如此，根本续中说，如来们也不知晓，是指如珍宝般的人，菩提者们更不用说，是指如旃檀等，对于这些意指而说的，在明灯释和智慧金刚总集的解释中都如此说。续部的例子是，根本续第八品中说，年轻少女眼广大，容貌美好装饰妙，年龄二十五岁得，于旁生亦当观察。如是说，这是以年轻眼广大的语句来表示双光明。非意趣所说的论典是根本续第一品中说，唉玛，一切佛的，菩提心极
English
That is the definitive meaning. As it is said, most of the texts that directly show the generation stage by concealing the completion stage are said to be texts that explain the true meaning. It is not necessarily just concealing the completion stage. In that commentary, the second meaning of camphor, blood, red sandalwood, vajra, lotus, and hand seal, the definitive meaning is also said to be semen, menstrual blood, mixed semen and blood, lingam, bhaga, and karma seal. Secondly, for the sake of sentient beings who desire the supreme, to fully reveal the reality of Dharma, whatever is spoken with contradictory words is an explanation of intent. For the sake of sentient beings with inferior faculties, to realize the truth, it is supremely clear. That which is definitely revealed is not explained by intent. As it is said, the commentary says, for the sake of sentient beings with sharp faculties who desire supreme accomplishment, when the reality of Dharma is fully revealed like a pair of lights, whatever is spoken with contradictory words for that meaning is explained with intent because it refers to other meanings and is explained by others with contradictory words. For the sake of sentient beings with inferior faculties who are suitable vessels for the great secret, in order to realize the truth, it is supremely clear with straightforward words. That which is definitely revealed like a pair of lights is not explained with intent because it does not refer to other meanings and is not revealed with contradictory words, but is revealed straightforwardly. As it is said. Although the main content to be explained with intent requires something like clear light and union, it is not necessarily so. The root tantra says, "Even the Tathagatas do not know," which refers to a person like a precious jewel, and "What need is there to mention those who have attained enlightenment?" which refers to things like sandalwood. It is said that these are referred to in the commentary of the Lamp Explanation and the Compendium of Wisdom Vajra. The example of the tantra is, in the eighth chapter of the root tantra, it says, "A young maiden with wide eyes, with a beautiful form and adorned, is found to be twenty-five years old. Even from animals, one should examine." As it is said, this shows the two lights by expressing them with the words "young maiden with wide eyes." The text to be explained as non-intentional is in the first chapter of the root tantra, "Emaho, the Bodhicitta of all Buddhas is extremely...
Chinese
如是等。如来众生处，极难思议无处所。像这样，这也显示了双运二者是正面的声音。总之，对于堪能的利根者，以其他声音表达决定性的意义，这是密意说；对于堪能的钝根者，以正直的声音清楚地显示，这变成了非密意。因此，非密意是不隐瞒地显示，而密意说是隐瞒地显示。然而，这与四种方式的隐瞒和显示有所不同，需要区分，因为密意说包含在四种方式的究竟显示中。第三是，坛城等和仪轨细则中，行为如何如何宣说，详细解释意义的，那是如实语所说。郭扎卡雅等的声音，世间论典中没有，成为如来的表示，那被宣告为不如实。如是说。注释中说：用线条和象征绘制坛城，以及用供品等供养本尊等供养布施和朵玛仪轨，药物的配制和息等事业，以及成就八成就的仪轨寂止等，即下部三续部的十种行为如何如何宣说，意义详细，即清楚解释的，那就是如实语所说的。不仅如此，在无上部的思想中，事业等也有很多如实语。如实语大部分是指没有第二种意义的，但那不是一定的。郭扎卡雅等，从郭扎瓦郭扎开始，像这样的声音，在世间和声音的论典中，这个名称作为那个意义的实际名称使用，但如来以这种方式作为表示，那被宣告为不如实语。耶谢多杰全集释中也如是说。要解释的基础以前面所说的来理解，郭扎卡雅等的论典，在不如实语的论典和密意说的论典中也有宣说。虽然直说和隐义的两种意义相违背，但论典是一样的，密意和非密意的两种论典相
English
Like that and so on. The abode of all Tathagatas, utterly inconceivable, without abode. Like this, this also shows that the two unions are straightforward sounds. In short, for those who are capable and have sharp faculties, expressing the definitive meaning through other sounds is an intentional explanation; for those who are capable but have dull faculties, clearly showing it through straightforward sounds becomes non-intentional. Therefore, non-intentionality is showing without concealing, while intentional explanation is showing by concealing. However, this is different from the four modes of concealment and explanation, so it needs to be distinguished, because intentional explanation is included in the ultimate explanation of the four modes. The third is: In mandalas and detailed rituals, how the practices are spoken of, whatever explains the meaning in detail, that is spoken of as the literal word. The sounds of Koṭa-khya and so on, which are not found in worldly treatises, and have become symbols of the Tathagatas, are declared as non-literal. So it is said. The commentary says: Drawing mandalas with lines and symbols, and offering deities with offerings, etc., offering sacrifices and torma rituals, compounding medicines, and activities such as pacifying, etc., and the rituals for accomplishing the eight siddhis, pacifying, etc., that is, how the ten practices of the lower three tantras are spoken of, the meaning is detailed, that is, whatever is clearly explained, that and that is spoken of as the literal word. Moreover, in the thoughts of the unsurpassed, there are also many literal words in activities and so on. Literal words mostly refer to something without a second meaning, but that is not certain. Koṭa-khya and so on, starting from Koṭa-va-koṭa, such sounds, in the world and in treatises on sounds, this name is used as the actual name of that meaning, but the Tathagatas use it as a symbol in this way, that is declared as a non-literal word. The commentary on Yeshe Dorje's Kunley Butik also says the same. The basis for explanation is understood from what was said before, and the treatises of Koṭa-khya and so on are also spoken of in the treatises of non-literal words and in the treatises of intentional explanation. Although the two meanings of direct and indirect are contradictory, the treatise is the same, and the two treatises of intentional and non-intentional are