Tibetan
་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་དེ་དག་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་ལ། གདུལ་བྱ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་དུ་གང་ལ་གང་འཚམ་གྱི་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་སྣ་ཚོགས་པ་འཆང་བ་སྟེ། འདི་ལ་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣ་ཚོགས་སྤྲུལ་པ་ལའང་བཤད། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་མཆོག་ཅེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ལས་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་འཆར་བས་ན་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ལས་འཁོར་འདས་སོགས་སྣ་ཚོགས་པའི་དོན་ཅན་དུ་འཆར་བས་སྣང་སྟོང་ཚོགས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །དེ་འདྲའི་ཆོས་ཀུན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་འཆང་བ་སྟེ། དངོས་རྙེད་ངོ་བོ་གཉིས་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར། ཞེས་པ་དང་འདྲའོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོས་སྐད་ཅིག་ལ། ཆོས་ཀུན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་འཆང་བ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བདེན་གཉིས་དུས་གཅིག་ཆར་དུ་གཟིགས་པའོ། །ཆོས་ཀུན་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ་མངོན་སུམ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་འདྲའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཐུབ་པ་དེའི་བློ་མཆོག་ནི། ཡང་དག་པའི་མཐའ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །རྒྱ་འགྲེལ་ཁ་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་མཐའི་དོན་དུ་བཤད་ལ། འབྱུང་བ་ཡང་། གནོད་པ་ལས་སམ། འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་བའི་དོན་དུ་བྱས་པའང་སྣང་། རྣམ་རྟོག་གིས་མི་བསྐྱོད་པས་ན་མོ་གཡོ་ཞིང་དྲི་མའི་རྙོག་པ་དང་བྲལ་བས་ཡུལ་གསལ་བར་མཐོང་བས་རབ་ཏུ་དང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་འཆང་བ་སྟེ། མངོན་དུ་བྱས་པའམ་འཛིན་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་མངོན་སུམ་པ་སྟེ། མངོན་དུ་བྱས་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་ལྕེས་མ་རིག་པའི་མུན་པ་བསལ་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་གི་འོད་རབ་ཏུ་གསལ་བ་སྟེ་མངོན་དུ་གཟིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་གཟིགས་ཚུལ་ཡང་ཡང་ཟློས་ནས་བཤད་སྣང་བ་ནི། འགལ་བར་མི་བསམ་སྟེ། འགའ་ཞིག་རྟེན་སོ་སོ་དང་། ལ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། ཁ་ཅིག་འཕྲིན་ལས་སོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཞེས་པ་ནི། ལེའུ་བརྒྱད་པའི་བཤད་པའོ། །བཞི་པ་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ནི། འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་དམ་པ་སྟེ། །ནས་ནོར་བུ་ཆེན་པོ་རིན་ཆེན་ཏོག །ཅེས་སོ། རང་གཞན་གྱི་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་དམ་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་བརྙེས་པས་ངན་སོང་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པས་སྦྱོར་བར་མཛད་པའི་མགོན་པོ་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་སྐལ་བ་དང་འཚམ་པར་རབ་ཏུ་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཉན་མོངས་པའི་དགྲ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་ན་གཡུལ་དུ་འཇུག་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་དཔའ་བའམ་དཔའ་བ་གཅིག་པ་ཡིན་ལ། མི་ཤེས་པའི་རྨོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་དགྲའི་དྲེགས་པ་འཇོམས་པར་མཛད་པས་སོ། །དགྲའི་དྲེགས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་སོགས་ལ་བྱས་པའང་སྣང་། སྤྲུལ་སྐུའི་མཛད་པ་ནི། གདུལ་བྱ་འདུལ་བའི་ཐབས་མཁྱེན་པའི་བློ་དང་ལྡན་ཞིང་། རྒྱན་ཆ་ལུགས་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པས་སྒེག་འཆང་དང་། ནུས་མཐའི་དཔལ་དང་ལྡན་པའི་དཔའ་བོ་མི་སྡུག་པའི་གཟུགས་འཆང་བའི་ཁྲོ་བོའི་གཟུགས་ཅན་དུ་སྤྲུལ་ནས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་འགའ་ཞིག་ཏུ་དཔའ་བོའི་དོད་དུ་བརྟན་པོ་ཞེས་བཏོན་ནས་བཤད། དེ་ལྟ་བུའི་སྤྲུལ་པ་མཚོན་ཆ་སྣ་ཚོགས་པ་ཐོགས་པའི་ལག་པ་བརྒྱ་པོ་ཀུན་བསྐྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཞབས་ཀྱི་གོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གར་བྱེད་པ་སྟེ། དཔལ་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ལག་པ་བརྒྱ་སྤྲུལ་ནས་གང་བ་ལ། ནམ་མཁའ་ཁྱབ་པར་གར་བྱེད་པའོ། །འདིར་ལག་པའི་དབྱུག་པ་ཞེས་པ་ནི། ཕལ་ཆེར་ལས་ལག་པ་བརྒྱ་པོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་དོ། །ལག་པ་བརྒྱ་པོ་ནི། ཚངས་པ་འདུལ་བའི་ཆེད་དུ་སྤྲུལ་པར་བཤད་ལ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ས་ཆོག་སྐབས་སུ་གར་བྱེད་པ་དང་སྦྱར་ནས་ཀྱང་བཤད་དོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་ས་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོའི་གཞི་ཡི་ཁྱོན་འདི་རྐང་པ་ཡ་གཅིག་གི་མཐིལ་གྱིས་གནོན་པར་མཛད་ཅིང་། དེར་མ་ཟད་རྐང་པའི་མཐེབ་སྟེ་མཐེ་བོང་གི་སེན་མོ་གཅིག་གི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཚངས་པའི་ཡུལ་ས་སྟོང་གཅིག་གི་འཇིག་རྟེན་ཁྱབ་པར་རྩེ་ནས་གནོན་པར་བྱེད་དོ། །འདི་དག་ལ་སྦས་དོན་གྱི་བཤད་པ་རྫོགས་རིམ་གྱི་སྐབས་དང་སྦྱར་བའང་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་ནུས་པར་མ་ཟད། ཟུང་འཇུག་བརྙེས་པའི་གང་ཟག་གིས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཅིག་གི་གོ་སར་སྟོང་གསུམ་ཤོར་བར་བྱེད་ནུས་ལ་དེའི་ཚེ་རྡུལ་ཆེ་རུ་མ་སོང་ཞིང་། སྟོང་གསུམ་ཆུང་ངུར་འང་མི་འགྲོ་བར་བཤད་དེ། དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། རྡུལ་གཅིག་སྟེང་ན་རྡུལ་སྙེད་སངས་རྒྱས་རྣམས། །ཞེས་དང་། སྐྲ་ཙམ་ཁྱོན་ལ་དུས་གསུམ་ཚད་སྙེད་ཀྱི། །ཞེས་སོགས་གསུ
Chinese
由于诸佛薄伽梵聚集的自性是生起彼等的因，故称为诸佛之大心髓。为了调伏所化众生，持有适合各自根器的各种化身之轮。这也被解释为化现各种天神的坛城。诸法之实相，即一切事物之自性空性，被称为胜义。由此，诸法之实相，即一切事物自性空性的体性，显现各种缘起的现象，故为执持。也就是说，从自性无生的空性之法中，显现轮回、涅槃等各种意义，故显现空性集合如幻象。如此之诸法，皆为自性空，故为持自性。如云：实有与自性二者，是执持。与此类似。如前所说，刹那间通达一切如是如是的诸法之智慧，即以大智慧于刹那间，执持通达一切诸法。即智慧同时照见二谛。如是通达一切诸法，即为现观，是现量证悟，而非以总义的方式。具有如是智慧之能仁的殊胜智慧，即为真实之边，即究竟之智慧。某些印度注释中，将生起解释为边的意义。生起也似乎被解释为从损害或轮回中生起之义。由于不为分别念所动摇，故不动摇，且远离垢染之浊垢，故清晰地见到对境，故为具有极度澄澈自性的圆满正等觉之菩提，即执持或现证。是诸佛之现量，即以现证的无二智慧之火焰，遣除无明的黑暗，并对一切所知事物，以自之光明彻底照亮，即现量照见。对于智慧之境的照见方式，反复宣说，不应认为是矛盾，因为有些是就各自所依而言，有些是就智慧之体性而言，有些是就事业等方面而言。这是第八品的解释。第四，平等性智，是欲求之义。
English
Because the nature of the assembled Buddhas, the Bhagavat, is the cause of generating them, it is called the great essence of all Buddhas. In order to tame the beings to be tamed, it holds various wheels of emanation suitable for each. This is also explained as emanating various mandalas of deities. The reality of all dharmas, that is, the emptiness of the nature of all things, is called the supreme. From this, the reality of all dharmas, that is, the nature of the emptiness of the nature of all things, manifests various appearances of dependent origination, hence it is holding. That is to say, from the dharma of emptiness, which is unborn by nature, various meanings such as samsara and nirvana appear, hence the collection of appearance and emptiness is like an illusion. All such dharmas are empty by nature, hence they are holding the nature itself. It is similar to saying: The two, real existence and self-nature, are holding. As mentioned before, the wisdom that understands all such dharmas in an instant is the great wisdom that holds and understands all dharmas in an instant. That is, wisdom sees the two truths simultaneously. Such understanding of all dharmas is manifest realization, which is direct perception, not in a general way. The supreme wisdom of the capable one who possesses such wisdom is the true edge, that is, the ultimate wisdom. In some Indian commentaries, arising is explained as the meaning of edge. Arising also seems to be explained as arising from harm or samsara. Because it is not shaken by discursive thoughts, it is unshakable, and because it is free from the turbidity of defilements, it clearly sees the object, hence it is the Bodhi of the perfect complete enlightenment with an extremely clear nature, that is, holding or manifesting. It is the direct perception of all Buddhas, that is, with the flame of the non-dual wisdom of manifest realization, it dispels the darkness of ignorance, and illuminates all knowable things with its own light, that is, directly perceives. The way of seeing the realm of wisdom is repeatedly explained, and it should not be considered contradictory, because some are in terms of their respective supports, some are in terms of the nature of wisdom, and some are in terms of activities and so on. This is the explanation of the eighth chapter. Fourth, equality wisdom is the meaning of desire.
Chinese
至尊胜妙，如是莲生大宝珍宝顶。如是。为自他所欲之义成就之至尊，即已获证佛陀果位者，能将三恶道一切痛苦及其因完全止息之怙主，乃一切有情之至上者。彼能令一切有情各自与其根器相符而得解脱。又，为摧灭烦恼之敌，故于战场中极为英勇或唯一英勇，因其能摧灭无明愚痴及其习气之敌之骄慢故。敌之骄慢亦可指外道等。化身之事业为：具有善巧调伏所化之智慧，且示现庄严服饰，故具妩媚，又以具足能力之威严，化现为丑陋形象之忿怒尊，而行利益有情之事。然于某些地方，以稳固取代英勇而作解释。如是之化身，能舞动执持各种兵器之百臂，并以足之步履之力而作舞蹈，即变幻出具足威严或圆满之百臂而充满，于虚空中遍布而作舞蹈。此处之手臂木杖，多半出现为百臂，故如是解释。百臂乃为调伏梵天而化现，然于某些典籍中，亦与地仪轨之舞蹈相结合而作解释。以单足之足底镇压三千世界之大地坛城之广大基面，不仅如此，亦以足趾即拇指之单单一枚指甲之尖端，镇压遍布梵天之一千世界。对此等亦有结合圆满次第之时轮金刚之隐义解释。如是不仅具足能力，证得双运之补特伽罗能于一微尘之位置令三千世界消失，然此时微尘未变大，三千世界亦未变小。如是，正如所说：一微尘上等同微尘数之诸佛。以及，于毛发之量中，容纳三时之量等语。
English
Supreme and excellent, like the lotus-born great jewel, the precious crown. Thus it is. The supreme accomplishment of the desired purpose for oneself and others, that is, the one who has attained the state of Buddhahood, the protector who completely pacifies all the sufferings of the three lower realms and their causes, is the supreme of all sentient beings. He liberates all sentient beings according to their respective capacities. Moreover, in order to destroy the enemy of afflictions, he is either extremely brave or uniquely brave in engaging in battle, because he destroys the arrogance of the enemy, which is ignorance and delusion along with its habitual tendencies. The arrogance of the enemy can also refer to non-Buddhists, etc. The activities of the incarnate body are: possessing the wisdom to skillfully tame those to be tamed, and displaying ornate attire, thus possessing charm, and with the majesty of possessing power, he transforms into a wrathful deity with an ugly form, and performs the benefit of beings. However, in some places, "steadfast" is used instead of "heroic" for explanation. Such an emanation moves all hundred arms holding various weapons, and dances with the power of the steps of his feet, that is, he emanates a hundred arms full of splendor or perfection, filling and dancing throughout the sky. Here, the term "arm staff" mostly appears as "hundred arms," so it is explained accordingly. The hundred arms are said to be emanated to subdue Brahma, but in some texts, it is also explained in conjunction with the dance of the earth ritual. He presses the vast base of the mandala of the three thousand worlds with the sole of one foot, and not only that, but also with the tip of a single toenail, that is, the tip of the big toe, he presses down, pervading the world of a thousand Brahma realms. There are also hidden explanations for these that are combined with the Kalachakra of the completion stage. Not only is he capable in this way, but a person who has attained union can make the three thousand worlds disappear in the space of a single atom, but at that time the atom does not become larger, and the three thousand worlds do not become smaller. Thus, as it is said: "On one atom are Buddhas equal to the number of atoms." And, "In the space of a hair's breadth, there is room for the measure of the three times," and so on.