Tibetan
སྣ་གཅིག་མཁྱེན་གྱི། གཞན་ལ་ཐོགས་ཤིང་མི་མཁྱེན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱིས། འདས་པའི་དུས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང། ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་ རྡུལ་ཕྲ་མོའི་གྲངས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པར་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང།མ་བཞགས་པའི་དུས་དང་སྦྱར་བ་མེད་ཅིང་ཅི་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པ་ལ་སོགས་པའོ།། ད་ལྟར་མ་ ཆགས་མ་ཐོགས་གཟིགས།། པྲ་ཏྱུ་ཏྤནྣ་དྷྭ་ན་སོགས་སྔ་མ་ལྟར་ལ། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྟར་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཅི་ལ་བརྟག་པས་ན་སྣ་གཅིག་མཁྱེན་གྱི་གཞན་ལ་ཐོགས་ཤིང་མི་མཁྱེན་པ ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱིས།ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང། ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་གྲངས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པར་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་མ་བཞག་པའི་དུས་དང་སྦྱར་བ་མེད་ཅིང་ཅི་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ ན་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་སོགས་པའོ།། མ་འོངས་མ་ཐོགས་མ་ཆགས་གཟིགས། ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་དྷྭ་ན་སི་སོགས་སྔ་མ་ལྟར་ལ། མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་འཇུག་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྟར་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་བརྟགས་པས་ན སྣ་གཅིག་མཁྱེན་གྱི།གཞན་ལ་ཐོགས་ཤིང་མི་མཁྱེན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱིས། མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་ས་ཆུ་མེ་རླུང་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་གྲངས་དང། སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་ མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ལ་འཇུག་པའོ།། དེ་ཡན་ཆད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ།། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི།། ཆོས་དོན་ངེས་ཚིག་སྤོབས་པའོ།། ཅ་ཏུཥྛ་པྲ་ཏི་སྂ་བིད་ཅེས་པ། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིགས་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དང། དོན་དང། ངེས་པའི་ཚིག་དང། སྤོབས་པ་དང་བཞི་ལ་མཁས་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།། ཡང་དག་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད།། སྂ་མྱཀྶྂ་བུདྡྷ་ཞེས་པ་སྂ་མྱཀ་ནི་ཡང་དག་པ། སྂ་ནི་ས་མནྟ་འམ་སྂ་བཱུརྞྞ་ཏེ། མ་ལུས་པའམ་རྫོགས་པ། བུདྡྷ་ནི་སངས་རྒྱས ལ་བྱ་སྟེ།སྤྱིར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ནོར་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚན་ཏེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པར་ནི་སྒྲིབ་གཡོགས་དང་བྲལ་བ། བལྟ་ང
Chinese
不是只知其一，执着于其他而不了解，而是对于过去时诸佛的刹土，以及地水火风的微尘数量，还有众生的想法和行为等等，全部都平等地安住，与不安住之时没有关联，对于任何事物都没有阻碍地领悟，因此对于过去时没有执着和阻碍等等。现在没有执着和阻碍地观看。Pratyutpanna dhvana（梵文天城体：प्रत्युत्पन्न ध्वन，梵文罗马拟音：pratyutpanna dhvana，字面意思：现时之音）等等如同之前一样。对于现在时没有执着和阻碍的智慧观看而进入，这就像阿罗汉一样，对于现在时的事物进行观察，因此不是只知其一，执着于其他而不了解，而是对于现在时的诸佛刹土，以及地水火风的微尘数量，还有众生的想法和行为等等，全部都平等地安住，与不安住之时没有关联，对于任何事物都没有阻碍地领悟，因此对于现在时等等。未来没有执着和阻碍地观看。Anāgate dhvana si（梵文天城体：अनागते ध्वन सि，梵文罗马拟音：anāgate dhvana si，字面意思：未来之音）等等如同之前一样。对于未来时没有执着和阻碍的智慧观看而进入，这就像阿罗汉一样，对于未来时的事物进行观察，因此不是只知其一，执着于其他而不了解，而是对于未来时的诸佛刹土以及地水火风的微尘数量，还有众生的想法和行为等等，全部都领悟，因此对于未来时没有执着和阻碍的智慧观看而进入。以上是诸佛的十八不共法。四种各别正知。法义、词义、辩才。Catuṣṭa pratisaṃvid（梵文天城体：चतुष्ट प्रतिसंवित，梵文罗马拟音：catuṣṭa pratisaṃvid，字面意思：四种领悟）的意思是，四种各别正知，即精通法、义、词义和辩才这四种，因此称为各别正知。真实圆满的佛陀。Saṃmyaksaṃbuddha（梵文天城体：सम्यक्संबुद्ध，梵文罗马拟音：saṃmyaksaṃbuddha，字面意思：正等觉者）中，saṃmyak（梵文天城体：सम्यक्，梵文罗马拟音：saṃmyak，字面意思：正）是真实的意思。saṃ（梵文天城体：सं，梵文罗马拟音：saṃ，字面意思：总）是samanta（梵文天城体：समन्त，梵文罗马拟音：samanta，字面意思：普遍）或者saṃbūrṇa（梵文天城体：संभूर्ण्，梵文罗马拟音：saṃbūrṇa，字面意思：圆满），意思是全部或者圆满。buddha（梵文天城体：बुद्ध，梵文罗马拟音：buddha，字面意思：佛陀）是指佛陀。一般来说，是指对于所有法的自性没有错误地领悟并且现前证悟的名号，称为真实圆满的佛陀。真实是指没有遮蔽和覆盖。
English
It is not like knowing only one thing, being attached to others and not understanding, but rather, regarding the Buddha-fields of the past, and the number of fine particles of earth, water, fire, and wind, and the thoughts and behaviors of sentient beings, etc., all are equally abiding, without association with the time of non-abiding, and comprehending without obstruction to anything, therefore, there is no attachment or obstruction to the past, etc. Now, look without attachment or obstruction. Pratyutpanna dhvana (Sanskrit: प्रत्युत्पन्न ध्वन, Romanization: pratyutpanna dhvana, literal meaning: present sound) etc. are like before. Entering into the wisdom that sees without attachment or obstruction to the present time, this is like an Arhat, who examines the objects of the present time, therefore, it is not like knowing only one thing, being attached to others and not understanding, but rather, regarding the Buddha-fields of the present time, and the number of fine particles of earth, water, fire, and wind, and the thoughts and behaviors of sentient beings, etc., all are equally abiding, without association with the time of non-abiding, and comprehending without obstruction to anything, therefore, it is about the present time, etc. Look at the future without attachment or obstruction. Anāgate dhvana si (Sanskrit: अनागते ध्वन सि, Romanization: anāgate dhvana si, literal meaning: future sound) etc. are like before. Entering into the wisdom that sees without attachment or obstruction to the future time, this is like an Arhat, who examines one object of the future time, therefore, it is not like knowing only one thing, being attached to others and not understanding, but rather, regarding the Buddha-fields of the future time and the number of fine particles of earth, water, fire, and wind, and the thoughts and behaviors of sentient beings, etc., all are comprehended, therefore, entering into the wisdom that sees without attachment or obstruction to the future time. Up to this point are the eighteen unshared qualities of the Buddhas. Four individual correct knowledges. Dharma, meaning, exact words, eloquence. Catuṣṭa pratisaṃvid (Sanskrit: चतुष्ट प्रतिसंवित, Romanization: catuṣṭa pratisaṃvid, literal meaning: four comprehensions) means that there are four individual correct knowledges, namely, being skilled in Dharma, meaning, exact words, and eloquence, therefore it is called individual correct knowledge. The truly complete Buddha. Saṃmyaksaṃbuddha (Sanskrit: सम्यक्संबुद्ध, Romanization: saṃmyaksaṃbuddha, literal meaning: perfectly enlightened) where saṃmyak (Sanskrit: सम्यक्, Romanization: saṃmyak, literal meaning: correct) means true. saṃ (Sanskrit: सं, Romanization: saṃ, literal meaning: total) is samanta (Sanskrit: समन्त, Romanization: samanta, literal meaning: universal) or saṃbūrṇa (Sanskrit: संभूर्ण्, Romanization: saṃbūrṇa, literal meaning: complete), meaning all or complete. buddha (Sanskrit: बुद्ध, Romanization: buddha, literal meaning: Buddha) refers to the Buddha. Generally, it refers to the name of comprehending without error the nature of all dharmas and manifestly awakening, and is called the truly complete Buddha. True means without obscuration or covering.
Tibetan
ན་སངས། མཁྱེན་པ་རྒྱས་སོ།། རིག་པ་དང་ནི་རྐང་པར་ ལྡན།། བིདྱཱ་ཙ་ར་ཎ་སྂ་པནྣ་ཞེས་པ། བིདྱཱ་ནི་རིག་པ། ཙ་ར་ཎ་ནི་རྐང་པ། སྂ་བནྣ་ནེ་ལྡན་པའམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། བསླབ་པ་གསུམ་དང་སྦྱར་ན་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རིག་པ། ལྷག་པའི་སེམས་དང། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྐང་པ། འཕགས་པའི་ལམ་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ན། ཡང་དག་པའི་བལྟ་བ་ནི་རིག་པ། ལྷག་མ་བདུན་ནི་རྐང་པ་སྟེ། རིག་པ་མགོ་དང་འདྲ་བ་མཚོན་ནས་རྐང་པས་ཕྱིན་ཅིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པའོ།། བདེ་གཤེགས་ལེགས་པར་གཤེགས་པ་ཉིད།། སུ་ག་ཏ་ཞེས་པ། གཅིག་ཏུ་ནི། ཤོ་བྷ་ན་ག ཏ་བུ་ག་ཏ་བུ་རཱུ་པ་བ་ཏ་ཅེས་ཏེ།ལེགས་པར་གཤེགས་པས་ན་གཟུགས་ལེགས་པ་བཞིན། ཨ་པུ་ནཱའ་པྲ་ཏྱཱ་ག་ཏ་སུ་ནཥྟ་ཛྭ་ར་བ་ཏ་ཅེས་ཏེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གཤེགས་པས་ན་ལེགས་པར་གཤེགས་པ་སྟེ། རིམས་ནད་ལེགས་པར་བྱང་བ་བཞིན་ནོ།། ཡ་བངྒ་ག་ཏ་བྱ་ག་མ་ནཱ་ཏ་སུ་ག་ཏ་སུ་ བཱུརྞྞ་གྷ་ཊ་བ་ཏ་ཅེས་པ་ཇི་ཙམ་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་མ་ལུས་པར་ཕྱིན་པས་ན་ལེགས་པར་གཤེགས་པ་སྟེ།བུམ་པ་ལེགས་པ་གང་བ་བཞིན། ཞེས་འབྱུང། ཡང་ན། དྷརྨྨ་སྐནྡྷ་ལས་འབྱུང་བ། པུ་ག་ཏ་ཨི་ཏི་སུ་ཁི་ཏོ་བྷ་ག་བཱན་སཝ་རྒ་ཏ་ཨ་བྱ་ཐི་ཏ་དྷརྨཱ་ས་མནྭཱ་ག་ཏ་ཏ་དཱུ་ཙྱ་ཏེ་པུ་ ག་ཏ་ཞེས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདེ་བར་གཤེགས་ཤིང་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ལྡན་ལ་གནོད་པ་མི་མངའ་ཞིང། གནོད་པ་མེད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པའམ་བདེ་བ་བརྙེས་པ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སྔར་གྲགས་པ་དང། དྷརྨཱ་སྐནྡྷ་ལས་བྱུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། བདེ་ བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བཏགས་སོ།། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།། ལོ་ཀ་བིད་ཅེས་པ། ལོ་ཀ་ནི་འཇིག་རྟེན། བིད་ནི་བིད་ཛྙཱ་ན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིན་ལན་གསུམ་མཚན་ལན་གསུམ་དུ་གདུལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་གཟིགས་ཤིང་སྐལ་བ་ཡོད་པ་དང་མེད པ་རྟོགས་པར་མཁྱེན་པས་ན་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ།། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར།། པུ་རུ་ཥ་ད་མྱ་ས་ར་ཐི་ནི། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་སྟེ། སོར་མོའི་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེ་སྡང་ཆེ་བ་དང། དགའ་བོ་ལ་སོགས་པ་འདོད་ཆགས་ཆེ་བ་དང། ལྟེང་རྒྱས་འོད སྲུང་ལ་སོགས་པ་གཏི་མུག་ཆེ་བའི་གདུལ་བྱའི་སེམས་ཅན་རྟ་རྒོད་དང་འདྲ་བ་གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་འཇམ་པོས་འདུལ་བའང་འཇམ་པོས་གདུལ།དྲག་པོས་འདུལ་བའང་དྲག་པོས་གདུལ། གཉིས་ཀས་འདུལ་བའང་གཉིས་ཀས་གདུལ། ཐབས་བཟང་ཞིང་སླ་བས་ཐབས་རང་བཞིན་དུ་ བཏུལ
Chinese
那桑。 智慧广大。 具有明智和足。 所谓“vidyā-caraṇa-saṃpanna”（梵文天城体：विद् याचरणसम्पन्न，梵文罗马拟音：vidyā-caraṇa-saṃpanna，明智和足具足）。vidyā（梵文天城体：विद् या，梵文罗马拟音：vidyā）是明智，caraṇa（梵文天城体：चरण，梵文罗马拟音：caraṇa）是足，saṃpanna（梵文天城体：सम्पन्न，梵文罗马拟音：saṃpanna）是具有或圆满。与三学结合，增上慧是明智，增上心和增上戒是足。与八正道结合，正见是明智，其余七者是足。明智象征头，足象征行走和获得，因此是具有明智和足。 善逝，即善逝。 所谓“sugata”（梵文天城体：सुगत，梵文罗马拟音：sugata）。 一种解释是：“śobhana gata bugata burūpa bata”（梵文）。因为善逝，所以像美好的形象一样。 “apunā apratyāgata sunasta jvara bata”（梵文）。因为不退转地逝去，所以是善逝，就像疾病完全痊愈一样。 “yabaṅga gata bya gamananāta sugata su būrṇa ghaṭa bata”（梵文），意思是完全完成了应该做的一切，所以是善逝，就像装满水的美好宝瓶一样。 还有，出自《法蕴》：“pugata iti sukhito bhagavān savargata abyathita dharmā samanvāgata ta dūcyate puga gata”（梵文）。世尊安乐逝去，具有天界的安乐，没有损害，具有无损之法，因此被称为安乐逝去或获得安乐。这与之前的说法和出自《法蕴》的说法相结合，被称为安乐逝去。 称为世间知。 所谓“loka-vid”（梵文天城体：लोकविद्，梵文罗马拟音：loka-vid）。loka（梵文天城体：लोक，梵文罗马拟音：loka）是世间，vid（梵文天城体：विद्，梵文罗马拟音：vid）是vid-jñāna（梵文）。如来日三次、夜三次观察所化有情的界，知晓有缘和无缘，因此称为世间知。 调御丈夫。 所谓“puruṣa-damya-sārathi”（梵文天城体：पुरुषदम्यसारथि，梵文罗马拟音：puruṣa-damya-sārathi）。 调御丈夫，如指鬘等嗔恨心重者，难陀等贪欲心重者，顶生王等愚痴心重者的所化有情，如同难以调伏的烈马，以温和调伏者亦以温和调伏，以严厉调伏者亦以严厉调伏，以二者调伏者亦以二者调伏，以善巧方便自然调伏。
English
Nasaṅ. Wisdom is vast. Possessing both knowledge and feet. It is called "vidyā-caraṇa-saṃpanna" (Sanskrit Devanagari: विद् याचरणसम्पन्न, Sanskrit Romanization: vidyā-caraṇa-saṃpanna, possessing knowledge and feet). Vidyā (Sanskrit Devanagari: विद् या, Sanskrit Romanization: vidyā) is knowledge, caraṇa (Sanskrit Devanagari: चरण, Sanskrit Romanization: caraṇa) is feet, and saṃpanna (Sanskrit Devanagari: सम्पन्न, Sanskrit Romanization: saṃpanna) means possessing or being complete. In relation to the three trainings, higher wisdom is knowledge, higher mind and higher discipline are feet. In relation to the eightfold noble path, right view is knowledge, and the remaining seven are feet. Knowledge symbolizes the head, and feet symbolize walking and attaining, hence possessing knowledge and feet. Sugata, the Well-Gone One. It is called "sugata" (Sanskrit Devanagari: सुगत, Sanskrit Romanization: sugata). One explanation is: "śobhana gata bugata burūpa bata" (Sanskrit). Because of being well-gone, it is like a beautiful form. "apunā apratyāgata sunasta jvara bata" (Sanskrit). Because of going without returning, it is the Well-Gone One, like a disease being completely cured. "yabaṅga gata bya gamananāta sugata su būrṇa ghaṭa bata" (Sanskrit), meaning having completely accomplished all that should be done, hence the Well-Gone One, like a well-filled and beautiful vase. Also, from the Dharma Skandha: "pugata iti sukhito bhagavān savargata abyathita dharmā samanvāgata ta dūcyate puga gata" (Sanskrit). The Blessed One has gone to bliss, possessing the bliss of the heavens, without harm, and possessing the Dharma without harm, hence called the Well-Gone One or having attained bliss. This, combined with the previous statement and the one from the Dharma Skandha, is called the Well-Gone One. Called Knower of the World. It is called "loka-vid" (Sanskrit Devanagari: लोकविद्, Sanskrit Romanization: loka-vid). Loka (Sanskrit Devanagari: लोक, Sanskrit Romanization: loka) is the world, and vid (Sanskrit Devanagari: विद्, Sanskrit Romanization: vid) is vid-jñāna (Sanskrit). The Tathagata observes the realms of sentient beings to be tamed three times during the day and three times during the night, knowing who has the potential and who does not, hence called Knower of the World. Tamer of Beings. It is called "puruṣa-damya-sārathi" (Sanskrit Devanagari: पुरुषदम्यसारथि, Sanskrit Romanization: puruṣa-damya-sārathi). Tamer of Beings, such as Aṅgulimāla and others who have great hatred, Nanda and others who have great desire, and Ḍiṅgaja and others who have great ignorance, the sentient beings to be tamed, like wild horses difficult to tame, those who are tamed gently are tamed gently, those who are tamed harshly are tamed harshly, those who are tamed by both are tamed by both, and are naturally tamed by skillful means.