Tibetan
་ལ་བསླབ་པ་སྟེ། རྒྱས་པ་ལས། ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་ཧཱུཾ་དུ་བསྡུ། །ཞེས་སོ། །རགས་པ་ནི། ལྷའི་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་པ་བསྒོམ་པ་སྟེ། ཞི་བ་རྒྱན་གཅིག་པ་དང་། ཁྲོ་བོ་རྒྱན་གཅིག་པའོ། །བཞི་པ་འབྲས་བུ་ནི། རྟོག་ཚོགས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་སུ་གསལ་བ་ལ་བརྟན་པ་ཐོབ་པའོ། །ཞར་བྱུང་བརྩད་སྤོང་ནི། ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་པའི་སྐབས་སུ་ལྷག་པའི་ལྷ་དགུ་བསྒོམ་མམ་མི་བསྒོམ། མི་བསྒོམ་ ན། ལམ་རིམ་ལས། གནས་གཅིག་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་བསྒོམ། །སྤྱི་མགྲིན་ཙིཏྟའི་གནས་གསུམ་དུ། །བྱིན་བརླབས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་བསྒོམ་བྱ། །དབུ་ཡི་གནས་ལྔར་ཡེ་ཤེས་ལྔ། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་དབང་པས་བརྒྱན། །ཞེས་བསྒོམ་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལ། བསྒོམས་ན་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྷག་པའི་ལྷ་དགུ་རྩ་ལྷ་དང་བཅུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། ལན་དུ་ལྷག་པའི་ལྷ་དགུ་བསྒོམ་མོད།འོ་ན་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ཟེར་ན། ཁྱབ་པ་མེད་དེ། ཡན་ལག་གི་ལྷ་དགུ་བསྒོམས་ཀྱང་རྩ་ལྷ་གཅིག་ལས་མི་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། ཤིང་གི་སྡོང་པོ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཆོས་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ཤེས་སམ་མི་ཤེས། མི་ཤེས་ན། ཡུམ་ལས། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དང་། ལམ་རིམ་ལས། རིག་ཕྱིར་ཀུན་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས། །ཞེས་པ་དང་འགལ་ལ། ཤེས་ན། རྒྱ་གཅིག་གི་ལྷ་སྐུ་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་ཤེས་པས་ལྷ་གཞན་གྱི་ཤེས་སམ་མི་ཤེས། ཕྱི་མ་ལྟར་ན་གཅིག་ཤེས་པས་ཀུན་ཤེས་པའི་དམ་བཅའ་ཉམས། དང་པོ་ལྟར་ན་སྤྲོས་བཅས་བསྒོམ་པ་དོན་མེད་དུ་ཐལ་ཞེ་ན། ལན་ནི་ལྷ་གཅིག་གི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པས་ལྷ་ཀུན་གྱི་མཚན་ཉིད། ངེས་པའི་བློས་ཤེས་མོད། དེ་ལྟ་ནའང་སྤྲོས་བཅས་བསྒོམ་པ་དོན་མེད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། མཚན་ཉིད་ངེས་པའི་བློས་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་ཚད་ལ་གོམས་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དངོས་པོ་ངེས་པའི་བློས་བསྒོམ་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་དང་བཟོའི་བྱེ་བྲག་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་པའི་ལྷ་སྐུ་དེ་སྣང་བར་བསྒོམ་མམ་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒོམས། དང་པོ་ལྟར་ན་ཀུན་རྫོབ་དང་ཁྱད་མེད་དུ་འགྱུར་ལ། གཉིས་པ་ལྟར་ན་ལྷ་སྐུ་བསྒོམ་པའི་ཅིག་ཅར་བ་དང་ཁྱད་མེད་པར་ཐལ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་དབྱེར་མེད་དུ་བསྒོམ་ནའང་སྔོན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ལ་བསླབ་པ། ཅིག་ཅར་བ་གཞན་ལ་མི་སློབ་པས་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་
Chinese
对此进行修习。广说中说：“外内情器皆摄入吽（藏文：ཧཱུྃ，梵文天城体：हुं，梵文罗马拟音：hūṃ，汉语字面意思：吽）。”粗略的方面是，观修本尊的身相为一个手印，即寂静尊为一个庄严，忿怒尊为一个庄严。第四个是果，即获得对显现为身和智慧的分别念稳固。顺便说一下辩论的消除：在一个手印的时候，是观修还是不观修其余的九尊本尊？如果不观修，那么与《道次第》所说的“于一处观修智慧勇识，于顶喉心三处，修持加持三金刚，于头顶五处修持五智慧，五智慧以五根庄严”相违背。如果观修，那么会变成不是一个手印，因为观修其余的九尊本尊和根本本尊共十尊。回答说，观修其余的九尊本尊。如果说，那么会变成不是一个手印的过失。不是遍的，即使观修支分本尊的九尊，也只是观修根本本尊一尊，就像树的树干一样。又，如果知道一个法的如是性，那么知道还是不知道一切法的纲要和广说？如果不知道，那么与《母经》所说的“如果知道色的如是性，那么会知道一切法的纲要和广说”以及《道次第》所说的“为了智慧，一切都如此知道”相违背。如果知道，那么以知道一个手印的本尊身相显现空性无别，知道还是不知道其他的本尊？如果像后者那样，那么会违背知道一个就全部知道的誓言。如果像前者那样，那么观修有戏论会变成没有意义，如果这样说。回答是，以知道一个本尊的体性，以决定的智慧知道一切本尊的体性。即使那样，观修有戏论也不会变成没有意义，因为即使以决定的智慧知道体性，也没有遍及所知的程度。因此，必须以决定的智慧观修事物，例如黄金的自性和工艺的差别。又，是观修一个手印的本尊身相显现，还是观修显现而无自性？如果像前者那样，那么会变成与世俗没有差别。如果像后者那样，那么会变成与观修本尊身相的顿入派没有差别，如果这样说。没有过失，因为即使在这里观修无别，也事先修习其他的等持，而顿入派不修习其他的等持，所以差别非常大。
English
This is what to train in. The extensive explanation says, "Externally and internally, the environment and beings are gathered into Hūṃ (藏文：ཧཱུྃ，梵文天城体：हुं，梵文罗马拟音：hūṃ，汉语字面意思：吽)." The coarse aspect is to meditate on the deity's form as a single mudra, that is, a peaceful deity with one ornament and a wrathful deity with one ornament. The fourth is the result, which is to gain stability in the clarity of conceptual aggregates as form and wisdom. An incidental refutation of debate: In the case of a single mudra, are the remaining nine deities meditated upon or not? If they are not meditated upon, then it contradicts what is said in the Lamrim, "Meditate on the wisdom being in one place, in the three places of the crown, throat, and heart, meditate on the three vajras of blessing, in the five places of the head, the five wisdoms, the five wisdoms adorned with the five senses." If they are meditated upon, then it becomes not a single mudra, because the remaining nine deities and the root deity are meditated upon as ten. The answer is that the remaining nine deities are meditated upon. If it is said, then it follows that it is not a single mudra. It is not pervasive, because even if the nine branch deities are meditated upon, only the one root deity is meditated upon, like the trunk of a tree. Furthermore, if one knows the suchness of one dharma, does one know or not know the essence and elaboration of all dharmas? If one does not know, then it contradicts what is said in the Mother Sutra, "If one knows the suchness of form, then one will know the essence and elaboration of all dharmas," and what is said in the Lamrim, "For the sake of wisdom, know everything in this way." If one knows, then by knowing the deity's form of a single mudra as inseparable from appearance and emptiness, does one know or not know the other deities? If it is like the latter, then the vow to know everything by knowing one is broken. If it is like the former, then meditating with elaboration becomes meaningless, if it is said. The answer is that by knowing the characteristic of one deity, one knows the characteristic of all deities with certainty. Even so, meditating with elaboration does not become meaningless, because even though one knows the characteristic with certainty, it does not pervade the extent of what is known. Therefore, it is necessary to meditate on things with certainty, like the nature of gold and the differences in craftsmanship. Again, is the deity's form of a single mudra meditated upon as appearance, or is it meditated upon as appearance without inherent existence? If it is like the former, then it becomes no different from conventional truth. If it is like the latter, then it follows that it is no different from the sudden school of meditating on the deity's form, if it is said. There is no fault, because even though one meditates on inseparability here, one first trains in other samadhis, while the sudden school does not train in other samadhis, so the difference is very great.
Tibetan
རོ། །བཞི་པ་ཕྱག་རྒྱ་སྤྲོས་བཅས་ལ་བཞི་ལས། དང་པོ་དགོས་ཆེད་ནི། ལྷ་ གཅིག་ཏུ་ཞེན་པའི་རྟོག་པ་དགྲོལ་ཞིང་། བྱེ་བྲག་གི་རྟོག་པ་བཟློག་པ་དང་། ཕྱག་རྒྱ་སྤྲོས་བཅས་ལས་སུ་རུང་བས་ཚོགས་སྒྲུབ་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ཞིང་དངོས་གྲུབ་རྣམ་གཉིས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལམ་རིམ་ལས། བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་བྱ་ཞིང་། །སྤྱོད་ཡུལ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དང་། །འཁོར་ལོའི་ས་མཐར་ཕྱུང་བ་དང་། །ཚོགས་ལ་དུས་ཀྱི་བསྒྲུབ་ཕྱིར་བསྒོམ། །དགུག་གཏང་བཅིང་དགྲོལ་གསོད་དང་བསང་། །འཕམ་རྒྱལ་ཏིང་འཛིན་འདིས་བྱེད་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ངོ་བོ་ནི། རྟོག་ཚོགས་མཐའ་དག་རིག་པ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གསལ་བར་བསྒོམ་པ་སྟེ། རིམ་དྲུག་ལས། དེ་ཕྱིར་བདེན་གཉིས་དབྱེ་བ་མེད། །ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་དག །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་གྲངས་ལ། ལམ་འབྲས་བུ། ཕྱག་རྒྱ་སྤྲོས་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། རྟོག་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གནས་པའོ། །ཕྱི་མ་ནི་འོག་མིན་ན་འཁོར་ལོ་ཚོགས་ཆེན་གྱི་སངས་རྒྱས་དུ་མ་སྙེད་བཞུགས་པ་དེའོ། །ལམ་ཕྱག་རྒྱ་སྤྲོས་པ་ལ། ཞི་བ་དང་། ཁྲོ་བོ་གཉིས། དེ་གཉིས་ཀ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོས་པ། ཚོམ་བུ་སྤྲོས་པ། ཞལ་ཕྱག་སྤྲོས་པ། རྣམ་གྲངས་སྤྲོས་པ་བཞི་ལས།དང་པོ་ལ། རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་མོ། །གཉིས་པ་ལ། གཅིག་གསུམ་ལྔ་པའོ། །གསུམ་པ་ལ། ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ་དང་། ཞལ་གསུམ་ཕྱག་དྲུག་པ། ཁྱད་པར་ཁྲོ་བོ་ལ་དབུ་དགུ་ཕྱག་བཅོ་བརྒྱད་པ་ནས། དབུ་ཕྱག་གྲངས་མེད་པའི་བར་རོ། །བཞི་པ་ནི། ཞི་བ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་དང་། ཉི་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དང་། བསམ་ཡས་ལྷུན་གྲུབ་གསུམ། ཁྲོ་བོ་ལ་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་དང་།བདུན་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་བརྒྱད་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་བསམ་ཡས་ལྷུན་གྲུབ་གསུམ་མོ། །བཞི་པ་འབྲས་བུ་ནི། སྣང་བ་ཕྱག་རྒྱར་གསལ་བ་ལ་བརྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་ཐོབ་པའོ། །ཞར་བྱུང་བརྩད་སྤོང་ནི། ལྷ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་བསྒོམ་པ་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོས་པ་ཡིན་ན། དེ་ཏིང་ཡང་སྤྲོས་བཅས་སུ་ ཐལ། དེར་དབང་རབ་སོགས་གཞན་དོན་གྱི་ཕྲིན་ལས་སུ་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྤྲོས་པའི་འཁོར་ལོ་མོས་བསྒོམ་ཞིང་། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། མོས་པ་ཙམ་དུ་བསྒོམ་ཡང་དངོས་སུ་བསྒོམ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཏིང་སྤྲོས་བཅས་སུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཁོ་ན་རེ། དེ་ལྟར་ན། དཀྱིལ་འཁོར་ཚོམ་བུ་རྣམ་གྲངས་ཞལ་ཕྱག་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་འདིར་དངོས་སུ་བསྒོ
Chinese
若。第四，有相手印有四种。第一，必要性是：解脱执着于一尊本尊的分别念，遣除个别的分别念，并且由于有相手印可以实行，因此成为积聚资粮的因，并且能成就两种悉地。如《道次第》中所说：“圆满一切福德，使受用获得加持，并将轮之边际取出，为于众会修持时，勾招施舍束缚解脱，杀生及净，胜伏调伏此等定。”第二，本体是：将一切分别念观想为明观二无分别的本尊坛城。如《六次第》中所说：“因此真二无差别，外内器情本清净。”第三，分类有：道、果、手印有相三种。第一是：一切分别念本来安住于本尊坛城中。后者是指在色究竟天有无数轮聚大坛城的佛陀安住。道手印有相有：寂静和忿怒两种。这两种都有坛城开展、聚开展、面手开展、种类开展四种。第一种有：广大、中等、简略三种。第二种有：一、三、五种。第三种有：一面二手和三面六手，特别是忿怒尊有九头十八手，乃至头手无数。第四种是：寂静尊有千佛、二万四千和任运成就三种。忿怒尊有一千四百五十、七万六千八百五十和任运成就三种。第四，果是：对显现明观为手印获得广大的稳固。顺便的辩论是：如果观修四十二本尊是坛城开展，那么该定也应成有相，因为在那里为了灌顶等利他事业而如此观修。因为说“观修开展之轮”。如果这样说，仅仅是意乐观修，实际上无法观修，因此该定成为有相的过失是没有的。有人说：如果这样，那么坛城、聚、种类、面手开展全部在此实际观修
English
Ro. Fourth, the mudra with elaborations has four aspects. First, the purpose is: to liberate from the conceptual thought of clinging to one deity, to reverse individual conceptual thoughts, and because the mudra with elaborations can be practiced, it becomes the cause for accumulating merit and accomplishes the two siddhis. As stated in the Lamrim: "To perfect all merits, to bless the objects of enjoyment, and to extract the edge of the wheel, meditate for the sake of accomplishing the assembly at the time. Drawing, giving, binding, liberating, killing, and cleansing, victory and subduing are done by this samadhi." Second, the essence is: to meditate on all conceptual thoughts as clearly appearing in the mandala of the non-dual wisdom deity. As stated in the Six Successive [Teachings]: "Therefore, there is no difference between the two truths, outer and inner, vessel and contents are primordially pure." Third, the categories are: path, fruit, and mudra with elaborations, three types. The first is: all conceptual thoughts abide primordially in the mandala of the deity. The latter refers to the countless Buddhas residing in the great wheel assembly of Akanishta. The path mudra with elaborations has: peaceful and wrathful two types. Both of these have mandala elaborations, cluster elaborations, face and hand elaborations, and category elaborations, four types. The first has: extensive, intermediate, and concise three types. The second has: one, three, and five types. The third has: one face and two hands, and three faces and six hands, especially the wrathful deity has nine heads and eighteen hands, up to countless heads and hands. The fourth is: the peaceful deity has a thousand Buddhas, twenty-four thousand, and spontaneously accomplished three types. The wrathful deity has one thousand four hundred and fifty, seventy-six thousand eight hundred and fifty, and spontaneously accomplished three types. Fourth, the fruit is: gaining great stability in the appearance of clarity as a mudra. An incidental debate is: if meditating on the forty-two deities is mandala elaboration, then that samadhi would also be with elaborations, because there it is meditated in that way for the sake of other's benefit such as empowerment. Because it is said, "Meditate on the wheel of elaborations with aspiration." If it is said like that, even if meditating only with aspiration, it is not possible to actually meditate, therefore there is no fault of that samadhi becoming with elaborations. Someone says: If that is so, then all the mandala, cluster, category, face and hand elaborations are actually meditated here.