Tibetan
། འཁོར་དང་འདས་དངོས་ཞེན་སྣང་བརྟག །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། འོ་ན་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱང་ལོག་རྟོག་ཏུ་ཐལ་ཏེ། བརྟག་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། རང་མཚན་ལ་མ་ཁྱབ་ཅིང་།ཞེན་ངོ་ལ་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདས་པར་མཚན་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་ཅིང་། འཁོར་བའི་རང་མཚན་འཁྲུལ་པ་ནི་རྫུན་པའི་ཕྱིར། རང་མཚན་གཉིས་ཀ་གཞལ་བྱར་མི་རུང་བ་མཉམ་པས་ཞེན་སྣང་ལ་འཇལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ལས་། ཞེན་སྣང་འཇལ་ལ་སྐྱོན་པ་མེད། །ཅེས་སོ། །འོ་ན་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཞེན་སྣང་གཉིས་སོ་སོ་ནས་གཞལ་ལམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྣང་ཆ་ནས་ཐག་པ་ཡིན་ཀྱང་། ཞེན་ཆ་ནས་སྦྲུལ་དུ་ཞེན་པ་ལྟར། སྣང་ཆ་ནས་འདས་པ་ཡིན་ཀྱང་། ཞེན་ཆ་ནས་འཁོར་བར་འཛིན་པའི་ཚོགས་པ་དེ་གཞལ་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། རིམ་གསུམ་ལས། བརྟག་གཞི་གཉིས་ སུ་བསྟན་པའི་ཆོས། །འཁོར་དང་མྱ་ངན་འདས་པར་གསུངས། །ཞེས་པས། འཁོར་བའི་ཆོས་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། མྱང་འདས་ཀྱི་ཆོས་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །དང་པོ་ནི།ཐུགས་ཐིག་ལས། འཁྲུལ་གཞི་འཁྲུལ་ཚུལ་རང་བཞིན་གྱིས། །བསྡོམས་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། ཞེས་པས། གང་ལས་འཁྲུལ་པའི་གཞི། ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་ཚུལ། འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་པར་ལ་བཟླ་བའོ། །དང་པོ་ལའང་། དགག །གཞག །སྤང་གསུམ། དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག་གཉགས་པད་འབྱུང་སོགས་ན་རེ། ཡེ་ནས་འཁྲུལ་གཞི་ཡོད་པ་ལས་འཁྲུལ་ལོ་ཟེར་བ་ནི། མི་འཐད་དེ། ཐུགས་ཐིག་ལས། སྒྲོ་འདོགས་དབང་གྱུར་གང་ཟག་རྣམས། །སེམས་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ། །དངོས་པོ་རང་རྒྱུད་གཞིར་སྨྲ་བ། །དེ་ཡི་རིགས་རྒྱུད་རྟག་པར་ལྷུང་། །ཞེས་པས་སྐྱོན་བཞི་གནས་ཏེ། དང་པོ་ནི།འཁྲུལ་པ་རང་རྒྱུད་པ་རྟག་པར་ཐལ། ཡེ་ནས་འཁྲུལ་གཞི་ཡོད་པ་ལས་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར། རྟགས་མ་གྲུབ་ན་དམ་བཅའ་ཉམས་ལ། འདོད་ན། ལམ་རིམ་ལས། འཁོར་བའི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་ཕྱིར། །ཞེས་པས་གསལ། སྐྱོན་གཉིས་པ་ནི། གཞི་འཁོར་བའི་མཐར་ལྷུང་བར་ཐལ། འཁྲུལ་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། དེ་ཉིད་ལས། རང་བཞིན་ངང་གིས་དབྱེར་མེད་པའང་། ཞེས་པས་གསལ། སྐྱོན་གསུམ་པ་ནི། ཐོས་བསམ་བསྒོམ་གསུམ་གྱིས་འཁྲུལ་པ་མི་སེལ་བར་ཐལ། འཁྲུལ་གཞི་ཡེ་ནས་དམིགས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། རྩ་རྒྱུད་ལས། ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པའི་མཉམ་སྦྱོར་གྱིས། །རང་བྱུང་ཀུན་དམ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཅེས་པས་གསལ། སྐྱོན་བཞི་པ་ནི། གཞི་གཟུང་འཛིན་ཅན་དུ་ཐལ། ཡེ་ནས་འཁྲུལ་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། རིམ་གསུམ་ལས།མཚན་ཉིད་མཐའ་རྣམས་ཀུན་བྲལ་བ། །ཅེས་དང་། རྒྱས་པ་ལས། གཟུང་འཛིན་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཞེས་པས་གསལ་ལོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། འཁྲུལ་གཞི་མེད་ཀྱང་འཁྲུལ་ ལོ་ཟེར་བ་ནི། མི་འཐད་དེ། ཐུགས་ཐིག་ལས།སྐུར་པ་པོ་ནི་ལྷུན་གྲུབ་ལ། །དེ་དང་མི་མཐུན་སོ་སོར་རྟོག །དེ་ལ་དེ་ནི་མི་སྲིད་བཞིན། །གཞི་ལ་ཡེ་ནས་མེད་ཅེས་སྨྲ། །ཞེན་བློའི་ངོ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས། །སྐུར་བ་གང་ཡིན་ཆད་བལྟ་བ། །དེ་དང་དེ་གཉིས་ཐ་དད་ཅིང་། །མི་སྲིད་ཀུན་འབྱུང་ཐོག་མ་འབྱུང་། །ཞེས་པས་སྐྱོན་བཞིས་གནོད་པའི་ཕྱིར། གང་ཞེ་ན། དང་པོ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་མ་གྲུབ་པར་ཐལ། འཁྲུལ་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། སྤར་ཁབ་ལས། ངེས་པའི་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པའོ། །ཞེས་སོ། །སྐྱོན་གཉིས་པ་ནི། གཞི་མྱང་འདས་ཀྱི་མཐར་ལྷུང་བར་ཐལ། འཁྲུལ་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། མྱ་ངན་འདས་པའང་ཡོད་མ་ཡིན། ཞེས་པས་གནོད་དོ། །སྐྱོན་གསུམ་པ་ནི། འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་འབྱུང་བར་ཐལ། འཁྲུལ་གཞི་མེད་པ་ལས་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན།སྤྱི་མདོ་ལས། འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཐ་མ་མེད། །ཅེས་སོ། །སྐྱོན་བཞི་པ་ནི།རྒྱུད་དག་པའི་སངས་རྒྱས་ལའང་འཁྲུལ་པ་འབྱུང་རིགས་པར་ཐལ། འཁྲུལ་པ་གཞི་ལ་མེད་ཀྱང་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཐུགས་ཐིག་ལས།དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཤེགས་པའང་། །སྣ་ཚོགས་ཞེན་ལས་གྲོལ་བར་ཟད། །ཅེས་སོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། འཁྲུལ་གཞི་ཡོད་མེད་དབྱེར་མེད་ལས་འཁྲུལ་ལོ་ཟེར། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གཞི་རང་བཞིན་ནི་ཡེ་ནས་རྣམ་དག་ཡིན་ལ། འཁྲུལ་པ་ནི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་རང་ལུགས་ལ་སྐད་ཡངས་དོག་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འཁྲུལ་གཞི་ཡོད་མེད་དབྱེར་མེད་གསུམ་ཀ་ལས་འཁྲུལ་གྱི། གང་རུང་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་འཁྲུལ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར།འཁྲུལ་གཞི་ཡོད་པ་ལས་ཀྱང་འཁྲུལ་ཏེ། སྦྲུལ་ཡོད་པས་ཐག་པ་ལས་སྦྲུལ་འཛིན་གྱི་ཤེས་པ་ཞུགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཨ་རོ་ཐིག་ལེའི་སྐོར་ལས། འཁྲུལ་གཞི་མེད་པར་འཁྲུལ་པ་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཡང་དག་མེད་པས་དེ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན། །ཞེས་ སོ། །འདིར་བླ་མ་བདེ་གཤེགས་ཆེན་པོ་ནི། གཞི་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་ཀྱང་འཁྲུལ་པ་ལ་གཞི་ཡོད་དེ། ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་བཞིན་ཞེས་ཕྱེ་སྟེ། གསུངས་སོ། །ཡང་འཁྲུལ་གཞི་མེད་པ་ལས་ཀྱང་འཁྲུལ་ཏེ། རང་རིབ་ཅན་གྱི་མིག་ལམ་དུ་མཁའ་ལས་སྐྲ་ཤད་འཛག་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་གསལ་བཀྲ་ལ
Chinese
如是观察轮涅的实有执着显现。第三，如果说，过去的法也成了错觉，因为是观察的基础。答：不周遍于自相，而于执着相许诺。为什么呢？因为过去不成其为名言的行境，并且轮回的自相错乱是虚假的。自相二者都不能成为所量，因为相同，所以于执着显现而衡量，没有过失。因此，衡量执着显现没有过失。如是说。那么，轮涅的执着显现是各自衡量吗？不是的。从显现分来说，是绳子，但从执着分来说，就像执着为蛇一样。从显现分来说，是过去，但从执着分来说，执着于轮回的集合是所量。第二，三次第中说：所说的二种观察之基础法，即是轮涅。因此，是决断轮回之法和决断涅槃之法。第一，在《心滴》中说：从错乱之基、错乱之方式、自性，总合而完全了知。因此，是从何处错乱之基，如何错乱之方式，错乱之自性不离法性而反复思维。第一中也有遮、立、舍三种。第一，某些如娘·白觉炯乃等说，本来有错乱之基而错乱，是不合理的。在《心滴》中说：被增益所控制的补特伽罗们，对于心性无所缘，说事物自性为基础，那样的种姓恒常堕落。因此有四种过失。第一，错乱自性恒常成为常法，因为本来有错乱之基而错乱。如果因不成，则誓言破损。如果承认，在《道次第》中说：因为轮回的自性不可得。所以很明显。第二过失，基础堕入轮回的边际，因为有错乱之基。如果承认，在那里面说：自性本来无有分别。所以很明显。第三过失，听闻、思维、修习三者不能遣除错乱，因为本来就缘错乱之基。如果承认，在《根本续》中说：以听闻、思维、修习的结合，自生俱生大印任运成就。所以很明显。第四过失，基础成为能取所取，因为本来有错乱之基。如果承认，在《次第三》中说：
English
Thus, examine the appearance of clinging to true existence in cyclic existence and nirvana. Third, if you say that even past dharmas become mistaken conceptions because they are the basis of examination, the answer is that it is not pervasive in its own characteristics, but it is admitted in the aspect of clinging. Why? Because the past has not become an object of designation, and the self-nature of cyclic existence is false due to delusion. Since both self-natures are equally unsuitable as objects of measurement, there is no fault in measuring them by the appearance of clinging. Therefore, there is no fault in measuring the appearance of clinging. So it is said. Then, are the appearances of clinging to cyclic existence and nirvana measured separately? No, they are not. From the perspective of appearance, it is a rope, but from the perspective of clinging, it is like clinging to a snake. From the perspective of appearance, it is the past, but from the perspective of clinging, the collection that clings to cyclic existence is the object of measurement. Second, in the Three Successive Stages, it is said: The dharmas taught as the two bases of examination are cyclic existence and nirvana. Therefore, it is the determination of the dharma of cyclic existence and the determination of the dharma of nirvana. First, in the Heart Drop, it is said: The basis of delusion, the manner of delusion, and the nature itself should be completely understood by combining them. Therefore, from what is the basis of delusion, how is the manner of delusion, and the nature of delusion is not moved from the nature of reality, and it is repeated. In the first, there are three: negation, establishment, and abandonment. First, some, such as Nyak Benjung, say that delusion arises from a basis of delusion that has always existed, which is unreasonable. In the Heart Drop, it is said: Those individuals who are controlled by imputation, for whom the nature of mind is without an object, who say that things are based on their own nature, their lineage will always fall. Therefore, four faults remain. First, delusion, which is self-existent, becomes permanent because delusion arises from a basis of delusion that has always existed. If the sign is not established, the vow is broken. If you admit it, in the Stages of the Path, it is said: Because the self-nature of cyclic existence is not perceived. So it is clear. The second fault is that the basis falls into the extreme of cyclic existence because there is a basis of delusion. If you admit it, it is said in that very text: Self-nature is naturally inseparable. So it is clear. The third fault is that the three, hearing, thinking, and meditating, cannot eliminate delusion because the basis of delusion is always perceived. If you admit it, in the Root Tantra, it is said: By the combination of hearing, thinking, and meditating, the self-arisen, coemergent great seal is spontaneously accomplished. So it is clear. The fourth fault is that the basis becomes the object of grasping and the object of being grasped because there has always been a basis of delusion. If you admit it, in the Three Successive Stages, it is said:
Chinese
远离一切边际。正如《广大论》中所说：‘远离能取所取的智慧。’这很清楚。又有人说：‘即使没有错乱的基础，也会有错乱。’这是不合理的。正如《心滴》中所说：‘虚妄者是任运成就，与其不符则各自了知，于彼而言此不可能，于基上说本来没有。于执著心前是有的，观察什么是虚妄，此与彼二者各异，不可能之事最初生起。’因为有四种过失的妨害。哪四种呢？第一，同时产生的无明不成立，因为没有错乱的基础。如果承认，正如《刺针》中所说：‘没有生起决定的智慧，就是同时产生的无明。’第二，基堕入寂灭的边际，因为没有错乱的基础。如果承认，‘寂灭也不存在。’这会妨害。第三，轮回会有初始，因为从没有错乱的基础产生错乱。如果承认，正如《总集经》中所说：‘轮回没有初始也没有终结。’第四，清净相续的佛陀也会产生错乱，因为错乱即使在基上没有，也会突然产生。如果承认，正如《心滴》中所说：‘如来也是从各种执著中解脱而已。’又有人说：‘从错乱的基础存在与不存在的无分别中产生错乱。’这也是不合理的，因为基的自性本来就是清净的，而错乱是突然的垢染。第二，关于自宗的广略两种说法，第一种是：错乱从错乱的基础存在、不存在、无分别这三者中产生，不是仅仅从其中任何一个产生。因此，也从错乱的基础存在中产生错乱，就像因为有蛇，所以从绳子上产生执蛇的念头一样。就像阿若心滴的教言中说：‘没有错乱的基础，就不会产生错乱，就像没有真实就不会产生它一样。’ 这里，喇嘛大乐逝说：‘基上没有错乱，但错乱有基，就像绳子被错认为蛇一样。’这样区分开来。又从没有错乱的基础中也会产生错乱，就像有眼翳的人的眼中，从空中掉落发丝一样。这也是明明白白的。
English
Free from all extremes. As it says in the Extensive Treatise: 'The wisdom free from grasping and being grasped.' This is clear. Some say: 'Even without a basis for delusion, delusion arises.' This is unreasonable. As it says in the Heart Drop: 'The deluded one is spontaneously accomplished, and those who disagree understand separately. For them, this is impossible. They say that it is originally absent on the ground. It exists in the face of clinging mind. Observe what is delusion. These two are different, and the impossible arises initially.' Because it is harmed by four faults. What are they? First, the co-emergent ignorance is not established, because there is no basis for delusion. If you accept, as it says in the Needle: 'The absence of arising of definite knowledge is co-emergent ignorance.' Second, the ground falls into the extreme of nirvana, because there is no basis for delusion. If you accept, 'Nirvana also does not exist.' This harms it. Third, samsara would have a beginning, because delusion arises from the absence of a basis for delusion. If you accept, as it says in the General Sutra: 'Samsara has no beginning and no end.' Fourth, even Buddhas with pure continuums would have delusions, because delusion arises suddenly even if it is absent on the ground. If you accept, as it says in the Heart Drop: 'The Thus-gone One is merely liberated from various attachments.' Some say: 'Delusion arises from the non-distinction of the existence and non-existence of a basis for delusion.' This is also unreasonable, because the nature of the ground is originally pure, and delusion is a sudden stain. Second, regarding the two broad and narrow statements of our own system, the first is: Delusion arises from all three of the existence, non-existence, and non-distinction of a basis for delusion, not merely from any one of them. Therefore, delusion also arises from the existence of a basis for delusion, just as the knowledge of grasping a snake arises from a rope because there is a snake. As it says in the teachings of Aro Yeshe Jungne: 'Without a basis for delusion, delusion does not arise, just as it does not arise without truth.' Here, Lama Dewa Chenpo said: 'There is no delusion on the ground, but delusion has a ground, just as a rope is mistaken for a snake.' He distinguished it in this way. Also, delusion arises from the absence of a basis for delusion, just as strands of hair fall from the sky in the vision of someone with cataracts. This is also very clear.