Tibetan
ནང་བྱེ་བྲག་ཇི་སྙེད་པའི། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས། །ཇི་བཞིན་ངང་དུ་ཡེ་གནས་པ། །ཤེས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུད་དོན་ཡིན། །ཞེས་བཞེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དམ་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ཀྱང་བདེན་གཉིས་འབྱེད་པའི་རྣམ་གཞག་གི་ཚེ། གལ་པོར། ཤེས་བྱ་ཙམ་གྱི་སྣང་བ་ལ། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཞིང་ཡང་གྲུབ། །ཅེས་དབྱེ་གཞི་ཤེས་བྱར་གསུངས་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། དབྱེ་གཞི་ཤེས་བྱ་ཙམ་ལས། དབྱེ་བའི་ཆོས་གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་གསུམ་དུ་ངེས་ཏེ། དེ་ལས་མང་མི་དགོས་ཤིང་།ཉུང་ན་མི་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། གཞི་དེ་རང་ལ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འབྲས་བུ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་བྲོད་པ་བསྐྱེད་པས་ལམ་གྱི་དཀའ་ཚེགས་བཟོད་པར་བྱས་ནས་འཇུག་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཡུངས་ཀར་ལ་མར་ནག་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པས། མར་ནག་འདོད་པ་རྣམས་བཏག་འཚག་གི་རྩོལ་བ་ལ་མི་བལྟ་བར་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི། དེ་ ལྟར་དབྱེ་སྒོ་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་ཁོ་ནར་ངེས་ཤིང་འདུས་པ་དེ་ཚད་མས་ཤེས་སམ། ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གིས་ཤེས་ཞེ་ན། ཚད་མས་ཤེས་ཏེ། གཞན་དུ་ན་སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་བློར་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་བརྟན་མི་རུང་ངོ་། །འོ་ན་རྟོག་གེའི་རིགས་པས་ཤེས་པར་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རྟོགས་བྱ་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་དེ་ནི་ཐ་སྙད་པའི་ཤེས་ངོ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དགོངས་འདུས་ལས། དཔེའམ་ཚད་མའམ་གཏན་ཚིགས་སམ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །རྟོགས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དམུས་ལོང་མཁའ་ལ་མཐོ་འཇལ་འདྲ། །ཞེས་དང་། དགོངས་པ་ངེས་འགྲེལ་ལས། སོ་སོ་རང་རིག་མཚན་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། །བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་ཐ་སྙད་ཡོངས་ཆད་པས། །རྩོད་དང་བྲལ་བ་དོན་དམ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་རྟོག་གེའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའོ། །ཞེས་དང་། ལངྈར་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང་། བྱིས་པ་དེ་དག་རྟོག་གེ་པ། །རོ་དང་འདྲ་བས་དེ་དག་བརྟགས། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་གང་གིས་ཤེས་ན། ལམ་རིམ་ལས། བྱེ་བྲག་བསྡུས་པས་ཀུན་ཁྱབ་གསུམ། །ཞེས་པས་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་གྱི་དོན་ཆད་ལྷག་མེད་པར་འཇལ་ནུས་པ་ནི། རྒྱལ་བའི་བཀའ་དྲི་མ་མེད་པའི་ལུང་ཚད་མ་དང་། མཁས་པས་མཛད་པའི་མན་ངག་ཚད་མ་དང་། དེ་གཉིས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པའི་རིགས་པ་ཚད་མ་གསུམ་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་ཚད་མ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་ཏེ།བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་མེ་ལོང་ལས། ལུང་དང་རིགས་པ་མན་ངག་གི། །ཚད་མ་དག་གིས་གང་གཞལ་བས། །ཤེས་བྱ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། འགྲེལ་ཆུང་ལས། ཐུགས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་གསང་བའི་འགྲེལ་པ་འདི། །ལུང་དང་མན་ངག་རིགས་པས་གཏན་ལ་དབབ། །ཅེས་དང་། སློབ་དཔོན་དཔལ་དབྱངས་ཀྱིས་ལྟ་བ་ཡང་དག་སྒྲོན་མར། རྣམ་པར་མི་རྟོག་དོན་དམ་རང་བཞིན་གྱི། །རིག་པའི་ཚུལ་ཆེན་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི། །ལུང་དང་མན་ངག་རིག་པས་ཐག་བཅད་དེ། །ཆོས་ཀྱི་ རང་བཞིན་ཡང་དག་ཡིད་ཆེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་ལུང་ནི་འདི་ཉིད་ལས། །ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། །ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་མཉམ་སྦྱོར་གྱིས། །རང་བྱུང་ཀུན་དམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཅེས་སོ། །མན་ངག་ནི། གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་ཤེས་བྱ་རྣམས། །འབྲུ་མཐུན་ཚིག་དོན་ཤེས་བྱའི་ཕྱིར། །རྣམ་གསུམ་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་དུ་བསྡུས། །ཞེས་སོ། །རིགས་པ་ནི། དབྱེ་གཞི་ལས་དབྱེ་སྒོ་གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་གསུམ་དུ་ངེས་ཏེ། དེ་དག་མ་ཚོགས་པར་དོན་གཉིས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བ་གང་ཞིག །དེར་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀུན་མ་འདུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། དེ་གསུམ་ཁ་ཡར་བ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། ས་བོན་ཡོད་ཀྱང་ཞིང་ས་དང་སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བ་མེད་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཡོད་ཀྱང་ས་བོན་མེད་ན་སྟོན་ཐོག་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། དེར་མ་འདུས་པའི་ཆོས་གཞན་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་མ་འདུས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བརྟགས་གཞི་ཡིན་པའི་གཞིར་འདུ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དེ། གཞི་ལ་ངོ་བོའི་གཞི་དང་བརྟགས་གཞི་གཉིས་སུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིམ་གསུམ་ལས། ངོ་བོའི་གཞི་དང་བརྟགས་པའི་གཞི། ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། གཞིའི། ལམ་གྱི།འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་དང་གསུམ། དང་པོ་ལའང་། གཞི་སྤྱིའི་གནས་ལུགས་ཀྱི།བརྟགས་གཞིའི་ངོ་བོའོ། །དང་པོ་ནི། རང་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ།རིམ་གསུམ་ལས། ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཉིད་དེ། །གསེར་གྱི་དཔེ་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། བཅོས་བསླད་མེད་པར་རང་རྩལ་འགག་མེད་དུ་ཅིར་ཡང་སྣང་བ་སྟེ། སྤར་ཁབ་ལས། རང་རིག་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཅིར་ཡང་སྣང་བ། ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། སྣོད་བཅུད་སྣང་ཞེན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ། རིམ་གསུམ་ལས། ངོ་བོ་སྣོད་བཅུད་འཇིག་རྟེན་གྱི། །སྣང་དང་ཞེན་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཞེས་ སོ། །གཉིས་པ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ནི།སྐྱེད་བྱེད་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད་བྱ་ཐུན་མོང་དང་མཆོག་གི་སེམས་བཞིའམ་ལྔ་སྐྱེས་སམ་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་ལས། ངོ་བོ་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས། །སེམས་ལྔ་སྐྱེས་པར་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་དང་། སྤྱན་འགྲེལ་ལས། ལྔ་སེམས་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཉིད། །སྐྱེ་བའི་གཞི་དང་སྐྱེ་ངེས་པའོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ནི། རྒྱལ་བའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་ལྔའམ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་སྟེ། ལམ་རིམ་ལས། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཉིད་དང་། །ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་རྨད་བྱུང་བ། །ལྔ་འམ་ལྔ་ཉིད་ངོ་བོར་གནས། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་གཞིའི། ལམ་གྱི། འབྲས་བུའི་སྒྲ་དོན་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་སམ་གཞིར་གྱུར་པས་ན་གཞི་སྟེ། རིམ་གསུམ་ལས།ཐ་སྙད་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །མ་ལུས་འབྱུང་ཕྱིར་གཞི་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་གིས་གང་དུ་བགྲོད་བྱར་གྱུར་པས་ན་ལམ་སྟེ། དོན་བསྡུས་ལས། བགྲོད་དང་དེ་ཆོས་ལྡན་པ་དང་། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། སྨིན་པའམ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྟེ། ཁོག་གཞུང་ལས། གྲུབ་པ་མཐར་ཕྱིན་འབྲས་བུར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །ཞར་ལ་དེ་གསུམ་རྒྱུད་དུ་མཚོན་བྱའི་སྒྲ་བཤད་ནི། ཕྱི་མ་འགོས་འགྱུར་ལས། རྒྱུད་ནི་རྒྱུན་ཆགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། །ཐབས་དང་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུའོ། །ཞེས་པས་གཞི་ལམ་གཉིས་ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད། ལམ་འབྲས་གཉིས་ཐོབ་བྱ་འཐོབ་བྱེད་གཞི་འབྲས་གཉིས་བདག་ཉིད་གཅིག་པར་འདྲེལ་བས། རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་འདྲེལ་ཞིང་རྒྱུན་ཆགས་པས་ན་རྒྱུད་དེ། སྤར་ཁབ་ལས། རང་བཞིན་འབྲས་བུ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས། །ཤེས་ཐོབ་བཏགས་པའི་ངེས་ཚིག་གཉིས། །ཤེས་སོ། །བཞི་པ་མཚན་ཉིད་ལ། དགག་གཞག་གཉིས།དང་པོ་ནི། སྔ་རབས་པ་ཁ་ཅིག །གཞི་ཤེས་བྱ། ལམ་ཤེས་བྱེད། འབྲས་བུ་ཤེས་ཟིན་པའམ། ཡང་ན། གཞི་གསལ་བྱ། ལམ་གསལ་བྱེད། འབྲས་བུ་གསལ་ཟིན་པའོ་ཟེར། དེ་གཉིས་ཀ་མི་འཐད་དེ། ལམ་དེ་ཤེས་ཤིང་གསལ་བར་བྱ་དགོས་སམ་མི་དགོས། དགོས་ན་གཞིར་འགྱུར། མི་དགོས་ན་འབྲས་བུར་ཐལ། གཞན་ཡང་ཡུལ་སྔོན་པོ། ཡུལ་ཅན་མིག་ཤེས། སྔོན་པོར་རྟོགས་པ་གསུམ་ཡང་སྒྱུ་འཕྲུལ་གྱི་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ་གསུང་། གླན་ཉ་ཚལ་བ་ནི། གནས་པ་གཞི། འཇུག་པ་ལམ། སྨིན་པ་འབྲས་བུར་གསུང་།དེ་ལྟར་ན་ལམ་ཡང་གཞིར་ཐལ། གང་གིས་བགྲོད་བྱར་གྱུར་པའི་གནས་སམ་རྟེན་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ལྟ་བ་ལ་མ་ཁྱབ་སྟེ། དེ་ཤེས་བྱེད་ཡིན་གྱི་འཇུག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་སྟེ། ཤེས་འཇུག་མཚན་ཉིད་འབྱོར་བའི་གཟུངས། །
Chinese
由于认为所有内在的各种法，菩提心，如其本然地原始存在，是应该了解的续部的意义。即使胜义不是心识的行境，但在区分二谛的范畴时，重要的是，在仅仅是所知的事物显现上，也成立二谛的田地。因此，如同将所知作为区分的基础一样，这里也是相同的。第二，区分的基础仅仅是所知，区分的法确定为基、道、果三者，不多不少。第三，由于依赖于基自身所具有的，生起对果位色身和智慧的渴望，因此有必要忍受道上的艰难困苦而进入，就像芥子中自然存在酥油，想要酥油的人不会在意碾磨的辛苦而进入一样。第四，既然如此，区分的门径确定且包含在基、道、果三者之中，那么这是通过量来了解，还是通过非量来了解呢？是通过量来了解的，否则就会沦为增益的分别念，不可信赖。那么，是通过思辨的推理来了解的吗？不是的，因为所要证悟的实相之义超越了世俗的认知。如《意集经》所说：“譬如量或理，或因，或随念的智慧，都不能证悟，如同盲人测量天空的高度。”以及《了义海释》中说：“各自自证无相的行境，不可言说，断绝一切名言，无诤论的才是胜义法，那已超越了思辨的范畴。”以及《楞伽经》中也说：“那些孩童般的思辨者，如同尸体一样被他们思辨。”那么，通过什么来了解呢？《道次第》中说：“以总摄差别之三。”因此，能够无遗地衡量极隐蔽之义的，只有佛陀的无垢圣言量，智者所著的诀窍量，以及与二者相符而生的正理量这三种。因此，通过普遍的三种量来了解。如《说续金刚镜》中说：“以圣言和正理诀窍的量，所衡量的一切，所知都在其中。”
English
Because it is considered that all the various inner dharmas, the Bodhicitta, as it naturally and primordially exists, is the meaning of the tantra to be understood. Even though the ultimate is not the object of the mind, in the category of distinguishing the two truths, it is important that on the mere appearance of knowable things, the field of the two truths is also established. Therefore, just as the knowable is taken as the basis of distinction, it is the same here. Secondly, the basis of distinction is only the knowable, and the dharma of distinction is determined as the three: basis, path, and result, neither more nor less. Thirdly, because of relying on what the basis itself possesses, generating the desire for the Rupakaya and wisdom of the result, it is necessary to endure the hardships of the path and enter, just as ghee naturally exists in mustard seeds, and those who want ghee do not care about the labor of grinding and entering. Fourthly, since the gateway of distinction is determined and included in the three: basis, path, and result, is this understood through valid cognition or through non-valid cognition? It is understood through valid cognition, otherwise it would be reduced to an exaggerating conceptualization and would not be reliable. Then, is it understood through speculative reasoning? No, because the meaning of reality to be realized transcends mundane cognition. As it says in the Gongdü: "Like example, or valid cognition, or reason, or the wisdom of recollection, cannot realize it, like a blind man measuring the height of the sky." And in the Definitive Explanation: "The object of self-awareness, without characteristics, is inexpressible, cutting off all terms, the ultimate dharma is without dispute, that is beyond the scope of speculation." And in the Lankavatara Sutra it also says: "Those childish speculators, like corpses, are speculated by them." So, through what is it known? The Lamrim says: "By summarizing the differences, the three all-encompassing." Therefore, what can measure the extremely hidden meaning without omission is only the Buddha's immaculate scriptural valid cognition, the expert's instruction valid cognition, and the reasoning valid cognition that arises in accordance with the two. Therefore, it is understood through the three universal valid cognitions. As it says in the Explanatory Tantra Vajra Mirror: "With the valid cognition of scripture, reason, and instruction, whatever is measured, all that is knowable is within it."
Chinese
将会证悟。还说，《释小》中说：这部《心灯密释》，以教证、诀窍和理证来确定。还说，学士吉祥称说在《正见灯》中说：不作分别，胜义自性的，大智慧的心的所缘是，以教证、诀窍和理证来决定的，要确信法的自性。因此，教证就是这里所说的：在圆满智慧的坛城中，以闻思修的结合，自生任运自然成就。诀窍是：为了理解基、道、果的所知，为了理解意义相符的词句，归纳为三种续部的意义。理证是：从分类的所依中，分类的门径确定为基、道、果三种，如果这些不齐全，就不会产生二利圆满的菩提果，因为在那里没有不包括一切所知之法。第一点成立，因为如果这三者不齐全，就不可能产生结果。例如，即使有种子，如果没有田地和人的努力，或者即使有这两者，如果没有种子，也不会有收成。第二点成立，因为没有发现那里没有包括的其他法。如果有人说没有包括错觉的显现，那也没有错，因为它包括在作为考察对象的基中，因为基确定为本体的基和考察的基两种。如《次第三》中说：本体的基和考察的基。第二，有基的、道的、果的本体三种。第一种也有，基总体的实相，考察对象的本体。第一种是，自证菩提心，如《次第三》中说：一切本体即是心，如黄金的例子一样，没有二元性。第二种是，没有改造和伪饰，自力无碍地显现一切，如《星算》中说：自证的规矩中显现一切。第三种是，包括器情显现执着的诸法，如《次第三》中说：本体是器情世界的，显现和执着的诸法。第二，道的本体是：以能生智慧三者，所生共同和殊胜的四种或五种心生起或生起之
English
will be realized. It also says, "In the Smaller Commentary, it says: This Secret Commentary of the Lamp of the Heart is determined by scripture, key instructions, and reasoning." It also says, Scholar Pal Yang said in the Lamp of Correct View: The object of the mind of great wisdom, which is non-conceptual and of ultimate nature, is determined by scripture, key instructions, and reasoning, and one must have faith in the true nature of the Dharma. Therefore, scripture is what is said here: In the mandala of perfect wisdom, through the combination of hearing, thinking, and meditating, self-arisen and spontaneously accomplished. Key instructions are: In order to understand the knowable of the ground, path, and result, in order to understand the words and meanings that are in harmony, it is summarized into the meaning of the three continuums. Reasoning is: From the basis of division, the gateways of division are determined to be the three: ground, path, and result. If these are not complete, the fruit of enlightenment, which perfects the two benefits, will not arise, because there is nothing that does not include all knowable dharmas there. The first point is established, because if these three are not complete, it is impossible for the result to arise. For example, even if there is a seed, if there is no field and no effort of a person, or even if there are these two, if there is no seed, there will be no harvest. The second point is established, because no other dharma that is not included there has been found. If someone says that the appearance of delusion is not included, then there is no fault, because it is included in the ground that is the object of investigation, because the ground is determined to be two types: the ground of the essence and the ground of investigation. As it says in the Three Successive Ones: The ground of the essence and the ground of investigation. Secondly, there are three: the essence of the ground, the path, and the result. In the first, there is also: the general state of the ground, the essence of the object of investigation. The first is: self-awareness, the mind of enlightenment, as it says in the Three Successive Ones: All essences are the mind itself, like the example of gold, there is no duality. The second is: without modification or adulteration, self-power appears unceasingly in everything, as it says in the Compass: In the system of self-awareness, everything appears. The third is: all dharmas included in the appearances and attachments of the vessel and its contents, as it says in the Three Successive Ones: The essence is the world of the vessel and its contents, the dharmas of appearance and attachment. Secondly, the essence of the path is: the four or five minds, common and supreme, that are produced or arise by the three wisdoms that produce,