Tibetan
་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་སྟེ་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། མཐར་ཐུག་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་ཅིང་། འབྲས་བུ་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལའང་ཞུགས་གནས་གཉིས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་བརྒྱད་དེ། དབྱེ་གཞི་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེས་བུ་ཟུང་བཞི་དང་། དབྱེ་ཆོས་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཟག་ཡ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྒྱས་པ་ལས། བདེན་བཞིའི་དོན་རྟོགས་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་ཡི། །ཡེ་ཤེས་བཅུ་དྲུག་ཆ་སྦྱངས་རབ་ཞི་བ། །རྒྱུན་ཞུགས་ལ་སོགས་རིམ་པས་སྦྱངས་ནས་ནི། །ཉོན་མོངས་དགྲ་རྣམས་ཞི་བའི་ས་རུ་འགྲོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། འདི་ཉིད་ལས། རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཞེས་པའི་དོན་ལ། ངོ་བོ།ངེས་ཚིག །དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། སློབ་དཔོན་ལ་མ་བརྟེན་པར་སྲིད་པ་ཐ་མའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་བདག་མེད་ཕྱེད་དང་གཉིས་རྟོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྟེན་འདྲེལ་གྱི་ལམ་བསྒོམ་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། པྲ་ཏྱེ་ཀ་བུཌྜྷའི་སྒྲ་ལས། རང་གི་བྱང་ཆུབ་རང་གིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སོ་སོའམ་རང་གཅིག་པུ་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པས་ན་རང་རྒྱལ་ལོ། །གསུམ་པ་ལ། སྔར་ལྟར་དྲུག་ལས། དང་པོ་འཇུག་སྒོ་ནི། རང་ཤར་ལས། འཇུག་པའི་སྒོ་ནི་རྟེན་འདྲེལ་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཞེས་པས། རྟེན་འདྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇུག །དེའང་རྟེན་འདྲེལ་ནི། ཧེ་རུ་ཀ་ གལ་པོ་ལས། རང་རྒྱལ་ཆོས་ལ་བློ་སྦྱང་ཕྱིར། །ཕྱི་དང་ནང་གི་རྟེན་འདྲེལ་ཆོས། །ཞེས་པས་ཕྱི་ནང་གི་རྟེན་འདྲེལ་བཅུ་གཉིས་སོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་འཁོར་ཞེ་ན། ཕྱིའི་རྟེན་འདྲེལ་མང་ཉུང་གི་ཚུལ་དང་། ནང་གི་རྟེན་འདྲེལ་ལུས་མེད་རྣམས་ལ་བག་ཆགས་དང་། ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་དངོས་སུ་འཁོར་རོ། །དེའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་འཇུག་ན། སྤྱིར་རང་རྒྱལ་དབང་རབ་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ནི་ཚོགས་ལམ་གྱི་ཚོགས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་དང་། དབང་འབྲིང་ཚོགས་སྤྱོད་ཆེ་བ་བཟོད་འབྲིང་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཚོགས་མི་ཚེ་བརྒྱ་དང་། དབང་བརྟུལ་ཚོགས་སྤྱོད་ཆུང་བ་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཚོགས་མི་ཚེ་བཅུ་གསུམ་དུ་བསགས་ཏེ། རྟེན་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པར་ཤེས་ནས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པས་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་ལེན་ཏེ། དབུ་མ་རྩ་བ་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མ་བྱོན་ཞིང་། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ཟད་པ་ན། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྟེན་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ཞེས་སོ། །རྟེན་དེ་ལ་མཁན་སློབ་མེད་པར་རང་བྱུང་གི་དགེ་སློང་དུ་གྱུར་ཅིང་། དུར་ཁྲོད་དུ་ཕྱིན་པ་ན། རུས་པ་མཐོང་མ་ཐག་འཁོར་བ་ལ་ཡིད་འབྱུང་སྟེ། རུས་པ་འདི་དག་གང་ལས་བྱུང་བརྟགས་པས་རྒ་ཤི་ལས་བྱུང་། དེ་སྐྱེ་བ་ལས་བྱུང་བ་སོགས། འདི་ལྟར་རིམ་གྱིས་འཁོར་བའི་རྩ་བ་མ་རིག་པར་རྟོགས་ཏེ། འདི་ལས་ཇི་ལྟར་ཐར་བར་བྱ་སྙམ་པ་ན། ཡང་མ་རིག་པ་འགགས་ན་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་འགག་པ་སྟེ། ལུགས་ལྡོག་རྟེན་འདྲེལ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའོ། །གཉིས་པ་ལྟ་བ་ནི། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་འདྲ་ལ། དེའི་སྟེང་དུ་ཆོས་ཀྱི་བདག་གི་གཟུང་ཆ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་ཀྱང་ད་དུང་འཛིན་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་དོན་དམ་དུ་བལྟ་ཞིང་། འཁོར་འདས་རྟེན་འདྲེལ་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འདོད་པས་ན། བདག་མེད་ཕྱེད་དང་གཉིས་རྟོགས་ ཞེས་བྱ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། བཟུང་དོན་རྟོག་པ་སྤོང་ཕྱིར་དང་། །འཛིན་པ་མི་སྤོང་ཕྱིར་དང་ནི། །རྟེན་གྱི་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཡང་དག་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་དང་། ལྟ་རིམ་ལས། དེ་བཞིན་རང་རྒྱལ་ཐེག་པ་ཡང་། །ཕྱི་རོལ་བཅུ་གཉིས་སྒྱུ་མ་ཙམ། །རྡུལ་ཀྱང་ཕྱོགས་ཆས་མ་གྲུབ་འཕགས། །ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་རྗེས་སུ་མཐུན། །ཞེས་དང་། ལམ་རིམ་ལས་ཀྱང་། ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་ལ། །མཉམ་པའི་དོན་དུ་མི་ཤེས་ཤིང་། །རྟེན་འདྲེལ་རྒྱུ་འབྲས་ཡོངས་འཛིན་ན། །འདི་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་སུམ་ཅུ་པ་ལས། བཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་མེད། །ཅེས་པ་དང་འགལ་ཟེར་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ལུང་དེའི་དོན་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་ན། འཛིན་པའང་རྟོགས་དགོས་པར་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། འདིར་ནི།ཡིད་ལ་དོན་ཅི་སྣང་བའི་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་འདྲ་བ་རྟོགས་པ་ན་དུག་གསུམ་གྱི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་མ་རིག་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བསྙད་དོ། །གསུམ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། ཉན་ཐོས་དང་འདྲ་སྟེ། ཡང་འབྱེད་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག་ལས། ཉན་ཐོས་རང་རྒྱལ་བསྲུང་མཚམས་ནི། །ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའི་འདུལ་ཁྲིམས་ཡིན། །ཞེས་སོ། །བཞི་པ་བསྒོམ་པ་ནི། ས་སྡེ་ལས། ཉན་ཐོས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་དང་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་དམིགས་ནས་ལམ་བསྒོམ་པར་བཞེད་ཀྱང་། མ་སྐྱེ
Chinese
一来不回，不来不回，即是暂时的果，究竟是知尽知不生的两种智慧，获得有余涅槃和无余涅槃的阿罗汉。 四果每一果又分为入位和住位两种，所以共有八种。就分类的依据来说，是四双补特伽罗；就分类的法来说，是八辈之士。 关于这些，广说中说： 领悟四谛义，极力断除者， 十六智分习，极寂静调柔， 预流等次第，修习之后能， 烦恼诸怨敌，趋向寂灭地。 如此等等。 第二是， 此处所说的“独觉乘”的意义，有体性、词义、分类。 第一，是不依赖于老师，在最后一生中，通过领悟二分之一个无我，修习缘起的道，从而现证菩提的方法。 第二，从梵语Pratyekabuddha的词义来说，为了自己证悟自己的菩提，各自或独自修持菩提，所以称为独觉。 第三，如前一样有六种，第一是入门，自释中说： 入门是十二缘起。 因此，通过十二缘起入门。 所谓缘起是， 嘿汝嘎 嘎波中说： 为了独觉修习佛法， 外和内的缘起法。 因此，外内有十二缘起。 这些如何流转呢？ 外缘起有或多或少的规律，内缘起对于无身者来说是习气，对于有身者来说是实际流转。 通过这些如何入门呢？ 一般来说，上根独觉如犀牛一样，积聚资粮道的资粮劫一百个，中根是广行资粮，以忍中品以下所摄的资粮，积聚一百个生命，下根是略行资粮，以见道十五刹那以下所摄的资粮，积聚十三个生命，知道没有在那个所依上获得菩提的机缘，从而发愿，转生到没有佛和声闻摄受的世间。 中观根本慧论中说： 诸佛未出世， 声闻皆灭尽， 独觉之智慧，
English
One who comes back once and one who does not come back, which are the temporary fruits, and ultimately, the Arhat who has the wisdom of knowing exhaustion and knowing non-arising, possessing both the remaining and non-remaining aspects. Each of the four fruits is divided into two stages, entry and abiding, making a total of eight. Based on the object of division, there are four pairs of individuals; based on the dharma of division, there are eight types of persons. Regarding these, the extensive explanation says: 'Understanding the meaning of the four truths, diligently abandoning, Sixteen wisdom parts trained, greatly pacified and tamed, Stream-enterer and so on, gradually trained, The enemy of afflictions, goes to the land of peace.' And so on. Secondly, regarding the meaning of 'the vehicle of self-awakening' in this very text, there are essence, definition, and divisions. Firstly, it is the method of realizing enlightenment in the last existence without relying on a teacher, by cultivating the path of dependent arising through the realization of half and two parts of selflessness. Secondly, from the meaning of the Sanskrit word Pratyekabuddha, it is called a solitary realizer because one realizes one's own enlightenment by oneself, individually or alone practicing enlightenment. Thirdly, as before, there are six. The first is the gateway to enter, as the Self-Explanation says: 'The gateway to enter is the twelve dependent arisings.' Therefore, one enters through the gateway of the twelve dependent arisings. That is, dependent arising is, Heruka In Galpo it says: 'For the solitary realizer to train the mind in Dharma, The Dharma of outer and inner dependent arising.' Therefore, there are twelve outer and inner dependent arisings. How do these revolve? The outer dependent arisings have the manner of more or less, and the inner dependent arisings are habitual imprints for those without bodies, and actually revolve for those with bodies. How does one enter through these? Generally, the solitary realizer with the sharpest faculties, like a rhinoceros, accumulates the accumulation of the path of accumulation for a hundred eons, the one with middling faculties accumulates a hundred lifetimes with the accumulation of great practice, included by patience of middling quality and below, and the one with dull faculties accumulates thirteen lifetimes with the accumulation of small practice, included by fifteen moments of the path of seeing and below, and knowing that there is no opportunity to attain enlightenment on that basis, one makes aspirations and takes birth in a world not held by Buddhas and Hearers. The Root Wisdom of the Middle Way says: 'When the Buddhas have not appeared, And the Hearers have all ceased, The wisdom of the solitary Buddha,'
Chinese
不依赖任何事物而完全产生。如此说。没有依仗堪布和阿阇黎，成为自生的比丘。去往坟地时，一见到骨骸就对轮回生起厌离心。心想这些骨骸从何而来，经过观察得知是从衰老和死亡而来，而衰老和死亡又从出生而来等等。这样逐渐地了悟到轮回的根本是无明。心想如何从此解脱呢？又想如果无明止息，则行止息，乃至衰老和死亡止息。这是通过顺逆缘起而入门。第二是见解，了悟人无我与声闻相同。在此之上，了悟到法无我的所取部分，极微尘没有自性，但仍然将能取的心识刹那视为胜义谛，并且认为轮回和涅槃是缘起因果，因此，了悟二分之一个无我。
English
It arises completely without depending on anything. So it is said. Without relying on a Khenpo or Acharya, he becomes a self-arisen Bhikshu. When he goes to the charnel ground, as soon as he sees the bones, he becomes disillusioned with samsara. Thinking about where these bones came from, he investigates and realizes that they came from aging and death, and that aging and death came from birth, and so on. In this way, he gradually realizes that the root of samsara is ignorance. Thinking about how to be liberated from this, he also thinks that if ignorance ceases, then karma ceases, and even aging and death cease. This is entering through understanding dependent origination in forward and reverse order. The second is the view, realizing the selflessness of the person is similar to the Shravakas. On top of that, realizing that the apprehended aspect of the self of phenomena, the subtle particles, have no inherent nature, but still regarding the moment of the apprehending mind as ultimate truth, and believing that samsara and nirvana are dependent origination and cause and effect, therefore, realizing one and a half selflessnesses.