Tibetan
་སྣང་གི་ཡེ་ཤེས་ལས་གཞན་སྣང་གི་རྟོག་པ་མི་མངའ་བས་འཛིན་རྟོག་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ།། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་རང་གི་རིག་པ་འདི་ཉིད་དོ།། འདི་ཉིད་ རྟོག་པ་ལྟར་སྣང་བ་ནི།རྐྱེན་ཕྲ་མོས་དཀྲུགས་ནས་སྣང་བའོ།། དོན་ཤེས་པ་གནས་འགྱུར་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྱིམ་གྱི་ནམ་མཁའ་རྩིགས་པས་བཅད་ཀྱང། རྒྱ་མཐོངས་ནས་ཡར་ཟང་ཐལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་དབྱེར་ མེད་དོ།། དེ་བཞིན་དུ་བག་ཆགས་ཀྱི་སྦུབས་ཀྱིས་བཅད་ཀྱང། དོན་ཡེ་ཤེས་ཟང་ཐལ་དེ་རྟོགས་ནས་མ་བསྒྲིབས་པར་ཟང་ཐལ་ལོ།། དེ་བས་ན་ཡིན་པ་ལ་བདག་མེད་པའོ།། དེའི་ངང་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས བཞུགས་ཀྱང།འབྱེད་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་རང་གསལ་རྟོག་པ་མེད་པར་བཞུགས་སོ།། རིག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་པོ་རང་གི་ཀློང་ནས་ཤར་བས། ཐ་མ་མི་འགག་པར་རང་གི་ཀློང་ན་གནས་ཏེ། ཡུམ་གྱི་བུམ་པ་ལྔ་ན་ ཡེ་ཤེས་གྱི་སྐུ་ལྔ་སོ་སོར་གསལ་བ།རང་སྣང་ལས་གཞན་སྣང་མེད་དོ།། དོན་དེས་ན་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པ་ལ་མི་འབྱེད་པར་བཞུགས་སོ།། དུས་དེར་རིག་པ་རང་ས་ཟིན་ཏེ། གཉིས་མེད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མི་འགྱུར་བས། སྟོང་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་ཐོབ་པོ།། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངང་ན། རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་མི་འགག་པར་གསལ་བས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ། འགག་པ་མེད་པའི་གསུང་གཡུང་དྲུང་ལྟ་བུའི ཆེའོ།། རིགས་ལྔ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡེ་ཤེས་སྤྱན་གྱི་ངང་ན་གནས་པས། དེ་གསུམ་འབྱེད་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀློང་གཅིག་ཏུ་འཁྱིལ་ནས། ཐུན་མེད་པའི་ཐུན་ཆེན་པོ་གཅིག་གི་ངང་དུ་གྲོལ་ཏེ། རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ གཅིག་གི་ངང་ལ་གནས་སོ།། དེའི་ཚེ་ཡུལ་གཉིས་ལས་གྲོལ་ཏེ། རང་སྣང་ལས་གཞན་སྣང་མེད་དོ།། སྤྱན་གཉིས་དག་ནས། ཡེ་ཤེས་རང་གསལ་གྱི་སྤྱན་རྩེ་གཅིག་པའོ།། ལུས་གཉིས་ལས་འདས་ཏེ། རིག་པ་རྐྱང་པ རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཏེ་གཅེར་བུར་གནས་པའོ།ཞེས་གསུངས་སོ།། ཐིག་ལེ་ཀུན་གསལ་ཆེན་པོ་ལས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དགོངས་པ་དང། དེ་མཚོན་པ་ཚིག་ལྔའི་དོན་བཤད་བསྟན་པ་སྟེ་ལེའུ་དགུ་ བཅུ་གོ་གཅིག་པའོ།།།། དེ་ནས་ཡང་གསང་བའི་བདག་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང། མྱ་ངན་འདས་པའི་དོན་བཤད་ཇི་ལྟར་ལགས། ཞེས་ཞུས་སོ།། སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ ལེགས་པར་ཟུང་ཞིག།ངོ་བོ་ངེས་ཚིག་དབྱེ་བ་དང། མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་ཡིས་བཤད།། མྱ་ངན་འདས་པའི་ངོ་བོ་ནི།། མི་གནས་པ་ཡི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའོ།། ངེས་ཚིག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ལས་འདས་ཏེ། མི་རྟོག་ པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ནའོ།། དབྱེ་བ་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང། ཟག་པ་མེད་པའོ།། མཚན་ཉིད་ནི་མཐའ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་འདས་པའོ།། ཞེས་གསུངས་སོ།། ཐིག ལེ་ཀུན་གསལ་ཆེན་པོ་ལས།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དོན་བཤད་བསྟན་པ་སྟེ་ལེའུ་གོ་གཉིས་པའོ།།།། དེ་ནས་ཡང་གསང་བའི་བདག་པོས་ཞུས་པ། ཀྱེ་ཀྱེ་སྟོན་པ་རྟོག་མེད་གསལ། སྤྱན་གྱི་དོན་བཤད་ གསུང་དུ་གསོལ།ཞེས་ཞུས་སོ།། སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་པ། རྒྱུད་ལུང་ཀུན་གྱི་ནང་ན་སྤྱན་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི། ངས་བསྟན་འདི་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ། ངོ་བོ་དབྱེ་བ་བཅས་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་འབྱེད་པ་མེད་པར་རྩེ་ གཅིག་ཏུ་གསལ་བ་དང།ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་རྟོག་པ་མེད་པར་མཁྱེན་ཅིང་གསལ་བ་དང། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་རྣམ་པར་དཔྱོད་ཅིང་དོན་སོ་སོར་གསལ་བ་དང། ལྷའི་སྤྱན་རྣམ་པར་དག་པ་བག་ཆགས་ཟད་པ་ལ་སྣང་བ་ དང།ཤའི་སྤྱན་རྣམ་པར་དག་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སུ་རུང་བ་ལ་སྣང་བ་དང། ཆུ་བུར་གྱི་མིག་བག་ཆགས་ཀྱི་ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐུན་མོང་དུ་གསལ་བའོ།། ངེས་ཚིག་ནི་དོན་མཐོང་ཞིང་མ་འགགས་པར་གསལ་ བས་ནའོ།། མཚན་ཉིད་ནི་སྤྱིར་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའོ།། དཔེ་ནི་ཉི་མའི་སྙིང་པོ་ལྟ་བུའོ།། ཞེས་གསུངས་སོ།། ཐིག་ལེ་ཀུན་གསལ་ཆེན་པོ་ལས། སྤྱན་གྱི་དོན་བཤད་བསྟན་པ་སྟེ་ལེའུ་གོ་གསུམ་པའོ།།།། དེ ནས་ཡང་གསང་བའི་བདག་པོས་ཞུས་པ།ཀྱེ་ཀྱེ་བཅོམ་ལྡན་རྣམ་པར་མཁྱེན། རྒྱུད་ལུང་མན་ངག་ལས་བྱུང་བའི། མུ་བཞིའི་དོན་བཤད་གསུང་དུ་གསོལ།། ཞེས་ཞུས་སོ།། སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་པ། ལེགས་པར་ཟུང་ ཞིག།མུ་བཞིའི་ངོ་བོ་ངེས་ཚིག་དང།། དབྱེ་བ་མཐུན་པའི་དཔེ་རྣམས་ཏེ།། དཔེ་ནི་གོང་བསྟན་ཤེས་པར་བྱ།། ངོ་བོ་དབྱེ་བ་བཅས་པ་ནི།། མུ་བཞི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ།། དུས་དང་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྩི།། དང་པོ་ དུས་ཀྱི་མུ་དབྱེ་ན།། ལུས་ཀྱི་མཐའ་རྫོགས་པའི་དུས་དང། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐའ་རྫོགས་པའི་དུས་དང། ལས་ཀྱི་མཐའ་ཟད་པས་ཆེ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐའ་རྫོགས་པའི་དུས་དང། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས ལ་ཐུགས་རྗེའི་རྩ་བ་ཟད་པའི་དུས་སོ།། གྲོལ་པའི་མུ་བཞི་ནི། གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཐིག་ལེ་དང་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ།། རིགས་ཀྱི་བུ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཐིག་ལེ་ཡིན ལ།ཐིག་ལེ་ཉིད་ཀྱང་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་གསལ་བས། གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་དུ་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པའོ།། གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་ལས་གྲོལ་བ་ནི།
Chinese
从自显的智慧之外，没有他显的分别念，是远离执著分别的智慧。种姓之子，那不是其他的，就是你自己的觉性。这觉性显现为分别念，是被微细的因缘扰动而显现的。通达意义，并非处所的改变。譬如，房屋的虚空被墙壁隔断，但从宽阔处向上穿透，虚空没有分别。同样，即使被习气的包裹所隔断，通达意义的智慧穿透，不被遮蔽而穿透。因此，存在的事物没有自性。在那状态中，即使三时的佛陀安住，也是安住于无分别的自明智慧中。觉性的功德，最初从自己的界限中显现，最终不灭，安住在自己的界限中。在母续的五个瓶中，五种智慧身各自显现，除了自显之外没有他显。因此，在不混合的状态中，安住于不分别的状态。那时，觉性把握住自己的本位，无二法身不变，获得空性金刚般的身体。在无二法身的状态中，觉性智慧之眼不灭地显现，是圆满报身。不灭的声音如同雍仲（卍）一般伟大。五部化身安住在智慧之眼中，这三者汇聚在无分别的智慧界限中，在无与伦比的大平等状态中解脱，安住在唯一的常续禅定中。那时，从二元对立的境中解脱，除了自显之外没有他显。二目清净，是智慧自明的唯一之眼。超越二身，唯一的觉性如同珍宝般，远离垢染，赤裸地安住。如是说。从大圆满一切光明点中，开示了超越痛苦的意趣，以及阐释了代表它的五个词语的意义，即第九十一品。之后，金刚密主又问道：奇哉！奇哉！薄伽梵金刚持，请问超越痛苦的意义如何阐释？世尊开示道：种姓之子，好好谛听！将以体性、词义、分类和特征四方面来阐释。超越痛苦的体性是，不住的广大智慧。词义是痛苦的
English
Apart from the wisdom of self-appearance, there is no conceptualization of other-appearance, it is the wisdom free from grasping and conceptualization. Son of the lineage, that is not other, it is your own awareness. This very awareness appearing as conceptualization is appearing due to being disturbed by subtle conditions. Understanding the meaning is not a change of location. For example, even if the sky of a house is cut off by walls, it penetrates upwards from the wide expanse, the sky is without separation. Similarly, even if it is cut off by the sheath of habitual patterns, the wisdom of meaning penetrates, without being obscured, it penetrates. Therefore, what exists is without self. In that state, even if the Buddhas of the three times abide, they abide in the self-luminous wisdom without conceptualization. The first quality of awareness arises from its own space, and the last does not cease, it abides in its own space. In the five vases of the mother, the five wisdom bodies are each clear, there is no other appearance than self-appearance. Therefore, in the state of not being mixed, it abides in the state of not being separated. At that time, awareness grasps its own ground, the non-dual Dharmakaya is unchanging, and the body like the Vajra of emptiness is attained. In the state of the non-dual Dharmakaya, the eye of awareness-wisdom appears without ceasing, it is the Sambhogakaya. The unceasing sound is like the Yungdrung (卍) is great. The five families of Nirmanakaya abide in the state of the wisdom eye, these three converge in the space of non-dual wisdom, and are liberated in the state of one great unique equality, abiding in the state of continuous one-pointed Samadhi. At that time, it is liberated from the two realms of duality, there is no other appearance than self-appearance. The two eyes are purified, it is the one-pointed eye of self-luminous wisdom. Transcending the two bodies, the single awareness is like a precious jewel, free from impurities, abiding nakedly. Thus it was said. From the Great All-Illuminating Bindu, the intention of transcending suffering is shown, and the explanation of the meaning of the five words representing it, that is, the ninety-first chapter. Then, again, the Lord of Secrets asked: Kye Kye, Bhagavan Vajradhara, how is the meaning of transcending suffering explained? The Teacher replied: Son of the lineage, listen well! It will be explained by the four aspects of essence, definition, division, and characteristics. The essence of transcending suffering is the great wisdom that does not abide. The definition is of suffering.
Chinese
超越边际，因为安住于无分别的大乐之中。分类为有漏的涅槃和无漏的涅槃。定义是超越四种边际。如是说。光明点大明，讲述涅槃之义，第二十二品。之后，金刚手菩萨又请问：奇哉奇哉，导师无念明，请开示眼之义。如是请问。导师开示：诸续部经典中所说的“眼”，应知我所开示的这些。本体和分类是：智慧之眼，无须开启，自然明澈；法之眼，无分别而知且明澈；般若之眼，分别观察，于诸义各别明澈；天眼，极清净，于习气灭尽时显现；肉眼，极清净，于堪能入定者显现；水泡之眼，于具习气之身者共同显现。词义是，因见义且无碍而明澈。定义是，总的来说，远离遮障。譬如日之精华。如是说。光明点大明，讲述眼之义，第二十三品。之后，金刚手菩萨又请问：奇哉奇哉，薄伽梵遍知者，请开示续部经典和口诀中所出的四边之义。如是请问。导师开示：善谛听！四边的本体、词义，以及分类相似的譬喻等，譬喻如前所说应知。本体和分类是：四边有两种，即时和解脱等。首先，时间的四边是：身体的边际圆满之时，智慧的边际圆满之时，业的边际灭尽而增大的智慧边际圆满之时，以及正等觉的佛陀慈悲之根灭尽之时。解脱的四边是：从一和异解脱的光明点和自生智慧。种姓之子，为何如此？因为自生智慧即是光明点，光明点也显现为自生智慧，所以是超越了一和异的言说。从一和异解脱是：
English
Transcending the limits, because it abides in the great bliss of non-discrimination. The divisions are the Nirvana with outflows and the Nirvana without outflows. The definition is that it transcends the four limits. Thus it is said. From the Great Illumination of the Bindu, the explanation of the meaning of Nirvana is taught, the twenty-second chapter. Then, again, the Lord of Secrets asked: Kye Kye, Teacher, clear of thought, please explain the meaning of the eye. Thus he asked. The Teacher replied: In all the Tantras and Agamas, what is called "eye" should be understood as what I have taught. The essence and divisions are: The eye of wisdom, without opening, is naturally clear; the eye of Dharma, without discrimination, knows and is clear; the eye of Prajna, discriminates and is clear in each meaning; the divine eye, perfectly pure, appears when the habitual tendencies are exhausted; the flesh eye, perfectly pure, appears to those who are able to enter into Samadhi; the bubble-like eye, is commonly clear to those with bodies of habitual tendencies. The etymology is because it sees the meaning and is clear without obstruction. The definition is, in general, to be free from obscurations. The example is like the essence of the sun. Thus it is said. From the Great Illumination of the Bindu, the explanation of the meaning of the eye is taught, the twenty-third chapter. Then, again, the Lord of Secrets asked: Kye Kye, Bhagavan, all-knowing one, please explain the meaning of the four extremes that come from the Tantras, Agamas, and instructions. Thus he asked. The Teacher replied: Listen well! The essence and etymology of the four extremes, and the similar examples of the divisions, etc., should be understood as the examples mentioned above. The essence and divisions are: There are two kinds of four extremes, namely time and liberation, etc. First, the divisions of the four extremes of time are: the time when the limit of the body is complete, the time when the limit of wisdom is complete, the time when the limit of karma is exhausted and the limit of great wisdom is complete, and the time when the root of compassion of the perfectly enlightened Buddha is exhausted. The four extremes of liberation are: the Bindu and the self-born wisdom that are liberated from one and different. Son of the lineage, why is that? Because self-born wisdom is the Bindu, and the Bindu also appears as self-born wisdom, so it transcends the expression of one and different. Liberation from one and different is: