Tibetan
་རང་རྫོགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའོ།། །དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་བཅོས་པའི་དགོངས་པ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མཐའ་དབུས་མེད། །མིང་གིས་མཚོན་པས་མཐའ་དང་དབུས། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བདག་གཞན་མེད། །ཡུལ་གྱིས་ཕྱེ་བས་བདག་དང་གཞན། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་སུ་མེད། །གཞན་དུ་བཏགས་པས་དམིགས་དང་གནས། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བཙལ་དུ་མེད། །བཙལ་དུ་མེད་པའི་དོན་དེ་ལས། །རང་བཞིན་གནས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད། །དེ་ལ་སུས་ཀྱང་བཅོས་སུ་མེད། །མ་བཅོས་ཀློང་ན་མཉམ་པར་གནས། །བདེར་གཤེགས་ཀུན་གྱི་ཕོ་བྲང་སྟེ། །མྱ་ངན་འདས་པའི་ལམ་པོ་ཆེ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་སྣ་ཚོགས་སྣང་། །གཞན་དུ་བསྐྱོད་པ་རྡུལ་ཙམ་མེད། །མ་བསྐྱོད་ཐབས་ཀྱི་རོལ་པ་ཡང་། །ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པས་མཉམ་པའི་དབྱིངས། ། སེམས་ཀྱི་ཀློང་ལས་གར་མ་གཡོས། །ཐོག་མར་སྐྱེ་བའི་གཞི་མེད་པས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་རྩ་བ་མེད། །འཁོར་འདས་བྱུང་ས་མེད་པ་ལ། །རང་བྱུང་ཡིན་པས་གཞི་ནས་ཤར། །བར་དུ་གནས་པའི་ཡུལ་མེད་དེ། །རིག་པའི་ཀློང་དུ་ཐམས་ཅད་གནས། །ཐ་མར་འགྲོ་བའི་ཡུལ་མེད་དེ། །དབྱིངས་ཀྱི་ངང་དུ་ཐམས་ཅད་འགྲོ། །དེ་ལ་རང་རྒྱུད་སྦྱང་དུ་མེད། །གཞན་དུ་བཙལ་ཀྱང་ཆོས་མི་རྙེད། །འགྲོ་འོང་མེད་པ་དགོངས་པའི་ཀློང་། །དེ་ལ་གནས་པ་རྟོག་པའི་ངང་། །ཁམས་གསུམ་འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཡིན་པ་ལ། །འཕྲལ་དུ་རྐྱེན་གྱིས་བསྒྱུར་དུ་མེད། །སངས་རྒྱས་པ་དང་དམྱལ་བའི་གནས། །རིས་སུ་གཅད་དུ་མེད་པ་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། །གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་གནས་པ་ལ། །ཕྱོགས་འཛིན་མེད་པས་བདེ་ཀློང་ཡིན། །རྒྱུད་དྲུག་འཁོར་བའི་གཡང་ས་ཡང་། །རང་ལ་གནས་པས་རང་དུ་དཔྱོད། །སེམས་ཅན་གུད་ན་ཡོད་མ་ཡིན། །ཤེས་བྱ་རང་གི་ཆོས་ཉིད་བབ། །དེ་ལ་ཆགས་སྡང་སྐྱེ་རྒྱུ་མེད། །དངོས་པོ་ཡུལ་དུ་ཅིར་མི་གནས། །དངོས་པོ་མེད་པས་ཆེ་ཆུང་དང་། །བརྟགས་པས་ཡུལ་དུ་མཐོང་བ་མེད། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡང་། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སྦྱོར། །མཉམ་པའི་དབྱིངས་ལས་ཅིར་ཡང་འབྱུང་། །ནོར་བུ་རིན་ཆེན་ཡོན་ཏན་གཏེར། །སུས་ཀྱང་མ་བསྐྱེད་དབྲི་བསྣན་མེད། །འཕེལ་འགྲིབ་མེད་ཅིང་འཕོ་འགྱུར་མེད། །ཡོད་མེད་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། །ཡེ་ནས་དབྱེར་མེད་ཟང་ཐལ་ཀློང་། །ཐམས་ཅད་རང་བྱུང་རང་ཤར་ལ། །ངེས་མེད་ཆེན་པོ་མཐའ་དང་བྲལ། །འདི་ལ་ཏིང་འཛིན་བཙལ་དུ་མེད། །སྤྱོད་པ་བདེ་དང་མི་བདེ་བྲལ། །རང་བཞིན་གཡོས་པ་མེད་པ་ལ། །ལྟ་ བ་ཀློང་ཆེན་ནམ་མཁར་བཏགས། །སྐྱེ་མེད་དབྱིངས་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས། །སྐྱེ་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྐྱེ་མེད་རྒྱན། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་པར། །རོལ་པ་སྐྱེ་བ་ལྟར་སྣང་ཡང་། །འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་སྐྱེ་མེད་དང་། །འཇིག་འབྲལ་མེད་པས་རྡོ་རྗེའི་ཀློང་། །ཅིས་ཀྱང་མི་ཤིགས་འདུ་འབྲལ་མེད། །དབྱིངས་ལ་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཕྱི་ནང་མེད་པས་ཤར་ནུབ་མེད། །དངོས་གཞི་མེད་པས་འཁོར་འདས་མེད། །རྒྱུ་འབྲས་མེད་པས་དགེ་སྡིག་མེད། །དེ་སྟེ་དགེ་སྡིག་མཚན་མའི་ཆོས། །གློ་བུར་ཡིན་ཕྱིར་དོན་དུ་མེད། །རྒྱུ་འབྲས་དབྱེར་མེད་ཐིག་ལེ་ཆེ། །རྩ་བ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །ཐམས་ཅད་རང་སེམས་རིག་པའི་རྒྱན། །ཡང་དག་ལམ་གཅིག་བདེ་བའི་མཆོག །བདེ་ཆེན་ལམ་ལ་འཇུག་ལྡོག་མེད། །དབྱིངས་ལ་དབྱིངས་ཤར་རིག་པའི་སྟོབས། །མི་རྟོག་བསྒོམ་པ་བཟང་རྟོག་ཡིན། །རྣམ་པར་རྟོག་དང་ཁྱད་མེད་དེ། །གཉིས་ཀ་བཟང་ངན་མེད་པར་མཉམ། །དེ་ཡང་རིག་པ་རང་གི་སྟོབས། །དེ་ལ་བསྒོམ་དང་མ་བསྒོམས་དང་། །གཉིས་སུ་ལྟ་བའི་ཆོས་མེད་དེ། །གཉིས་མེད་རང་གྲོལ་ཡེ་ཀློང་དང་། །ཁམས་གསུམ་སྣང་སྲིད་མ་ལུས་པ། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དངོས་ཡིན་པས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཀློང་དུ་གྲོལ། །མཉམ་པའི་ཀླུང་ལ་ངང་གིས་གནས། །འདི་ལྟར་སྣང་བའི་དངོས་པོ་ཀུན། །རྡོས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་མིན་ཏེ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རོལ་པ་ཡིན། །སེམས་ནི་རང་རིག་སྐྱེ་མེད་དེ། །ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་མཐའ་ལས་འདས། །སྐྱེ་མེད་དབྱིངས་ལ་ཟད་མཐའ་མེད། །ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ལ་ཐུག་པ་མེད། །གཟུང་འཛིན་ཡུལ་ལ་འཕྲོ་ས་མེད། །སྐྱེ་མེད་དབྱིངས་ལས་ཐལ་དྲགས་པས། །བསམ་ལས་འདས་པས་ཡུལ་མེད་གསལ། །ཕྱོགས་དུས་ཡུལ་དང་དབང་པོའི་ཆོས། །ལྷུན་གྲུབ་ཀློང་དུ་ཡེ་ནས་མཉམ། །ཐིག་ལེ་གཅིག་ལ་དབྱེར་མི་ཕྱེད། །ཀློང་ཆེན་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ལ། ། ཀློང་ཕྲན་མཐའ་ཡས་ཀུན་ཤར་ཀྱང་། །ཀུན་ནས་ཟླུམ་པས་དབྱེ་བསལ་མེད། །དེས་ན་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ལམ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཀློང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཀློང་ཆེན་ལ། །གདགས་གཞི་ཕྱོགས་སུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་། །གདགས་བྱ་ཅིར་ཡང་མ་འགགས་པས། །བཏགས་ལྟར་སྣང་བས་དབྱིངས་ཞེས་བྱ། །གཞི་མེད་ཆོས་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལ་ཟད་མཐའ་ག་ལ་ཡོད། །མཁའ་འདྲ་རིན་ཆེན་གཏེར་བཞིན་དུ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་མཐུ་ཡིས། །ཅིར་ཡང་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད། །དམིགས་སུ་མེད་ཅིང་ཡུལ་
Chinese
是为自圆满品第十二。 此后，世尊又宣说了这未作意的意旨： 法界无边无中，以名诠释而有边与中； 法界无自无他，以境区分而有自与他； 法界无所缘，以异名安立而有所缘与处； 法界无可寻，由无可寻之义，自性安住即是如是； 于此任何亦不可作意，于未作意之界中平等安住； 是为善逝之宫殿，是为寂灭之大道； 由法界而显现种种，于他处移动丝毫亦无； 无动之方便游舞亦，以周遍故是平等之界。 心之界中何曾动摇，以初生无基故，菩提心无有根本； 于轮回涅槃无生处，以自生故从基而显现； 于中无有安住之处，于觉性之界中一切安住； 于终无有去处，于界之性中一切行； 于此自续无可修，于他处寻觅亦不得法； 无有来去是意旨之界，于此安住是分别之性； 三界轮回之诸法，本即是佛，然不能为外缘所转； 成佛与地狱之处，于无有类别之处，以菩提心一味故，无有二分之别； 于一切平等安住处，以无有偏执故是安乐界； 六道轮回之悬崖亦，安住于自故于自而观察； 有情非于他处有，所知自之法性降临； 于此无有生起贪嗔之因，事物于境中何曾安住； 以无事物故无大小，以分别故不见于境； 诸佛之意旨亦，合于平等性之界； 由平等之界而生一切，如意宝珍宝功德藏； 任何亦不生不减不增，无有增减亦无有迁变； 以离有无执着故，本即无别空明界； 一切自生自显现，无定大者离边际； 于此无有可寻之禅定，
English
This is the twelfth chapter, the Chapter on Self-Completion. Then, the Bhagavan again spoke this unfabricated intention: The Dharmadhatu has no beginning or end; by naming, there is beginning and end. The Dharmadhatu has no self or other; by dividing into realms, there is self and other. The Dharmadhatu has no object; by assigning other names, there is object and place. The Dharmadhatu is not to be sought; from the meaning of not being sought, the self-nature abides as suchness. In this, nothing can be fabricated; in the unfabricated space, it abides equally. It is the palace of all Sugatas, the great path of Nirvana. From the Dharmadhatu, various appearances arise; there is not even a particle of movement to another place. The play of unmoved means is also, because of being all-pervasive, the realm of equality. From the expanse of mind, there is no movement; because there is no basis for initial birth, the Bodhicitta has no root. In the absence of a place of origin for Samsara and Nirvana, it arises from the ground as self-born. There is no place to abide in the middle; everything abides in the expanse of awareness. There is no place to go in the end; everything goes in the nature of the expanse. In this, there is nothing to purify in one's own continuum; even if one seeks elsewhere, one will not find the Dharma. Without coming or going is the expanse of intention; abiding in that is the nature of thought. All the phenomena of the three realms of Samsara are originally Buddhas, but cannot be transformed by temporary conditions. The state of becoming a Buddha and the place of hell, in a place where there is no distinction, because of the oneness of Bodhicitta, there is no division into two. In the place where everything abides equally, because there is no bias, it is the realm of bliss. Even the precipice of the six realms of Samsara, because it abides in oneself, examine it in oneself. Sentient beings do not exist separately; the knowable, one's own Dharma nature, descends. In that, there is no cause for arising attachment and aversion; objects do not abide in any way in the realm. Because there are no objects, there is no large or small; because of discrimination, there is no seeing in the realm. The intention of the Victorious Ones also is joined to the realm of equality. From the realm of equality, everything arises, like a wish-fulfilling jewel, a treasure of precious qualities. No one creates, subtracts, or adds to it; there is no increase or decrease, and no change. Because it is free from grasping existence or non-existence, it is originally an indivisible, transparent expanse. Everything is self-born and self-arisen, greatly indeterminate and free from extremes. In this, there is no meditation to be sought.
Chinese
息灭苦乐之感受，于自性不动摇之中，观 见广阔虚空之境界。一切皆生于无生之法界，生之奇迹乃无生之庄严。虽显现如是，然未曾动摇于真如，虽似显现生起之游舞，然因无有迁变故为无生，因无有坏灭分离故为金刚之界。无论如何亦不毁坏，无有聚合分离。因法界无有聚合分离之故，无有内外故无有东西。因无有实体故无有轮回涅槃，因无有因果故无有善恶。是乃善恶名相之法，因是突发故无有意义。因果无别大明点，无有根本之菩提心。一切皆为自心觉性之庄严，唯一真实之道，安乐之至极。大乐道上无有进入退出，法界之中法界显现乃觉性之力。不作意之禅修乃良好之作意，与分别念无有差别，二者皆无好坏平等。彼亦为觉性自身之力，于彼有禅修与未禅修，如是二取之法亦无有，无二自解脱原始界，三界有寂无余，乃心之自性真实故，于菩提心之界中解脱。于平等之境自然安住。如是所显现之一切事物，非为粗重之法，乃菩提心之游舞。心乃自明无生，超越所缘与能缘之边际。无生法界无有穷尽，虚空法界无有边际，于能取所取境上无有施展之处。因过于无生法界之故，超越思虑故无境之明。方时处与根之法，于任运成就之界中本自平等。一明点中不可分割，于一大界之自性中，虽显现无量小界，然因一切皆圆满故无有分别。是故一切有情之，大道乃菩提心之界。于菩提心之广大界中，虽未成立可安立之方所，然于所安立之事物亦无有阻碍，如是显现故称之为界。因于无基之法上安立之故，于彼岂有穷尽耶？如虚空般如珍宝之藏，以自性之能力，虽显现一切然无有自性。无有对境且无有处所
English
Extinguishing the feelings of pleasure and pain, in the immovability of self-nature, one sees the vast expanse of space. All arises from the unborn Dharmadhatu, the miracle of birth is the adornment of the unborn. Although appearing as such, it does not waver from Suchness, although appearing as a playful dance of arising, it is unborn because there is no change, and it is the realm of Vajra because there is no destruction or separation. In any case, it is indestructible, without aggregation or separation. Because the Dharmadhatu has no aggregation or separation, there is no inside or outside, therefore no east or west. Because there is no entity, there is no samsara or nirvana, because there is no cause and effect, there is no good or evil. These are the laws of good and evil names, because they are sudden, they have no meaning. Cause and effect are inseparable, the great Bindu, the Bodhicitta without root. All is the adornment of the self-mind awareness, the one true path, the supreme of bliss. On the path of great bliss there is no entering or exiting, in the Dharmadhatu, the appearance of Dharmadhatu is the power of awareness. Non-conceptual meditation is good conceptualization, there is no difference from conceptual thought, both are equal without good or bad. That is also the power of awareness itself, in that there is meditation and non-meditation, as such there is no law of duality, the non-dual self-liberation primordial realm, the three realms of existence and peace without remainder, is the true nature of mind, therefore liberated in the realm of Bodhicitta. Naturally abiding in the realm of equality. Thus, all things that appear are not gross matter, but the play of Bodhicitta. Mind is self-luminous and unborn, transcending the boundaries of object and subject. The unborn Dharmadhatu has no end, the space Dharmadhatu has no limit, there is no place to exert on the object of grasping and clinging. Because it is beyond the unborn Dharmadhatu, it is beyond thought, therefore the clarity of no object. The laws of direction, time, place, and senses are spontaneously equal in the realm of accomplishment. In one Bindu there is no division, in the nature of one great realm, although countless small realms appear, there is no distinction because all are perfect. Therefore, for all sentient beings, the great path is the realm of Bodhicitta. In the vast realm of Bodhicitta, although the place to be established is not established, there is no obstruction to the things to be established, therefore it is called Dharmadhatu because it appears as established. Because it is established on the baseless Dharma, how can there be an end to it? Like space, like a treasure of jewels, by the power of its own nature, although all appears, it has no self-nature. There is no object and no place