Tibetan
ད་མེད་ཞབྲུལ་རྒྱུ་མེད། །གསུམ་པ་235༄༅། །རང་བཞིན་འཁྲུལ་ཏེ་རང་བྱུང་རྟོགས་པ་ཡང་། །རྟོགས་པར་བྱ་དང་བྱེད་མེད་རྟོག་རྒྱུ་མེད། །བཞི་པ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཡང་། །ཐོབ་བརྟན་བྱ་བྱེད་མེད་དེ་བརྟན་རྒྱུ་མེད། །དེ་ལྟར་བཞི་པོ་གང་དུ་ཡང་། །བྱ་བ་ཡོད་ན་རྐྱེན་ཅིག་ཡོད། །བྱེད་པ་ཡོད་ན་ཐབས་ཅིག་ཡོད། །དེ་ལྟར་ཡོད་ན་དེ་ཡོད་པས། །དེ་ཡོད་འདུས་བྱས་གཉེན་པོས་འཇིག །གཞི་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ། །ལམ་ལ་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཡིས། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལས་གོལ། །གཞི་ལ་བྱེད་པ་མེད་བཞིན་དུ། །ལམ་ལ་བྱེད་པ་འདོད་པ་ཡིས། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལས་གོལ། །གཞི་ལ་བྱ་རྒྱུ་མེད་པ་ལ། །ལམ་ལ་བྱ་རྒྱུད་འདོད་པ་ཡིས། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལས་གོལ། །གཞི་ལ་མེད་པ་ཅི་བྱུང་ཡང་། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལས་གོལ། །དེ་བས་བྱ་བྲལ་རྫོགས་ཆེན་སྤགས། །དེ་བས་བྱེད་བྲལ་ལྷུན་གྲུབ་སྤགས། །དེ་བས་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་བྲལ་ཆེ། །བྱ་མེད་རྐྱེན་དེ་གང་གི་རྐྱེན། །བྱེད་མེད་ཐབས་དེ་གང་གི་ཐབས། །དེ་ཡོད་བྱ་བྲལ་ཅི་ཕྱིར་ཡིན། །དེ་མིན་སངས་རྒྱས་ག་ལ་ཡིན། །གཞི་ལ་རྟོགས་མེད་རྟོགས་དོན་གོ་ལ། །ཞེན་ན་རྟོགས་ཞེས་བྱ་ཡང་། །འཁྲུལ་པ་ཟད་པ་ཙམ་ལ་སྟེ། །གང་གིས་ཅི་རྟོགས་རྟོགས་དོན་ཅི། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་གོལ་བ་མོད། །དེ་བས་རང་བྱུང་འདི་ལྟ་སྟེ། །འཁྲུལ་པ་པོ་ང་འཁྲུལ་བྱ་ང་། །རྟོགས་པ་པོ་ང་རྟོགས་བྱ་ང་། །བཤད་པ་པོ་ང་བཤད་པ་ང་། །རང་ཉིད་རང་ཤར་236རང་ཉིད་དག །བྱ་བྱེད་ཡོད་པ་ག་ལ་ཡིན། །གལ་ཏེ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་། །བྱས་པ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པས། །སངས་རྒྱས་དོན་མེད་ལྷུན་གྲུབ་ཅིང་། །གཞི་ལ་མེད་པ་བྱུང་བ་ན། །རང་བྱུང་ཡིན་ཡང་མི་རྟག་སྟེ། །འཁྲུལ་པས་བྱ་བྱེད་རྒྱུ་རྐྱེན་མཐོང་། །གཞི་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། །བྱུང་ན་ཅི་བྱུང་མི་རྟག་པའོ། ཁུད་ནི་གཞི་ཡན་འབྲེལ་བར་སྟོན། །ལུང་ནི་ལམ་ཡིན་ཐོག་ཏུ་ཕེབས། །མན་ངག་འབྲས་བུ་ལ་ཟློས་པའོ། །གཟུང་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་དག །མཚན་མ་མེད་ཅིང་རྡུལ་དང་བྲལ། །དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡིན། །འཁོར་འདས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ཡང་། །ཡེ་ནས་མཉམ་ཉིད་བྱ་བྲལ་ཏེ། །ཞབྲུལ་ནས་དངོས་པོར་སྣང་བ་ཡིན། །སོང་གྱུར་རེད་པ་ཅི་ཡང་མེད། །དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་འགྱུར་མེད་ཡིན། །ཞེས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གོལ་ཚུལ་གྱི་གསང་ཐིག་སྟེ་དགུ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ངང་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཁམས་གཏན་གོལ་སྒྲིབ་བསལ་བ་ནི། །རྟག་ཆད་བེམ་རིག་བཞི་ཡིན་ཏེ། །ཡུལ་སེམས་གཉིས་ཀ་ཡོད་པ་རྟག །ཡུལ་མེད་སེམས་ཡོད་རིག་པ་ཡིན། །གཉིས་ཀ་མ་གྲུབ་ཆད་པ་ཡིན། །སེམས་མེད་ཡུལ་ཡོད་བེམས་པོ་ཡིན། །བདག་ཡོད་ཤེས་པ་མི་འཕྲོ་ན། །འདུ་ཤེས་མེད་དེ་བེམ་པོ་ཡིན། ཁོས་པ་སྣ་ཚོགས་དྲན་པ་ཡང་། །སྐྱེ་མེད་སྐྱེ་བ་མ་འགགས་པ། །རིག་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་རྟག །མུ་རྟུག་མུ་སྟེགས་རྒྱང་འཕན་ཕྱལ། །སྐྱེ་མཆེད་237༄༅། །མུ་བཞིའི་གནས་སུ་སྐྱེ། །ཕྱིའི་བསྐྱེད་རིམ་གཟུགས་ཁམས་སྐྱེ། །ནང་ཟབ་བསྐྱེད་རིམ་འདོད་ཁམས་སྐྱེ། །དེ་ཡང་རིམ་པས་འཇུག་པར་བྱ། །དང་པོར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ལྔས། །ཧེ་རུ་ཀ་ནི་ཡབ་ཡུམ་སྒོམ། །རྗེས་ལ་ཐིག་ལེ་ན་ད་བསྒོམ། །དེ་ནི་ཕྱི་ནང་བསྐྱེད་རིམ་མོ། །རྫོགས་དང་ཡོངས་རྫོགས་ངོ་བོ་ཉིད། །རིམ་ལྔའི་ཚུལ་དུ་མི་འགལ་དགོད། །དང་པོ་སེམས་ཉིད་རྩད་བཅད་པས། །གང་དུ་མ་གྲུབ་ངང་ལ་བཞག །འདུ་ཤེས་མེད་དེ་མུ་རྟུག་ཆད། །དེ་ནས་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་ཏེ། །སྐྱེད་ཙམ་ཉིད་ན་རང་བཞིན་མེད། །ཐམས་ཅད་སེམས་ཏེ་སྣང་ཞིང་སྟོང་། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་མུ་སྟེགས་རྟོགས། །ཆོས་རྣམས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྟེ། །སྒྲོ་དང་སྐུར་བ་ཀུན་ལས་འདས། །སེམས་སུ་མི་འཛིན་ཡུལ་མི་རྟོག །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཕྱལ་བ་ཆད། །བདག་གཞན་ཡོད་མེད་ལ་སོགས་ཀྱི། །འདུ་ཤེས་གང་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། །མི་སྐྱེ་བར་ཀྱང་འདོད་པ་མེད། །ཡོད་མེན་མེད་མིན་མུ་རྡུག་ཆད། །གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཇི་སྐད་སྨྲས་ཀྱང་སྒྲོ་བཏགས་ཡིན། །དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཅི་ཡང་མེད། །ཅི་མེད་སྐྱེ་མཆོད་ཕྱལ་བ་ཆད། །བསྐྱེད་རིམ་ཕྱི་ནང་རྒྱང་མ་ཆད། །གཞི་གཉིས་གཉིས་བེམ་རིག་པའོ། །གཉིས་ནི་རྟག་སྟེ་གཉིས་ནི་ཆད། །གཞི་མ་གཉིས་གཉིས་ཐུན་རྒྱང་བསླབ། །དེ་ནས་ཡང་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། །དང་པོ་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ། །གནས་དང་གནས་བྱ་གཉིས་མེད་238དེ། །ཐམས་ཅད་དེ་ལ་དབྱེར་མེད་པས། །གོང་གི་ཐམས་ཅད་བློ་ཡུལ་ཡིན། །བདག་འཛིན་བློ་ནི་གྲོལ་བ་ན། །ཡོད་མེད་གང་གིས་གང་ལ་གདགས། །བདག་གཞན་ཡུལ་སེམས་གཉིས་མེད་པས། །རྟག་ཆད་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ལས་གྲོལ། །བདག་མེད་བེམ་པོའི་མཐའ་ལས་གྲོལ། །ཡུལ་མེད་རིག་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པས། །མཐའ་རྣམས་མ་སྤངས་ངང་གིས་དག །ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་འབྲས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སྒོམ་པ་དང་། །དེ་ཙམ་དུ་མེད་སྒོམ་པ་དང་། །ཡོད་མིན་མེད་མིན་སྒོམ་པ་དང་། །བྱ་བྲལ་ལྷུན་རྫོགས་དེ་ཉིད་དོ། །ཨེ་མ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཞབྲུལ་པ་སྟེ། །སྒོམ་པ་མེད་དུ་མ་རུང་བས། །ཁ་ཅིག་གཉིས་ཀ་ཡོད་པར་བསྒོམ། །ཁ་ཅིག་ཡུལ་ཡོད་སེམས་མེད་བསྒོམ། །ཁ་ཅིག་ཡུལ་མེད་སེམས་ཡོད་བསྒོམ། །ཁ་ཅིག་གཉིས་ཀ་མེད་པར་བསྒོམ། །དེ་ཡི་བྱེ་བྲག་མུ་བཞི་སྟེ། །བདག་མེད་སྒོམ་པ་དམན་པ་སྟེ། །ཡུལ་མེད་སྒོམ་པ་དེ་བས་དམན། །སེམས་ཡོད་སྒོམ་པ་དེ་ཡང་དམན། །གཉིས་ཀ་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་དམན། །ལྟ་སྒོམ་ལ་སོགས་གང་འདོད་ཀྱང་། །ཅུང་ཟམ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པ་དགེ །ཁ་ཅིག་གཉིས་མེད་ཟེར་ནས་སྒོམ། །དེ་ནི་མུན་པའི་མཐོ་ཡོར་ཡིན། །སྒོམ་དང་བསྒོམ་བྱ་གྲོལ་བ་ཡིས། །ཐམས་ཅད་རང་གྲོལ་སྒོམ་པའི་མཆོག །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀུན་གྲོལ་ན། །དེ་ཚེ་མཁས་པས་སྒོམ་པ་ཡིན། །སྐལ་ལྡན་རང་རིག་239༄༅། །མངོན་སངས་རྒྱས། །རང་རིག་གྲོལ་བ་བདེ་བའི་མཆོག །དེ་ལས་གཞན་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །བླུན་པོས་ཁྱད་པར་མེད་འདྲ་ཡང་། །ཡུལ་མེད་ཡང་དག་མ་ཤེས་ཏེ། །སེམས་ཉིད་མ་རྙེད་ངང་བཞག་དང་། །ཐམས་ཅད་སེམས་དེ་གང་ན་གང་། །སྣང་ཉིད་སྟོང་ལ་སྟོང་ཉིད་སྣང་། །སྐྱེད་ཙམ་ཉིད་ན་སྐྱེ་བ་མེད། །འགྲོ་ན་ཐོང་ལ་འདུག་ན་ཞོག །ཆོས་རྣམས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ། །སེམས་ཉིད་ཡུལ་མེད་སྒྲོ་སྐུར་དང་། །སྣང་སྟོང་གཉིས་དང་གཉིས་མེད་སོགས། །སྒྲོ་སྐུར་ཐམས་ཅད་འདི་ན་མེད། །ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་སུ་འདོད་བློ། །ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ཏེ་དོན་དམ་མིན། །སྐྱེ་མེད་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། །འདོད་དང་མི་འདོད་ཅི་ཡང་མིན། །ཅི་ཡང་མིན་པ་མཐའ་ཡིན་ཏེ། །ཡོན་མིན་མེད་མིན་གཉིས་ཀ་དང་། །གཉིས་ཀ་མིན་པ་ཡང་མིན་ཏེ། །མཁས་པས་སྤྱི་ཡང་མ་དབྱེ་སྒོམ། །དེ་ཀུན་སྒོམ་པ་མེད་མ་རུང་། །འདིར་ནི་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀས་འཆིང་། །སེམས་དང་ཆོས་ནི་གཉིས་མེད་ན། །སྒོམ་དུ་ཡོད་མེད་གཉིས་སུ་མེད། །ཡོད་དང་མེད་པ་རྨོངས་པའི་སྒྲ། །དེ་ཡིས་ཡང་དག་དོན་མི་མཐོང་། །ལྟ་སྒོམ་ལ་སོགས་བསམ་ཡས་ཀྱང་། །ཡང་དག་དྲུག་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་རིག་པའི་ཉི་མའི་གསང་ཐིག་སྟེ་བཅུ་པའོ།། །།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྲུབ་ངང་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྲིད་གསུམ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། །རྟོགས་དང་ཡོན་ཏན་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཡོད་240པ་ཟང་ཕྱིར་རིམ་པ་ཡིས། །ཐིག་བསྒོམ་ང་དུ་གསུང་འགྱུར་ཡང་། །རྟོག་དང་སྒོམ་པ་མ་ལུས་པ། །ཐམས་ཅད་གསང་སྔགས་འདི་ཡིས་འཇིག །དེ་བས་གསང་སྔགས་བདག་ཉིད་ཆེ། །ཞིག་པ་དག་ནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །དེ་ཡོད་པས་ན་དེ་མེད་དོ། །མུན་པ་སྣ་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཀུན་གྱིས་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པས། །རྟོགས་དང་སྒོམ་པ་ཟབ་ཅིང་འཕེལ། །དེ་ཡི་འཁོར་བ་འཕེ
Chinese
如今没有错乱之因。第三品235༄༅། 自性错乱即是自然证悟，证悟之中无有能证所证，亦无证悟之因。第四品，大自在的果实，获得稳固，无有能作所作，亦无稳固之因。如是四者无论何处，若有作为，则必有缘。若有能作，则必有方便。如是若有，则因其有，此有为法，为对治所坏。如基位无有作为一般，道位若有作为，则偏离本然之义。如基位无有能作一般，道位若欲能作，则偏离本然之义。如基位无有可为一般，道位若欲作为之流，则偏离本然之义。基位无有，无论生出何物，皆偏离本然之义。因此，舍弃作为，乃是大圆满之精髓。因此，舍弃能作，乃是任运成就之精髓。因此，无因无缘，至为殊胜。无作之缘，是何之缘？无能作之方便，是何之方便？若有此等，为何又是无作？若非如此，又怎能成佛？基位无有证悟，证悟之义即是迷途。若执著，则名为证悟，仅仅是错乱止息而已。以何证悟，证悟何物，证悟之义为何？若果真有，实乃偏离。因此，当如是看待自然生起：错乱者是我，所错乱者是我。证悟者是我，所证悟者是我。宣说者是我，所宣说者是我。自身自显236自身清净。能作所作又在何处？若谓实有，然一切所作皆是无常，成佛便毫无意义，任运成就。基位本无，若有生出，纵是自然生起，亦是无常。因错乱而见能作所作、因缘。基位本身不可思议，若有生出，无论生出何物，皆是无常。库（khud）表示与基位以上的关联。隆（lung）是道，到达顶端。诀窍是对果位的重复。能取与所取的相状，无有相状，远离尘垢。此乃金刚萨埵。轮回涅槃一切之自性，本即平等无作，从错乱而显现为实有。已逝之物，毫无所得。实有之实相，不变不移。如是，此为偏离本然之道的秘密窍诀，第九。顶礼薄伽梵一切智之境界。心性本净，遣除迷雾，常断
English
Now there is no cause for delusion. Third Chapter 235༄༅། Self-nature is deluded, which is also natural realization. In realization, there is no agent or object of realization, and no cause for realization. Fourth, the fruit of the great self, obtaining stability, there is no agent or object, and no cause for stability. Thus, in any of these four, if there is action, there must be a condition. If there is an agent, there must be a means. If it exists like this, because it exists, this conditioned phenomenon is destroyed by the antidote. Just as there is no action in the base, if there is action in the path, it deviates from the meaning of Suchness. Just as there is no agent in the base, if one desires an agent in the path, it deviates from the meaning of Suchness. Just as there is nothing to do in the base, if one desires a stream of action in the path, it deviates from the meaning of Suchness. Whatever arises in the base where there is nothing, it deviates from the meaning of Suchness. Therefore, abandoning action is the essence of Dzogchen. Therefore, abandoning the agent is the essence of spontaneous accomplishment. Therefore, without cause and without condition, it is most excellent. The condition of no action, what is its condition? The means of no agent, what is its means? If these exist, why is it without action? If it is not like this, how can one become a Buddha? In the base, there is no realization, the meaning of realization is delusion. If there is attachment, it is called realization, it is merely the cessation of delusion. By what is realized, what is realized, what is the meaning of realization? If it truly exists, it is indeed a deviation. Therefore, one should view natural arising in this way: the deluded one is me, the object of delusion is me. The realized one is me, the object of realization is me. The speaker is me, the object of speech is me. Self-arisen self, 236 self is pure. Where is there an agent or object? If you say it truly exists, then all actions are impermanent, becoming a Buddha is meaningless, spontaneously accomplished. If something arises in the base where there is nothing, even if it is naturally arisen, it is impermanent. Due to delusion, one sees agent, object, cause, and condition. The base itself is inconceivable, if something arises, whatever arises is impermanent. Khud indicates the connection with the base and above. Lung is the path, reaching the top. The instruction is the repetition of the fruit. The aspects of grasping and being grasped, without characteristics, free from defilements. This is Vajrasattva. The nature of all of samsara and nirvana, is originally equal and without action, appearing as real from delusion. What has passed, there is nothing to be gained. The reality of phenomena is unchanging. Thus, this is the secret key to deviating from the path of Suchness, the ninth. Homage to the Bhagavan, the state of omniscience. The nature of mind is pure, dispelling the mist, eternal cessation.
Chinese
四种了知是：境与心二者皆有是常，无境有心是觉知，二者皆无是断灭，无心有境是顽物。若有我，识不散乱，则无意识，是顽物。念及种种贪著，无生而生不间断，是觉知，彼亦是常。常恒外道断见边，生处，生于四边处。外生起次第生色界，内深生起次第生欲界，彼亦次第而入。首先以五现证菩提，观修嘿汝嘎父母，其后观修明点那达，彼乃外内生起次第。圆满与极圆满自性，五次第之理不违安立。首先断除心性之根，于何处不成立，安住于彼状态。无意识，是常恒断灭。其后种种知识，仅生起之时，无有自性。一切是心，显现且空性。无边识，外道之悟。诸法如虚空，超离一切增益与诽谤。不执为心，不分别境，虚空无边断灭边。于自他有无等，任何意识皆不生，亦不欲不生。非有非无常恒断。任何有皆非有，无论如何说皆是虚妄。义之自性一无所有。何无生处断灭边。生起次第外内不断绝。二基二者顽觉也。二是常，二是断。二基二者共修远训。其后如是真见，首先于事物之实相，处与所处二无238，一切于彼无分别故，以上一切是智慧之境。我执之智得解脱时，以何物于何者安立？自他境心二无故，超脱常断二边。脱离无我顽物之边。脱离无境觉知之边。彼等一切无分别故，不舍诸边自然清净。见修行果任运成就。如虚空般的禅修，以及，仅此而已的禅修，以及，非有非无的禅修，以及，无作任运圆满即是彼。唉呀！彼等一切皆是错谬之说！
English
The four types of knowing are: When both object and mind are present, it is permanent. When there is no object but mind is present, it is awareness. When neither is established, it is annihilation. When there is no mind but object is present, it is inert matter. If there is self, and knowledge is not scattered, then there is no consciousness; it is inert matter. Also, remembering various attachments, unceasingly arising without being born, is awareness; it is also permanent. Constant, nihilistic, and extremist views are refuted. Birth place 237. Born in the place of the four extremes. Outer generation stage arises in the form realm. Inner profound generation stage arises in the desire realm. It should also enter gradually. First, with the five manifest enlightenments, meditate on Heruka as father and mother. Afterwards, meditate on bindu and nada. That is the outer and inner generation stage. Completion and complete essence. The five stages should be arranged without contradiction. First, by cutting off the root of mind itself, leave it in a state where nothing is established. Without consciousness, it is constant annihilation. Then, various kinds of knowledge, just at the moment of arising, have no inherent nature. Everything is mind, appearing and empty. Infinite consciousness, understood by nihilists. All phenomena are like the sky, transcending all superimpositions and slanders. Not grasping as mind, not discriminating objects, the infinite sky is the edge of annihilation. Regarding self, other, existence, non-existence, etc., no consciousness arises, and there is no desire for non-arising. Neither existent nor non-existent, constant annihilation. Nothing exists at all; whatever is said is a fabrication. The essence of meaning is completely absent. What is absent is the edge of annihilation. The outer and inner generation stages are not interrupted. The two bases are inert matter and awareness. Two are permanent, two are annihilation. The two bases, two, are taught in common and distant training. Then, this is the correct view: first, in the reality of things, the place and the act of placing are two without 238, because everything is inseparable from it, everything above is the object of wisdom. When the wisdom of self-grasping is liberated, with what does one establish what? Since self, other, object, and mind are two without, one is liberated from the extremes of permanence and annihilation. Liberated from the extreme of selfless inert matter. Liberated from the extreme of objectless awareness. Since all those are inseparable, without abandoning the extremes, they are naturally purified. View, meditation, action, and result are spontaneously accomplished. Like the sky, meditation, and, just that much, meditation without, and, meditation that is neither existent nor non-existent, and, effortless spontaneous perfection is just that. Alas! All those are wrong sayings!