Tibetan
ག་པ་མ་ཡིན་ཁྱད་པར་ཆེ།། དེ་དོན་ངས་བཤད་ལེགས་པར་ཉོན།། འཁོར་འདས་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང། དེ་ལས་བསྐྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི།། དེ་ཙམ་ཉིད་ན་ངང གིས་སྟོང།། གཞི་ལ་གཉིས་མེད་ནམ་མཁའ་འདྲ།། ད་ཡང་འཁོར་གྱི་སྙིང་པོ་ཉོན།། མ་རིག་སྐྱེད་པ་གཏི་མུག་ཡིན།། དེ་ཕྱིར་འཁོར་བའི་རྩ་བ་སྟེ།། ཉོན་མོངས་བག་ཆགས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར།། སེམས་ནི་ཚོགས་བརྒྱད མུན་པ་འདྲ།། སྤྲེའུ་འདྲ་ལུང་གི་སློབ་མ་ཡིས།། རིག་པའི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་བཞི་ནི།། ཡུལ་གྱི་སྣང་བ་འདི་ཉིད་ལ།། རིག་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས།། གསལ་ལ་མེ་ཏོག་གང་བསྒོམས་པ།། ཐོས་པའི་ཤེས་རབ ཡིན་པའི་ཕྱིར།། རིག་པ་ཡིན་ཏེ་ཡེ་ཤེས་མིན།། ད་ཡང་འདུས་པའི་སྙིང་པོ་ཉོན།། སེམས་དང་རིག་པའི་བར་དུ་ནི།། ལུང་ལྡན་ངེས་པའི་གདམས་ངག་གིས།། སྣང་བའི་གཏན་ཚིགས་མ་གཞིག་པར།། འཁོར་འདས མ་རིག་ཆོས་ཀྱི་སྐུ།། གཞི་ཞེས་རང་གི་རིག་པ་སྟེ།། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།། རང་བྱུང་ཡིན་ལ་ཡེ་ཤེས་མིན།། ནམ་ལངས་མུན་པ་མེད་པ་འདྲ།། ད་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉོན།། ཡེ ཤེས་སྐུ་ཡི་བར་དོ་ནི།། རྣལ་འབྱོར་རིག་པའི་བློ་ལྡན་པས།། སེམས་ལ་རྒྱུ་བ་རྒྱུན་བཅད་ནས།། ཡེ་ཤེས་འགག་པ་མེད་པར་གསལ།། བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།། མཉམ་བཞག་ངང་ལ་གཡེང་བ་མེད།། རྗེས་ཐོབ་མ་ཡེངས་གཏེར་བཞིན་དུ།། ཡེ་ཤེས་ངང་ལ་ཆོས་སྐུ་བཙལ།། ངེས་ཤེས་གདེང་གིས་ཟིན་པ་ནི།། ཉི་ཤར་མུན་གྲིབ་མེད་པ་འདྲ།། ད་ཡང་འདུས་པའི་སྙིང་པོ་ཉོན།། ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་མདོར་བསྡུ་ན།། ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པ་ཡིད་ཆེས་པས།། འབྲལ་མེད་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་འཛིན་གྱིས།། འབྲས་བུ་དུས་འདིར་མངོན་སངས་རྒྱས།། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ངེས་དོན་ཐམས་ཅད་འདུས་པ། ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད ལས།ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་འདུས་པར་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་ང་གཉིས་པའོ།།།། དེ་ནས་འདུས་པའི་འཁོར་རྣམས་ལ།། ཀུན་རིག་སྟོན་པ་ཆོས་རྗེ་ཡིས།། དཔེ་དང་དོན་དུ་བཀའ་སྩལ་པ།། དཔེར་ན་ཝཱ་ར་ ཎ་སིའི་རས།། མཚོན་གྱིས་སོ་སོར་བསྒྱུར་བྱས་པར།། ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་ཅིར་ཡང་སྣང།། རས་སུ་དབྱེར་མེད་ངོ་བོ་གཅིག། དེ་བཞིན་སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་པ།། ཡུལ་དབང་རྐྱེན་གྱིས་སོ་སོར་སྣང།། སྣང་ཡུལ་འཁྲུལ པའི་སེམས་སུ་འདུས།། དེ་ཕྱིར་སྣང་བ་ངེས་མེད་ཡིན།། ཤེལ་སྒོང་དག་གི་མདུན་དུ་ནི།། ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་རས་བཞག་པས།། ཤེལ་སྒོང་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྣང།། སྣང་ཡང་ཤེལ་ལས་གཡོས་པ་མེད།། དེ་ཕྱིར རང་བྱུང་ངོ་བོ་ལ།། གཟུང་འཛིན་རྐྱེན་གྱིས་རིགས་དྲུག་བྱུང།། འཁྲུལ་པའི་ངོ་བོ་ཅིར་སྣང་ཡང།། སྣང་ཡང་གཞི་ལས་འགྱུར་བ་མེད།། ད་ཡང་འདུས་པའི་སྙིང་པོ་ཉོན།། གསེར་བཟང་ལག་གིས་བསྒྱུར་ཙམ་ན།། ཆོལ་ཟངས་དྲི་ཆུའི་སྣོད་བྱས་ན།། གསེར་ཡང་ངན་པའི་རྫས་སུ་སྣང།། དེ་བཞིན་འཁྲུལ་པས་བརྟགས་ཙ་ན།། ཡུལ་ཡང་མ་དག་འཇིག་རྟེན་ཁམས།། ངམ་གྲོག་གཡང་ས་ཚེར་དོང་མཐོང།། གསེར་སྐུ་མཆོད་རྟེན བྱས་ཙ་ན།། ཚོགས་བསགས་རྟེན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།། གསེར་ཡང་བཟང་པོའི་རྫས་སུ་མཐོང།། ཡེ་ཤེས་ཅན་གྱི་ངོ་གང་ལ།། ཡུལ་ཡང་ཞིང་ཁམས་རྣམ་པར་དག། རིན་ཆེན་གསེར་གྱི་ངོ་བོ་ལ།། གསེར་གྱི་རྒྱུ་ལ བཟང་ངན་མེད།། དེ་བཞིན་ཆོས་སྐུའི་ངོ་གང་ལ།། སྣང་དང་མི་སྣང་གཞི་ལ་མེད།། ད་ཡང་འདུས་པའི་སྙིང་པོ་ཉོན།། སྣ་ཚོགས་དར་གྱི་རྣམ་པ་ལ།། ཟ་འོག་སྣམ་བུ་བྱས་ཙམ་ན།། སྣ་ཚོགས་དར་གྱི་མིང་དང་བྲལ།། ཟ་འོག་སྣམ་བུར་གཅིག་པའི་ཕྱིར།། ཆོས་སྐུ་རང་རིག་སེམས་ཡིན་ཀྱང།། ལུང་ལྡན་རྐྱེན་གྱིས་བསྟན་ཙམ་ན།། སྣ་ཚོགས་འཛིན་པའི་སེམས་དང་བྲལ།། ཐིག་ལེ་ཉག་གཅིག་ཆེན་པོར་འདུས།། དཔེར་ན་སྨན་དུག གཞི་གཅིག་ལ།། ལ་ལའི་སྨན་དེ་ལ་ལའི་དུག། དེ་ཕྱིར་ངེས་དོན་ཆོས་འདི་ལ།། ལ་ལའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ལའི་དམྱལ།། ཧ་ལ་ནག་པོའི་དུག་དང་འདྲ།། ཐབས་མཁས་བཟའ་ལེགས་སྨན་གྱི་མཆོག། དེ བཞིན་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ཡང།། ཉོན་མོངས་རང་སར་གྲོལ་ཙམ་ན།། དེ་ནི་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཡིན།། སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་བཅུད་ལེན་བཞིན།། ཐབས་ལ་མི་མཁས་བཟའ་ཉེས་ན།། ཧ་ལ་ནག་པོའི་དུག་དང་འདྲ།། རང ལ་གནས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང།། ལུང་དུ་མེད་པའི་དབང་ཡོད་ཚེ།། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་དུག་ལྔ་ཡིན།། ད་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉོན།། ས་འོག་གནས་པའི་རིན་ཆེན་གསེར།། ངོ་མ་ཤེས་ན་རྡོ་དང་འདྲ།། དེ བཞིན་རང་ལ་ཡོད་པའི་དོན།། རྟོགས་པ་མེད་ན་འཁྲུལ་རྟོག་སེམས།། ངོ་ཤེས་འཕྲད་ན་མི་ཟད་གཏེར། དགོས་འདོད་རེ་བ་རང་ལས་འབྱུང།། ངོས་དོན་ཆོས་སྐུ་རྟོགས་ཙམ་ན།། བྱིན་རླབས་ནོར་བུའི་ཚུལ་དུ འབྱུང།། ད་ཡང་འདུས་པའི་སྙིང་པོ་ཉོན།། མཁལ་ལ་ནམ་མཁའི་གཟའ་སྐར་དང།། ཆུ་ནང་དག་གི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན།། གཅིག་པ་མ་ཡིན་སོ་སོར་མེད།། དེ་བཞིན་རིག་པའི་རྒྱལ་པོ་དང།། རིག་པ་རྩལ་དུ་སྣང བ་གཉིས།། ལྡོག་པ་ཐ་དད་ངོ་བོ་གཅིག། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ངེས་དོན་ཐམས་ཅད་འདུས་པ། ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད་ལས། ངེས་དོན་འདུས་པར་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་ང་གསུམ་པའོ།།།།
Chinese
何处非凡尤为甚，谛听吾言善思忖。轮回涅槃之体性，及其所生诸法相，仅此而已自性空。基如虚空无二元。今复谛听轮回要，无明生者乃愚痴，是故轮回之根本，烦恼习气生起故，心乃八识如黑暗。如猴之具经教徒，四种理智之定则，于此境之显现上，知晓觉性无自性。明了何为花修习，以闻思之智慧故，是觉性而非本智。今复谛听聚集要，心与觉性二者间，以具经教决定诀，不坏显现之定则，轮回涅槃无明法身。基者自之觉性也，以思维之智慧故，乃自生而非本智，如晨曦破晓无黑暗。今复谛听金刚萨埵，本智身之入定间，瑜伽觉性具慧者，断绝心之流转后，本智无碍而明了，以修习之智慧故，等持之中无散乱。后得不散如伏藏，于本智中寻法身。以定解之把握者，如日出无暗影也。今复谛听聚集要，摄略智慧之三类，闻思修持具信心，以无离恒常之禅定，果于此时现证悟。大圆满一切决定义之汇集。本智等同虚空之续部中，开示智慧三者汇集之品，即第二十五品。此后于聚集之眷属众，具知导师法王所，以譬喻及意义而开示，譬如瓦拉纳西之绸缎（古印度地名，今贝拿勒斯），以彩绘而各自分别后，显现种种之色彩。然绸缎无别体性一。如是心之诸分别，以境之影响各自分别显现。显现之境汇集于错乱之心。是故显现无有定准。于明镜之前，放置种种颜色之绸缎后，明镜自身亦如是显现。虽显现然未离于镜。是故乃自生也。
English
Where is the extraordinary most special? Listen well to my words and contemplate. The nature of Samsara and Nirvana, And the dharmas that arise from them, Are empty in their very essence. The ground is like the sky, without duality. Now listen to the essence of Samsara. Ignorance gives rise to delusion. Therefore, it is the root of Samsara. Because it gives rise to habitual patterns of afflictions, The mind is like the eight consciousnesses, like darkness. Like a monkey, a student of the scriptures, The four logical principles of awareness, On this very appearance of objects, Know that awareness is without inherent nature. What is meditated upon as a clear flower, Is because of the wisdom of hearing and thinking. It is awareness, but not primordial wisdom. Now listen to the essence of gathering. Between mind and awareness, With the definitive instructions of the scriptures, Without destroying the logic of appearances, Samsara, Nirvana, and the Dharmakaya of ignorance. The ground is one's own awareness, Because of the wisdom of contemplation, It is self-arisen, but not primordial wisdom, Like the dawn breaking, without darkness. Now listen to Vajrasattva. In the Bardo of the Wisdom Body, The yogi with the intelligence of awareness, Having cut off the flow of mind, Primordial wisdom is clear and unobstructed, Because of the wisdom of meditation, There is no distraction in equanimity. Post-meditation, without distraction, like a treasure, Seek the Dharmakaya in the state of primordial wisdom. One who is seized by the certainty of conviction, Is like the sun rising, without shadows. Now listen to the essence of gathering. If the three kinds of wisdom are summarized, With faith in hearing, thinking, and meditation, Through continuous samadhi without separation, The fruit is manifest enlightenment in this very life. The Great Perfection, the gathering of all definitive meanings. From the Tantra of Primordial Wisdom Equal to Space, The chapter on the exposition of the gathering of the three wisdoms, the twenty-fifth. Thereafter, to the assembled retinue, The all-knowing teacher, the Dharma King, Spoke in parables and meanings, For example, the silk of Varanasi (ancient Indian place name, now Benares), After being painted and separated, Various colors appear. But the silk is undifferentiated, one essence. Likewise, the various thoughts of the mind, Appear separately due to the influence of objects. The appearing objects gather into the deluded mind. Therefore, appearances are uncertain. In front of a clear crystal ball, After placing silks of various colors, The crystal ball itself also appears in that way. Although it appears, it does not move from the mirror. Therefore, it is self-arisen.
Chinese
哦，哦！ 能取所取因缘生六道。 迷乱之体显现为何， 显现也未离于基。 现在再听总集之精要。 好金仅以手来变， 或作铜盆盛秽器， 金亦显现为劣物。 如是迷乱所观察， 境亦不净世间界， 见险谷悬崖荆棘坑。 金像佛塔若作成， 为积资粮之所依， 金亦显现为妙物。 于具智慧者之境， 境亦清净成刹土。 珍宝黄金之体性， 金之体性无好坏。 如是法身之境中， 显与不显基无别。 现在再听总集之精要。 种种绸缎之形相， 若作成缎或氆氇， 即离种种绸缎名， 因成缎或氆氇一味故。 法身自明虽是心， 然以具足传承因缘示， 即离执取种种之心， 融于唯一大明点。 譬如药与毒，基虽一， 于此为药于彼为毒。 是故此胜义之法， 于此为菩提于彼为狱。 犹如黑哈拉之毒， 善巧服用乃为药中胜。 如是贪嗔亦复如是， 烦恼于自性解脱时， 即是自生之智慧， 如药王之服食精华。 不善巧服用不善食， 犹如黑哈拉之毒。 自所安住之法亦然， 若有无传承之权势， 贪等即成五毒矣。 现在再听金刚萨埵语， 地底所藏珍宝金， 若不识之则如石。 如是自所具有义， 若无证悟即迷乱心， 若识自性即成无尽藏， 所需所欲自此生。 若证胜义法身时， 即如加持宝珠般生起。 现在再听总集之精要。 如于虚空之日月星， 如于净水之影像， 非一亦非各异有。 如是觉性之王与， 觉性显现为妙用二者， 反体各异本体一。 大圆满一切胜义总集，与虚空般智慧之续中，开示胜义总集品第三十三。
English
Oho! Due to the causes and conditions of grasping and being grasped, the six realms arise. Although the nature of delusion appears in various ways, Even when appearing, it does not change from the ground. Now listen to the essence of the gathering. If good gold is merely transformed by hand, Or made into a copper vessel for dirty water, Gold also appears as a bad substance. Likewise, when examined by delusion, The realm is also an impure world, Seeing dangerous valleys, cliffs, and thorny pits. If a golden statue or stupa is made, Because it becomes a support for accumulating merit, Gold also appears as a good substance. In the face of one with wisdom, The realm is also completely pure, becoming a pure land. In the nature of precious gold, In the substance of gold, there is no good or bad. Likewise, in the face of the Dharmakaya, Appearance and non-appearance are not different from the ground. Now listen to the essence of the gathering. In the form of various silks, If made into brocade or felt, It is separated from the names of various silks, Because it becomes one taste of brocade or felt. Although the Dharmakaya, self-awareness, is mind, When shown through the causes and conditions of lineage, It is separated from the mind that grasps various things, Merging into one great bindu. For example, medicine and poison, the base is one, For some it is medicine, for others it is poison. Therefore, in this definitive meaning Dharma, For some it is enlightenment, for others it is hell. Like the poison of black hala, Skillful consumption is the best of medicines. Likewise, attachment and hatred are also like this, When afflictions are liberated in their own place, That is self-born wisdom, Like the essence of the king of medicine. If one is not skilled in consumption and eats badly, It is like the poison of black hala. The Dharma that abides in oneself is also like this, If there is power without lineage, Attachment and so on become the five poisons. Now listen to Vajrasattva, The precious gold hidden underground, If one does not know its face, it is like a stone. Likewise, the meaning that one has, If there is no realization, it is a deluded mind, If one recognizes the face, it becomes an inexhaustible treasure, The needs and desires arise from oneself. When the definitive meaning Dharmakaya is realized, It arises like a blessing jewel. Now listen to the essence of the gathering. Like the planets and stars in the sky, Like the reflections in pure water, Not one, not separate. Likewise, the king of awareness and, The two appearances of awareness as manifestation, Reverse aspects are different, but the essence is one. The Great Perfection, the gathering of all definitive meanings, from the tantra of wisdom equal to the sky, the thirty-third chapter explaining the definitive meaning of the gathering.