Tibetan
ར་ངེས་འགྲོ་རྟག་ཏུ་འཁྱམས། །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ངེས་དོན་ཐམས་ཅད་འདུས་པ། ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད་ལས། ལྟུང་བའི་སྒོ་དགུ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གོ་གཅིག་པའོ། །སྡོམ་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་བཅུ་དགུ་པའོ།། །།དེ་ནས་འདུས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས། །ཀུན་རིག་སྟོན་པ་ཆོས་རྗེ་ལ། །ལམ་གྱི་དབྱེ་བ་ཞུ་བའི་ཕྱིར། །བདེན་པའི་ཡིད་ཀྱིས་འདི་སྐད་གསོལ། །ཡེ་ཤེས་མེད་པའི་རང་བྱུང་གང་། །གཉིས་ཀ་མེད་པ་གང་གི་བློ། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་འཛོམ་པ་གང་། །དེ་སྐད་ཅེས་ནི་ཞུས་པ་ཡིས། །དོན་གསན་འཁོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཡིས། །ཡིན་མིན་དབྱེ་བ་ངས་བཤད་ཀྱི། །ཡིད་ཀྱིས་ཉོན་ལ་ལེགས་པར་ཟུངས། །ཡེ་ཤེས་མེད་པའི་རང་བྱུང་དེས། །འཁོར་འདས་གཉིས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ། །རང་བཞིན་ལུས་ལ་མཛད་སྤྱོད་མེད། །སྟོང་གསལ་རིག་པ་ཁྱབ་གདལ་དེ། །རྒྱུ་རྐྱེན་མ་བསྐྱེད་རང་བྱུང་སྟེ། །རིག་དང་མ་རིག་ཡེངས་མ་ཡེངས། །གང་དུ་ཡང་ནི་ངོས་མ་ཟིན། །ལུང་ལྡན་མེད་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ལ། །འཁོར་འདས་བར་དོར་རང་འབྱུང་སྟེ། །གང་ཡིན་ཆ་མེད་ཤེས་པ་གཅིག །ཤན་མ་ཕྱེད་ཅིང་ངོས་མ་ཟིན། །རང་ལ་རང་གི་དོན་མ་རྟོགས། །སྔོན་གྱི་ལྷུན་གྲུབ་དོན་གྱི་གཞི། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་སྟེ། །རང་ལ་ཡེ་ཤེས་ཡོད་མོད་ཀྱང་། །མ་རྟོགས་ཕྱིར་ན་ཡེ་ཤེས་མིན། །མ་རིག་མ་གོལ་སེམས་ཅན་མིན། །གཉིས་ཀ་མེད་པའི་དྲན་པ་དེ། །ཤེས་པ་ཧད་དེ་ཡོད་པ་ལ། །ཚོར་དང་མ་ཚོར་དྲན་པས་ཟིན། །སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་གནས་གྱུར་ཀྱང་། །མ་བསྟན་ཕྱིར་ན་ཡེ་ཤེས་མིན། །ལོང་བ་མིག་མཁན་མ་རྙེད་འདྲ། །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ངེས་དོན་ཐམས་ཅད་འདུས་པ། ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་ པའི་རྒྱུད་ལས། རང་བྱུང་ཡིན་ཏེ་ཡེ་ཤེས་མིན་པར་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གོ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་འཁོར་གྱི་སྙིང་པོ་ཉོན། །རང་བྱུང་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཆེད་དུ་དགོངས་ཏེ་བཀའ་སྩལ་པ། །རང་བྱུང་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ། །ཚོགས་བརྒྱད་གནས་འགྱུར་ཡེ་ཤེས་ལྔ། །བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། །ཡེ་ནས་གནས་པའི་རང་བྱུང་མིན། །ད་ཡང་འཁོར་གྱི་སྙིང་པོ་ཉོན། །ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དུས་ཙམ་ལ། །ཡེ་ཤེས་བྱ་བའི་མིང་ཡང་མེད། །སྐྱེ་ཤི་གཉིས་ཀྱི་བར་དོ་ལ། །ངེས་ལུང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ། །ཐོག་མ་མེད་པར་ཐ་མ་ཡོད། །མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་བྱ་བ་ནི། །མ་རྟོགས་མེད་ལ་རྟོགས་ན་ཡོད། །རྐྱེན་ལས་བྱུང་ན་རང་བྱུང་མིན། །དེ་ཕྱིར་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་། །གློ་བུར་བྱུང
Chinese
如同野兽一般四处游荡。 大圆满一切真实义汇集，智慧与虚空等同之续中，宣说堕罪之九门品，即第九十一品。归纳总结之教诲，即第十九品。 之后，聚集的僧众们，为了向全知导师法王请教道路的差别，以真实的意念如此祈请：没有智慧的自生是什么？二者皆无的是谁的意念？自生智慧圆满的是什么？如此请问之后，导师为了垂听意义而向眷属们开示：以大自生智慧，我将讲述是与非的差别，用心谛听并好好把握。没有智慧的自生，是轮回与涅槃二者的基础，自性身没有造作，空明觉性遍布广大，非由因缘所生而是自生，觉与非觉，散乱与非散乱，于任何处皆未曾确认。因无圣言，故于智慧，轮回、涅槃、中阴皆自生，为何无分且不可知？于自身不解自身之义，乃先前任运成就之义的基础，是诸法之根本，自身虽有智慧，然因未证悟故非智慧，非无明非错乱，亦非有情。二者皆无之忆念，于觉知昏然存在之时，为感受与非感受之忆念所摄持，虽安住于一切有情心中，然因未开显故非智慧，犹如盲人未遇眼科医生。大圆满一切真实义汇集，智慧与虚空等同之续中，宣说虽为自生然非智慧之品，即第九十二品。 之后，谛听眷属之精要，关于非自生之智慧，特意垂念而开示：非自生之智慧，乃八识转变之五智，因由生起之因缘所生，故非本然安住之自生。现在再次谛听眷属之精要，于未授记之时，甚至没有名为智慧者，于生与死二者之中阴，具有决定性圣言之智慧，无始有终。所谓明镜智慧，未证悟时则无，证悟时则有，若由因缘所生则非自生，因此明镜智慧，亦为骤然生起。
English
Like a wild animal, wandering everywhere. The Great Perfection, the collection of all true meanings, from the Tantra of Wisdom Equal to Space, the chapter on showing the nine gates of transgression, which is the ninety-first chapter. The teaching summarized, which is the nineteenth chapter. Then, the assembled sangha, in order to ask the all-knowing teacher Dharma King about the differences in the paths, prayed with a true mind thus: What is the self-born without wisdom? Whose mind is it that lacks both? What is the perfection of self-born wisdom? After asking thus, the teacher, in order to listen to the meaning, taught to the retinue: With great self-born wisdom, I will explain the difference between yes and no, listen carefully and grasp it well. The self-born without wisdom is the basis of both samsara and nirvana, the nature body has no action, the empty clear awareness pervades widely, not born from causes and conditions but self-born, awareness and non-awareness, distraction and non-distraction, not confirmed in any place. Because there is no scripture, therefore in wisdom, samsara, nirvana, and bardo are all self-born, why is it undivided and unknowable? In oneself, one does not understand the meaning of oneself, it is the basis of the previously spontaneously accomplished meaning, it is the root of all dharmas, although oneself has wisdom, because it is not realized, it is not wisdom, it is not ignorance, not confusion, nor sentient being. The memory that lacks both, when awareness is dazed and exists, is held by the memory of feeling and non-feeling, although it abides in the hearts of all sentient beings, because it is not revealed, it is not wisdom, like a blind person who has not met an ophthalmologist. The Great Perfection, the collection of all true meanings, from the Tantra of Wisdom Equal to Space, the chapter on showing that although it is self-born, it is not wisdom, which is the ninety-second chapter. Then, listen to the essence of the retinue, regarding the non-self-born wisdom, especially remembering and teaching: The non-self-born wisdom is the five wisdoms transformed from the eight consciousnesses, because it is born from the causes and conditions of arising, therefore it is not the self-born that naturally abides. Now listen again to the essence of the retinue, at the time of non-prediction, there was not even a name called wisdom, in the bardo between birth and death, the wisdom with definitive scripture, has an end but no beginning. The so-called mirror wisdom, when not realized, does not exist, when realized, it exists, if born from causes and conditions, it is not self-born, therefore mirror wisdom is also suddenly arisen.
Tibetan
་ཡང་ཡེ་ཤེས་མིན། །མཉམ་ཉིད་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། །བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་བཞི། །ཉི་མ་དང་ནི་ཟེར་བཞིན་དུ། །ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་མངོན་གྱུར་པའི། །རྩལ་དུ་ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་བྱུང་། །གཞི་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་ལྔ་མེད། །དེ་ཕྱིར་རང་བྱུང་རིག་པ་མིན། །ད་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉོན། །སེམས་ཅན་མོས་པ་དྲངས་པ་ལས། །གྲངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་ལྔ་ནི། །ཚིག་ཏུ་ཡོད་དེ་དོན་ལ་མེད། །གཞི་ཡི་ཡེ་ཤེས་མ་ཤེས་ན། །ར་གན་གསེར་དུ་འཛིན་པ་འདྲ། །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ངེས་དོན་ཐམས་ཅད་འདུས་པ། ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད་ལས། རང་བྱུང་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གོ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཀུན་རིག་སྟོན་པ་ཡིས། །ཡེ་ཤེས་རང་བྱུང་གཉིས་ཀ་མེད། །འདུས་པའི་འཁོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། །ཐོག་མ་ཤེས་གཞི་ལུང་མ་བསྟན། །དེ་ལས་མ་རིག་རྐྱེན་བཞིས་བསྐྱེད། །ལུང་ལྡན་མེད་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་མིན། །ད་ཡང་འདུས་པའི་སྙིང་པོ་ཉོན། །སྐྱེ་ཤི་བར་དོར་དོན་མ་ཤེས། །ཀུན་གཞི་ལས་བྱུང་ཡིད་གཉིས་ཀྱི། །བག་ཆགས་མི་དགེ་སྣ་ཚོགས་བསགས། །གཞི་ལ་གནོད་བྱེད་མ་ཤེས་པར། །ཡེ་ཤེས་རང་བྱུང་གཉིས་ཀ་མིན། །དེ་ལས་ངེས་པའི་སྐྱོན་ཅན་ནི། །གཞི་ལས་འཁྲུལ་ཕྱིར་གཞི་ལ་ཞེན། །མེད་པ་ལ་ནི་བདེན་པར་འཛིན། །ཆོས་བརྒྱད་ཡུལ་ལ་དམ་པར་བལྟ། །མེད་པ་ལ་ནི་ཡོད་པར་བལྟ། །རི་བོང་རྭ་ཡི་ཁ་དོག་འདྲ། །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ངེས་དོན་ཐམས་ཅད་འདུས་ པ། ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད་ལས། ཡེ་ཤེས་རང་བྱུང་གཉིས་ཀ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གོ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་འདུས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ལ། །ཀུན་རིག་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིས། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་འཛོམ་པར་ནི། །དད་ལྡན་འཁོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། །དང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ། །ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཆོས་དྲུག་གིས། །འཁྲུལ་མ་མྱོང་ལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། །ཡེ་ཤེས་རང་བྱུང་དུས་མཉམ་འཛོམ། །ད་ཡང་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཉོན། །ད་ལྟ་སྐྱེ་ཤིའི་བར་དོ་ལ། །ལུང་ལྡན་ངེས་པའི་གདམས་ངག་གིས། །ཡུལ་སེམས་གཞི་ལ་མེད་པའི་དོན། །ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི། །ལྷག་མཐོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤར། །ཡེ་ནས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མེད་ཕྱིར། །རང་བྱུང་རིག་པའི་རྒྱལ་པོ་དེ། །ལུང་ལྡན་ངེས་པའི་གདམས་ངག་གིས། །ཡེ་ནས་རང་བྱུང་རིག་པ་ལ། །ཤེས་ནས་ལུང་ལྡན་དོན་གོ་བ། །དེ་ཕྱིར་དེ་གཉིས་འཛེམ་པ་ཡིན། །ད་ཡང་འདུས་པའི་སྙིང་པོ་ཉོན། །གཞི་དང་ངེས་ལུང་འཛོམ་པ་ལ། །གོལ་དང་སྒྲིབ་པའི་སེལ་མེད་ཤེས།
Chinese
也不是智慧。平等性各自了知，成就事业之智慧四种，如太阳与光芒般，法界智慧显现之，成为能力生起四种智慧。于地基无五种智慧，因此非自生觉性。现在金刚萨埵谛听，从有情意乐所引导，数量之五种智慧，于词句中有，于意义上无。若不认识地基之智慧，如将铜认作金。大圆满一切决定意义汇集，智慧与虚空等同之续部中，开示无自生智慧之品，即第九十三品。之后，全知导师，智慧与自生二者皆无，于汇集之眷属开示，初始之识基未授记，从彼无明由四缘所生，因无具足经教故非智慧。现在汇集之精华谛听，生与死及中阴之义未识，从阿赖耶所生二取之，串习不善种种积聚。于地基未识损害之，智慧与自生二者皆非。从彼决定之过失者，从地基错乱故执着于地基，于无有执为真实，视八法境界为殊胜，于无有视作有，如兔角之颜色。大圆满一切决定意义汇集
English
Also, it is not wisdom. Equality is individually realized, and the four wisdoms that accomplish activities, like the sun and its rays, are the manifestation of the Dharmadhatu wisdom, and the four wisdoms arise as abilities. The five wisdoms are not present in the ground. Therefore, it is not self-arisen awareness. Now, Vajrasattva, listen. From beings' inclinations being guided, the five wisdoms of number are present in words but not in meaning. If the wisdom of the ground is not known, it is like mistaking copper for gold. The Great Perfection, the entirety of definitive meaning gathered, in the tantra where wisdom is equal to space, is the ninety-third chapter, which teaches the wisdom that is without self-origination. Then, the all-knowing teacher declared to the assembled retinue that both wisdom and self-origination are absent. The initial ground of consciousness is not prophesied. From that, ignorance arises from four conditions. Because there is no scripture, it is not wisdom. Now listen to the essence of the gathering. The meaning of birth, death, and the bardo is not understood. From the alaya, dualistic imprints arise, and various non-virtues are accumulated. Without understanding what harms the ground, neither wisdom nor self-origination exists. From that, those with definite faults are attached to the ground because they are confused about the ground. They grasp at non-existence as if it were real. They regard the eight worldly dharmas as supreme. They see non-existence as existence, like the color of a rabbit's horn. The Great Perfection, the entirety of definitive meaning gathered,