Tibetan
ཟུགས་ཡིད་འོང་མི་འོང་བར་མ་གསུམ་གང་རུང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཆ་དེ་ཚོར་བ། སྔོ་སེར་སོགས་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པ་འདུ་ཤེས་དང་ལྔ་ནི་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་ཡིན། འཁོར་འདས་སྤྱི་གཞི་ཞེས་པ་ནི། ཁྲེགས་ཆོད་ཀྱིས་གཞི་དེ་ལ་གཞི་སྣང་འཆར་རུང་གི་གདངས་སུ་ཡོད་པ་ལ་ཟེར། ཐོད་རྒལ་གྱི་གཞི་སྣང་དངོས་ཤར་བ་ལ་ཟེར། ཐོག་མའི་གཞི་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་དང་པོ་ཞིག་ལ་བསམ་བློ་མི་བཏང་སྟེ། ད་ལྟ་རང་ཉིད་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ན་སྔ་མའི་རླུང་སེམས་བསྡུས་ཟིན། ཕྱི་མའི་རླུང་སེམས་མ་མཆེད། འཁོར་འདས་གཉིས་ཀའི་སྣང་བ་ཤར་བའི་སྔོན་རོལ་ཡིན་པས་ན་ཐོག་མའོ། །དེ་ལ་འཁོར་འདས་གཉིས་ཀ་འཆར་རུང་གི་གདངས་ཡོད་པས་ན་གཞི་ལྷུན་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེའི་སྦུབས་ཞེས་བྱ། གཞི་དེ་ལས་གཞི་སྣང་ཤར་དུས་རྟོགས་ན་ཁྱད་ཆོས་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་ནས་སངས་རྒྱས། མ་རྟོགས་གཟུང་འཛིན་ཅན་གྱི་འཁོར་བའོ། ། ༈ རྩལ་དང་རོལ་པའི་ཤན་དབྱེ་ནི། ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་པས། རྩལ་དང་རྩལ་ལས་ཤར་བའང་མི་ཤེས་ན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གདངས་འགགས་པ་མེད་པ་དེ་ལ་རྩལ་ཟེར། ཐུགས་རྗེ་རིག་གདངས་གི་ཤར་ཆ་ལ་རོལ་པ་ཟེར་གསུངས་སོ། ༈ །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི། ངོ་བོ་ཀ་དག་འདུས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་དབྱིངས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆ་ཞི་གནས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩལ་གདངས་འགགས་པ་མེད་པའི་ཆ་ལྷག་མཐོང་ངམ་ཤེས་རབ་ཟེར། ཤེས་པ་རབ་ཞིག་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཟེར། དེ་གཉིས་ནི་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ཡོད་པ་ལ་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ལྟ་བའམ་རིག་པ་ཟེར་གསུངས་སོ། ༈ །སེམས་རིག་ཤན་འབྱེད་བཞི་ཆ་སུམ་བྲལ་ནི། སུམ་ཆ་འདི་དུས་གསུམ་གྱི་རྟོག་པ་བྲལ་བྱ། བཞི་ཆ་འདི་སྐུ་གསུམ་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་རིག་པ་རྟོགས་བྱ་ཡིན་གསུངས་སོ། །དང་པོའི་ཤན་ཕྱེ་དགོས་གནད་རྟོགས་པའི་ཚེ་དུས་གསུམ་གྱི་རྟོག་པ་ཡང་རང་གྲོལ་ཡིན་པས་འཁོར་འདས་སྤང་བླང་མེད་པའོ། །དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་རླབས་དང་བྲལ་བའི་ཆ་རིག་པ། རླབས་དེ་ཉིད་རླུང་གིས་བསྐྱོད་ནས་བྲལ་བའི་ཆོས་ཅན་དུས་གསུམ་གྱི་རྟོག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། གནད་རྟོགས་པའི་ཚེ་རླབས་ཉིད་ཀྱང་རྒྱ་མཚོ་ལས་བྱུང་སླར་ཆུ་ལ་ཐིམ་པས་སྤང་བླང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ༈ །ཡང་དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་དྭངས་པ་ཁ་གཏིང་མེད་པ་ལྟ་བུ་རིག་པའི་ཆའོ། །དྭངས་བའི་དཀྱིལ་དུ་རྡོ་འཕང་བའི་ཚེ་རིམ་བཞིན་དུ་རི་མོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་ཚུགས་མི་ཐུབ་པར་རང་གྲོལ་དུ་སོང་བ་ལྟ་བུ་དེ་བཞིན་དུ་ཤར་ཆ་རྣམས་རང་གྲོལ་ཡིན་གསུངས་སོ། ༈
Chinese
感受到对悦意或不悦意等三种感受中的任何一种的体验。 能够区分蓝色、黄色等不混杂的颜色，这是五种遍行识。 所谓轮涅共同之基，是指通过“彻却”的修习，使基本身具有显现基现的潜能。 所谓“妥噶”是指基现真实显现。 所谓初始之基，是指不去思考最初的开端，而是当下自身处于死亡的时刻，先前的气脉已经收摄， 后续的气脉尚未生起， 处于轮回与涅槃两种显现生起之前的状态，因此称为初始。 因为它具有显现轮回与涅槃两者的潜能，所以被称为“基·任运自成珍宝之藏”。 如果从那个基中显现基现时证悟，就能区分六种特征而成就佛果。 如果没有证悟，就会陷入具有能取所取的轮回之中。 ༈ རྩལ་和རོལ་པའི་的区分是：全知龙钦巴说：“如果连རྩལ་和从རྩལ་中显现的都不了解，那还谈什么菩提心的体性呢？” 这里所说的རྩལ་是指智慧的能量无有阻碍的状态。 རོལ་པ་是指大悲智慧能量的显现部分。 ༈ ཞི་གནས་和ལྷག་མཐོང་是：本体是本来清净、无有造作的自性法界，远离戏论的部分是止。 智慧的能量无有阻碍的部分是胜观或智慧。 因为是殊胜的智慧，所以称为智慧。 这两者处于双运状态，被称为大圆满的见解或觉性。 ༈ སེམས་和རིག་的区分，四分和三分的分离是：三分是指与过去、现在、未来三种念头分离。 四分是指证悟三身无二无别的觉性。 在最初区分的关键在于，当证悟时，三种念头也会自然解脱，因此没有轮回和涅槃的取舍。 例如，海洋与波浪分离的部分是觉性。 波浪本身被风吹动而分离的有为法，就像过去、现在、未来三种念头。 当证悟关键时，波浪本身也从海洋中产生，最终融入水中，因此没有取舍。 ༈ །又如清澈见底的海洋一般，是觉性的部分。 在清澈的中心投掷石头时，逐渐显现的纹路连一瞬间也无法停留而自然解脱，同样，显现的部分也是自然解脱。
English
The feeling of experiencing any of the three feelings, whether pleasant or unpleasant. The ability to distinguish blue, yellow, etc., without mixing them, these five are the five all-pervasive consciousnesses. The common ground of samsara and nirvana refers to the potential of the ground itself to manifest ground-appearances through the practice of Trekchö. Tögal refers to the actual arising of ground-appearances. The initial ground refers to not thinking about an initial beginning, but rather being in the state of dying right now, where the previous winds and mind have been gathered, and the subsequent winds and mind have not yet arisen. It is the state before the appearance of both samsara and nirvana, hence it is called initial. Because it has the potential to manifest both samsara and nirvana, it is called the "Base, Spontaneous Perfection, Precious Womb." If one realizes when the ground-appearance arises from that ground, one will attain Buddhahood by distinguishing the six characteristics. If one does not realize, one will fall into samsara with grasping and clinging. ༈ The distinction between Tsal and Rolpa: Omniscient Longchenpa said, "If you do not even know Tsal and what arises from Tsal, what need is there to speak of the nature of Bodhicitta?" Here, Tsal refers to the unimpeded state of the energy of wisdom. Rolpa refers to the manifesting aspect of the energy of compassion and awareness. ༈ Zhi-gnas and Lhag-thong: The essence is the primordially pure, uncompounded nature of reality, the aspect free from elaboration is quiescence (zhi-gnas). The unimpeded aspect of the energy of wisdom is insight (lhag-thong) or wisdom (sherab). Because it is excellent knowledge, it is called wisdom. When these two are in union, it is called the view or awareness of Dzogchen. ༈ The distinction between Sem and Rig, the separation of four parts and three parts: The three parts refer to being free from the thoughts of the three times (past, present, future). The four parts refer to realizing the awareness of the three kayas being inseparable. The key to the initial distinction is that when realization occurs, the thoughts of the three times also naturally liberate, therefore there is no acceptance or rejection of samsara and nirvana. For example, the part of the ocean that is separate from the waves is awareness. The conditioned phenomena of the waves themselves being moved by the wind, is like the thoughts of the three times. When the key is realized, the waves themselves arise from the ocean and eventually dissolve back into the water, therefore there is no acceptance or rejection. ༈ Again, like a clear and bottomless ocean, is the aspect of awareness. When a stone is thrown into the clear center, the gradually appearing patterns cannot remain for even a moment and naturally liberate. Similarly, the manifesting aspects are also naturally liberated.
Tibetan
།སེམས་རིག་ཤན་འབྱེད་ནི། རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གདངས་མི་འགགས་ཀྱང་ཡུལ་གང་ལའང་མི་གཡོ་བའམ་མི་འཕོ་ཁྱབ་བརྡལ་ཕྱོགས་ལྷུང་དང་བྲལ་བ་ཡིན། དཔེར་ན་གནམ་སྟོང་གི་ཟླ་བའི་ཕྱིའི་སྣང་ཆ་ལྡོག་ཀྱང་ནང་གསལ་དུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་ཆ་ནི་ཚོགས་དྲུག་གི་ཡུལ་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་ཡུལ་དུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན། དཔེར་ན་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བ་ཡུལ་ལ་གཡོ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ༈ །གནས་པ་ངོ་བོའི་ཤན་འབྱེད་ནི། རིག་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཕྱི་ནང་མཐའ་དབུས་དང་བྲལ་བ་ཟང་ཐལ་གཅེར་བུ་རྗེན་པ་ཉམས་ཞེན་གྱི་ཤུན་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཅང་མེད་ཧད་པོར་གནས་པའི་སྟོང་པ་མྱོང་བྱ་ཅན་ནོ། ༈ །འཕྲོ་བ་རྩལ་གྱི་ཤན་འབྱེད་ནི། རིག་སྟོང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩལ་གདངས་འགགས་པ་མེད་པས་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པར་ཁྱབ་བདལ་དུ་སྣང་ངོ་། །སེམས་ཀྱི་རྩལ་ནི། ཉམས་གསལ་བའི་ཆ་ཙམ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་སྣང་ཆ་རྟོག་མེད་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པ་ཙམ་མོ། ཀུན་བྱེད་ལས། རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་ལ་མི་རྟོག་པས། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་གོས་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། ༈ །རྩལ་ལས་ཤར་བའི་རོལ་བའི་ཤན་འབྱེད་ནི། ཐུགས་རྗེ་རིག་གདངས་ཀྱི་ཆ་ལས་ཇི་ལྟར་ཤར་ཡང་ཆགས་ཐོགས་མེད་པར་ཤར་བ་ཉིད་ནས་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་ཤར་ཆའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། དཔེར་ན་དངུལ་ཆུའི་ཐིག་པ་ས་དང་མི་འདྲེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་མཛོད་ལས། རིག་པ་ཡུལ་ལ་ཤར་ཀྱང་སྣང་བ་ཡིས། ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་དངུལ་ཆུ་སར་ལྷུང་འདྲ། །ཞེས་སོ། །རྫོགས་ཆེན་ལས། འཆར་ལུགས་སྔར་དང་འདྲ་བ་ལ། །གྲོལ་ལུགས་ཁྱད་པར་གནད་དུ་ཆེ། །ཞེས་སོ། །ཀུན་བྱེད་ལས། རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཡེ་ནས་ཤེས། །ཡུལ་ལ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །ཡུལ་ལས་བྱུང་བས་རང་བྱུང་མིན། །ཞེས་སོ། །ཤེས་རབ་རང་རྩལ་རྫོགས་པ་དང་། །སེམས་རྟོག་ཡུལ་ལ་ཤར་བ་གཉིས། །འདྲ་འོ་འདྲ་འོ་ནོར་ར་རེ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སེམས་ཀྱི་ཆ་ལས་ཤར་བ་རྣམས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས། དཔེར་ན་ས་སྐམ་ལ་ཆར་ཐིག་ཕོག་པ་ལྟ་བུ་ཡུལ་དང་འདྲེས་པའོ། ༈ །རིག་སྟོང་ཀློང་ན་གྲོལ་འཁྲུལ་མེད་པར་ཤེས་དགོས། ཐུགས་རྗེ་རིག་གདངས་ཀྱི་ཆ་ལས་མཚང་རིག་མ་རིག་ཙམ་ལ་གྲོལ་བའི་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ཡིན་གསུངས་སོ། ། ༈ མན་ངག་གནད་ཀྱི་ཤན་འབྱེད་ནི། སེམས་སྡེ་བས་ཤར་ཆ་རྣམས་གཙོ་བོར་བཞེད་པ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་རྟོག་ཚོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་དེ་ལ་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད། ངོ་ལྟ་སོགས་བྱེད་ནས་འགྱུ་བ་གནས་དག་གི་
Chinese
心与觉性之辨别：觉性，虽智慧之光芒不绝，然于任何境皆不动摇、不转移，遍布广大，无有偏颇。譬如虚空之月，虽外相变幻，内里光明依旧。心之方面，则随六识之境，逐境而入。譬如十五之月，随境而动。又，安住本体之辨别：觉性之本体，离内外、边中，通透赤裸，无有造作，离弃经验执着之皮囊，乃其自性。心之本体，则安住于茫然无知之空性，乃可经验之空。又，生起作用之辨别：觉性空性之作用，光芒无有止息，故不相混杂，而显现为遍布广大。心之作用，仅为经验清晰之一部分，安住于某一方向之显现，仅为无念阿赖耶之状态。总持中云：自生智慧不思虑境，故分别念之习气不染着。又，自作用生起之游戏之辨别：慈悲觉性光芒之方面，无论如何生起，皆无有执着，于生起之初即是解脱之自性，此乃生起之相，如是。譬如水银之滴，不与土相混。功德藏中云：觉性虽于境显现，然显现不能胜，如水银落于地。又，大圆满中云：显现之方式与先前相同，解脱之方式，差别至关重要。又，总持中云：自生智慧本自知，于境思虑之智慧，由境而生故，非自生。又云：智慧自力圆满，与心念于境显现二者，相似啊相似，实则谬误。心之方面所生起者，乃具有能取与所取之自性。譬如雨滴落于旱地，与境相混。又，须于觉性空性之界中，了知无有解脱与错谬。慈悲觉性光芒之方面，仅于略微觉知与不觉知时，方安立解脱之名言。又，口诀要点之辨别：心之品类，主要认为显现之部分乃轮回之因，即念头、积聚、烦恼，对此进行观察与分析。从观察本体等入手，对动摇、安住进行净化。
English
The Differentiation of Mind and Rigpa: Rigpa, though the radiance of wisdom is unceasing, does not waver or shift in any circumstance, it is pervasive, vast, and free from bias. For example, like the moon in the empty sky, though the outer appearance changes, the inner clarity remains. The aspect of mind follows after the objects of the six consciousnesses, engaging in various objects. For example, like the fifteenth-day moon, it moves with the environment. Furthermore, the Differentiation of the Abiding Essence: The essence of rigpa is free from inner and outer, extremes and center, transparent, naked, bare, and its nature is free from the husk of experiential clinging. The essence of mind is an experienceable emptiness that abides in a state of blank bewilderment. Furthermore, the Differentiation of the Emanating Potential: The potential radiance of rigpa-emptiness is unceasing, so it appears pervasively and vastly without intermingling. The potential of mind is merely an aspect of experience and clarity, an appearance that abides in one direction, merely the state of the non-conceptual alaya. The All-Creating King says: 'Since self-arisen wisdom does not conceptualize objects, the imprints of conceptualization do not stain it.' Furthermore, the Differentiation of the Play Arising from the Potential: The aspect of compassionate rigpa-radiance, however it arises, is such that it arises without attachment or obstruction, and from the very moment of arising, it is the nature of liberation, such is the characteristic of arising. For example, like a drop of mercury that does not mix with the earth. The Treasury of Qualities says: 'Though rigpa dawns upon an object, appearance does not overwhelm it, like mercury falling on the ground.' Furthermore, Dzogchen says: 'The manner of arising is the same as before, but the manner of liberation is crucially different.' Furthermore, the All-Creating King says: 'Self-arisen wisdom is known from the beginning. The wisdom that conceptualizes objects arises from objects, therefore it is not self-arisen.' It is also said: 'The perfection of the self-potential of wisdom, and the arising of mind-thought upon an object, are similar, oh so similar, but actually mistaken.' Those that arise from the aspect of mind have the nature of grasper and grasped. For example, like a raindrop falling on dry earth, it mixes with the object. Furthermore, in the expanse of rigpa-emptiness, one must know that there is no liberation or confusion. It is said that the term 'liberation' is applied to the aspect of compassionate rigpa-radiance, merely in terms of slight awareness or non-awareness. Furthermore, the Differentiation of the Key Points of the Instructions: The Mind Class primarily considers the aspects of arising to be the cause of samsara, namely thoughts, aggregates, and afflictions, and examines and analyzes them. Starting with observing the essence, etc., one purifies movement and abiding.