Chinese
具有法和其自性法性的智慧二者，不应承许为一或异。如《释论》所说：“行界与胜义之体性，是一与异离之体性，谁若于一与异而分别，彼等即是入于非理之见。” 龙钦饶绛（ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས།）也如是说。因此，二者名言上并非一体，仅是证悟心并不能证悟心的法性智慧，以及是法和法性等之故。胜义上并非他体，心的自性是智慧，证悟智慧之时，心也非能于彼相异而见之故，以及证悟智慧之时，心自解脱而显现等之故。再者，具咒语之有相方便道超胜显宗，彼等乃由譬喻智慧之门中寻求实义智慧之道，而彼所表诠之实义智慧直接显现的大圆满道，怎能不是快速道呢？于彼之中串习，则一切所显现皆为三身之游舞而显现，故能于此生证得佛果。因此，法身本来清净之意趣，由彻却（ཁྲེགས་ཆོད་）而现量得见，报身任运成就之意趣，由脱噶（ཐོད་རྒལ་）而现量得见，如是现证菩提之道，在显宗道中是没有的。因此，以正量推理而确定空性后，与广大资粮相结合而修持，逐渐亲近证见法性真谛之道在显宗中有，但未曾开示从最初业者之地，生起现量信解之方便。如是法报二身之情况，即使从最初业者之地也能获得信解，如是修持则能迅速引导实义智慧，如是之譬喻智慧，亦如水中之月影般，能表诠实义智慧，故超胜显宗，如日月之影像显现于水中，日月真实所具之相亦皆显现。如月亮般的实义智慧现量得见之时，虽由实义智慧而见，然如初一之月虽是真实之月，然至十五之间仍有逐渐增大之可见。于修道中，实义
English
The two, the possessor of phenomena and its nature, the wisdom of the nature of reality, should not be asserted as either one or different. As the commentary says, "The realm of formations and the nature of ultimate reality are the nature of being free from one and different. Those who conceive of them as one or different are engaged in improper views." Longchen Rabjam also said the same. Therefore, the two are not one in terms of convention, because merely realizing the mind does not realize the wisdom of the nature of the mind, and because of being the possessor of phenomena and the nature of reality, etc. They are not different in terms of ultimate reality, because the nature of the mind is wisdom. When wisdom is realized, the mind is not seen as different from it, and when wisdom is realized, the mind appears as self-liberated, etc. Furthermore, the path of skillful means with mantras and signs is superior to the Sutra path, because they are the path of seeking the wisdom of meaning through the door of exemplary wisdom. The Great Perfection path, in which the wisdom of meaning that it represents directly appears, is certainly a swift path. By familiarizing oneself with it, whatever appears arises as the play of the three kayas, and one can attain Buddhahood in this life. Therefore, the intention of the Dharmakaya, primordial purity, is directly seen through Trekchö, and the intention of the Rupakaya, spontaneous accomplishment, is directly seen through Tögal. Such a vehicle of directly realizing enlightenment does not exist in the Sutra path. Therefore, the path of gradually approaching the vision of the truth of the nature of reality by establishing emptiness through inferential reasoning and practicing in conjunction with vast accumulations exists in the Sutra path, but it does not teach the means of generating direct faith from the ground of the first practitioner. In this way, the situation of the two kayas, Dharma and Rupa, can be found to have faith even from the ground of the first practitioner. By meditating in this way, the wisdom of meaning is quickly drawn forth. Such exemplary wisdom, like the reflection of the moon in water, can represent the wisdom of meaning, and is therefore superior to the Sutra path. When the image of the sun and moon appears in water, all the aspects that the sun and moon actually possess appear. When the wisdom of meaning, like the moon, is directly seen, it is seen by the wisdom of meaning. However, just as the new moon is the real moon, but still appears to grow larger until the fifteenth, in the path of meditation, the wisdom of meaning
Tibetan
ཤེས་མཐོང་བ་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་ཏེ། མཐར་ཐུག་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བ་མཐོང་བ་ལྟར། མཐོང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འགྲུབ་པའོ། ༈ །རོང་ཀློང་གཉིས་ནི་མདོ་ལམ་གྱི་ས་བཅུ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མཚན་ཉིད་པར་བཞེད་ཅིང་མ་ཆགས་པདྨ་དང་ཡི་གེ་འཁོར་ལོ་ཚོགས་ཆེན་སྐུ༵་གསུམ༵་གྱི་ལྡོག་ཆས་དབྱེ་བར་བཞེད། ༈ ད་ལྟ་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་ཡུལ་ཀུན་མ་འགག་བཞིན་དུ་གདོད་མའི་འོད་གསལ་ངོས་ཟིན་རྒྱུ་ཡོད་པ་འདི་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ལམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན། ལམ་གཞན་བླ་མེད་ཡིན་ཡང་དེ་ངོས་ཟིན་ཕྱིར་སྣང་གསུམ་གྱི་འོད་གསལ་ཇེ་བས་ཇེ་གསལ་དུ་སྦྱང་དགོས་པ་དེ་རྩོལ་བའི་ལམ་ཡིན། འདི་རྩོལ་མེད་རང་སར་རྙེད་པའི་མན་ངག་ཡིན་པ་ཁྱད་ཕྱེད་དགོས། རིག་པ་ཉིད་རྣམ་རྟོག་བྲལ་ཏེ་རྗེན་པར་ཤར་ཚེ་སྣང་བའི་འོད་གསལ་མཐར་ཐུག་དང་ཁྱད་མེད། ༈ རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཤར་བའི་དུས་སུ་འོད་གསལ་ཤར་ཞེས་ཟེར་ཀྱང་། རྣལ་འབྱོར་པ་མིན་ཡང་ཐ་མལ་བ་རྣམ་ལ་གཉིད་འཐུག་སོགས་ཀྱི་དུས་སུ་འོད་གསལ་འགག་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ངོ་ཤེས་དུས་འོད་གསལ་ཡོད་ལ། གཞན་རྣམས་ལ་དེ་དུས་གཞི་འོད་གསལ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས། འདི་གཉིས་བརྗོད་ཚུལ་མི་འདྲ་ཡང་དོན་དེ་ལྟ་བུར་སུས་ཀྱང་ཁས་བླང་དགོས་སོ། འོ་ན་དེ་དུས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་བློ་མེད་པས། རྣལ་འབྱོར་པས་ལམ་གྱི་སྟོབས་ལས་ཀྱང་དེ་ཤེས་པར་མི་སྲིད་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྔགས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་ཡང་བདེན་གཉིས་དབྱེར་མེད་གཞི་ཡི་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་རྙེད་ནས། བསྒོམས་པས་མྱོང་བ་སྐྱེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞི་ཡི་སྟེང་གི་འཁྲུལ་བའི་སྒྲིབ་པ་བསལ་སྟོབས་ཀྱིས། དེ་དུས་ཤེས་རབ་ཀྱི་གདངས་ཀྱིས་དེ་ངོས་ཟིན་པ་སྲིད་དེ། སྔགས་ཀྱི་གྲོལ་ལམ་ལྟར་ན་ཚོགས་བརྒྱད་མ་འགག་པའི་དུས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པསསེམས་རང་གི་ཆོས་ཉིད་རིག་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཏུ་མྱོང་བ་ན། སེམས་དེ་ཉིད་རིག་སྟོང་བློ་འདས་སུ་རྟོགས་ནུས་ལ། དེ་ལ་གོམ་པས་སེམས་དབེན་སོགས་ཆེད་དུ་མ་བསྒོམས་ཀྱང་། གཉིད་འཐུག་དང་འཆི་དུས་ཀྱི་འོད་གསལ་ངོས་ཟིན་པ་འབྱུང་ངོ་། །རིག་སྟོང་གི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པའི་སྐབས་ན་ཡིད་རྟོག་བཅས་རྟོག་མེད་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་དམ་དྲུག་གི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་གི་རང་བཞིན་དུ་འཆར་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་ཤེས་མི་དམིགས་ཏེ། སེམས་ཀུན་གྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ༈ །གློག་གི་སྒྲོན་མ་ལས། ཕྱག་རྫོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ཕྱག་ཆེན་པ་ལྟ་བ
Chinese
智慧和证悟越来越增长，最终像见到十五的满月一样，证悟完全圆满，成就佛的果位。荣和隆二者，认为显宗道次第的第十一个地，就是佛地，并且将不染莲花和文字法轮，视为大圆满身༵三༵（藏文）的对治品来区分。现在，在八识的境全部没有停止的情况下，能够认识到原始的光明，这是大圆满道的特点。其他的无上道，虽然也为了认识到它，需要将三种显现的光明越来越清晰地修习，那是勤作之道。这个是不勤作，自然而然就能找到的诀窍，必须区分开来。觉性本身脱离了分别念，赤裸裸地显现时，与显现的究竟光明没有差别。虽然对瑜伽士来说，显现的时候称作光明显现，但即使不是瑜伽士，对于普通人来说，在熟睡等时候，光明也不是停止的。瑜伽士认识的时候有光明，而其他人那个时候并非没有基础光明。这二者说法不同，但道理是这样，谁也必须承认。那么，那个时候没有能知的心识，瑜伽士即使依靠道的威力，也不可能认识到它，如果这样想，那是不对的。无论是显宗还是密宗的道，都是在确信二谛无别，是基础的法性之后，通过修习，生起体验的力量，依靠消除基础之上的错乱的障碍的力量，那个时候依靠智慧的光芒，是有可能认识到它的。按照密宗的解脱道，在八识没有停止的时候，依靠意识体验到自心的法性是明空双运时，就能证悟心本身是明空，超越了分别念。对此逐渐熟悉后，即使不特意修习心寂等，也能认识到熟睡和死亡时的光明。在证悟明空的法性的时候，以有分别念和无分别念的意识为代表的八识或者六识，全部都显现为仅仅是智慧的自性，不会执着有与智慧不同的识，因为一切心的法性之外没有其他的心。再者，从电灯的角度来说，大手印和大圆满的差别，大手印是看。
English
Wisdom and realization increase more and more, and ultimately, like seeing the full moon on the fifteenth, realization is completely perfected, and the state of Buddhahood is attained. Rong and Long both consider the eleventh bhumi of the sutra path, the Buddha-bhumi, and distinguish the stainless lotus and the wheel of letters as antidotes to the Great Perfection's three kayas. Now, while all the objects of the eight consciousnesses have not ceased, being able to recognize the primordial luminosity is a characteristic of the Great Perfection path. Although other unsurpassable paths also require the luminosity of the three appearances to be cultivated more and more clearly in order to recognize it, that is the path of effort. This is the key instruction for finding it effortlessly and naturally, which must be distinguished. When awareness itself is free from conceptual thought and appears nakedly, it is no different from the ultimate luminosity of appearance. Although it is said that luminosity appears at the time of appearance for yogis, luminosity does not cease even for ordinary people during deep sleep, etc., even if they are not yogis. Yogis have luminosity at the time of recognition, but it is not that others do not have the ground luminosity at that time. Although these two are expressed differently, the meaning is such that everyone must acknowledge it. Then, since there is no knowing mind at that time, it might be thought that even with the power of the path, yogis cannot recognize it, but that is not the case. Whether it is the path of sutra or tantra, after gaining certainty that the two truths are inseparable, the dharmata of the ground, through the power of experience arising from meditation, by the power of removing the obscurations of delusion on the ground, it is possible to recognize it at that time through the radiance of wisdom. According to the path of liberation of tantra, when the mind consciousness experiences the dharmata of one's own mind as emptiness-luminosity union at the time when the eight consciousnesses have not ceased, one can realize that the mind itself is emptiness-luminosity, beyond conceptual thought. By gradually familiarizing oneself with this, even if one does not specifically meditate on mind-isolation, etc., one will recognize the luminosity of deep sleep and death. At the time of realizing the dharmata of emptiness-luminosity, all the eight or six consciousnesses, represented by conceptual and non-conceptual minds, appear as the nature of mere wisdom, and one does not perceive consciousnesses different from wisdom, because there is no other mind apart from the dharmata of all minds. Furthermore, from the perspective of an electric lamp, the difference between Mahamudra and Dzogchen, Mahamudra is looking.