Tibetan
དུ་བལྟ་བ་རང་ཏ་དེ་མིན་ཤས་ཆེ་ཡང་དེ་ཙམ་ ཞིག་སྒྲིབ་པ་གང་གི་ཡང་གཉེན་པོར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་འདྲ་དེ་སྔར་བརྗོད་པའི་ལྟ་བ་དེ་དང་འབྲེལ་ལམ་མ་འབྲེལ། འབྲེལ་ན་ནི། དངོས་གཞིའི་སྐབས་དེར་འཛིན་སྟངས་མི་གསལ་བའི་ཆ་ཤས་ཁོ་ནས་ཡོན་ཏན་དུ་མ་སྟེར་ནུས་ཤིང་འཚེངས་ན་མ་གཏོགས། སྦྱོར་བ་ཐོས་བསམ་སྐབས་ལས་ལྷག་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མ་བྱུང་ལ། དེ་ནི་སྟོང་རྐྱང་དུ་འཛིན་པ་དེ་ཁོ་ནས་བསྒོས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འཛིན་སྟངས་མི་གསལ་བ་ཙམ་དེ་ལ་ནི། ངོ་མཚར་བའི་ཕན་ཡོན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་མཐོང་ལ་དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་རྟོག་རགས་པ་ལོག་ཙམ་ཁོ་ན་དོན་དུ་གཉཻར་བ་ལ་ནི། སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པའི་དཔྱད་པ་གང་ཡང་སྔོན་དུ་འགྲོ་མི་དགོས་སོ། །ཡང་སྔར་གྱི་དཔྱད་པ་དང་ཕྱིས་ཀྱི་སྒོམ་པ་མ་འབྲེལ་བས། ཐར་པའི་དོན་དག་སྒོམ་པའི་དོན་དུ་དཔྱད་པ་དེ་ཡང་མི་དགོས་པར་འདོད་ན། ཐུག་མེད་ཀྱི་དཔྱད་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ་རྩོད་པ་ལྷུར་ལེན་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །དེ་བས་ན་དབུ་མ་འཇུག་པ་ལས། རྟོག་རྣམས་ལོག་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་དེ། །རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་འབྲས་བུར་མཁས་རྣམས་གསུངས། །ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ལྟ་བ་མཐོ་རུ་རེ་བའང་ཐང་ཆེ་ཆེ་མོ། དོན་གོ་བདེ་བདེ་འདྲ་བ། ཚིག་ལེགས་ལེགས་ལྟར་སྣང་བ་འདི་འདྲའི་རིགས་མང་པོས། རྒྱ་བོད་ཀྱི་མཁས་པར་གྲགས་པ་ཕལ་ཆེ་བ་ཡང་བསླུས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེས་ན་སློབ་དཔོན་ཀླུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་རྣམ་རྟོག་སྟེ། །རྣམ་རྟོག་མེད་པ་སྟོང་ཉིད་ཡིན། །གང་ལ་རྣམ་རྟོག་སྣང་ཡོད་པ། །དེ་ལ་སྟོང་ཉིད་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་དངོས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། ཡེ་ཤེས་ ཤར་བ་དང་རྣམ་རྟོག་ནུབ་པ་འགྲོས་གཅིག་པ་ལས། ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་ཙམ་གྱི་སྟོང་ཉིད་ནི་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་རྟོག་གི་སྣང་བ་མ་ཉམས་པར་ཡོད་ཀྱང་དེའི་སྣང་བ་ཡོད་པ་ཡང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སྟོང་ཉིད་ཙམ་ལ་སྤྱི་ལྡོག་ནས། རྒྱན་ལས། མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་ཤིང༌། །དེ་བཞིན་ཡོད་པའི་སྟོང་ཉིད་དང༌། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་ན། །སྟོང་ཉིད་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཀུན་བཏགས་རྣམས་ནི། ཞེན་ཡུལ་དུ་ཤར་བ་ཙམ་མ་གཏོགས། གནས་ལུགས་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་རླང་པོས་གཞིགས་ན། ཤེས་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་དེའི་ངོར་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་རིམ་པས། མེད་པར་ཤེས་དགོས་པ་ཙམ
Chinese
观察认为那不属于正见的情况居多，但仅凭那些并不能成为任何遮障的对治。像那样与之前所说的见解有关联还是没有关联？如果有关联，那么在实际修习时，仅凭对境不清晰的部分，除非能够充分给予功德，否则在闻思的阶段之外不会产生任何额外的作用。那仅仅是被执着于空性所蒙蔽。仅仅是对境不清晰，没有看到任何奇特的利益，而对于仅仅是粗略颠倒的分别念，也不需要预先进行空与非空的辨析。如果认为之前的辨析与之后的禅修没有关联，因此为了禅修解脱的意义，辨析也是不必要的，那么这种无止境的辨析又能做什么呢？最终只会沦为争论。因此，《入中论》中说：“诸分别颠倒，是名善分别，智者说此为，分别之果故。”意思是，期望见解高深，实际上却很肤浅，道理看似简单易懂，言辞看似优美动听，很多像这样的情况，大多数在汉藏地区被称为智者的人也被蒙蔽了。因此，导师龙树在《菩提心释》中说：“事物名为分别，无分别即是空性，何处有分别显现，彼处岂有空性？”因此，真正的空性是智慧，智慧生起和分别念消失是同步的。仅仅是没有成立任何事物的空性并非如此，即使分别念的显现没有消失，也不妨碍存在那种显现。因此，总的来说，仅仅是空性，如《现观庄严论》中所说：“知无之空性，如是知有性，知自性空性，说名知空性。”就像这样，所诠释的法相仅仅是显现为执着的对象，更不用说观察实相了。如果用世俗的智慧来衡量，由于在世俗的智慧面前也没有成立，所以称为无之空性。因此，通过闻思修的次第，仅仅是需要认识到无。
English
Observing that it is mostly not the correct view, but just that alone cannot become the antidote to any obscurations. Is it related to the view mentioned earlier or not? If it is related, then in the actual practice, only the part where the object is not clear, unless it can fully give merit, otherwise it will not produce any additional effect beyond the stage of listening and thinking. That is only obscured by clinging to emptiness. Just the unclearness of the object, no wonderful benefits are seen, and for the mere rough reversal of conceptualization, there is no need to pre-analyze emptiness and non-emptiness. If it is thought that the previous analysis is not related to the subsequent meditation, therefore, for the sake of meditating on liberation, analysis is also unnecessary, then what can this endless analysis do? In the end, it will only become a dispute. Therefore, in the "Entering the Middle Way," it says, "All discriminations are reversed, this is called good discrimination, the wise say this is the fruit of discrimination." It means that expecting the view to be profound, but in reality it is superficial, the reasoning seems simple and easy to understand, the words seem beautiful and pleasant to hear, many like this, most of those who are called wise in the Han and Tibetan regions are also deceived. Therefore, the teacher Nagarjuna said in the "Commentary on the Bodhicitta," "Things are called discriminations, non-discrimination is emptiness, where there is a manifestation of discrimination, how can there be emptiness?" Therefore, true emptiness is wisdom, the arising of wisdom and the disappearance of discrimination are synchronous. Just the emptiness of not establishing anything is not like that, even if the manifestation of discrimination has not disappeared, it does not prevent the existence of that manifestation. Therefore, in general, just emptiness, as it is said in the "Ornament of Clear Realization," "Knowing the emptiness of non-existence, likewise knowing the nature of existence, knowing the emptiness of self-nature, it is said to know emptiness." Like this, the interpreted phenomena are only manifested as objects of clinging, let alone observing reality. If measured by worldly wisdom, since it is not established in the face of worldly wisdom, it is called the emptiness of non-existence. Therefore, through the order of listening, thinking, and meditating, it is only necessary to recognize non-existence.
Tibetan
་ཞིག་ཡིན་པས་ཤེས་བྱར་བཤད་ལ། གཞན་དབང་ནི་མེད་བཞིན་དུ་དངོས་པོར་འཁྲུལ་བའི་བློ་ལ་དངོས་པོར་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན་པས། འཁྲུལ་སྣང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་སྤང་དགོས་པས་སྤང་བྱ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན་པས་ཡོད་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་རྒྱ་སྐད་དུ་སཱ་ཏ་ཞེས་པ་ཡོད་པའི་དངོས་པོའི་དོན་ནོ། །ཡོངས་གྲུབ་ནི་དྲི་མ་སྦྱང་བའི་གཞི། གདོད་ནས་ཆོས་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཀྱང༌། དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའི་དྲི་མ་སྦྱོང་དགོས་ཤིང༌། མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་པར་བྱ་དགོས་པས་ན། སྦྱང་གཞི་དང༌། ཐོབ་བྱ་དང༌། རེག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཅིང༌། རང་གི་ངོ་བོ་དོན་དམ་ཡང་ཡིན། སྤྲོས་བྲལ་གྱི་སྟོང་ཉིད་ཀྱང་ཡིན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡང་ཡིན། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མའམ་ འཁྲུལ་སྣང་གིས་གདོད་ནས་སྟོང་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་ལ་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྟོང་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་འདི་མ་ཤེས་ན། འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་བཞག་མང་པོ་གསུངས་པའི་དངོས་བསྟན་ཡང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ན། དགོངས་དོན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ལ། འདི་ཤེས་པས་ན་དངོས་བསྟན་དང་དགོངས་དོན་མཐའ་དག་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་རྣམས་ལས། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ཤེས་རབ་སྙིང་པོའི་མདོ་འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་ཚང་བར་གསུངས་སམ་མ་གསུངས་ཞེ་ན། འདིར་སྟོང་ཉིད་ཁོ་ན་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོར་གསུངས་མོད། དངོས་བསྟན་ཚིག་ཟིན་ལ་བཅུ་དྲུག་གི་རབ་དབྱཻ་མི་གསལ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ཀྱང༌། ཤུགས་ལ་བཅུ་དྲུག་རྫོགས་པར་བསྟན་ཏེ། མིག་མེད་ཅེས་སོགས་ཀྱིས་ནང་ཟ་བ་པོ་སྟོང་
Chinese
，因此被说成是所知。他性是明明没有，却在错认为实有的心中，显现为实有，因此，错觉连同因都要断除，所以是所断。因为在世俗的意识中显现，所以是存在的空性，那个在汉文中叫做萨达（梵文，sadā，梵文罗马拟音，sadā，汉语字面意思：常有）就是存在的实有的意思。圆成实是清净垢染的基础，本来就是一切法的自性，但是，因为没有这样认识，所以要清净垢染，并且要现量证悟和获得，因此，是所清净的基础，所要获得的，所要触及的，并且，自己的体性也是胜义，也是离戏论的空性，也是安住于一切法的自性中，也是从来就远离了突如其来的垢染或错觉，因此称它为自性空性。这样一来，如果不了解这三种空性的差别，那么，从三转法轮的经部中所说的众多空性的分类，连直接的开示也无法理解，更不用说领会密意了，如果了解了这个，就能精通一切直接的开示和密意。同样地，在般若波罗蜜多经中，善现（梵文，Subhūti，梵文罗马拟音，Subhūti，汉语字面意思：善现）又说，菩萨摩诃萨的大乘是：内空性，外空性，内外空性，空性空性，大空性，胜义空性，有为空性，无为空性，超越边际空性，无始无终空性，无舍空性，自性空性，自相空性，一切法空性，不可得空性，无物空性，自性空性，无物自性空性。这样说的。那么，般若心经中是否完整地宣说了十六空性呢？如果问，这里虽然宣说了空性是所说的主题，但是，在直接开示的语句上，虽然没有明确地说出十六种的分类，但是，暗示了完整地显示了十六种，比如，无眼等是说内能食者空
English
, therefore it is said to be knowable. Other-powered nature is that although it does not exist, it appears clearly as real in the mind that mistakes it for real. Therefore, illusion along with its cause must be abandoned, so it is what is to be abandoned. Because it appears clearly in conventional consciousness, it is the emptiness of existence, which in Chinese is called Sādā (梵文，sadā，梵文罗马拟音，sadā，汉语字面意思：always existing), which means the reality of existence. Perfected nature is the basis for purifying defilements. Although it is originally the nature of all phenomena, because it is not understood as such, defilements must be purified, and it must be directly realized and attained. Therefore, it is the basis to be purified, what is to be attained, and what is to be touched. Moreover, its own essence is also ultimate truth, and it is also emptiness free from elaboration. It also abides in the nature of all phenomena. It is also originally empty of adventitious defilements or illusions, so it is called self-nature emptiness. Thus, if you do not understand the difference between these three types of emptiness, then you will not be able to understand even the direct teachings of the many classifications of emptiness spoken of in the sutras of the three turnings of the wheel, let alone comprehend their intended meaning. If you understand this, you will become proficient in all direct teachings and intended meanings. Similarly, in the Prajnaparamita Sutras, Subhuti (梵文，Subhūti，梵文罗马拟音，Subhūti，汉语字面意思：Good Existence) also said that the Great Vehicle of the Bodhisattva is: inner emptiness, outer emptiness, inner-outer emptiness, emptiness of emptiness, great emptiness, ultimate emptiness, conditioned emptiness, unconditioned emptiness, emptiness beyond extremes, emptiness without beginning or end, emptiness without abandonment, self-nature emptiness, self-characteristic emptiness, emptiness of all dharmas, unobtainable emptiness, non-entity emptiness, essence emptiness, and non-entity essence emptiness. So it is said. Then, does the Heart Sutra completely explain the sixteen emptinesses? If you ask, although emptiness alone is spoken of here as the main topic, although the sixteenfold classification is not clearly stated in the words of the direct teaching, it is implied that the sixteen are completely shown. For example, "no eye" and so on mean that the inner eater is empty.