Tibetan
་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་ནི། །སྟོང་པས་སོགས་ཏེ། འདི་ལ་བདེ་བ་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་དང༌། ཡིད་ནང་དུ་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་ནི། ཞུ་བདེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གོམས་པ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་གྱུར་ནས། བདེ་སྟོང་གི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སླར་ཡང་རླུང་སེམས་འདུ་བའི་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་ཞུ་བདེ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་ཡང་འདྲེན་པ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་མེད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁུ་བ་དང་ཡིད་རྟོག་གཉིས་ཆར་ལ་འཇུག་པས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དབུ་མའི་ནང་དུ་ཆུད་ཅིང་བཅིངས་པ་ན། རྣམ་རྟོག་ཐམས་ཅད་འོད་གསལ་དུ་བཅུག་པས། སྟོང་པ་ཉིད་ རྐྱང་པ་བསྒོམས་པ་ལས་ཆེས་ལྷག་པར་གཟུང་འཛིན་གྱི་གཉིས་སྣང་འགགས་པས་འདོད་པའི་དངོས་གྲུབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཕྱག་ཆེན་ལ་འཁྱུད་པ་སྟེ་སྒོམ་པར་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །སྐབས་འདིར་དེ་དག་གི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཅུང་ཟད་བརྗོད་ན། བདེ་སྟོང་འདྲེན་ཚུལ་ཨེ་ཝཾ་གྱི་དོན་བཤད་པ་དང༌། འདྲེན་བྱེད་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་དབྱེ་བ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ཐོབ་བྱ་འབྲས་བུའི་ཨེ་ཝཾ། བསྒོམ་བྱ་ལམ་གྱི་ཨེ་ཝཾ། འདྲེན་བྱེད་རྟགས་ཀྱི་ཨེ་ཝཾ་སྟེ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཨེ་ནི་ཤེས་རབ་འོད་གསལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཝཾ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་རིས་མེད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཆར་བ་སྟེ། ཀྱཻ་རྡོ་རྗེ་ལས་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་བདེ་ཆེན་དུ། སྟོན་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཚན། གཙོ་བོ་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུར་ལྡན། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ལའང་མཐར་ཐུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཆོས་སྐུ་ཨེ་དང༌། གཟུགས་སྐུ་ཝཾ་གྱིས་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། བསྐྱེད་རིམ་ལ་སྦྱར་བ་སོགས་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང༌། རེ་ཞིག་འདིར་མི་འཆད་དེ། རྫོགས་རིམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་ཡིན་པར་མང་པོ་ལས་བཤད་ཀྱང༌། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས། ཨེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གསུངས། །དེ་བཞིན་ཝཾ་ནི་ཐུགས་རྗེ་དང༌། །ཐིག་ ལེ་དེ་གཉིས་སྦྱོར་ལས་བྱུང༌། དེ་སྦྱོར་བ་ཡི་རྨད་མཆོག་གོ །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཨེ་ཟུར་གསུམ་པས་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་ནང་གི་རྐྱེན་གྱིས་ལུས་ལ་གནད་དུ་བསྣུན་པས་ཞུ་བདེ་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བ་དང༌། དེས་དྲངས་པའི་རང་བཞིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སམ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཝཾ་ཡིག་གིས་མཚོན་ནོ། །ཐིག་ལེ་ནི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ཉིད་བདེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་སྟོང་པ་ཡང་ཡིན་པ་མཚོན་པའོ། །གསུམ་པ་ལ་རང་ལུས་ཀྱི་རྩ་འཁོར་ལ་སྦྱར་བ་དང༌། གཞན་ལུས་ཤེས་རབ་མ་ལ་བརྟེན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དཔལ་ཡང་དག་སྦྱོར་བ་སམྤུ་པུ་ཊི་ལས། སྤྱི་བོ་ལྟེ་བར་སོན་འཁོར་ལོ། །ཨེ་ཡིག་རྣམ་པར་ཡང་དག་གནས། །སྙིང་ཁ་མགྲིན་པར་ཡང་དག་གནས། །ཝཾ་གྱི་ཡི་གེ་འདྲ་བར་འདོད། །ཅེས་ལྟེ་བ་དང་སྤྱི་བོ་གཉིས་ཟུར་གསུམ་དུ་གནས་ཤིང༌། རྟེན་ཡིན་པ་དང་ཡངས་པའི་དོན་གྱི་ཨེ་དང་ཆོས་མཚུངས་ལ། སྙིང་ཁ་མགྲིན་པ་གཉིས་ཟླུམ་པོ་དང༌། བརྟེན་པ་དང༌། ཡངས་པ་མ་ཡིན་པས་ཝཾ་དང་འདྲའོ། །གཉིས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས། ཨེ་ནི་པདྨའི་མཚན་ཉིད་དེ། །བྷ་ག་རྟེན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །བརྟེན་པ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་ནི་གསུངས། ཞེས་སོགས་དང༌། ཀྱཻ་རྡོ་རྗེ་ལས་ཀྱང༌། །ཨེ་ཡིག་ཆ་བྱད་བཟང་མོ་གང༌། །དབུས་སུ་ཝཾ་གྱིས་རྣམ་པར་བརྒྱན། །བདེ་བ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ནི་གནས། །སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ཟ་མ་ཏོག །ཅེས་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ནི་དེའི་རྒྱུ་སྟེ་རང་བཞིན་ལྷན་སྐྱེས་སོ། །དེའི་ཟ་མ་ཏོག་གམ་སྣོད་ནི་ཞུ་བདེ་ལྷན་སྐྱེས་ཡིན་ཏེ། དེ་གང་ལས་བྱུང་ན། ཨེ་གྲུ་གསུམ་གྱི་ཆ་བྱད་ཅན་ཤེས་རབ་མའི་པདྨ་དང༌། ཝཾ་ཡིག་གིས་མཚོན་པ་ཐབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། ཨེ་ཝཾ་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའོ། །སྤྱིར་རྟགས་ཀྱི་ཨེ་ཝཾ་གཞི་ལ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཞིང༌། འོན་ཀྱང་རྫོགས་རིམ་གྱི་བདེ་ཆེན་འདྲེན་པ་ལ་ངེས་པ་བསྐྱེད་དེ། ཝཾ་གྱིས་ཨེ་ཡི་སྒོ་འབྱེད་ཅིང༌། །ཨེ་ཡིས་ཝཾ་གྱི་སྒོ་ཤིན་ཏུ་དབྱེ་དཀའ་བ་རྣམས་ཀྱང་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བདེ་སྟོང་རྟོགས་ཚུལ་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་ཤེས་དགོས་སོ། །འདིའི་གནད་ཅུང་ཟད་ཞལ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་ཨེ་རྟེན་དང་ཝཾ་བརྟེན་པ་སྟེ། རྒྱུད་གང་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ཏེ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་ཞེས་ཚིག་མེད་པ་རྣམས་ལ་དོན་ནི་ཡོད་དེ། འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འདིར། །གསང་བ་མཆོག་གིས་དགྱེས་པ་ན། །ཞེས་གསུངས་པའི་གསང་བ་ཨེ་དང༌། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་ཝཾ་འོ༌། །དེས་མཚོན་པ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས། ཨེ་ནི་གསང་བ་མཁའ་དབྱིངས་དང༌། །བྷ་ག་ཆོས་འབྱུང་པདྨ་ལ། །རྣལ་འབྱོར་སེང་གེའི་གདན་ལ་བཞུགས། །མཆོག་ཏུ་རྨད་བྱུང་སྟོན་པར་ མཛོད། །ཅེ
Chinese
叫做“母”。第三个是“大手印”，以空性等开始。这有引生乐的大手印和入于意中的大手印两种。第一种是：融乐俱生智的串习变得非常稳固后，只安住于乐空的智慧上，那本身又成为风心汇聚之因，从而再三引生殊胜的融乐，这是无相大手印。第二种是：所谓“意”，包括精液和意念两种。当菩提心融入并束缚于中脉中时，将所有分别念融入光明中，比仅仅修习空性更为殊胜，因为能止息能取所取的二取显现，因此，为了获得欲求的成就，即无二智慧之身大手印，获得最胜成就之因，就是拥抱大手印，意思是修习。此处略微讲述一下这些的现观：讲述引生乐空之理的ཨེ་ཝཾ（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）之义，以及讲述引生四手印的差别。第一，有应得果之ཨེ་ཝཾ（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思），应修道之ཨེ་ཝཾ（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思），引生征相之ཨེ་ཝཾ（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）三种。第一种是：ཨེ་（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）是智慧光明空性，ཝཾ（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）是智慧之身无有局限显现一切形象，如《喜金刚》中所说：“于妃之莲花大乐中，示现三十二相，主尊具八十随好。”等等。对此，若从究竟的角度来说，法身以ཨེ་（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）表示，色身以ཝཾ（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）表示。第二，与生起次第结合等有很多，但暂时不在此处讲述。若从圆满次第的角度来说，虽然很多地方都说空性与悲心无二无别，但在《金刚鬘》中说：“ཨེ་（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）是空性，同样，ཝཾ（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）是悲心，明点从二者结合中产生，那结合是稀有殊胜的。”对此，空性是具有三解脱门之相，以ཨེ་（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）的三个角表示。由于内外之因，身体受到要害的击打，从而产生殊胜的融乐，以及由此引生的自性俱
English
It is called "Mother." The third is the "Great Seal," starting with emptiness, etc. This has two types: the Great Seal that induces bliss and the Great Seal that enters into the mind. The first is: After the practice of co-emergent wisdom of melting bliss becomes very stable, one remains solely in the wisdom of bliss and emptiness. That itself again becomes the cause of the gathering of wind and mind, thereby repeatedly inducing special melting bliss. This is the Great Seal without characteristics. The second is: The so-called "mind" includes both semen and mental thoughts. When the mind of enlightenment is immersed and bound within the central channel, all conceptual thoughts are absorbed into luminosity. It is even more excellent than merely meditating on emptiness because it stops the appearance of the duality of grasper and grasped. Therefore, to attain the desired accomplishment, which is the Great Seal of the body of non-dual wisdom, the cause for attaining the supreme accomplishment is embracing the Great Seal, meaning to practice. Here, I will briefly discuss the realization of these: Explaining the meaning of E-VAM on how to induce bliss and emptiness, and explaining the difference between the four seals that induce. First, there are three: the E-VAM of the result to be attained, the E-VAM of the path to be practiced, and the E-VAM of the sign that induces. The first is: E is wisdom, luminous emptiness, and VAM is the body of wisdom, appearing in all forms without limitation. As it is said in the Hevajra Tantra: "In the great bliss of the lotus of the consort, showing thirty-two marks, the main one possesses eighty minor marks." etc. In this, from the ultimate point of view, the Dharmakaya is represented by E, and the Rupakaya is represented by VAM. Second, there are many things like combining with the generation stage, but I will not discuss them here for now. From the point of view of the completion stage, although it is said in many places that emptiness and compassion are inseparable, it is said in the Vajra Garland: "E is said to be emptiness, similarly, VAM is compassion, and Bindu arises from the union of the two. That union is rare and excellent." In this, emptiness is characterized by the three doors of liberation, represented by the three corners of E. Due to external and internal causes, the body is struck at the vital points, thereby generating special melting bliss, and the co-emergent nature induced by it.
Chinese
由俱生智或大乐智由വം（藏文，वཾ，vam，വം）字来象征。明点也是智慧，但并非本质不同，它象征着即是乐也是空性。第三，应用于自身之脉轮，以及依赖于其他身体的智慧母。第一，吉祥正等加行续（梵文：श्रीसंवृतिसंपुटी，Śrīsaṃvṛtisaṃpuṭī）中说：“顶轮脐间为种子轮，ཨེ་（藏文，ऐ，ai，ཨེ་）字如实安住，心间喉间亦如实安住，应想似于வம்（藏文，वཾ，vam，வம்）字。”如是脐和顶二者安住于三角，与作为所依和宽广之义的ཨེ་（藏文，ऐ，ai，ཨེ་）字相同，心和喉二者是圆形，是所依和非宽广，故与வம்（藏文，वཾ，vam，வம்）字相似。第二，金刚鬘续（梵文：वज्रमालातन्त्र，Vajramālātantra）中说：“ཨེ་（藏文，ऐ，ai，ཨེ་）是莲花之相，应知bhaga（梵文，भग，bhaga，bhaga）为所依，所依即是金刚。”等等，以及《嘿汝嘎续》（梵文：हेरुकाभिषेक，Herukābhiṣeka）中也说：“ཨེ་（藏文，ऐ，ai，ཨེ་）字是何美妙之女相，中央以வம்（藏文，वཾ，vam，வம்）字庄严，是一切安乐之所，是佛宝之容器。”如是说，佛宝是彼之因，即自性俱生。彼之容器或容器是融乐俱生，彼从何而来？从具有ཨེ་（藏文，ऐ，ai，ཨེ་）三角之相的智慧母之莲花，以及由வம்（藏文，वཾ，vam，வம்）字所象征的方便之金刚平等进入而来，是此之义。ཨེ་வம்（藏文，ऐवं，ai-vam，ཨེ་വം）是金刚和莲花。通常，作为象征的ཨེ་வம்（藏文，ऐवं，ai-vam，ཨེ་വം）应用于基，然而对于圆满次第之引导大乐生起决定，வம்（藏文，वཾ，vam，வம்）字开启ཨེ་（藏文，ऐ，ai，ཨེ་）字之门，ཨེ་（藏文，ऐ，ai，ཨེ་）字开启வம்（藏文，वཾ，vam，வம்）字之门，极其难以分开者也令其开启，对于证悟乐空之方式也应如是知晓。此之要点应从口诀中知晓。于此，ཨེ་（藏文，ऐ，ai，ཨེ་）是所依，வம்（藏文，वཾ，vam，வம்）是能依，此乃经中所说之义。此语我所听闻之无有词句者，实则有其义，于此胜乐轮续之王中，当胜妙秘密令欢喜时，如是所说之秘密是ཨེ་（藏文，ऐ，ai，ཨེ་），金刚萨埵是வம்（藏文，वཾ，vam，வம்）。以此象征，《金刚鬘续》中说：“ཨེ་（藏文，ऐ，ai，ཨེ་）是秘密虚空，bhaga（梵文，भग，bhaga，bhaga）是法生莲花，瑜伽士安住于狮子座，请您开示最极稀有。”
English
The wisdom of innate birth or the wisdom of great bliss is symbolized by the letter vam (藏文，वཾ，vam，വം). Bindu is also wisdom, but not of a different essence; it symbolizes that it is both bliss and emptiness. Third, it is applied to the chakra of one's own body, and relies on the wisdom mother of another body. First, in the Glorious Perfect Union Samputi (Sanskrit: Śrīsaṃvṛtisaṃpuṭī), it says: "The seed wheel is in the crown and navel. The letter ai (藏文，ऐ，ai，ཨེ་) dwells perfectly. The heart and throat also dwell perfectly. It is thought to be similar to the letter vam (藏文，वཾ，vam，വം)." Thus, the navel and crown dwell in a triangle, and are similar to the letter ai (藏文，ऐ，ai，ཨེ་) in terms of being a support and having the meaning of vastness. The heart and throat are round, and are not a support or vast, so they are similar to vam (藏文，वཾ，vam，വം). Second, in the Vajramala Tantra, it says: "ai (藏文，ऐ，ai，ཨེ་) is the characteristic of the lotus. It should be known that bhaga (梵文，भग，bhaga，bhaga) is the support. The support is said to be vajra." And in the Hevajra Tantra, it also says: "The letter ai (藏文，ऐ，ai，ཨེ་) is the beautiful form of a woman. In the center, it is adorned with vam (藏文，वཾ，vam，വം). It is the abode of all bliss. It is the container of the Buddha Jewel." It is said that the Buddha Jewel is its cause, that is, innate nature. Its container or vessel is innate melting bliss. From where does it arise? From the lotus of the wisdom mother with the form of a triangle of ai (藏文，ऐ，ai，ཨེ་), and from the vajra of skillful means symbolized by the letter vam (藏文，वཾ，vam，വം) entering equally. This is the meaning. ai-vam (藏文，ऐवं，ai-vam，ཨེ་വം) are vajra and lotus. In general, the symbolic ai-vam (藏文，ऐवं，ai-vam，ཨེ་വം) is applied to the base, but it is necessary to generate certainty for drawing in great bliss in the completion stage. The letter vam (藏文，वཾ，vam，വം) opens the door of ai (藏文，ऐ，ai，ཨེ་), and the letter ai (藏文，ऐ，ai，ཨེ་) opens the door of vam (藏文，वཾ，vam，വം), even those that are extremely difficult to separate. The way to realize bliss and emptiness should also be known in this way. The key point of this should be known from the oral instructions. Here, ai (藏文，ऐ，ai，ཨེ་) is the support and vam (藏文，वཾ，vam，വം) is the supported. This is the meaning of what is said in the tantra. Those without the words "Thus I have heard" have meaning. In this king of the Chakrasamvara Tantra, when the supreme secret pleases, the secret that is said is ai (藏文，ऐ，ai，ཨེ་), and Vajrasattva is vam (藏文，वཾ，vam，വം). Symbolizing this, in the Vajramala Tantra, it says: "ai (藏文，ऐ，ai，ཨེ་) is the secret space, bhaga (梵文，भग，bhaga，bhaga) is the dharma-born lotus. The yogi sits on the lion throne. Please reveal the most wondrous."