Chinese
在自性任何地方都不成立的状态中，心的明相和，三摩地的行境的色，受，想，行，识产生，主要从不作意的力量产生，在观察的时候产生的情况很少。那是心的自性光明和，自性一切相的标志而认识。像那样抓住修法要诀的精华后，瑜伽的四地，或者大乘的不共四禅定，或者瑜伽的五地等等，按照道理结合起来讲述也可以，在正行的时候，观察到最后安住于不作意，或者最初的时候进行观察，后来只安住于不作意，或者从最初开始也进入不作意，或者与密咒的法类相符的修法等，一切也与各个人的智慧相符的话，就全部会变得良好。甚深之经部，结合自己的智慧而讲述，如果太多的话会变得难以理解，以困难解释的方式稍微解说。以此善根，愿一切有情，获得佛陀常有的果位，直到那时，也愿众多善说，利益安乐遍布一切方。如此，薄伽梵母般若波罗蜜多心经的注释，名为前所未有善说，也是嘉绒巴多罗那他所造。 此经有无垢友的注释，确定是汉文注释，是前弘期翻译的那个，以及对那个的注释，俄大译师所造，以及那两个的意旨解释，阿日绛曲益西所造，以及薄伽梵智 17-545 燃的词少而义好的小注释，以及荣敦释迦嘉灿的注释，以及智者顶严释迦乔丹的注释，以及丹珠尔中有的，说是觉沃杰所造的好的注释，以及说是智友所造的，以及说是功德称所造的，以及说是大种所造的等等也显现。后面的这个也以他空的方式解释，那些大部分与讲述方式无垢友的大注释方向相同也可以。
English
In a state where self-nature is not established anywhere, the clear appearance of the mind, and the forms of the objects of Samadhi, namely, aggregates of form, feeling, perception, mental formations, and consciousness, arise, mainly arising from the power of non-mentation. It is rare for them to arise during investigation. That is to be recognized as a sign that the nature of the mind is luminosity and that its nature is all-encompassing. Having grasped the essence of the key points of meditation in this way, it is permissible to explain it by combining it with the four grounds of yoga, or the uncommon four meditations of the Great Vehicle, or the five grounds of yoga, etc., as appropriate. During the main practice, one settles into non-mentation after investigation, or one investigates at the beginning and then settles only into non-mentation, or one enters into non-mentation from the very beginning, or methods of practice that are in accordance with the Mantrayana vehicle, etc. Everything will turn out well if it is in accordance with the intelligence of each individual. This very profound Sutra, I have explained by combining it with the power of my own intelligence. If it is too much, it will become difficult to understand. I have explained it briefly in the manner of a difficult commentary. By this virtue, may all sentient beings attain the state of constant Buddhahood. Until then, may many excellent explanations spread benefit and happiness in all directions. This commentary on the Heart Sutra of the Blessed Mother Prajnaparamita, called "Unprecedented Excellent Explanation," was composed by Gyal Kham Pa Tara Natha. This Sutra has a commentary by Vimalamitra, which is definitely a Chinese commentary, the one translated in the Early Propagation period, and a commentary on that by Ngok Lotsawa Chenpo, and an explanation of the meaning of those two by Ar Jangchub Yeshe, and a short commentary by the Blessed One Rig 17-545 Ral, which is concise and meaningful, and a commentary by Rongton Shakya Gyaltsen, and a commentary by the crown jewel of scholars, Shakya Chokden, and a good commentary that is said to have been composed by Jowo Je, which is included in the Tengyur, and those said to have been composed by Jnanamitra, and those said to have been composed by Prashastasya, and those said to have been composed by Mahajana, etc., also appear. This latter one also explains it in terms of other-emptiness. Most of those are in agreement with the direction of the great commentary of Vimalamitra in terms of the manner of explanation.
Tibetan
།གང་ལྟར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ དཔྱད་གཞིར་གྱུར་པའི་འགྲེལ་པ་དེ་དག་མཐོང་ཞིང་། གཞན་ཡང་རྩེ་ཐང་འབུམ་རམ་པའི་ཊཱི་ ཀ་སོགས་བློ་གསར་བའི་རྣམ་རྟོག་འགའ་རེ་དང་། བལ་པོ་ཨ་སུའི་ངག་སྒྲོས་བསྟན་འགྱུར་ དུ་ཆུད་པ་ཅིག་དང་། ལྕེ་སྒོམ་རྫོང་པས་མཛད་པ་དང་། གཞན་ཡང་བར་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་ ཕྱག་རྫོགས་ཞི་བྱེད་ཀྱི་ལུགས་སུ་བཀྲལ་བ་སུས་བྱས་མི་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། དངོས་གྲུབ་ དཔལ་འབར་བས་རང་གི་ཡོན་ཏན་སྒྲོག་པ་ཁོ་ནར་ལྷུར་བླངས་པའི་ཊིཀ་ཆུང་སོགས་ཕྱིས་ བྱུང་གི་སྟོན་སྒོམ་དུ་འདོད་པ་སྣ་ཚོགས་པས་སྦྱར་བའི་འགྲེལ་པ་ཤོབ་ཐག་ཅན་འད་འུད་མང་ པོ་ཡང་སྣང་ངོ་། །འདིར་ནི་བི་མ་ལའི་བཞེད་པ་སོགས་སུ་བཀོད་པ་མ་གཏོགས་གཞན་དེ་ དག་གང་གི་ཡང་རྗེས་སུ་མ་འབྲངས་པར། རང་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཤད་པའོ། །འོ་ན་པཎྜི་ ཏ་དང་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་དང་། སྡེ་སྣོད་འཛིན་པའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་བྱས་ཟིན་ པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱིས་འདིར་རྣམ་བཤད་བྱེད་མི་དགོས་ལ། དེ་དག་དང་བཤད་སྒྲོས་མི་མཐུན་ པར་བྱེད་པ་ཡང་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆེན་པོ་དག་གི་གསུང་ལ་གྲས་བཏོད་པ་ནི་སྨྲ་ཁམ་ཧ་ ཅང་ཆེས་སོ་སྙམ་ན། སྤྱིར་གཞན་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུར་ཁོ་བོས་རྣམ་བཤད་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཡིན་ པ་དང་། དེ་དག་བས་བདག་ཅག་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྟོབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ དག་གི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ། བདག་ཅག་གི་ཆར་ཡང་ 17-546 སྐྲུན་པ་ནུས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བདེན་ནོ། །འོན་ཀྱང་རང་གི་བློ་གྲོས་གོམས་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་ དང་། ཆེས་ཆེ་བ་དག་གིས་ནི་གཞུང་ཕྲ་མོ་དག་ལ་ཆེ་ཐང་དུ་མ་མཛད་པ་ཡང་སྣང་ཞིང་། བློ་ གྲོས་ཆུང་བས་ཀྱང་བསྒྲིམས་པ་ན། བློ་ཆེན་དག་གིས་མ་རྙེད་པའི་ལེགས་བཤད་ཅི་རིགས་པ་ རྙེད་པ་ཡང་སྲིད་པ་ནི་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་གི་ཡོན་ཏན་ལ་མཆོག་ཏུ་གུས་པ་དང་། སྐུ་དྲིན་དྲན་པ་ ནི་ཡོད་མོད་ཀྱང་། དེ་དག་དེས་བཤད་པ་གང་ལ་གནོད་བྱེད་གསལ་བར་མཐོང་བ་དང་། དེ་ དག་གིས་མ་བཤད་པ་དག་ལ་ཡང་རྟགས་དང་རྒྱུ་མཚན་ཚད་མ་མཐོང་བའི་ངེས་ཤེས་སྐྱེས་ པའི་ཚེ། རྐྱེན་གང་གིས་ཀྱང་ཟློག་པར་མ་ནུས་ཏེ་འདི་ཙམ་ཞིག་སྨྲ་བ་ལ་ཉེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་ དོ། །བདག་ཅག་འཕགས་པའི་བློ་ཅན་མ་ཡིན་པས་འཁྲུལ་བར་སྨྲས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འོས་ཡིན་ ཅིང་། ཕྱོགས་འཛིན་ཙམ་གྱི་ཆགས་སྡང་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ནོར་བར་ཤེས་ན་ནི། ཁོ་ བོ་ཅག་གི་བཤད་པ་འདི་ཡང་ཅི་བདེར་སྤོངས་ཤིག་དང་། བདག་གི་ཁྲོ་བ་དང་འཁོན་པའི་ སེམས་བསྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཅི་སྟེ་ལུང་རིགས་གསལ་ཞིང་ངེས་པ་ཡོད་ན་ཁོ་བོས་ཀྱང་ལེན་ པར་བགྱིའོ། །སྟོད་ལུངས་རྒྱ་དམར་བ་ཆེན་པོའི་ཞལ་ན་རེ། མ་རབས་མཐོ་སར་ཕྱིན་པ་དག ། གཞན་གྱིས་བྱས་ལ་བསྐྱོར་འབྱིན་བཞིན། །དམ་པའི་ལེགས་བཤད་སྤངས་ནས་ནི། །གཞན་ དུ་རྣམ་འཇོག་མི་རིགས་མོད། །རྣམ་དག་ཡིད་ཆེས་མ་སྐྱེས་པས། །དབང་མེད་རྣམ་དཔྱོད་འདི་ ལྟར་རིག །ཅེས་དང་། རྗེ་བཙུན་དམ་པ་མཁས་རྣམས་ཀྱི། །བཞེད་དང་མི་མཐུན་མང་བཤད་ ཀྱང་། །བྲམ་ཟེ་གཙང་སྦྲ་ཀུན་སྤྱོད་བཞིན། །རྣམ་དཔྱོད་རྟོག་གེ་པ་ཡི་ཚུལ། །དེས་ན་མཁས་ རྣམས་མི་མཉེས་མེད། །བླ་མ་དག་གི་དྲིན་ཡིན་མོད། །རང་གི་སྦྱང་བའི་ཁྱད་ལས་ཀྱང་། །རྣམ་ དཔྱོད་རྟོག་གེ་སེམས་ལ་ཤར། །དཀྱུས་ས་བསྟན་པའི་རྟ་བཞིན་དུ། །རྟོག་དཔྱོད་ཡུལ་ལ་ཁ་ མི་ཐུབ། །གཞུང་མང་གྱུར་ཀྱང་རང་དབང་མེད། །སྐྱེ་བོ་བློ་ཡིན་ནོར་ལྡན་རྣམས། །ཕྱོགས་ འཛིན་སྤངས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་དཔྱོད། །སྐལ་ལྡན་འདི་ལ་དགའ་མཆོག་སྐྱེ། །ཞེས་གསུངས་པ་ 17-547 ལྟར་བདག་ཀྱང་སྨྲ་སྟེ། བླུན་པོའི་དད་པ་ཕྱོགས་གཅིག་པས། །དམ་པ་སྔ་མའི་གསུངས་རྗེས་ སུ། །འབྲང་ན་ཤིན་ཏུ་བརླིང་མོད་ཀྱི། །བློ་གྲོས་ཆུང་ཡང་གནོད་བྱེད་དང་། །སྒྲུབ་བྱེད་ཚད་མ་ མཐོང་བའི་ཚེ། །སྨྲ་བ་པོ་དེ་ཆེས་བཟང་ཡང་། །འགལ་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་མ་འདོད། །ཡང་ སྨྲས་པ། ཞེ་སྡང་ཁྲོ་བས་སྨྲས་ན་ཡང་། །དམ་པ་རྣམས་ནི་བཟོད་མཛད་ན། །གུས་པའི་སེམས་ ནི་མ་བཏང་བས། །མི་དགྱེས་པར་ནི་ཅི་ལ་འགྱུར། །དངོས་དང་བརྒྱུད་པའི་སློབ་མ་ལ། །གང་ གི་བློ་གྲོས་མཆོག་སྐྱེས་པ། །འདི་ཡང་དེ་དེའི་དྲིན་ཡིན་ཅེས། །གུས་པའི་ཚུལ་ནི་ཉམས་པ་ མེད། །རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་སོགས། །སྟོབས་དང་བསོད་ནམས་བློ་ཆེ་ཡང་། །དེ་དག་ རྣམས་ཀྱིས་མ་གོ་བ། །ཞིང་པ་བླུན་པོས་རིག་པའང་ཡོད། །དེ་བཞིན་བདག་གིས་འདིར་ཡང་ སྟེ། །སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་གསར་བའི་འཕྲེང་། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་མགུལ་རྒྱན་དུ། །བྱིན་ པ་འདི་ལ་ཡི་རང་བྱོས། །ཞེས་པའང་སྨྲས་ཏེ་རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་གཅིག་པུར་མ་ཟད། བདག་ཅག་གིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལ་གོ་དགོས་སོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ འདི་སྐད་དུ། ཁྱེད་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བར་མ་གྱུར་ཅིག ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བཤད་པའི་ལེགས་ བཤད་མང་དུ་སྨྲས་སོ་བྱ་བ་འདུག་ན། ཁྱེད་ཀྱི་སྨྲ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན། སྔོན་གཞན་སུས་ ཀྱང་མ་བཤད་པའི་ལེགས་བཤད་ནི་གང་
Chinese
总之，我见到了那些成为学者们研究对象的注释，还有策塘འབུམ་རམ་པའི་的 टीका 等等一些新颖的想法，以及尼泊尔人阿苏的口头传说被收录在丹珠尔中的一个，还有雷贡宗巴所作的，以及其他期间出现的，以大手印、大圆满、息解派的方式解释的不知是谁所作的各种各样的注释，以及功德吉祥炽燃只顾宣扬自己功德的小 टीका 等等，后来出现的被认为是导师和修行者所著的各种各样的注释，其中有很多虚假的、无意义的说法。这里，除了按照比玛拉的观点等进行阐述之外，没有 অনুসরণ 任何其他的观点，而是凭借自己的智慧进行解说。那么，班智达和伟大的译师，以及持有三藏的自在者们已经做了解说，因此，你没有必要在这里做解释，而且与他们的说法不一致也是不合适的，如果有人认为对伟大者们的言论进行挑剔是非常过分的，那么，总的来说，我并非为了利益他人而做解释，而且我们也不是比他们智慧更高超，对于他们的福德、智慧和戒律的积累，我们也无法增加分毫，这是真实的。然而，为了让自己习惯于自己的智慧而这样做，而且也看到最伟大的人们并没有对细小的论典给予过多的重视，即使智慧较小的人努力钻研，也有可能发现伟大的人们没有发现的各种善说，这是有可能的。虽然我对他们及其功德非常尊敬，并且铭记他们的恩德，但是，当清楚地看到他们的解释对某些方面造成损害，并且对于他们没有解释的方面也产生了见到依据和理由的定解时，任何因缘也无法阻挡，说这些话没有任何过错。我们不是具有圣者智慧的人，所以即使说错了也是应该的，如果不是仅仅出于偏袒的贪嗔，而是确信自己是错误的，那么，就把我们的这些说法随意抛弃吧，我的。
English
In any case, I have seen those commentaries that have become the subject of study for scholars, as well as some novel ideas such as the Tika of Tsetang Bumrampa, and a Nepalese Asu's oral tradition included in the Tengyur, and the one made by Lchegom Dzongpa, and also various commentaries that appeared in the meantime, explaining in the style of Chakdzog Shijé, whose author is unknown, and the small Tika of Ngödrup Palbar, who only took to proclaiming his own virtues, and various commentaries composed by those who later appeared and considered themselves teachers and meditators, with many false and meaningless statements. Here, apart from setting forth according to the views of Vimala and others, I have not followed any of the others, but have explained by the power of my own intellect. Now, since the great Panditas and translators, and the masters who hold the Tripitaka, have already made explanations, you do not need to make explanations here, and it is not appropriate to disagree with their explanations. If one thinks that it is too much to criticize the words of the great ones, then, in general, I do not need to make explanations for the sake of benefiting others, and we are not superior to them in the power of intelligence, and we cannot add even a little to their accumulation of merit, wisdom, and discipline, this is true. However, I do this in order to familiarize myself with my own intelligence, and it is also seen that the greatest ones do not pay too much attention to small treatises, and even if those with small intelligence strive hard, it is possible to discover various good explanations that the great ones have not found, this is possible. Although I have the utmost respect for them and their qualities, and remember their kindness, when I clearly see that their explanations cause harm in some aspects, and when I have a definite understanding of seeing evidence and reasons even for those aspects that they have not explained, no condition can prevent me from speaking these words, and there is no fault in saying this much. We are not beings with the intelligence of the noble ones, so it is appropriate to say that we may be mistaken, and if it is not just partial attachment and aversion, but if you are sure that you are wrong, then discard these explanations of ours as you please, and mine.
Chinese
我不生起嗔怒和怨恨之心，如果理由明确且确定，我也会接受。斯多隆·嘉玛瓦大士说：下等人到了高位，就像别人做了却说成是自己做的一样。舍弃了圣人的善说，在别处另立名目是不应该的。因为没有生起纯洁的信心，所以才会有这种无奈的分别念。又说：虽然我说了许多与至尊圣者贤人们的观点不符的话，但就像婆罗门洁净自己的行为一样，这是分别念推理者的行为。因此，贤人们不会不高兴。虽然这是上师们的恩德，也是自己修习的特殊之处，分别念推理才会出现在心中。就像在平地上展示的马一样，无法与推理的对象相匹敌。即使精通许多经论，也没有自主权。有智慧和财富的人们，请以舍弃偏见的意念来思考。有缘者会对此生起极大的欢喜。如上所说，我也要说：愚人的信心是片面的，跟随先前圣人的教言虽然非常稳固，但即使智慧浅薄，当见到损害和成立的量时，即使说话者非常优秀，也不愿跟随相反的观点。又说：即使带着嗔恨和愤怒说话，圣人们也会忍受，因为没有舍弃恭敬之心，怎么会不高兴呢？对于直接和间接的弟子，无论谁的智慧最为卓越，这都是他们的恩德，恭敬的态度不会减损。国王的国王的臣仆等，即使力量、福德和智慧很大，但他们不明白的道理，愚笨的农夫也能明白。同样，我在这里也是如此，将前所未有的新的善说之鬘，献给有智慧的人们作为颈饰，请对此随喜。这样说了，不仅是对这个解释，对于我们所撰写的所有论典都应该理解。还有些人这样说：你不要说谎。如果说你说了许多大人物们没有说过的善说，那么在你的这些话中，以前没有人说过的善说是哪些呢？
English
I do not generate anger and resentment. If the reasons are clear and certain, I will also accept them. The great Stodlung Gyamarwa said: When inferior people reach high positions, it is like claiming credit for what others have done. It is inappropriate to abandon the good teachings of the saints and establish different names elsewhere. Because pure faith has not arisen, there is this helpless discrimination. He also said: Although I have said many things that do not agree with the views of the venerable saints and wise ones, just as a Brahmin purifies his actions, this is the behavior of a discriminator. Therefore, the wise ones will not be displeased. Although this is the kindness of the lamas, it is also a special feature of one's own practice that discriminatory reasoning arises in the mind. Like a horse displayed on flat ground, it cannot match the object of reasoning. Even if one is well-versed in many scriptures, there is no autonomy. People with wisdom and wealth, please contemplate with a mind that abandons prejudice. Fortunate ones will generate great joy in this. As mentioned above, I also say: The faith of fools is one-sided. Although following the teachings of previous saints is very stable, even if wisdom is shallow, when one sees the measure of harm and establishment, even if the speaker is very excellent, one is unwilling to follow the opposite view. It is also said: Even if one speaks with hatred and anger, the saints will endure it, because they have not abandoned their respectful heart, how could they be displeased? For direct and indirect disciples, no matter whose wisdom is most outstanding, this is their kindness, and the attitude of respect will not diminish. The ministers of the king of kings, etc., even if their power, merit, and wisdom are great, the ignorant farmer can understand the principles that they do not understand. Similarly, I am also here, offering a garland of unprecedented new good sayings to the wise as a necklace. Please rejoice in this. Having said this, it should be understood not only for this explanation but for all the treatises that we have written. There are also some who say: Do not lie. If you say that you have said many good things that great people have not said, then among these words of yours, what are the good things that no one has said before?