Tibetan
གས་ དག་ནི་ལུས་ངག་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་དེས་མ་གོས་པ་ཞེས་མཚུངས་པར་སྦྱར་ལ། གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གོས་པའི་ཚུལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར། མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བསྟན་པར་ བཞེད་དེ། གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གཟུགས་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ལུགས་ལྟར་ན་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་ སྦྱར་ལ། གཟུགས་ཡོད་པའི་ལུགས་ལའང་། དེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་འཆད་ པ་མི་འགལ་ལོ། །ཕུང་པོ་དག་ལས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཁམས་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྡམ་པ་ཞེས་ཚིག་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པ་ན་གང་ལ་ཡང་མ་ ཆགས་པར་བསྟན་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཡང་ཡང་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེ་ལས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཁམས་རྣམས་ནི་རྣམ་ཤེས་ 17-397 ཡུལ་འཛིན་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་འཇོག་ན། ཡུལ་དང་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ པའི་ཕྱིར། ཁམས་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པ། སྐྱེ་མཆེད་ནི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་སྒོ་ ནས་འཇོག་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་རྣམས་སྡམས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ སྡམས་པའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ངེས་པའི་དོན་དུ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་སྐུའོ། །ད་ནི་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འགྲོ་དོན་མཛད་ཚུལ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལས་མདུད་པ་ རྣམས་བཅད་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། སྲེད་པ་ལས་གྲོལ་བ། ཆུ་ བོ་ལས་བརྒལ་བ། ཞེས་ཚིག་བཞིས་དང་པོར་སྤངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ གྱི་དོན་མཛད་པ་དེ་བསྟན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་ན། ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་མདུད་ པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྲེད་པ་དང་། མ་ཕྲད་པ་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཆུ་བོའོ། ། དེ་ཡང་མདུད་པ་བཅད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྲེད་པ་ལས་གྲོལ་བའོ། །ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ལས་ གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཆུ་བོ་ལས་བརྒལ་བའོ། །ཞེས་སྦྱར་ཏེ་དེ་ལ་མདུད་པ་ནི། མ་གྲོལ་བ་འཆིངས་ པའི་དོན་ཏེ་དེ་བཅད་པ་ནི། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་ཕྲད་པའི་ཡུལ་ལ་སྲེད་པ་བཅད་པ་ དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ནི་མ་ཕྲད་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་ནས་ཉོན་མོངས་ཤས་ཆེར་ཀུན་ ཏུ་སྤྱོད་པ་དེ་སྤངས་པའོ། །ཞེས་ཏེ་དེས་ན་སྲེད་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ སྲེད་པ་དང་། ཆུ་བོ་ནི་ཆུ་བོ་དང་འདྲ་བར་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་ཁྱེར་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པས་སེམས་ དབང་མེད་དུ་འཁྱེར་བའོ། །དེ་ཡང་བཞི་སྟེ། འདོད་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཆུ་བོའོ། །ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། འདས་པ་དང་མ་བྱོན་པ་དང་ད་ལྟར་བྱོན་པའི་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་ གནས་པ། ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་ལ་གནས་པ། ཞེས་ཚིག་བཞིའི་གཉིས་པ་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟ་ བུའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་བསྟན་ཏོ། ། 17-398 ཡེ་ཤེས་ནི་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་དང་། ཐ་དད་མེད་པར་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ ཉིད་དུ་གཟིགས་པ་དང་། མི་གནས་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། འཁོར་འདས་ཀྱི་མཐའ་ ལ་མི་གནས་ཤིང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ སྦྱར་རོ། །དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡེ་ཤེས་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་ ལུས་པ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཁྱབ་པའོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་ བའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སངས་རྒྱས་གཅིག་གི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། སངས་ རྒྱས་གཅིག་གི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་ པས། ཐ་དད་མེད་པར་མཁྱེན་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ནི། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་མཐའ་དམན་པའི་མྱང་འདས། གཞན་དོན་རྒྱུན་ཆད་པའི་དབྱིངས་ལ་མི་གནས་ པའོ། །ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་ནི། ཡང་དག་པ་ཁོ་ནའི་མཐའ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནས་པ་སྟེ། འདིས་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་ པར་བསྟན་པས། འདི་གཉིས་སྡོམས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་སོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ལ་གཟིགས་པའི་ས་ལ་བཞུགས་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བསྡུའི་ཚིག་སྟེ། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གསུམ་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ རང་གི་རང་བཞིན་དུ་གཟིགས་ཤིང་གཡོ་བ་མེད་པར་བཞུགས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་ པའི་སྐུ་ནི་དག་པའི་སེམས་ཅན་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གཟིགས་ ཤིང་། ཆོས་སྟོན་པས་བཞུགས་པ་དང་། མཆོག་གི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ དང་། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་བློའི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་ཁམས་དང་མོས་པ་གཟིགས་པའི་གནས་སམ་ས་ལ་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ 17-399 ན་རྗེས་དྲན་ཕྱི་མ་འདི་ནི། གཏན་དུ་བཞུགས་པ་དང་། སྐུའི་རང་བཞིན་དང་། གང་ལ་བརྟེན་ པ་དང་། བྱ་བ་དང་། ཐ
Chinese
གས་ 清净是与身语相关的，因此可以同样地解释为不被它们所染污。认为在无色界没有被染污的方式，所以显示为不混合。如果在无色界只有无色的情况，那么就按照字面意思来解释。即使在有色的情况中，因为它非常微细，所以这样解释也没有矛盾。从蕴中完全解脱，不与界相合，调伏诸处，这三个词语显示了在利益众生时，对任何事物都不执着。因为蕴具有反复产生的性质，如来没有生，因此从蕴中完全解脱。界是安立了意识执持对境产生的门径，因为舍弃了依赖于对境和意识的烦恼，所以不与界相合。处是从产生见等原因的门径来安立的，因为依赖于它的烦恼已经被调伏，所以是调伏诸处。简而言之，究竟而言是超越了蕴、界、处的智慧之身。现在宣说以断除和智慧来成办利益的方式，从那之中断除了结缚，从一切痛苦中解脱，从贪爱中解脱，超越了河流，这四个词语首先显示了以什么样的断除来成办众生的利益。如果总摄一切烦恼，那么与对境相遇的是具有结缚性质的贪爱，没有相遇的是具有完全痛苦性质的河流。而且因为断除了结缚，所以从贪爱中解脱。因为从完全的痛苦中解脱，所以超越了河流。这样连接，其中结缚是不解脱的束缚之义，断除它就是断除了对身体和受用等相遇之境的贪爱，完全的痛苦是指缘于没有相遇之境，而大多行持烦恼，这就是舍弃。因此，贪爱是总摄三界的贪爱，河流是像河流一样被带向持续的方向，也就是烦恼不由自主地带走心。那也有四种，欲、有、无明和见解。
English
གས་ Cleanliness is related to body and speech, so it can be similarly explained as not being defiled by them. It is believed that in the formless realm there is no way to be defiled, so it is shown as unmixed. If in the formless realm there is only formlessness, then it should be explained literally. Even in the case of form, because it is very subtle, there is no contradiction in explaining it this way. Completely liberated from the aggregates, not united with the realms, subduing the sources, these three words show that in benefiting sentient beings, there is no attachment to anything. Because the aggregates have the nature of repeated arising, the Tathagata has no birth, therefore completely liberated from the aggregates. The realms are established as the gateway for the arising of consciousness grasping objects, because the afflictions dependent on objects and consciousness have been abandoned, therefore not united with the realms. The sources are established from the gateway of the cause of arising of seeing, etc., because the afflictions dependent on it have been subdued, therefore they are the subdued sources. In short, ultimately it is the wisdom body that transcends the aggregates, realms, and sources. Now, it is explained how to accomplish benefits through abandonment and wisdom, from which the bonds are cut, liberation from all suffering, liberation from craving, crossing the river, these four words first show what kind of abandonment is used to accomplish the benefit of sentient beings. If all afflictions are summarized, then meeting with the object is craving, which has the nature of bondage, and not meeting is the river, which has the nature of complete suffering. Moreover, because the bonds are cut, there is liberation from craving. Because of liberation from complete suffering, the river is crossed. Connecting in this way, the bond is the meaning of unfreed bondage, cutting it is cutting off the craving for the objects of meeting such as body and enjoyment, complete suffering refers to focusing on the object of not meeting, and mostly practicing afflictions, this is abandonment. Therefore, craving is the craving that encompasses the three realms, and the river is like a river being carried in a continuous direction, that is, the afflictions involuntarily carry away the mind. There are also four types: desire, existence, ignorance, and views.
Chinese
འུ་བོའོ། །智慧完全圆满。安住于过去、未来和现在诸佛世尊的智慧中。不住于涅槃。安住于真实性之边际。这是四句中的第二句，阐述了以何种智慧来利益众生。 17-398 智慧有三种：以遍知一切相的智慧，了知一切所知；以无差别了知的智慧，视一切佛皆为平等性；以不住的智慧，不住于轮回与涅槃之边际，而安住于真实之边际。这些也应按顺序对应。从第一种角度来说，智慧完全遍布于过去、现在、未来三时的一切所知之轮。过去、未来和现在的诸佛的智慧，即是一位佛的智慧。而一位佛的智慧，也就是过去、现在、未来三时诸佛的智慧。因此，是无差别了知。不住于涅槃，即不住于涅槃的低劣边际，不住于断绝利他之界的法界。真实性之边际，即唯有真实的边际，也就是如来藏法界，极其清净，安住于法身。这显示了不住于轮回。这两者合起来就是不住涅槃。所谓安住于观视一切众生的处所，是总摄一切意义的词语。如来三身中，法身是观视一切众生的法性为自性，且无动摇地安住；报身是观视清净众生大菩萨们的心续，并通过说法而安住；化身则是为了使声闻等以及凡夫俗子心眼清净者的心续得以解脱，而安住于观视他们的根器和意乐之处或处所。如此一来， 17-399 那么，这后面的随念是：恒常安住，以及身的自性，以及所依，以及事业，以及
English
ū bo'o. Wisdom is completely perfect. Abiding in the wisdom of the Buddhas, the Bhagavat, who have appeared in the past, will appear in the future, and are appearing in the present. Not abiding in nirvana. Abiding in the limit of reality itself. This is the second of the four phrases, explaining how sentient beings are benefited through wisdom. 17-398 Wisdom is threefold: Through the wisdom of knowing all aspects, all that is to be known is known; through the wisdom of knowing without difference, all Buddhas are seen as equality itself; through the wisdom of non-abiding, one does not abide in the limits of samsara and nirvana, but abides in the limit of reality itself. These should also be applied in order. From the perspective of the first, wisdom completely pervades all the circles of knowable objects of the three times without exception. The wisdom of all the Buddhas of the past, future, and present is the wisdom of one Buddha. And the wisdom of one Buddha is also the wisdom of all the Buddhas of the three times. Therefore, it is knowing without difference. Not abiding in nirvana means not abiding in the inferior limit of nirvana, the sphere where the benefit of others is cut off. The limit of reality itself is the limit of reality alone, that is, the thusness, the sphere of dharma, which is extremely pure, abiding in the dharmakaya. This shows that one does not abide in samsara. The combination of these two is non-abiding nirvana. The phrase "abiding in the place of seeing all sentient beings" is a word that summarizes all meanings. Of the three kayas of the Tathagata, the dharmakaya sees the dharma nature of all sentient beings as its own nature and abides without wavering; the sambhogakaya sees the mind streams of pure sentient beings, great bodhisattvas, and abides by teaching the dharma; the nirmanakaya, in order to liberate the mind streams of shravakas and so forth, and ordinary beings whose minds' eyes are completely purified, abides in the place or location of seeing their faculties and inclinations. Thus, 17-399 Then, this subsequent recollection is: permanently abiding, and the nature of the body, and what is relied upon, and the activity, and the