Tibetan
་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་འདོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པས་ནི་ཅིག་ཤོས་ཡང་དག་པར་འདོད་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར། བདེན་པ་དང་མི་སླུ་བར་ཁས་ལེན་པའི་ 14-4-4b ཕྱིར། དེས་ན་འཇུག་འགྲེལ་དུ་མདོ་དྲངས་པ་ལས། འཇིག་རྟེན་ནི་ང་དང་རྩོད་པ་བྱེད་ཀྱི། ང་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་རྩོད་པར་མི་བྱེད་དེ། འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ང་ཡང་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ན་གང་མེད་པར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ང་ཡང་མེད་པར་འདོད་དོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་དབུ་མ་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་སྦྱར་བ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་འཇིག་རྟེན་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་སྦྱར་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ནི། ཇི་སྲིད་རིགས་པས་མི་དཔྱོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པར་གྲགས་པའི་ཕྱིར། དབུ་མ་པས་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་སྦྱར་ཞིང་། འཇིག་རྟེན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་བཞག་པ་རྣམས་ནི། རིགས་པས་མི་དཔྱོད་པའི་ཚེ་ཡང་ཡོད་པར་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པར་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞར་ལ་འདི་ཤེས་དགོས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། མི་ཤེས་གཉིད་ཀྱིས་རབ་བསྐྱོད་མུ་སྟེགས་ཅན། །ཞེས་པ་ནས། དེ་དག་འཇིག་རྟེན་ལས་ཀྱང་ཡོད་མིན་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པ་དེར། མུ་སྟེགས་པས་བཏགས་པའི་བདག་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་མཐའ་ངན་པས་བཏགས་པ་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་མོད། འཇིག་རྟེན་པས་མེད་པར་ནི་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱིས་དེ་མེད་པར་གྲུབ་ན། དེ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུ་དོན་དམ་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བརྒྱ་ཕྲག་བཀོད་པ་རྣམས་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིག་ཤོས་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚད་མས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ལུགས་དེ་ལ་དེ་དག་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་དེ་མེད་པར་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་མེད་ཅེ་ན། དེ་མེད་པར་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་སྐྱེ་བ་ནི། བསྟན་བཅོས་ཁོ་ན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ལུགས་འདི་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་མེད་པའི་ཁྱབ་པ་ནི་སྣང་རུང་གི་ཕྱོགས་ 14-4-5a ལ་ཡིན་གྱི་སྣང་མི་རུང་གི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཁྱབ་པ་ཤིན་ཏུ་འཁྲུལ་ལོ། །གལ་ཏེ་དེའི་ལུགས་ལ་དེ་མེད་དེ། དེ་དེའི་ལུགས་ཀྱི་ཚད་མས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན་ནི། ཇི་སྐད་དུ། མ་མཐོང་ཕྱིར་ན་མེད་པ་མིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་རིགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འདོན་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པ་ན་གཞུང་ལས་བདག་རྟག་པ་དང་མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ཤས་ཆེར་འབྱུང་ལ་འགྱུར་གྱི་ཁྱད་པར་བདེ་མ་
Chinese
‘世俗’这个词并非世间所安立，因为世间人认为某事物是真实的，但并不认为是世俗的。因为他们承认那是真理且不虚妄的。 因此，在《入中论释》中引用经文说：‘世间与我争论，我却不与世间争论。世间认为存在的，我也认为存在；世间认为不存在的，我也认为不存在。’ 如同此说，中观宗自己所安立的正确的世俗，以及世间人自己所安立的胜义谛，只要没有以理智进行观察，就承认它们是存在的，因为它们在世间是公认存在的。中观宗安立错误的世俗，以及世间人所安立的世俗谛，即使没有以理智进行观察，也不承认它们是存在的，因为它们在世间是不被公认存在的。 顺便说一下，需要了解这一点，正如所说：‘不识沉睡诸外道。’ 从‘彼等亦非世间有。’ 这句话中，虽然说外道所安立的‘我’等等，所有由恶劣宗派所安立的事物，在世间是不存在的。但是，世间人并没有证实它们不存在，因为它们对世间来说是隐蔽的。如果世间人证实了它们不存在，那么为了证实它们不存在，而陈述的成百上千的胜义谛的推理都将变得毫无意义。 如果有人问：‘另一种情况也是一样吗？’ 答：那是不存在的，因为世间的量没有观察到它。按照那种观点，那些事物也不是不存在的，因为世间没有观察到它们不存在的量。如果问：‘如何不存在呢？’ 答：因为产生观察到它不存在的量，仅仅依赖于论典。因此，按照这种观点，存在的反面一定是不存在，这个规律只适用于可观察的方面，对于不可观察的方面，这个规律是极其错误的。如果有人认为：‘按照他们的观点，那是不存在的，因为他们的观点的量没有观察到它。’ 那么，正如所说：‘不见故非无。’ 这样就必须颠倒地引用这个道理了。 如此解释之后，经论中经常出现‘如常我’和‘四边生’等，这些在世间的名言中也是不存在的说法。
English
The term 'conventional' is not established by the world, because worldly people consider something to be true, but do not consider it to be conventional. Because they acknowledge it as truth and not deceptive. Therefore, in the commentary on the *Entering the Middle Way* (*Madhyamakāvatāra*), a sutra is quoted: 'The world argues with me, but I do not argue with the world. Whatever the world considers to exist, I also consider to exist; whatever the world considers not to exist, I also consider not to exist.' As it is said, the correct conventional truth established by the Madhyamaka school itself, and the ultimate truth established by the worldly people themselves, are acknowledged to exist as long as they are not examined by reason, because they are known to exist in the world. The Madhyamaka school establishes the false conventional truth, and the conventional truth established by the worldly people, even if they are not examined by reason, are not acknowledged to exist, because they are not known to exist in the world. Incidentally, it is necessary to know this, as it is said: 'The ignorant heretics are deeply asleep.' From the statement 'Those are not even in the world,' although it is said that the 'self' and so on, established by the heretics, all the things established by evil tenets, do not exist in the world. However, worldly people have not proven that they do not exist, because they are hidden from the world. If worldly people prove that they do not exist, then the hundreds of reasons for examining the ultimate truth, stated to prove that they do not exist, will become meaningless. If someone asks, 'Is the other case the same?' The answer is: that does not exist, because the measure of the world has not observed it. According to that view, those things are also not non-existent, because there is no measure in the world that observes that they do not exist. If asked, 'How does it not exist?' The answer is: because the arising of the measure that observes that it does not exist depends solely on the treatises. Therefore, according to this view, the pervasion that existence implies non-existence applies only to the observable aspect, and for the unobservable aspect, the pervasion is extremely mistaken. If someone thinks, 'According to their view, that does not exist, because the measure of their view has not observed it,' then, as it is said, 'Not seeing does not mean it does not exist,' it would be necessary to cite this reasoning in reverse. After explaining in this way, statements such as 'like a permanent self' and 'the birth of the four extremes' often appear in the scriptures, which are also not existent in the worldly terminology. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
བདེ་ལས། ཇི་སྐད་དུ། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་ཀྱང་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བསམས་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་ན་གཞན་སྐྱེ་མེད་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་དམ་བདེན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དེའི་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དེ་ལྟ་ན་དབུ་མའི་ལུགས་ཀྱི་དོན་དམ་བདེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལུགས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་གཞི་མཐུན་གྲུབ་པར་ཐལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ན་ལུགས་འདི་ལ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཇི་སྙེད་པ་འཕྲལ་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུས་མ་བསླད་པའི་མཐོང་བ་བརྫུན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་ལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བར་བཤད་པས་རྟག་པའི་ལྟ་བ་མི་འགྱུར་ལ། དེ་དག་མེད་པར་ཞེན་པའི་བློ་ནི་ཆད་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བློས་གྲུབ་པའི་དོན་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞར་ལ་འདི་ཤེས་དགོས་ཏེ། རྒྱང་ཕན་གྱིས་དོན་གང་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལུགས་ལ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་དེ་མེད་པ་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ཡང་། དེས་དེ་ཡོད་པར་བཞག་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེའི་ཚད་མས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དེ་ཡོད་པར་འགྲུབ་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པའི་རིགས་པ་ཁོ་ན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་དང་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡོད་པ་སོགས་འཇིག་རྟེན་རང་ལུགས་ཀྱི་ཚད་ 14-4-5b མས་མ་གྲུབ་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པའི་རིགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བློ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ངོར་ཡོད་པར་འཇོག་ནུས་པའི་ཕྱིར་ན། གཅིག་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་ཅིག་ཤོས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་དམ་བདེན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ །དོན་དེ་དག་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་འགོག་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་བདག་ཉིད་ནི། །ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བར་རྟོགས་བྱས་ཏེ། །དེ་ཡི་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་མཚུངས་ལུས་དང་ལྡན་ཉིད་ཕྱིར། །གང་ཚེ་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཡོད་ཉིད་ཁས་ལེན་དེ་ཚེ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དེའི་ཤུགས་བསྟན་འཆད་པ་ན། འཇིག་རྟེན་གཞན་རྟོགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་དུས་སུ་བདག །ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་དམ་པའི་དོན་ནི་ལྟ་བར་རྟོགས་བྱས་ཏེ། །ཞེས་དང་། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འགོག་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་བདག་ཉིད་ནི། །ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བར་རྟོགས་བྱས་ཏེ། །ཞེས་དང་། འདི་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡོད་ཅེས་རྟོགས་པའི་དུས་སུ་བདག །ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་དམ་པའི་དོན་ནི་ལྟ་བར་རྟོགས་བྱས་ཏེ། །ཞེས་རྒྱས་པར་སྦྱར་ནས་གསུངས་པས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡོད་མེད་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་མེད་ལྟ་བུ་འཇིག་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་དོན་ད
Chinese
德瓦（Deva，人名）问道：‘正如经中所说：“从他处产生的事物，在世间也是不存在的。”’ 这句话的意思是，要思考那些实际上不存在的事物。 否则，如果说没有从他处产生的事物，那就变成了世间的胜义谛，因为它是通过量（pramana， प्रमाण， pramāṇa，有效认知手段）成立的。如果是这样，中观宗的胜义谛和世间宗的胜义谛的基础就变成一致的了。 如果是这样，那么在这个宗派中，所有如蕴、界、处等世俗谛，都如未经即时错觉原因污染的虚假所见一样存在，这种承认就被称为正确的见解，而不会变成常见。而执着于这些事物不存在的念头，则是断见，因为它否定了与生俱来的念头所成立的事物。 顺便说一下，需要了解的是，胜论派（Vaisheshika， एकान्तवादी， ekāntavādī，一种印度哲学流派）所否定的前世和来世等事物，并非在世间法中不存在，即使否定它们是错误的世俗谛，也不能因此就认为它们存在，因为它们不是通过量成立的。为什么呢？因为它们的成立完全依赖于经论中广为人知的理证。 因此，前世后世和业果的存在，以及全知者的存在等等，虽然不是通过世间本身的量成立的，但可以通过经论中广为人知的理证，在世间世俗的层面被认为是存在的。因此，一个是否定性的世俗谛，另一个是世间的胜义谛，需要这样区分。 这些道理也正如经中所说：‘当否定有来世的时候，自己就会被认为是颠倒地看待了所知事物的自性。因为他的见解的形式与身体的依存性相同。当承认有产生之自性存在的时候也是如此。’ 在解释其隐含意义时说：‘当认识到有其他世界存在的时候，自己就会被认为是看到了所知事物的自性，即胜义谛。’ ‘当否定圆满正等觉的时候，自己就会被认为是颠倒地看待了所知事物的自性。’ ‘在这里，当认识到有全知者存在的时候，自己就会被认为是看到了所知事物的自性，即胜义谛。’ 这样广为阐述。因此，全知者的存在与否，以及来世的存在与否等等，都是在世间本身的范围内讨论的问题。
English
Deva asked: 'As it is said in the scriptures: 'Things that arise from elsewhere do not exist in the world.' This means to contemplate things that do not actually exist. Otherwise, if there is nothing that arises from elsewhere, it becomes the ultimate truth in the world, because it is established through valid cognition (pramana). If so, the basis of the ultimate truth of the Madhyamaka school and the ultimate truth of the worldly school become the same. If so, then in this school, all the conventional truths such as aggregates, elements, and sense bases are considered to exist as they appear in false perceptions that are not corrupted by immediate causes of delusion. This acceptance is called the correct view, and it does not become an eternalist view. The thought that clings to the non-existence of these things is a nihilistic view, because it denies the things established by innate thought. By the way, it is necessary to know that the previous life and the next life, which are denied by the Vaisheshika school, are not non-existent in the worldly sense. Even though denying them is a false conventional truth, it cannot be said that they exist, because they are not established by valid cognition. Why? Because their establishment depends entirely on the reasoning well-known in the scriptures. Therefore, the existence of previous and subsequent lives and the law of cause and effect, as well as the existence of an omniscient being, etc., although not established by the valid cognition of the world itself, can be considered to exist in the worldly conventional level through the reasoning well-known in the scriptures. Therefore, one is a negating conventional truth, and the other is the ultimate truth of the world, and they must be distinguished. These reasons are also as stated in the scriptures: 'When denying the existence of the next world, one is understood to be looking at the nature of knowable things in a reversed way. Because the form of his view is the same as the dependence on the body. It is the same when one accepts that there is a nature of arising.' In explaining its implied meaning, it says: 'When one realizes that there is another world, one is understood to be seeing the nature of knowable things, that is, the ultimate truth.' 'When denying the perfectly enlightened Buddha, one is understood to be looking at the nature of knowable things in a reversed way.' 'Here, when one realizes that there is an omniscient being, one is understood to be seeing the nature of knowable things, that is, the ultimate truth.' This is explained in detail. Therefore, the existence or non-existence of an omniscient being, and the existence or non-existence of the next world, etc., are all questions discussed within the scope of the world itself. --------------------------------------------------------------------------------