Tibetan
འི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ། བྱ་བ་དགེ་བའམ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པ་བདག་གི་བྱ་བ་ངན་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་བྱས་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་ལྕགས་པ་ནི་མི་དགའ་ཞིང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡིད་མི་བདེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་ཅན་ནི་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་ལ་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་ནི་སེམས་དཔའ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལ་གདགས་སོ། །བྱ་བ་ངན་པ་ནི་འགྱོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དམིགས་ཏེ་སེམས་མི་དགའ་བ་ལ་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་འགྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བ་ནི་བྱ་བ་ངན་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལ་དམིགས་པ་འགྱོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་གང་ཞིག་དེ་བྱས་པ་ལ་མི་དགའ་བ་ནི། དེའི་ངོ་ན་བྱ་བ་ངན་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་དེ་བྱས་པ་ལ་མི་དགའ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དགེ་བ་མ་བྱས་པ་དང་མི་དགེ་བ་བྱས་པ་ལ་འགྱོད་པ་ནི་དགེ་བའོ། །དེ་ལས་ཟློག་པ་ནི་མི་དགེ་བའོ། །བཟོ་དང་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ཕལ་པ་འགའ་ཞིག་བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་ལ་འགྱོད་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་དེ་ཉིད་བྱེད་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་ན་དུས་ཡིན་ཏེ་བཅོས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་དེ་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ནི་དུས་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ལྟུང་བ་བྱས་པའི་རྗེས་སུ་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་བྱས་ན་ཕྱིར་བཅོས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཉེས་པ་ལས་ལྡང་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི་བྱས་ཟིན་ལས་དེ་ཉིད་སླར་ལྡོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་ལ་འགྱོད་པ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་འགྱོད་པ་ནི་མི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་གནས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འགྲེལ་པས་འཆད་པ་ནི་རིགས་པར་མ་མཐོང་སྟེ། འདི་ནི་དགེའམ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་ཡང་རུང་གི་འདི་དང་ལྡན་པ་དག་ནི་སེམས་དམིགས་པ་ལ་ཅུང་ཟད་གཏད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་གིས་སེམས་ཀུན་ཏུ་གཡོ་ཞིང་ཡེང་ཡེང་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་མ་སྐྱེས་དགྲས་འཚམས་མེད་པའི་ལས་བྱས་པས་འགྱོད་པར་གྱུར་པ་ན་ཇི་སྲིད་འགྱོད་པ་དེ་མ་བསལ་གྱི་བར་དུ་སེམས་རྣལ་དུ་མ་གནས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཀུན་གྱི་བྱེད་ལས་ཡིན་པར་རིགས་སོ། ། རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ནི་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པ་འདི་ཅི་ཞེས་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པས་ཏེ། འདིས་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པས་སེམས་རྩིང་བ་ཞེས་བྱའོ། ། སྤྱོད་པའི་ལུས་ཀྱང་སྔར་བཤད་པའི་སེམས་དཔའ་དང་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། དམིགས་པ་ནི་རྟོག་པས་རྩལ་བའི་གང་ཟག་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་ལ། རྣམ་པ་ནི་འདི་ནི་འདིའོ་ཞེས་ངེས་པའི་རྣམ་པས་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་འཇལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་ཏེ། དེ་ནི། རྟོག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྲ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཞིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དག་ལ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ། སེམས་རྩིང་བ་དང་། ཞིབ་པ་ཞེས་བྱའི་འདི་དག་གི་ངོ་བོ་སེམས་རྩིང་ཞིབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་སེམས་བྱུང་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བཤད་དུ་ཡང་། བར་འགའ་སེམས་དང་སེམས་པ་ལ། རྟོག་པར་གདགས་ལ་ཞེས་བཤད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀྱི་ལུས་ནི་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་གཞུང་རྣམས་ལས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཀྱང་། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་ལུས་གང་ཞེ་ན། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་སེམས་པའི་ལུས་ཡིན་ལ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་པའི་ལུས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གཅིག་གི་འཁོར་དུ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་མེད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཐོག་མར་ནི་ཚོལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་སྐྱེ་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ངེས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་དཔྱོད་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་ནི་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞིག་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ལ་ནི་ཚོལ་བ་པ་ཞེས་བྱ་ལ། གང་ཞིག་དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ལ་ནི་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གང་ཡང་རྟོག་པ་དག་ལ་གྲགས་པའི་རྟོག་པ་ནི། ཤེས་གང་གང་ལ་སྒྲ་དོན་འཛིན། །དེ་ནི་དེ་ལ་རྟོག་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལྟར་སྒྲ་དོན་འདྲེས་པར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་འདིར་བཤད་པའི་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀ་དང་གཞན་ཡང་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་ཅིང་འཇལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པའི་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ངེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོ
Chinese
被威力压制，无论是做了善事还是做了不善的恶业，如果想到“我为什么做了这样的坏事呢？”，从而在心中产生懊恼，这就是不悦和不适。这种不适感是与内心产生的（情绪）相伴随的。其中，烦恼属于愚痴的范畴，而善和无记则属于菩萨和智慧的范畴。坏事就是后悔，针对它产生的不悦，从对象的角度来说，就叫做后悔。善不是非坏事吗？为什么针对它也会产生后悔呢？因为如果有人对所做之事感到不悦，那件事对他来说就是坏事。否则，怎么会对所做之事感到不悦呢？对没有做善事和做了恶事感到后悔，这是善。与此相反，就是不善。对于做或不做工巧和行为等琐事感到后悔，这是无记。正在做某事的时候是时宜的，因为还可以补救。事情完全做完之后就不是时宜的，因为无法补救。那么，如果犯了堕落之后，按照佛法去做，不也可以补救吗？那只是从罪过中解脱出来而已，并不是已经做过的事情可以 वापस（梵文，罗马转写：vāpas，汉语字面意思：返回）。对该后悔的事情感到后悔是合理的，对不该后悔的事情感到后悔是不合理的。所谓“阻碍心安住”，这是就烦恼而言的。注释书这样解释是不合理的，因为无论是善还是烦恼，凡是具有这种特性的人，都无法将心稍微集中在目标上，因为受到不适的影响，心会不停地动摇和散乱。例如，阿阇世王做了五逆罪后感到后悔，在他消除后悔之前，心一直无法平静。因此，这应该是所有（情绪）的作用。分别的体性是，依靠能引发一切言语的思或智慧，专注于人与法的体性的差别。
English
Being overwhelmed by power, whether one has done a virtuous deed or a non-virtuous evil deed, if one thinks, "Why did I do such a bad thing?" and thereby generates regret in the mind, this is displeasure and discomfort. Such discomfort arises from the mind accompanied by (emotions). Among them, afflictions belong to the category of ignorance, while virtue and neutrality belong to the category of bodhisattvas and wisdom. A bad deed is regret, and the displeasure arising from focusing on it is called regret from the perspective of the object. Isn't virtue a non-bad deed? Why does regret arise from focusing on it? Because if someone is displeased with what they have done, that thing is a bad deed for them. Otherwise, how could one be displeased with what one has done? Regretting not doing good deeds and doing bad deeds is virtue. The opposite of this is non-virtue. Regretting doing or not doing trivial matters such as crafts and conduct is neutral. It is timely while one is doing something, because it can still be remedied. It is not timely after the thing is completely done, because it cannot be remedied. Then, if one commits a transgression and then acts according to the Dharma, can't it be remedied? That is only liberation from the offense, not a वापस (Sanskrit, Roman transliteration: vāpas, literal meaning: return) of the deed that has already been done. Regretting what should be regretted is reasonable; regretting what should not be regretted is unreasonable. The phrase "obstructing the abiding of the mind" refers to afflictions. It is unreasonable for the commentary to explain it this way, because whether it is virtue or affliction, those who possess this characteristic cannot focus their mind even slightly on the object, because the mind is constantly agitated and distracted by the influence of discomfort. For example, when King Ajatashatru regretted committing the five heinous crimes, his mind could not be calmed until he had eliminated that regret. Therefore, this should be the function of all (emotions). The nature of discrimination is to focus on the differences in the nature of persons and phenomena, relying on the thought or wisdom that gives rise to all speech.
Chinese
因为要普遍寻求这种形态是什么，所以，它能从各方面引发言语，因此是意的表达。因为它是粗大的形态，所以叫做粗略的心。行为的身体也是前面所说的勇猛和智慧。所缘是分别所造作的士夫、法的事物自性和差别本身。形态是对于“这是这个”以决定的形态来分别辨别和衡量的心之表达。它相对于分别来说是微细的形态，因此叫做细致的心。对于具有这些的心，依次称为粗略的心和细致的心，这些的自性并非粗略和细致心的本性。因为它们会成为非心所。因此，在《分别论》中说：“有时在心和心所上，安立为分别”也是不合理的。因为分别和伺察二者的身体，在经论中说是心所和智慧二者。如《瑜伽师地论》中也说：“什么是分别和伺察的身体？分别和伺察对所缘不明显地分别，是心所的身体。分别和伺察对所缘明显地分别，应当了知是智慧的身体。”这样说的。分别和伺察这二者，因为形态相违，所以在同一个心的眷属中不可能同时产生，然而首先产生的是具有寻求形态的分别，之后产生的是具有决定形态的伺察。因此，伺察是分别先行的。其中，与分别相应的意之识，叫做寻求者。与伺察相应的，叫做决定者。 还有，在分别中著名的分别，如“识于何何执著声义，彼于彼为分别”所说，是具有声义混杂执著的体性。它遍及于此处所说的分别和伺察二者，以及我慢等所有分别和衡量的形态。此处所说的分别和伺察的决定是这样的：凡是分别和伺
English
Because one universally seeks what this form is, it evokes speech from all aspects, hence it is the expression of mind. Because it is a coarse form, it is called coarse mind. The body of action is also the previously mentioned vigor and wisdom. The object is the very nature and difference of the individual and dharma fabricated by conceptualization. The form is the expression of mind with the aspect of distinguishing and measuring separately with the form of certainty that "this is this." Because it is a subtle form relative to conceptualization, it is called subtle mind. For the minds that possess these, respectively called coarse mind and subtle mind, the nature of these is not the nature of coarse and subtle mind, because they would become non-mental factors. Therefore, it is also unreasonable to say in the Vibhāṣā, "Sometimes, on mind and mental factors, it is established as conceptualization." Because the bodies of both conceptualization and analysis are said in the scriptures to be mental factors and wisdom. As it is said in the Yogācārabhūmi, "What is the body of conceptualization and analysis? Conceptualization and analysis that do not manifestly conceptualize the object are the body of mental factors. Conceptualization and analysis that manifestly conceptualize the object should be known as the body of wisdom." Thus it is said. These two, conceptualization and analysis, because their forms are contradictory, cannot arise simultaneously in the retinue of the same mind, but first arises conceptualization with the form of seeking, and then arises analysis with the form of certainty. Therefore, analysis is preceded by conceptualization. Among them, the mind consciousness that corresponds to conceptualization is called the seeker. That which corresponds to analysis is called the determiner. Furthermore, the conceptualization that is famous among conceptualizations, as it is said, "Whatever consciousness grasps sound and meaning, that is conceptualization for it," has the nature of grasping sound and meaning mixed together. It pervades both conceptualization and analysis mentioned here, as well as all forms of conceptualization and measurement such as pride. The determination of conceptualization and analysis mentioned here is as follows: Whatever is conceptualization and analy