Tibetan
ཐུན་མཐུན་དུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ནི་གནས་དང་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པའི་སྒོར་གྱུར་པའི་དོན་གྱིས་ན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་དོན་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་འཛིན་པའི་དོན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཞེས་འགྲེལ་པ་ལས་འཆད་དོ། ། ད་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་མེད་པར་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་དཔེའི་དོན་འཆད་པ་ལ་རེ་ཞིག་མདོ་དགོད་པ་ནི། མདོ་ལས། དཔེར་ན་མིག་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུས་ཆུའོ་འགའ་འགའ་དབུ་བ་བརྡོས་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ན་དེས་དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་ན་མེད་པ་དང་གསོབ་དང་གསོག་དང་། སྙིང་པོ་མེད་པར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་ན། དེ་མེད་པར་སྣང་ཞིང་སྙིང་པོ་མེད་པའི་བར་དུ་སྣང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུའི་ཆུ་བུར་བཀོད་ནས་ཚོར་བ་སོགས་ལ་བཤད་ཏེ། དེ་དག་གི་དོན་བསྡུས་པ་ནི་གཟུགས་ནི་དབུ་བ་བརྡོས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོའི་དོན་བཤད་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར། གཟུགས་དབུ་བ་བརྡོས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་རིགས་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཇི་ལྟར་དབུ་བ་བརྡོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་ན་མེད་པ་དང་གསོབ་དང་། གསོག་དང་སྙིང་པོ་མེད་པར་སྣང་བ་ལྟར། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་ན་སེམས་ཅན་བདག་མེད་ཀྱིས་མེད་པར་སྣང་བ་དང་། རུལ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་གཙང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསོབ་ཏུ་སྣང་བ་དང་། མྱང་བར་བྱ་བའི་རོ་བོར་བ་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་གསོག་དུ་སྣང་བ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་བརྟན་ཅིང་རྟག་པའི་རྫས་ཀྱི་རྟེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་མེད་པར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་དབུ་བ་བརྡོས་པ་ལས་སོག་པའི་དཔེ་རེ་རེས་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཀ་ཡང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གཞུང་འདི་ལྟར་དུ་གདོན་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་བརྡོས་པ་ལྟར་བདག་མེད་པ་ཉིད་དང་། མི་བརྟན་ཞིང་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེས་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་ཞིང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་གཟུགས་ནི་དབུ་བ་བརྡོས་པ་ལྟར་གཙང་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཆུའི་ཆུ་བུར་ལྟར་བདེ་བའི་རོ་བྲོ་བ་ཆུང་བ་ཉིད་དོ། །ཉི་ཟེར་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པའི་དམིགས་རྒྱུ་ལྟར་མི་བརྟན་པ་ཉིད་དོ། །ཆུ་ཤིང་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །སྒྱུ་མ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་སྦྱར་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་བཞི་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་ལྟར་བཅིང་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཚོར་བ་ནི་ཆུའི་ཆུ་བུར་ལྟར་རོ་བྲོ་བོ་ཆུང་བ་ཉིད་དོ། །འདུ་ཤེས་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟར་མི་བརྟན་པ་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཆུ་ཤིང་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟར་བདག་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཤད་པ་དང་པོ་ལྟར་དཔེ་རེ་རེ་ཡང་། ཕུང་པོ་ལྔ་ཀ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ཀ་སེལ་བྱེད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ལྟར་ན་དེས་རེ་རེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཀ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པ་རེ་རེ་སེལ་བྱེད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལྟར་ན་དེས་རེ་རེ་ཕུང་པོ་རེ་རེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པ་ཡང་རེ་རེ་ཁོ་ན་སེལ་བྱེད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པར་ཁམས་རྣམས་སྦྲུལ་གདུག་པ་ལྟ་བུ་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གྲོང་སྟོང་པ་ལྟ་བུར་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་སྒྲུབ་ཅེས་ཆོས་གཉིས་པོ་ལ་ཡང་དཔེ་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས་སླར་ཡང་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དུ་དེ་དག་གི་རབ་དབྱེ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲི་བར་མཛད་དོ། །འདི་ལ་བཞི་ཏེ། རྫས་ཡོད་སོགས་དྲུག་ཅུར་དབྱེ་བ་དང་། ཀུན་བརྟགས་སོགས་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་སོགས་བཞིར་དབྱེ་བ་དང་། ཕྱི་ལྟས་སོགས་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་སྡོམ་གྱིས་མདོར་བསྟན་པ་དང་། དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། དེ་དང་ཚུལ་མཐུན་པའི་དབྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དང་པོ་ནི། རབ་དབྱེ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འཆད་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་གི་དོན་དང་ཚིག་གི་སྣ་ཕྱོགས་གཅིག་དུ་སྡོམ་ན་དུ་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྫས་ཡོད་སོགས་ནས་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའི་བར་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་དག་རེ་རེ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་མཚན་ཉིད་དམ་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་དགོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་གསུམ་གསུམ་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་དེ་དག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟར། རྫས་ཡོད་སོགས་བཞི་དང་། ཤེས་བྱ་སོགས་གསུམ་དང་། གཟུགས་ཅན་སོགས་དྲུག་དང་། ཟག་བཅས་སོགས་བཅུ་གཉིས་དང་། བྱུང་སོགས་བརྒྱ་དང་། འདས་སོགས་བཅུ་དྲུག་དང་། རྐྱེན་སོགས་བཅུ་གཅིག་དུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར། དངོས་པོའི་རྐང་གྲངས་དུ་ཞིག་དགོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བརྟག་ཅེས་ཏེ། དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་ལ་རྨོངས་པ་སྤོང་ལ། གསུམ་པས་ནི་བདག་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། ཚུལ་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རྫས་ཡོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་བརྗོད་པ་སྒྲ་ལ་ཡང་མི་ལྟོས་ཤིང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་གི་རང་བཞིན་བློའི་ཡུལ་དུ་འཆར་བ་ལ་ཡང་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཆོས་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་དབང་པོའི་ཤེས་པའམ། ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་རང་དབང་དུ་འཆར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་རྫས་ཡོད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་ནི་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་སྐྱ་ཐུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་བརྗོད་པ་མིང་ལ་མི་ལྟོས་ཤིང་མིང་བཀྲ་བར་མི་འཛིན་པར་དོན་གང་ཡིན་པ་འཛིན་པའོ། །དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་སྦྱོར་བྱུང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཅེས་དང་། སྡེ་པའི་གྲུབ་མཐའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྫས་ཡོད་ནི་གང་གཟུང་བྱ་དེ་ལས་གཞན་པ་མི་ལྟོས་པར་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་གཟུགས་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྒྲ་ལ་སྒྲའི་བློས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུགས་སོགས་རང་རང་གི་དབང་པོས་ཡུལ་བར་མ་ཆོད་པར་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པས་བརྟགས་ཏེ་བུམ་སོགས་ཀྱི་བློ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའོ། །ཞེས་དང་། མཚན་ཉིད་གཉིས་པོ་འདི་ལས་དང་པོ་ནི་དོན་དམ་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཕྱི་མ་ནི་མི་ལྟོས་པའི་རྫས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡེ་ཤེས་བཤེས་གཉེན་འཆད་དོ། ། དེས་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། དབྱིབས་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་བསྡུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། མངོན་སྐབས་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ལྡན་མིན་དང་། སེམས་བྱུང་བཏགས་ཡོད་རྣམས་མ་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དང་དེ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རིགས་པ་བསམ
Chinese
是为了共同聚集的缘故。生处的意义是，以处所和所缘的门径，使诸识生起和增长的门径，因此称为生处。又是所有法的种子之义，也是总摄执持一切法相之义。如释论中所说。现在为了说明以譬喻来表示诸蕴无我的意义，先引用经文。经中说：例如有眼之人，看见一些水泡被风吹动，他如理观察它们时，会发现它们是空虚、疏松、空洞，没有实质的。同样，圣者声闻弟子如理观察色蕴时，也会发现它是空虚的，乃至没有实质的。同样，以水泡为例来说明受等。归纳这些意义就是，色如水泡等。解释经文的意义是，为什么要把色比作水泡等呢？就像如理观察水泡等时，会发现它们是空虚、疏松、空洞，没有实质的一样。同样，以智慧如理观察色等时，会发现它们因众生无我而显得空虚，因腐烂和烦恼而显得疏松，因可品尝的滋味微小而显得空洞，因其自性不稳固，且脱离了常恒之物的依凭而显得没有实质。这样，水泡等每一个譬喻也显示了五蕴都是无我等的。因此，应该这样来读诵此论：色如水泡般是无我的，因为它是无常且没有实质的。同样，其余的蕴也应如此类推。对于受等四蕴也应同样类推并加以说明。或者说，色如水泡般是不净的。如水泡般，安乐的滋味非常微小。如阳光下被风吹动的幻影般，是不稳固的。如芭蕉树般，没有
English
It is for the sake of gathering together in common. The meaning of the sources of arising is that, through the gateway of location and object, the various consciousnesses arise and become the gateway of growth, therefore it is called the sources of arising. Also, it is the meaning of the seed of all dharmas, and it also becomes the meaning of gathering and holding all aspects of dharmas. As explained in the commentary. Now, in order to explain the meaning of the examples that illustrate the selflessness of the aggregates, let us first cite a sutra. The sutra says: For example, when a person with eyes sees some water bubbles being blown by the wind, when he examines them properly, he finds that they are empty, loose, hollow, and without essence. Similarly, when a noble disciple who is a hearer examines the form properly, it appears to be empty and without essence. Similarly, the feeling and so on are explained by using water bubbles as an example. The condensed meaning of these is that form is like a water bubble and so on. The explanation of the meaning of the sutra is, for what reason should form be likened to a water bubble and so on? Just as when one examines water bubbles and so on properly, one finds that they are empty, loose, hollow, and without essence, similarly, when one examines form and so on properly with wisdom, they appear to be empty due to the selflessness of sentient beings, and they appear to be loose due to decay and afflictions, and they appear to be hollow due to the smallness of the taste to be experienced, and they appear to be without essence because their own nature is unstable and they are separated from the support of permanent things. In this way, each example of water bubbles and so on also shows that all five aggregates are selfless and so on. Therefore, this treatise should be recited in this way: Form is selfless like a water bubble, because it is impermanent and without essence. Similarly, the remaining aggregates should also be applied in the same way. The four aggregates, such as feeling, should also be applied and explained in the same way. Or, form is impure like a water bubble. Like a water bubble, the taste of happiness is very small. Like a mirage moved by the wind in the sunlight, it is unstable. Like a banana tree, it has no
Chinese
是空性。如幻术般，众生是无我的。这样结合。同样地，对受等其他四蕴也这样结合。另一种方式是，色如水泡聚拢般，没有系缚。受如水上的水泡般，味道微小。想如阳焰般，是不稳固的。行如芭蕉树般，没有心髓。识如幻术般，是无我的，应如是说。其中，如第一种说法，每一个比喻，都能对治五蕴的四种颠倒。如第二种说法，每一个比喻，都能对治五蕴的每一种颠倒相。如第三种说法，每一个比喻，只能对治每一个蕴的一种颠倒相。《正法集经》等中，说界如毒蛇，处如空聚落，分别思择，对这二者也说了比喻。如是，在广说蕴、界、处等的体性后，为了再次引发所化众生的智慧，想要宣说它们的广大差别，于是提问：蕴、界、处的种种差别是什么呢？这有四种：分为实有等六十种，分为遍计所执等三种，分为体性等四种，分为外观等六种。第一种又分为以总义略说，详细解说，以及宣说与此相符的无量差别三种方式来了解。第一，如果将要宣说的广大差别，归纳其意义和词句的要点，有多少呢？应知，所知事物从实有等直到缘等，这些每一个都应以所知之义、体性或自性如何、有多少种相、为何需要这三方面来确定。第二，详细解说这些有七种，即：实有等四种，知等三种，有色等六种。ུག་和有漏等十二种，生等一百种，过去等十六种，因等十一种进行区分。第一，所应知的法，蕴、处、界等所应知的意义，体性如何？事物需要多少个要素？为何要考察其是否实有？前两个是为了遣除对体性和分类的迷惑，第三个是为了遣除执著为我，应以这种方式观察一切。其中，实有的体性是，成为根识的对境，不依赖于言语，也不依赖于某种其他法的自性显现于意识的对境，而是该法自身的体性，自主地显现于根识或意识的对境，这被称为实有，因为该法不依赖于其他，而是能够自立的。此外，成为意根的对境，不依赖于名称，不执著于名称的显现，而是执著于其意义。也就是，意根所生的佛陀和菩萨的智慧的对境，是诸法不可言说的法性。以及，按照部派的宗义所说的实有是，任何所取境不依赖于其他而成为根识的对境，比如声音不依赖于色法，声音由声音的意识产生。就像瓶子等，不经过各自根的无间断地对境，而是通过意识进行观察，从而产生瓶子等的意识，并非如此。以及，这两个体性中，第一个是胜义实有的体性，后者是不依赖的实有，耶谢协年（ཡེ་ཤེས་བཤེས་གཉེན་）如此解释。因此，受、想、识蕴，以及形状、非表色和由聚合所成的，以及除了显现时存在的色蕴，以及非相应和除了心生假有之外的行蕴等是实有的。并且，成为这些自性的处和界也是实有的，因此要思考道理。
English
are emptiness itself. Like illusions, sentient beings are without self. Combine them in this way. Similarly, combine them with the other four aggregates, such as feeling. In another way, form is like a mass of foam, without bondage. Feeling is like a water bubble, with little taste. Perception is like a mirage, unstable. Formations are like plantain trees, without essence. Consciousness is like an illusion, without self. Thus, it should be explained. Among these, according to the first explanation, each example can counteract all four inversions of the five aggregates. According to the second explanation, each example can counteract each aspect of the inversions of the five aggregates. According to the third explanation, each example can only counteract one aspect of inversion for each aggregate. In the Sutra of the Collection of Righteous Dharmas and others, it is said that the elements are like poisonous snakes, and the sources are like empty villages, separately contemplating and establishing that metaphors are also spoken for these two dharmas. Thus, having extensively explained the characteristics of the aggregates, elements, and sources, in order to generate wisdom in the disciples again, wanting to explain their vast distinctions, the question is asked: What are the various distinctions of the aggregates, elements, and sources? There are four: division into sixty types such as existent substance, division into three types such as completely imputed, division into four types such as characteristics, and division into six types such as external appearance. The first also has to be understood through three aspects: a summary statement of the meaning, a detailed explanation, and an exposition of immeasurable distinctions consistent with it. First, if we summarize the meaning and the aspects of the words of the great distinctions that are to be explained, how many are there? It should be known that the objects to be known range from existent substance, etc., to conditions, etc., and each of these should be determined by three aspects: the meaning to be known, the nature or essence of how many aspects there are, and why it is needed. Second, there are seven detailed explanations of these, namely: four such as existent substance, three such as knowledge, and six such as form.