Tibetan
ཤིང་། མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་། གང་ཞིག་ཆོས་འདི་ཐོས་ནས་ཆགས་བྱེད་ཅིང་། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་ན་ཁོང་ཁྲོ་བྱེད། །ང་རྒྱལ་རྒྱགས་པས་བཅོས་པ་ལོག་པས་ཏེ། །ང་རྒྱལ་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་མྱོང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་བསྟན་པ། དེ་ལྟར་ལུང་དང་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལའང་བདག་དགག་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན། དེ་དགག་པ་དངོས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་སྐྱོན་རྣམས་མ་ལུས་འཇིག་ཚོགས་ལ། །ལྟ་ལས་བྱུང་བར་བློ་ཡིས་མཐོང་གྱུར་ཅིང་། །བདག་ནི་འདི་ཡི་ཡུལ་དུ་རྟོགས་བྱས་ནས། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་བདག་འདི་འགོག་པར་བྱེད། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་རྣམས་མ་ལུས་པ་ནི། ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཅན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཅན་དག་གོ། ཞེས་གསུངས་ཤིང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ནི་འཇིག་ལྟ་འདིའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། ངར་འཛིན་པ་ནི་བདག་གི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱོན་མ་ལུས་པ་སྤང་བར་འདོད་པས་ནི། དེ་དག་གི་རྩ་བ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེའང་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་བས། ཐར་པ་འདོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་བདག་ཁོ་ན་འགོག་པར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ་དེ་དགག་པ་ལ། བདག་རྫས་ཡོད་དགག་པ་དང་། གང་ཟག་རྟེན་འབྲེལ་དུ་བསྟན་པ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ལའང་། ཕུང་པོ་ལས་དོན་གཞན་པ་དགག་པ་དང་། ཕུང་པོ་དང་གཅིག་པ་དགག་པ་དང་། དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་ཕྱོགས་སྔ་མ་བརྗོད་པ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དམིགས་པ་བདག་དེའི་རང་བཞིན་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག ཟ་པོ་རྟག་དངོས་བྱེད་པོ་མིན་པའི་བདག །ཡོན་ཏན་བྱ་མེད་མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས། །དེ་དབྱེ་ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་ལ་བརྟེན་ནས། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལུགས་ནི་ཐ་དད་འགྱུར། །དེ་ལ་གྲངས་ཅན་པ་དག་ནི། རྩ་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་འགྱུར་མིན་ལ། །ཆེན་པོ་སོགས་བདུན་རང་བཞིན་རྣམ་འགྱུར་ཞིང་། །བཅུ་དྲུག་པོ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །སྐྱེས་བུ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་རྣམ་འགྱུར་མིན། །ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རྩ་བའི་རང་བཞིན་ནི། སྐྱེས་བུ་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འདོད་པའི་དུས་སུ། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་བུས་ལོངས་སྤྱོད་བྱ་རྣམས་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། རྒྱུ་གང་ལས་ཀྱང་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་འགྱུར་མ་ཡིན་ནོ། །ཆེན་པོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། དེ་ཙམ་ལྔ་སྟེ་བདུན་པོ་ནི་རང་གི་རྣམ་འགྱུར་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་འགྱུར་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་བཅུ་དང་ཡིད་དང་འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པོ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུ་ནི་འབྲས་བུ་མི་སྐྱ྄ེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་འགྱུར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རིམ་པ་འདིས་རྣམ་འགྱུར་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་པ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེས་བུས་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་ལ། གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་ཆུང་བར་གྱུར་ཏེ། རིམ་གྱིས་བསམ་གཏན་སྒོམས་ཤིང་ལྷའི་མིག་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། ལྷའི་མིག་གིས་རང་བཞིན་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ན་རང་བཞིན་སྐྱེངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་ལ་མི་འགྲོ་ཞིང་། རྣམ་འགྱུར་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ལས་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་གྱུར་པ། དེའི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་ཉག་གཅིག་གནས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཟ་བ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་འགྱུར་རྣམས་ཉེ་བར་ཞིས་ཟིན་ཀྱང་དེ་ཉིད་རྟག་ཏུ་ཡན་གར་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ནི་བྱ་བ་ལ་སྙོམ་ལས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པོ་མིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྡུལ་མུན་པ་སྙིང་སྟོབས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ན་འགྲོ་འོང་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་ནི་སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ལ། རྣམ་འགྱུར་རྣམས་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་འགྱུར་གང་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་རྡུལ་དང་མུན་པ་དང་སྙིང་སྟོབས་རྣམས་ནི་ཡོན་ཏན་གསུམ་མོ། །མུན་པ་ནི་ལྕི་བ་དང་གཡོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །རྡུལ་ནི་གཡོ་བ་དང་འཇུག་པ
Chinese
又如经部中说： 凡是对佛法生起贪执， 听到非佛法就心生嗔恨， 因我慢贡高而颠倒错乱， 为我慢所制而感受痛苦。 如是宣说了。 宣说有情无我 如是已从教证和理证方面宣说了法无我， 之后将要宣说有情无我。对此，也有必须破除我的理由，以及破除我的真实内容。首先： 烦恼过患一切皆， 从坏聚见生以智见， 我为此之所缘已了知， 瑜伽行者遮止此我。 贪欲等烦恼，以及生老病死等过患，一切都是从执著我与我所的自性之坏聚见而产生的。如经中所说： 一切烦恼，皆以坏聚见为根本，以坏聚见为生起之因。 并且，对于没有舍弃坏聚见的人来说，造作会明显地成就，并且会产生生等痛苦。我即是此坏聚见的所缘，因为执著我者是以我为所缘的缘故。因此，想要舍弃一切烦恼和过患的人，就应当舍弃这些的根本——坏聚见。而这也将通过通达无我而得以舍弃。因此，希求解脱的瑜伽行者仅仅遮止我。第二，破除我，分为破除实有我，以及宣说有情是依缘而生的。首先又分为：破除与蕴不同的我，破除与蕴相同的我，以及破除不可说是彼或异的我。首先，陈述前者的观点： 坏聚见之所缘的我，其自性如何呢？对此，略而言之： 能受用常实作者， 功德无作外道所计度， 彼等差别依于少分少分， 外道之宗由此成各异。 对此，数论师们认为： 根本自性不变化， 大等七者自性变化， 十六者是变化。
English
Furthermore, as stated in the sutras: "Whoever becomes attached upon hearing this Dharma, and becomes angry upon hearing non-Dharma, is deranged by pride and arrogance, and experiences suffering under the power of pride." Thus it is spoken. Explanation of the Absence of Self in Individuals Having thus explained the absence of self in phenomena through scriptural and logical means, we shall now explain the absence of self in individuals. In this regard, there are reasons why the self must be refuted, and the actual refutation itself. Firstly: "All afflictions and faults are seen by the wise to arise from the view of the perishable aggregate. Having realized that the self is the object of this, the yogi prevents this self." All afflictions such as desire, and faults such as birth, aging, sickness, and death, arise entirely from the view of the perishable aggregate, which is characterized by grasping at "I" and "mine." As stated in the sutras: "All afflictions have the view of the perishable aggregate as their root, and the view of the perishable aggregate as their origin." Furthermore, for those who have not abandoned the view of the perishable aggregate, actions are manifestly accomplished, and suffering such as birth arises. The self is the object of this view of the perishable aggregate, because the grasping at "I" has the self as its object. Therefore, those who wish to abandon all afflictions and faults should abandon the root of these, which is the view of the perishable aggregate. This will be abandoned by understanding the absence of self. Therefore, the yogi who desires liberation prevents only the self. Secondly, the refutation of that is divided into the refutation of the substantially existent self, and the explanation of individuals as dependently originated. The first is further divided into: the refutation of the self as different from the aggregates, the refutation of the self as identical to the aggregates, and the refutation of the self as inexpressible as either the same or different. Firstly, stating the former's position: What is the nature of the self, the object of the view of the perishable aggregate? In this regard, briefly: "The enjoyer, permanent, real, non-agent self, is conceived by non-Buddhists as having qualities and being inactive. Based on slight differences, the tenets of non-Buddhists become diverse." In this regard, the Samkhyas believe that: "The fundamental nature does not transform, the seven, such as the great one, transform in nature, and the sixteen are transformations."
Chinese
སྐྱེས་བུ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་རྣམ་འགྱུར་མིན། །ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །（说，神我既非自性，亦非变异。） དེ་ལ་རྩ་བའི་རང་བཞིན་ནི། སྐྱེས་བུ་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འདོད་པའི་དུས་སུ། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་བུས་ལོངས་སྤྱོད་བྱ་རྣམས་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། རྒྱུ་གང་ལས་ཀྱང་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་འགྱུར་མ་ཡིན་ནོ། །（其中，根本的自性是：当神我想要享受境时，因为能产生声音等神我所享受的事物，所以是自性；又因为不是从任何因产生的，所以不是变异。） ཆེན་པོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། དེ་ཙམ་ལྔ་སྟེ་བདུན་པོ་ནི་རང་གི་རྣམ་འགྱུར་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་འགྱུར་ཡིན་ནོ། །（大、我慢、五唯，这七者，就其变异而言，能产生那些变异，所以是自性；就自性而言，又是变异。） དབང་པོ་བཅུ་དང་ཡིད་དང་འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པོ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །（十根、意、五大，这十六者，仅仅是变异，因为不产生果，又因为是从因而产生的。） སྐྱེས་བུ་ནི་འབྲས་བུ་མི་སྐྱ྄ེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་འགྱུར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །（神我不产生果，所以不是自性；又不是从因而产生的，所以也不是变异。） རིམ་པ་འདིས་རྣམ་འགྱུར་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་པ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེས་བུས་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་ལ། གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་ཆུང་བར་གྱུར་ཏེ། རིམ་གྱིས་བསམ་གཏན་སྒོམས་ཤིང་ལྷའི་མིག་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། ལྷའི་མིག་གིས་རང་བཞིན་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ན་རང་བཞིན་སྐྱེངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་ལ་མི་འགྲོ་ཞིང་། རྣམ་འགྱུར་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ལས་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་གྱུར་པ། དེའི་ཚེ་སྐྱེས་བུ་ཉག་གཅིག་གནས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །（以这种次第，当神我以生起贪欲的方式享受一切变异之集合时，称为轮回；当神我对境的贪执变小，次第修习禅定，正确获得天眼，以天眼观察自性时，自性以羞涩之态不再走向我，一切变异之集合也从生起的次第逆转，在那时完全寂灭，那时唯有神我存在，因此称为解脱。） ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཟ་བ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །（如前所说，因为享受境，所以称为享受者。） རྣམ་འགྱུར་རྣམས་ཉེ་བར་ཞིས་ཟིན་ཀྱང་དེ་ཉིད་རྟག་ཏུ་ཡན་གར་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །（即使变异已经接近寂灭，神我仍然恒常自在地存在，所以称为常。） བདག་ནི་བྱ་བ་ལ་སྙོམ་ལས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པོ་མིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །（我对于行为是中立的，所以称为非作者。） རྡུལ་མུན་པ་སྙིང་སྟོབས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །（因为没有乐、忧、暗三种自性，所以是没有 गुण (藏文：ཡོན་ཏན།，梵文天城体：गुण，梵文罗马拟音：guṇa，汉语字面意思： गुण)的。） ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ན་འགྲོ་འོང་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་ནི་སྐྱེས་བུའི་ཁྱད་པར་རོ། །（因为遍及一切，所以没有来去等的行为，这些是神我的特点。） དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ལ། རྣམ་འགྱུར་རྣམས་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །（其中，自性是作者，变异中有的是作者，有的不是作者。） རྣམ་འགྱུར་གང་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་རྡུལ་དང་མུན་པ་དང་སྙིང་སྟོབས་རྣམས་ནི་ཡོན་ཏན་གསུམ་མོ། །（哪些变异是作者，哪些不是作者呢？其中，乐、忧、暗三种是 गुण (藏文：ཡོན་ཏན།，梵文天城体：गुण，梵文罗马拟音：guṇa，汉语字面意思： गुण)。） མུན་པ་ནི་ལྕི་བ་དང་གཡོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །（暗是沉重和覆盖的自性。） རྡུལ་ནི་གཡོ་བ་དང་འཇུག་པ
English
It is said that the Purusha is neither Prakriti nor Vikriti. Among them, the fundamental Prakriti is Prakriti because it produces sound and other objects to be enjoyed by the Purusha when the Purusha desires to enjoy the objects. And it is not Vikriti because it does not arise from any cause. The seven, namely Mahat, Ahamkara, and the five Tanmatras, are Prakriti because they produce their own Vikriti. And they are Vikriti in relation to Prakriti. The sixteen, namely the ten Indriyas, Manas, and the five Mahabhutas, are only Vikriti because they do not produce fruit and because they arise from a cause. The Purusha is not Prakriti because it does not produce fruit, and it is not Vikriti because it does not arise from a cause. In this order, when the Purusha enjoys all the collections of Vikriti through the arising of desire for birth, it is called Samsara. When the Purusha's attachment to objects becomes small, and gradually meditates and correctly obtains the divine eye, and when he looks at Prakriti with the divine eye, Prakriti does not go to him in a shy manner, and all the collections of Vikriti also become completely pacified in that very moment, reversing from the order of arising. At that time, only the Purusha remains, and therefore it is called liberation. Because he enjoys the objects in the manner described, he is called the enjoyer. Even though the Vikritis have nearly subsided, because he always remains free, he is called eternal. Because the self is neutral in action, it is called non-doer. Because it does not have the nature of the three Gunas of Sattva, Rajas, and Tamas, it is without Guna. Because it is pervasive, there is no activity of going and coming, etc. These are the characteristics of the Purusha. Among them, Prakriti is the doer, and some of the Vikritis are doers, and some are not doers. Which Vikritis are doers, and which are not doers? Among them, Sattva, Rajas, and Tamas are the three Gunas. Tamas is the nature of heaviness and covering. Rajas is the nature of movement and engagement.