Tibetan
་ཉིད་འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་ཡིན་ལ། དེ་རྟོགས་པའི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ཡིན། དེ་དག་རགས་པ་ཙམ་སྨྲོས་པའོ། །དབུ་མ་པའི་ལུགས་ལ། ཕྱིའི་གཟུང་བར་སྣང་བ་དང་། ནང་འཛིན་པར་སྣང་བ་གཞན་དབང་། དེ་ལ་རྟོག་པ་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམས་ཀུན་བརྟགས། སྣང་བ་དེ་ཉིད་རྟོག་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལྟར་སྣང་ཞིང་མ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོངས་གྲུབ་བོ། ། ད་ནི་བདེན་གཉིས་གྱི་ངོ་བོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་བཞིའི་འདོད་ལུགས་བཞི། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་དག་ནི། འཇོམས་བྱེད་ཐོ་བ་ལ་སོགས་པས་བཅོམ་པ་ན། དེའི་བློ་མི་འཇུག་པར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྫས་ཀྱི་ཆོས་བློས་སོ་སོར་བསལ་ནས་དེའི་བློ་མི་འཇུག་པ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་། བཅོམ་ཞིག་གིས་བློ་མི་འདོར་བར་ཤེས་པ་རང་དབང་དུ་སྐྱེད་པ། གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་འདོད་དེ། མཛོད་ལས། གང་ལ་བཅོམ་དང་བློའི་གཞན། །བསལ་ན་དེ་བློ་མི་འཇུག་པ། །བུམ་ཆུ་བཞིན་ཏུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །ཡོད་དེ་དོན་དམ་ཡོད་གཞན་ནོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་དག་ནི། དོན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་ནུས་པ་དོན་དམ་པ། བློ་ངོར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་ལྟར་ཡོད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་འདོད་དེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། དོན་དམ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་གང་། །དེ་འདིར་དོན་དམ་ཡོད་པ་ཡིན། །གཞན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་སྟེ། །དེ་དག་རང་སྤྱིིའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །ཞེས་བཞེད་དོ། །སེམས་ཙམ་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དོན་དམ་པ་དང་། རིགས་པས་དཔྱད་ན་རྫས་སུ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དམ་གཉིས་སུ་འདོད་དོ། །དང་པོ་ནི། འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་སུ། རྣམ་པར་དག་པ་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ནི་དོན་དམ་པའོ་ཞེས་དང་། ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་དོ། ། གཉིས་པ་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རིག་དོན་མེད་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་སུ། གཟུང་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དམ་འདོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ལའང་མཐོང་བའི་ལམ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒྲིབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་། རིགས་པས་དཔྱད་མི་བཟོད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི། གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཡང་དག་པ་མིན་པའི་ཀུན་རྟོག་གིས་བསྡུས་པའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ལས་བཏུས་སུ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོང་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ནས་གཞན་དབང་ནི། རིགས་པས་དཔྱད་ན་རྫས་སུ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དམ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པ་སྟེ། རྣམ་རིག་པའི་གཞུང་གིས་འགའ་ཞིག་ཏུ་དོན་དམ་དང་། འགའ་ཞིག་ཏུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། སྔར་བཤད་པའི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། སུམ་ཅུ་པར། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་གང་གི། དངོས་པོ་གང་གང་རྣམ་དག་པ། །དེ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཡི། །ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དེ་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་གཞན་དབང་ནི། དོན་དམ་མཚན་ཉིད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་རྣམས་དྲང་བ་ཡིན་ཏེ། རིགས་པས་དཔྱད་ན་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཐེག་བསྡུས་སུ། རྣམ་གྲངས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་བརྟགས་ནི་ཀུན་རྫོབ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཏེ་རྫས་སུ་མེད་ཅིང་། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དབུས་མཐའི་འགྲེལ་བཤད་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། རྫས་སུ་མེད་ཅིང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དབུ་མ་པ་རྣམས་ནི། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ལུགས་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མི་སླུ་བར་གཟིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། དེ་དག་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོ་པོར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་གྱི་བདེན་པར་འདོད་དེ། དབུ་མ་འཇུག་པར། དངོས་ཀུན་ཡང་དག་རྫུན་པར་མཐོང་བ་ཡི། །དངོས་རྙེད་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར། །ཡང་དག་མཐོང་ཡུལ་གང་ཡིན་དེ་ཉིད་དེ། །མཐོང་བ་རྫུན་པ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་གསུངས། །ཞེས་བཤད་དོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་སླུ་བར་གཟིགས་པའི་དོན་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྤྲོས་པའི་འཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་གཞན་ལ་འདིའོ་ཞེས་ངག་གི་ལམ་གྱིས་བསྟན་དུ་མེད་ལ། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པར་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ་མདོ་ལས། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཞེས་སོགས་དང་། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་ཤིང་། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མེད། །དེ་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་དང་། འཕགས་པ་ལྷས། ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མིན་པ་མིན། །མུ་བཞི་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་བ། །དེ་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བཤད་དོ། ། སྐྱེ་མེད་འགག་མེད་སྟོང་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་པའི་དོན་དམ་དུ་འདོད་དེ། ཀུན་རྫོབ་ལ་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི། གནོད་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་དྲུག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་སླུ་བར་བྱེད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། དབང་པོ་གནོད་པ་ཅན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་སྒྱུ་མ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐ་སྙད་དུ་བདེན་པར་གྲུབ་པའོ། །འཇུག་པ་ལས། གཏི་མུག་རང་བཞིན་སྒྲིབ་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏེ། །དེ་གང་བདེན་པར་མཐོང་བའི་བཅོས་མ་སྟེ། །ཀུན་རྫོབ་བདེན་ཞེས་ཐུབ་པ་དེ་གསུངས་ཏེ། །བཅོས་མར་གྱུར་པའི་དངོས་འདི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་གཉིས་ལས། གོ་རིམ་བཞིན་དུ། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་། ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱའོ། །བདེན་པ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ཀྱང་། ཐ་སྙད་དུ་སྒྲ་བློ་ཐ་དད་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས། ཐ་དད་ཡིན་ལ་དོན་དམ་པར་དེ་ཉིད་དང་གཞན་གང་དུའང་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། །དགོངས་པ་ངེས་འགྲེལ་ལས། འདུ་ཤེས་ཁམས་དང་དོན་དམ་མཚན་ཉིད་ནི། །གཅིག་དང་ཐ་དད་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། །གཅིག་དང་ཐ་དད་ཉིད་དུ་གང་རྟོག་པ། །དེ་དག་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །བདེན་གཉིས་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཐ་དད་མེད་པར་འདོད་པ་མི་འཐད་དེ། དེ་གཉིས་ལ་དབྱེ་བ་སོ་སོར་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མི་འཐད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ད་ནི་གྲུབ་མཐའ་ཕྱི་ནང་གི་ཁྱད་པར་ལ་དབྱེ་ན་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་དབྱེ་ན། བསྡུས་ན་རྟག་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཆག་པར་སྨྲ་བ་གཉིས་སུ་འདུ་ལ། རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་ཚད་མེད་ཅིང་ཅུང་ཟད་ཕྱེ་ན་རྟོག་གེ་སྡེ་ལྔ་སྟེ་གྲངས་ཅན་པ། རིག་བྱེད་པ། ཟད་བྱེད་པ། རྒྱལ་བ་པ། ཚུ་རོལ་མཛེས་པ་བ་རྣམས་སོ། །དང་པོ་བཞི་རྟག་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ནི་ཆད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་གསེས་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་མཐའ་ཡས་ཤིང་། རྟག་པར་སྨྲ་བ་དང་ཆད་པར་སྨྲ་བའི་ཁྱད་པར་ནི། ཀུན་ཀྱང་བདག་ཡོད་འདོད་པར་མཚུངས་ཀྱང་རྟག་པའི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་དུ་མར་བརྒྱུད་པ་དེས་ལས་མྱོང་བར་འདོད་པས་རྟག་པ་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་ལས་གློ་བུར་དུ་བདག་སྐྱེ་ཞིང་དེ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་བདག་རྟག་ལ། ཤི་བའི་ཚེ་རྒྱུན་ཆད་ནས། སྐྱེ་བ་མི་ལེན་པར་འདོད་པས་ཆད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན། ཕྱི་ནང་གི་ཁྱད་པར་གང་གིས་འབྱེད་ན། འདི་ལ་གསུམ་ཏེ། ལྟ་སྤྱོད་གཉིས་ཀས་ཕྱེ་བའི་ཕྱི་ནང་། ལྟ་བ་ཁོ་ནས་ཕྱེ་བའི་ཕྱི་
Chinese
其本身是无变的圆成实性，证悟它的圣者智慧是未颠倒的圆成实性。这些只是粗略地说了一下。中观宗的观点是：外境所显现的和内境能执著的都是他起，对此进行分别念增益的都是遍计所执，显现的本身如分别念增益般显现却并非成立，这就是圆成实性。现在什么是二谛的体性呢？对此有四种宗派的四种观点。有部宗认为：被摧毁物如锤子等摧毁时，其心识不接受的瓶子等，以及物质的自性被心识一一破除后，其心识不接受的水等是世俗谛；被摧毁也不会舍弃心识，能自主产生认识，色声等认为是胜义谛。如《俱舍论》中所说：“何为摧毁与心异，破除则心不趣入，如瓶水是世俗谛，余者是胜义有。”经部宗认为：能产生果的作用是胜义谛，在心识前如能产生果的作用般存在的是世俗谛。如《释量论》中所说：“胜义是何具作用，此即此处胜义有，其余是世俗所有，彼等具有自共相。”唯识宗则认为：无分别智慧的行境是胜义谛，以及以理智分析能成立实体的胜义谛两种。第一种是无变的圆成实性，如《摄大乘论》中所说：“极清净转变之所缘，是为胜义谛”，又问：为何称为胜义谛？答：因为圣者的智慧是胜义谛的对境。第二种是：包含心和心所的知识是无意义的，如《集量论》中所说：“离能取与所取之，识即是胜义谛”。世俗谛也有两种，即见道遮蔽真如的世俗谛，以及不能以理智分析的世俗谛。第一种是：他起的自性，由不真实的分别念所包含的心和心所等，如《摄大乘论》中所说：“由一切烦恼所转之所缘，是为
English
Itself is the unchanging pariniṣpanna. The noble wisdom that realizes it is the non-inverted pariniṣpanna. These are just rough statements. According to the Madhyamaka school, external appearances and internal grasping are other-powered. The conceptual superimpositions on them are parikalpita. The appearance itself, appearing as if superimposed by concepts but not established, is pariniṣpanna. Now, what is the nature of the two truths? There are four views of the four philosophical schools on this. The Vaibhāṣika school believes that when something is destroyed by a destroyer such as a hammer, the mind does not accept it, such as a vase, and when the nature of matter is individually eliminated by the mind, the mind does not accept it, such as water, which are conventional truths. What is destroyed does not abandon the mind, and can independently generate knowledge. Forms and sounds are considered ultimate truths. As stated in the Abhidharmakośa: "What is destroyed and different from the mind, when eliminated, the mind does not enter, like a vase of water, is conventionally existent, the other is ultimately existent." The Sautrāntika school believes that the ability to produce results is the ultimate truth, and what exists in the mind as if it can produce results is the conventional truth. As stated in the Pramāṇavārttika: "What has the ability to perform actions is the ultimate truth here. The rest is conventionally existent, and they have their own characteristics." The Cittamatra school believes that the object of non-conceptual wisdom is the ultimate truth, and the ultimate truth that can be established as an entity through reasoning. The first is the unchanging pariniṣpanna, as stated in the Asaṅga's Compendium of Abhidharma: "The object of complete purification and transformation is the ultimate truth." And asked: Why is it called the ultimate truth? Answer: Because the wisdom of the noble ones is the object of the ultimate truth. The second is: The consciousness included by the mind and mental factors is meaningless, as stated in the Essence of Wisdom Compendium: "The consciousness that is free from the grasped and the grasper is considered the ultimate truth." There are also two types of conventional truths: the conventional truth that obscures suchness on the path of seeing, and the conventional truth that cannot be analyzed by reason. The first is: The nature of other-powered, the mind and mental factors included by unreal conceptualizations, as stated in the Compendium of Abhidharma: "The object that is transformed by all afflictions is
Chinese
被称为在世俗中存在。然后，他性是：如果以理智分析，则是证实为实体的胜义谛，并且因为遮蔽了对如实性的证悟，所以是世俗谛。唯识宗的论典中，有些地方说是胜义谛，有些地方说是世俗谛。第二是：之前所说的遍计所执的自性。在《三十颂》中说：无论什么样的分别，无论什么样的清净事物，那遍计所执的自性，它是不存在的。这样说了。其中，他性是：胜义谛的体性和所有世俗谛都是正直的，因为以理智分析是真实成立的缘故。《摄大乘论》中，因为说是名言的世俗谛的缘故。遍计所执是世俗谛的体性，因为不是实体，并且仅仅在名言中成立的缘故。《中边分别论释》中说：为什么称为自性呢？因为不是实体，而是在名言中存在，因此称为自性。中观派的人们认为：这些名言的事物的实相，圣者的等持智慧毫不欺骗地照见的是胜义谛，而凡夫对它们的蓝色等执着是世俗谛。在《入中论》中说：诸法皆如实，见为虚妄者，彼即是证得，事物自性者。真实见境者，即是彼自体，见境为虚妄，是名世俗谛。这样说了。圣者们毫不欺骗地照见之义又是如何呢？那是远离一切戏论边，无法用语言之道向他人指示“这是什么”，而是通过修习的力量各自自己才能领悟的。如经中说：不可说、不可思、不可言说的般若波罗蜜多等等。龙树说：非从他知是寂静，不为戏论所戏论，无分别念无异义，是即彼性之体相。圣天说：非有非无非有无，非是二者之自性，从四句中得解脱，是即彼性之体相。这样说了。无生、无灭、空性等被认为是名言的胜义谛。对于世俗谛也
English
It is said to exist in conventional truth. Then, other-powered nature is: If analyzed by reasoning, it is the ultimate truth that is established as substance, and because it obscures the seeing of suchness, it is conventional truth. In the treatises of the Mind-Only school, it is explained as ultimate truth in some places and as conventional truth in others. The second is: the nature of the completely imputed, which was previously explained. In the Thirty Verses, it says: Whatever discriminations, whatever pure objects, that very nature of the completely imputed, that does not exist. Thus it is said. Therein, other-powered nature is: the characteristic of ultimate truth, and all conventional truths are straightforward, because they are established as true when analyzed by reasoning. In the Compendium of Determinations, it is said to be conventional truth of designation. The completely imputed is the characteristic of conventional truth, because it is not a substance and is established only in name. In the commentary on Distinguishing the Middle from the Extremes, it says: Why is it called nature? Because it is not a substance but exists in name, therefore it is called nature. The Madhyamikas consider that: the way things are of these designated objects, which is seen without deception by the noble ones' samadhi wisdom, is the ultimate truth, and the attachment of children to their blueness, etc., is considered the conventional truth. In the Entering the Middle Way, it says: All things are truly seen as false, that is the attainment, the one who grasps the nature of things. Whatever is seen as true, that is the very self, seeing the object as false is called conventional truth. Thus it is said. What is the meaning of the noble ones seeing without deception? That is, it is separated from all extremes of elaboration, and cannot be shown to others by the path of words as "this is it," but it is something that each individual must understand through the power of meditation. As it says in the sutra: Inexpressible, unthinkable, unspeakable Prajnaparamita, etc. Nagarjuna says: Not known from others, it is peaceful, not played by elaborations, without conceptualization, without different meanings, that is the characteristic of that very nature. Aryadeva says: Not existent, not non-existent, not existent and non-existent, not the nature of both, liberated from the four extremes, that is the characteristic of that very nature. Thus it is said. Unborn, unceasing, emptiness, etc., are considered to be the ultimate truth of designation. Also for conventional truth,