Tibetan
པར་ངེས་ཤེས་ཐག་ཆོད་ཀྱིས་བོགས་འདོན་ཡང་གསུང་། འགའ་ཞིག་ཚད་མེད་གཉིས་ཀྱིས་བོགས་འདོན་ཡང་གསུང་། དེ་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་དང་། བདེ་སྡུག་ཆགས་སྡང་གི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ། སྒྱུ་ལུས་རྨི་ལམ་གྱི་འདུན་པའི་རྩལ་སྦྱོང་དང་། མི་རྟོག་པ་རྣམས་ཧུར་ཐོན་པ་སྦྱོང་བ་དང་། གནས་ངེས་མེད། འདུག་སྟངས་ངེས་མེད། འགྲོ་སྡོད་སྤྱོད་ལམ་ངེས་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་འདུན་པ་གང་རུང་རེ་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་ཡང་ཡང་བསྒོམ་པ་རྣམས་ཕྱིའི་བོགས་འདོན་ཡིན། རླུང་སེམས་འཇུར་ལ་འདེབས་པའི་ཐབས་རྩ་རླུང་གི་སྦྱོར་བ་དྲག་པོ་ཤི་མེད་ཀོ་མེད་དུ་གཟིར་བ་སྐབས་སྐབས་སུ་བསྒོམ་པ་ནང་གི་བོགས་འདོན་ཡིན། བོགས་འདོན་གཉིས་པོ་དེ་འདྲ་རེའི་མཐར་རིག་པའི་རྩལ་ཆེན་པོ་རེ་འོང་བས། དེ་ལ་ཐག་ཆོད་ཀྱི་ངེས་ཤེས་བསྐྱེད། དེ་བླ་མའི་ (༤༧༦)བཀའ་དྲིན་དུ་ཤེས་ནས་གསོལ་བ་འདེབས། དེ་ལྟར་ན་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་རེ་བསྒོམ་པ་ལགས། བོགས་འདོན་དགོས་ན་དེ་ལ་མཛོད། བཞི་པ་ཁྱད་འཕགས་འཆར་སྒོ་ངོས་འཛིན་ནི། རྒྱས་པར་ལོགས་སུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྐབས་འདིར་རྒྱས་བཤད་མི་དགོས་མོད། འོན་ཀྱང་འདི་སྐད་ཅེས་གསལ་བའི་འཆར་སྒོ། མི་རྟོག་པའི་འཆར་སྒོ། བདེ་བའི་འཆར་སྒོ། ཟུང་འཇུག་གི་འཆར་སྒོ་སྟེ་བཞི་ཡོད་ལགས། དང་པོ་ནི། འོད་གསལ་ཉམས་ཀྱི་གསལ་ཆ་ལ་གཉིད་དུས་སུ་རྟགས་སྣང་དང་། ལུས་ཉམས། སེམས་ཉམས་སྣ་ཚོགས་སུ་འཆར་བ་ཅིག་ཡིན། གཉིས་པ་ནི། རྣ་བར་ཙི་རོང་བ་དང་། ཐིབས་ཐིབས་པ་དང་། འཇིར་འཇིར་གནོན་པའོ། །རླུང་སེམས་དབུ་མར་ཆུད་པ་ཡིན། ཡང་འདར་བ་དང་། འཕར་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། ཡན་ལག་ཕྲས་སོང་བ་འོང་། རྩ་མདུད་གྲོལ་བ་ཡིན། གཞན་ཡང་རྣམ་ཤེས་ནམ་མཁའ་ལ་ཡས་པ་འདྲ་བ་འོང་། མི་རྟོག་པ་ (༤༧༧)གསལ་སྣང་ཆེན་པོ་ལ་འདར་ཡོད་པ་འདྲ་བའང་འོང་། དེ་དག་ལ་དགའ་སྤྲོ་དང་། རློམ་སེམས་བྱུང་ན་དགེ་སྦྱོར་ལ་བོགས་མི་ཐོན། ནད་གདོན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་ཡིན་པར་བཟུང་ན་གེགས་སུ་འགྲོ་བས། དགའ་མི་དགའ་མེད་པར་བྱུང་རྒྱལ་དུ་བསྐྱང་། གསུམ་པ་ནི། ལུས་སེམས་བདེ་གསལ་དུ་འཆར་བ་ཡིན། བཞི་པ་ནི་ཉིན་མཚན་ཐམས་ཅད་དུ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་འོད་གསལ་འཆར་བ་ལ་ཟེར་རོ། །རྩ་བའི་ལྔ་པ་ཉམས་རྟོགས་ཉིན་མཚན་ཁྱད་པར་ནི། དེ་ཡང་ལྷ་སྐུ་དང་ཐིག་ལེ་སོགས་བློས་བཅོས་ཤིང་གསར་དུ་བསྒོམ་པའི་སྐབས་དེར། གསལ་མི་གསལ་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཡང་འོད་གསལ་ཡང་མིན་ལ་ལྷ་སྐུ་རང་ཤར་ཡང་མིན་ནོ། །རིག་པ་བསྒྲིམས་ཏེ་བཞག་པའི་སྐབས་དེར་རྩོལ་བའི་འདུན་རྟོག་དང་བཅས་བཞིན་དུ། སེམས་བག་རེ་གནས་པ་དང་། བདེ་གསལ་གྱི་ཉམས་ཡོད་པ་སྙམ་བྱེད་པ་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཙམ་ཅིག་གཉིད་སད་ཀྱི་གནས་སྐབས་གང་ལ་ (༤༧༨)བྱུང་ཀྱང་འོད་གསལ་དངོས་ནི་མ་ཡིན། འོད་གསལ་གྱི་རྒྱུར་འགྲོ་བ་ཙམ་ནི་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཐུན་ཐུན་མཚམས་གང་ལ་ཡིན་ཀྱང་། ཁོ་རང་གི་སྐབས་དེར་ཆེད་བཏད་རྩོལ་བ་མ་བྱས་པར། རང་ཤར་བའི་སེམས་གསལ་སྟོང་བདེ་བ་མི་རྟོག་པར་ཤར་བ་དེ་ལ་འོད་གསལ་ཟེར། ཉིན་མཚན་གང་ལ་བྱུང་ཀྱང་ཁྱད་མེད་དོ། །ཡང་ཁོ་རའི་དུས་དེ་ན་སྐྱེད་འདོད་ཀྱི་བློ་དྲག་པོ་མངོན་གྱུར་མེད་ཀྱང་། རང་དང་ཕྱི་རོལ་དུ་ལྷ་སྐུ་ལམ་ལམ་ཤར་ཡོང་ན། སྒྱུ་ལུས་ལྷ་སྐུ་རང་ཤར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། སད་དུས་དང་རྨི་ལམ་ལ་ཁྱད་མེད། ངེད་སྒོམ་ཆེན་པའི་གླེན་གཏམ་མམ། རི་ལ་སྡུག་ཁུར་འདྲ་བྱས་པའི་སྡུག་ཡུས་ཙམ་ལགས་མོད། རྒྱུད་སྡེ་མཁན་པོ་དང་མཁས་པ་རྣམས་བཀྱོན་ཏེ་མཆི། རང་ས་ན་བློ་གཏད་ཐུབ་པ་རེ་མྱོང་ཐོག་ན་བདོག །བཀའ་བཀྱོན་ཀྱང་སྐྲག་རྒྱུ་ཙམ་མི་གདའ། བསྒོམ་ནུས་ན་རང་རེ་ལས་དང་པོ་པ་མཁས་རྨོངས་ཀུན་ལ་ཡང་། དཀའ་ཚེགས་ཆེན་པོ་རང་ཡང་མི་དགོས། ཡུན་རིང་དགུག་ (༤༧༩)སྡོད་རང་ཡང་མི་དགོས་པར་འོང་། རྐྱེན་བྱུང་དུས་སུའང་ཅུང་ཟད་སླེབ་འོང་། སེམས་ལའང་ཕན་པས་འཕྲལ་བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པ་ཡང་འོང་། ས་ལམ་མཐོན་པོའི་སྒྱུ་ལུས་དང་། འོད་གསལ་ཟུང་འཇུག་གི་རྣམ་གཞག་ཙམ་དེ་རང་རེ་ལས་དང་པོ་པས་ལག་ལེན་དུ་ཁེལ་བ་མིན། ད་ལྟ་ལག་ལན་དུ་ཁེལ་བ་འདི་རྣམས་ཀ་མཐར་དེ་དག་གི་རྒྱུ་གྲུང་པོར་འགྲོ་བ་ཡིན། མྱུ་གུ་ཆུང་ངུ་ནས་ལེགས་པར་བསྐྱངས་པས་མཐར་སྟོན་ཐོག་འོང་བ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་འོད་གསལ་ལ། ཉམས་ཀྱི་འོད་གསལ་དང་། རྟོགས་པའི་འོད་གསལ་གཉིས་ཡོད། དེ་གཉིས་ཀ་ལ་ཉིན་མོ་སད་དུས་ཀྱི་འོད་གསལ་དང་། མཚན་མོ་གཉིད་དུས་ཀྱི་འོད་གསལ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བས་བཞི་རུ་སོང་། བཞི་ཀ་ལའང་སྣང་བཅས་དང་། སྣང་མེད་གཉིས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བས་བརྒྱད་དུ་འགྱུར། སྣང་བཅས་བཞི་ལ་ཕྱི་དང་འབྲེལ་བ་བཞི་དང་། མ་འབྲེལ་བ་བཞི་སྟེ་བརྒྱད། སྣང་མེད་བཞི་ལའང་། སྲབ་མོའི་འོད་གསལ་དང་། (༤༨༠)འཐུག་པོའི་འོད་གསལ་གཉིས་གཉིས་ཏེ་བརྒྱད། དེ་ཐམས་ཅད་བསྒོམས་པས་བཅུ་དྲུག་གོ །སློབ་མ་ཉམས་མྱོང་ཤར་བ་ཡིན་ན། དེ་དག་གི་ངོས་འཛིན་ཞིབ་པར་བཤད་ལ། ཁོང་རང་ལ་ཤར་བའི་འོད་གསལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ངོ་སྤྲད་དོ། །སློབ་མ་ཉམས་མྱོང་མ་ཤར་བ་དང་། སྣ་ཚོགས་འདུས
Chinese
再者，也说要以确定的见解来增进（修持）。有些人也说要以两种无量来增进（修持）。除此之外，还要这样做：特别是在各种显现，以及苦乐爱憎的对境上，修持幻身梦境的意乐，努力修持无分别，安住不定，坐姿不定，行住坐卧没有定规，也要随意生起一种意乐，反复修习，这些是外增进。将风心置于（中脉）中，猛烈修习脉风，时而于无死无灭中煎熬，这是内增进。像这样的两种增进的最后，会生起一种大的智慧力量，对此要生起确定的见解。认识到这是上师的(476)恩德，而作祈祷。这样就对证悟的众生修慈悲。如果需要增进，就在此下功夫。第四，殊胜生起次第的认识是：为了详细地分别开示，所以此时不需要广说。然而，有四种生起次第，即所谓明相的生起次第、无分别的生起次第、安乐的生起次第、双运的生起次第。第一种是：光明体验的明相，在睡眠时显现各种征相、身体体验、心识体验。第二种是：耳朵里有嗡嗡的声音，以及沉重感和挤压感。这是风心融入中脉。有时也会出现颤抖、跳动、昏厥、肢体分离。这是脉结解开。此外，有时也会出现神识升到虚空中。有时也会出现无分别(477)大光明中带有颤抖。对于这些，如果生起欢喜和傲慢，就不能增进善行。如果认为是疾病或魔障的现象，就会变成障碍，所以不要喜欢也不要不喜欢，顺其自然地修持。第三种是：身心显现为安乐明空。第四种是指日日夜夜毫不费力地显现光明。根本第五，体验证悟日夜的差别是：在用心造作并新修本尊和明点等的时候，无论明不明显，都不是光明，也不是本尊自生。觉性增长
English
Furthermore, it is also said to enhance (practice) with definite understanding. Some also say to enhance (practice) with two immeasurables. In addition to that, one should do this: especially on various appearances, and on the objects of pleasure, pain, love, and hatred, cultivate the intention of illusory body and dream, diligently cultivate non-discrimination, abide without fixity, sit without fixity, and have no fixed rules for walking, staying, sitting, and lying down, and also generate any intention at will, and repeatedly practice. These are external enhancements. Placing the wind-mind in (the central channel), intensely practicing the channels and winds, and sometimes tormenting oneself in the deathless and non-existent, this is internal enhancement. At the end of such two enhancements, a great power of wisdom will arise, and one should generate a definite understanding of this. Recognize this as the kindness of the Guru (476) and make prayers. In this way, one cultivates compassion for enlightened beings. If enhancement is needed, then put effort into this. Fourth, the recognition of the extraordinary arising stage is: in order to explain it in detail separately, there is no need for extensive explanation here. However, there are four arising stages, namely the arising stage of the clear light, the arising stage of non-discrimination, the arising stage of bliss, and the arising stage of union. The first is: the clear appearance of the clear light experience, in which various signs, bodily experiences, and mental experiences appear during sleep. The second is: there are buzzing sounds in the ears, as well as heaviness and pressure. This is the wind-mind entering the central channel. Sometimes there will also be trembling, throbbing, fainting, and separation of limbs. This is the knot of the channels being released. In addition, sometimes there will also be an appearance of consciousness ascending into the sky. Sometimes there will also be trembling in the great clear light of non-discrimination (477). If joy and pride arise towards these, one cannot enhance virtuous actions. If one considers them to be symptoms of illness or demonic obstacles, they will become obstacles, so one should neither like nor dislike them, but cultivate them naturally. The third is: the body and mind appear as bliss and clarity. The fourth refers to the effortless appearance of clear light day and night. The fifth fundamental, the difference between experience and realization day and night, is: when intentionally creating and newly meditating on deities and bindus, etc., whether clear or unclear, it is neither clear light nor the self-arisen deity. Awareness increases
Chinese
在如此安住之时，伴随着努力的意念，会生起一种感觉，似乎心稍微安住，并且有乐明的体验。仅仅在将醒未醒的状态（478）中出现，并非真正的光明，仅仅是趋向光明的因。因此，无论在哪个座间，不要特意造作努力，而是自生的心，显明空乐，不作分别地生起，那才叫做光明。无论白天黑夜出现，都没有差别。还有，在那样的时刻，即使没有强烈的生起欲望的念头显现，如果自身和外界清晰地显现本尊身，那就叫做幻身本尊自生。醒时和梦中没有差别。这只是我们这些修行人的胡言乱语，或者像是背着沉重负担在山上抱怨的痛苦之语。请各位续部堪布和智者们批评指正。如果在自己的基础上能有值得信赖的体验，那就好了。即使受到批评，也不必害怕。如果能够修行，那么对于我们这些初学者，无论贤愚，也不需要太大的困难，也不需要长时间的（479）停留。遇到违缘时，也能稍微应对。对心也有帮助，所以会暂时感到快乐和幸福。高地道的幻身和光明双运的分类，不是我们这些初学者能够实践的。现在所实践的这些，最终都会成为那些的强大之因。就像从小精心培育幼苗，最终会获得丰收一样。像这样的光明，有体验的光明和证悟的光明两种。这两种又可以分为白天醒时的光明和夜晚睡时的光明，所以变成了四种。四种又可以分为有相和无相两种，所以变成了八种。有相的四种又可以分为与外境有关的四种和无关的四种，总共八种。无相的四种又可以分为微弱的光明和（480）强烈的光明两种，总共八种。全部修习这些，就是十六种。如果弟子生起了体验，就会详细讲解这些的认识，并且辨认出他自己生起的光明是什么。如果弟子没有生起体验，并且各种各样混杂。
English
When abiding in such a state, accompanied by the intention of effort, a feeling arises as if the mind is slightly abiding and there is an experience of bliss and clarity. It only appears in the state of being half-awake (478), it is not the actual clear light, but only the cause that leads to clear light. Therefore, no matter which session it is, without deliberately making effort, the self-arisen mind, clear, empty, blissful, arising without discrimination, that is called clear light. Whether it occurs during the day or night, there is no difference. Also, at such times, even if there is no strong desire to create manifest, if the deity's form appears clearly in oneself and externally, that is called the self-arisen illusory body deity. There is no difference between being awake and dreaming. These are just the ramblings of us practitioners, or like the painful complaints of carrying a heavy burden on the mountain. Please, tantric Khenpos and scholars, criticize and correct. If one can have a trustworthy experience on one's own ground, that would be good. Even if criticized, there is no need to be afraid. If one can practice, then for us beginners, whether wise or foolish, there is no need for great difficulty, nor is there a need for long-term (479) dwelling. When obstacles arise, one can also deal with them slightly. It also helps the mind, so one will temporarily feel happy and blissful. The classifications of the illusory body and clear light union of high grounds and paths are not something that we beginners can practice. These practices that are being practiced now will eventually become the powerful causes of those. It is like carefully nurturing a seedling from a young age, and eventually reaping a harvest. Such clear light has two types: the clear light of experience and the clear light of realization. These two can be further divided into the clear light of being awake during the day and the clear light of sleeping at night, so they become four types. The four types can also be divided into two types: with appearance and without appearance, so they become eight types. The four types with appearance can be divided into four types related to external objects and four types unrelated, making a total of eight types. The four types without appearance can be divided into subtle clear light and (480) strong clear light, making a total of eight types. Practicing all of these is sixteen types. If the disciple has arisen experience, the recognition of these will be explained in detail, and the clear light that has arisen in him will be identified. If the disciple has not arisen experience, and various things are mixed together.