Tibetan
ནམ་མཁའ་ལ་སྣང་བས་མི་འགུལ་བ་ཡིན་ལ། རྟོག་པར་འགྱུས་སམ་མིག་དང་ལུས་འགུལ་ན་རླུང་གཡོ་བས་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱང་འགྲོ་འོང་བྱེད་པའོ། །འོ་ན་སྣང་བ་རྣམས་རྩ་ནང་གི་སྒྲོན་མའི་གདངས་ཡིན་མོད། སྙིང་ནང་དུ་རླུང་དང་ཕྲད་པའི་གཡོ་མི་གཡོར་མི་འཐད་སྙམ་ན། སྒྲོན་མ་རྣམས་སྙིང་ནང་གི་གདངས་ཡིན་ལ། དེ་མཁའ་ལ་སྣང་བས་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ། །གཞན་ཡང་འོད་སྣང་ལ་རྟོགས་པས་གསལ་འགྲིབ་ལེགས་ཉེས་སུ་སྤྱོད་པ་ན་ཡང་སེམས་ཡེ་ཤེས་དང་འཕྲད་པའོ། །གཉིས་པ་གྱེས་ཚུལ་ལ་གཉིས་ལས། ད་ལྟ་ཡང་འོད་གསལ་གྱི་ངང་ལ་གསལ་སྟོང་འཛིན་མེད་ཆེན་པོར་གནས་དུས། གློ་བའི་ནང་དུ་ཕར་མདངས་འཕྲོས་པ་སྙིང་གཉིད་དུ་ལོ་གནས་གཞི་ཐོག་ན་གནས་པས། རླུང་ཁོ་རང་ཇི་ལྟར་འགྱུ་ཡང་རྟོག་པ་མེད་པའི་གནད་དེ་ཡིན་པས་དར་ཅིག་རྒྱབ་གྱེས་སོ། །སྒྲོག་ཐོག་མ་བྲལ་བས་ཡང་གདངས་གློ་བར་འཕྲོས་པས་རླུང་དང་འདྲེས་ཏེ་སྒོ་སོ་སོ་ལ་འཕྲོས་པས་སེམས་མི་དྲན་དགུ་དྲན་གྱི་རྟོག་པ་ཤར་རོ། །ཐ་མ་རྒྱབ་གྱེས་ཚུལ་ (༢༣༢)ནི་དེ་ཉིད་ལས། ཐ་མ་རྒྱབ་གྱེས་ཚུལ་ནི་རང་འཆི་བའི་དུས་སུ་སེམས་གློ་བའི་ནང་ནས་དོན། ལམ་གྲོ་སོག་གི་བུག་པ་ཙམ་དེ་ནས་སྣ་བུག་གཉིས་ཁ་དང་གསུམ་ནས་ཧ་ཟེར་ནས་དབུགས་ཕར་ལ་རྒྱུ་ཧུ་ཟེར་ནས་ཚུར་ལ་འདྲེན་ནོ། །གསང་བའི་བདག་པོ་སྲིད་པའི་རི་བོ་ལས་བརྒལ་བའི་དུས་སུ་འགྱུ་བའི་རླུང་ནང་ནས་ཕྱིར་འདྲེན་པ་སྟོབས་ཆེ། འདུས་མ་བྱས་པས་ནམ་མཁའ་ལ་ཕྱིར་འདྲེན་པ་སྟོབས་ཆེ། ནང་དུ་འདྲེན་པའི་རླུང་གིས་ཕྱིའི་ནམ་མཁའ་ནས་ནང་དུ་དྲངས་ནས་ཚུར་འདུས། ཐུགས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐིམ་མོ། །ཕར་འཕྲོས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ལ་ཐིམ་པས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རླུང་ཞོན་གྱི་དགོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐ་མ་ཧ་ཟེར་ནས་ཕར་ལ་སོང་ནས། ཧུས་ཚུར་ལ་མི་འདུས་པའི་ཚེ་གྱེས་སོ། །ཞེས་པས། །འཆི་བའི་ཚེ་གྱེན་རྒྱུ་ཕྱིར་ཆད། ཐུར་སེལ་ནང་དུ་ལོག། མཉམ་གནས་སྙིང་གར་ཐིམ་དུས་སེམས་ཀྱི་རྟ་རླུང་མེད་པས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩལ་ནང་དུ་ཐིམ་པས་སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་རྒྱབ་གྱེས་ཏེ། རྟ་ལོང་བ་རྐང་ཅན་གྱི་མི་འཕྱེའོ་མིག་ཅན་བོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཚེ་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ནང་དུ་གསལ་བ་ནི། མཚན་བརྗོད་ལས། ཤེས་ (༢༣༣)པ་འབའ་ཞིག་ངེས་གསལ་བ། །ཞེས་སོ། །དོན་གསུམ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་འཁོར་འདས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་ཚུལ་ནི། སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཞེས་པས། སེ
Chinese
显现于虚空故不动摇，若随分别念而动，或眼与身动摇，则因风摇动，显现诸法亦随之来往。若认为显现诸法乃脉中灯之光芒，与心中之风相遇而动摇不应理，则答曰：灯乃心中之光芒，其显现于虚空是应理的。此外，于光明之显现，以分别念而作明暗好坏之取舍时，亦是心与智慧相遇之时。第二，分离之方式有二：如今亦于光明之自性中，安住于明空无执大境界之时，从肺中向外散发光芒，心于睡眠中安住于根本之地，故无论风如何流动，皆是无分别念之要诀，故暂时背离。因喉咙未分离，故光芒再次散发至肺部，与风相混合，散发至各个门户，故生起心不忆一而忆九之分别念。最后背离之方式(232)即是：最后背离之方式乃于自身死亡之时，心从肺中脱离，从如咽喉之孔洞中，从两个鼻孔、口中发出“哈”声，气息向外流动，发出“呼”声，气息向内收摄。秘密主超越轮回山之时，从流动之风中向外呼出力量强大，未积聚故向虚空呼出力量强大，向内吸入之风从外虚空向内牵引而收摄，融入于意智慧之中。向外散发未积聚而融入虚空，故称之为识风之意。最后发出“哈”声向外而去，发出“呼”声不向内收摄之时，即分离。如是说：死亡之时，上升之气向外断绝，下降之气向内返回，平等住于心间之时，因无心之骏马风，故智慧之力量融入于内，故心与智慧背离，如盲马载跛者，如失眼之人。此时唯有智慧于内明亮，如《名号赞》所说：唯有识(233)明确定。第三，彼二者作为轮回与涅槃之所依之方式，如前者所说：种姓之子，心与心所生者乃轮回之因。如是说，心
English
It does not move because it appears in the sky. If it moves with conceptual thoughts, or if the eyes and body move, then the appearances also come and go because the wind is moving. If you think that the appearances are the radiance of the lamps in the veins, and that it is not reasonable for them to move when they meet the wind in the heart, then the answer is that the lamps are the radiance in the heart, and it is reasonable for them to appear in the sky. Furthermore, when you use conceptual thoughts to judge the brightness, darkness, good, and bad of the light, it is also when the mind meets wisdom. Secondly, there are two ways of separating: Even now, when you are in the state of clear light, in the great state of clarity and emptiness without grasping, the radiance radiates outward from the lungs, and the heart is asleep and resting on the ground. Therefore, no matter how the wind moves, it is the key to not having conceptual thoughts, so there is a temporary separation. Because the throat is not separated, the radiance radiates to the lungs again, mixes with the wind, and radiates to each door, so the mind arises with the conceptual thoughts of not remembering one but remembering nine. The last way of separating (232) is: The last way of separating is when you die, the mind leaves the lungs, and from the hole in the throat, from the two nostrils and the mouth, you say "Ha" and the breath goes out, and you say "Hu" and the breath comes in. When the Lord of Secrets transcends the mountain of existence, it is powerful to exhale from the moving wind. It is powerful to exhale into the sky because it is not accumulated. The wind that is inhaled draws inward from the outer sky and gathers inward, dissolving into the wisdom of the mind. Because it radiates outward and does not accumulate, it dissolves into the sky, so it is called the intention of the mind-riding wind. Finally, when you say "Ha" and go out, and you say "Hu" and do not gather inward, then you separate. As it is said: At the time of death, the upward-moving air is cut off, and the downward-clearing air returns inward. When you are equally present in the heart, because there is no wind of the mind's horse, the power of wisdom dissolves inward, so the mind and wisdom separate, like a blind horse carrying a lame person, like a person who has lost his eyes. At that time, only wisdom is clear inside, as it is said in the Praise of Names: Only knowledge (233) is definitely clear. Thirdly, the way in which these two act as the basis for samsara and nirvana is as it is said in the former: Son of lineage, the mind and the mental factors are the cause of samsara. As it is said, the mind