Tibetan
་ཀྱི་རྟེན་བྱེད། གཅིག་ལྕེ་ལ་ཟུག་པས་ལྕེའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད། རྐྱང་མ་སྙིང་རྩེ་གཡོན་ནས་ཐོན་ཏེ་མགྲིན་པའི་རྩའི་དྲ་བ་ལས་ཐོན་ནས་རྩེ་མོ་གསུམ་དུ་གྱེས་ཏེ། དབུས་མ་དེ་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཟུག་པའི་ཡལ་ག་གྲངས་མེད་པས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད། གཡས་གཡོན་གཉིས་ཐོད་པའི་ནང་ན་ཚུར་བྱུང་ནས་མིག་གཉིས་ལ་ཟུག་པ་རྩ་བ་ཕྲ་ལ་རྩེ་མོ་ཆེ་བ་བ་མིན་གྱི་རྭ་འདྲ་བས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་བྱས་ཏེ་གཟུགས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། ཁྱད་པར་འོད་གསལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་མཐོང་བར་བྱེད་པའོ། །ཀུན་དྷར་མ་དབུས་དྲང་པོ་ན་གནས་པའི་རྩེ་མོ་གསུམ་དུ་གྱེས་ནས། རྩེ་མོ་དབུས་མཚངས་བུག་ལ་ཟུག། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་འཆར་བའི་རྟེན་བྱེད། མ་དག་པའི་དུས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་དོ། །རྩི་མོ་གཡས་གཡོན་གཉིས། རྣ་བ་གཡས་གཡོན་གཉིས་ལ་ཟུག་ནས། (༡༥༨)རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད། དེ་ལྟར་རྩ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་དབང་པོ་སྒྲོ་ལྔ་རྣམ་ཤེས་ཆོགས་དྲུག་གམ། ཉོན་ཡིད་ལ་ཆགས་སྔང་གང་སྐྱེས་དེས་བརྟེན་བས་ཚོགས་བདུན་ནམ་སྲོག་པ་རྩར་ཡིད་བརྟེན་པ་ལས་དེའི་སྒོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཀུན་གྱི་རྟེན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སྲོག་རྩར་བརྟེན་པ་དེ་དང་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པས་ན་དེ་གསུམ་ལ་རྩའི་གཙོ་བོ་གསུམ་ཞེས་བྱའོ། །དབུ་མའི་ནང་གི་འོད་རྩ་ཤེལ་གྱི་སྤུ་གུ་ཅན་ལས་འོད་ཀྱི་འགྲེང་བུའི་ཚུལ་དུ་སྙིང་གར་ཟུག་པའི་ཚུལ་དུ་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་འཕྲོས། ཀླད་པ་དུང་ཁང་ན་གནས་པ་ལས་ཁྲོ་བོའི་སྐུར་གསལ་རྩེ་མོ་གཉིས་མིག་གཉིས་ལ་ཟུག་གོ། དེའང་རྩ་དར་དཀར་གྱི་སྐུང་པ་འདྲ་བ་འོད་གསལ་ཞིང་ཕྲ་བ་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་མེད་པ་དེ་སྙིང་ག་ནས་མགྲིན་པའི་ལམ་གྲེ་བ་ནས་ཐོན་ནས། ཀླད་པའི་ནང་ནས་ཚུར་བྱུང་སྟེ་རྩེ་མོ་གཉིས་སུ་གྱེས་པ། རྩ་བ་ཕྲ་ཞིང་རྩེ་མོ་ཆེ་བ་བ་མིན་གྱི་རྭ་ལྟ་བུ་གཉིས་བོ་དེ་མིག་གཉིས་ལ་ཟུག་པ་ལས་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་གྱི་གདངས་སྐུ་དང་ཐིག་ལེ་འོད་ཁྱིམ་གྱི་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་སུ་འཆར་བ་ཡིན་ནོ། །འོན་མིག་ལ་རྩ་བ་མེན་གྱི་རྭ་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དེ་ཀ་ (༡༥༩)ཏི་ཤེལ་གྱི་སྦུ་གུ་ཅན་ནི་དབང་པོ་དང་ཤེས་པ་ལས་འདས་པ་འོད་གསལ་འཆར་བའི་ལམ་ཡིན་ལ། རྐྱང་མའི་རྩེ་གཉིས་ནི་གཟུགས་ལ་འཛིན་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། འོད་གསལ་གྱི་གདངས་ལ་ལྟ་བྱེད་དུ་བྱུང་བའོ། །འདྲ་འདྲ་ལ་འདི་གཉིས་མ་ཕྱེ
Chinese
的所依。一者刺入舌头，作为舌识的所依。弱脉从心尖左侧发出，从喉咙的脉络网中发出，分为三个尖端。中间的那一个，以无数刺入身体各个方向的枝条，作为身体的识的所依。左右两个从头盖骨内侧出来，刺入双眼，根细顶粗，如同绵羊角，作为眼识的所依，对色法起作用，特别是能见到光明智慧的显现。昆达里尼脉位于正中央，分为三个尖端。尖端刺入中央的明点孔。作为无分别智慧之身显现的所依。在不净之时，作为意识的所依。左右两个尖端，刺入左右双耳，（158）作为耳识的所依。如此这三条脉，是五根和六识的所依，或者说，烦恼意生起贪嗔等任何情绪，都依赖于此，成为七识，或者说，生命之脉是意的所依，由此，五门等一切知识的所依，阿赖耶识依赖于生命之脉，成为八识的所依，因此，这三者被称为三条主要的脉。中脉内的光脉，具有水晶般的毛孔，以光线蔓延的方式刺入心脏，并以同样的方式向上照射到头顶。位于脑髓中的，显现为忿怒尊的身相，两个尖端刺入双眼。那也像是白色丝绸的卷轴，光明而纤细，没有血液和血清，从心脏通过喉咙的通道出来，从脑髓中出来，分为两个尖端。根细顶粗，如同绵羊角的两个尖端刺入双眼，由此显现出智慧光明的音声、身和明点光环的各种显现。如果问，眼睛里有像绵羊角一样的脉吗？有，（159）水晶般的管子是超越根和识，显现光明的道路。弱脉的两个尖端是执着于色法，是眼识的所依，是用来观看光明音声的。
English
It serves as the support. One pierces the tongue, serving as the support for the tongue consciousness. The weaker pulse emerges from the left side of the heart's tip, emerging from the network of throat pulses, dividing into three tips. The middle one, with countless branches piercing all directions of the body, serves as the support for the body's consciousness. The left and right ones emerge from inside the skull, piercing the two eyes, with thin roots and thick tips, resembling sheep horns, serving as the support for eye consciousness, acting on form, and especially enabling the seeing of the manifestation of clear light wisdom. The Kundali pulse is located in the exact center, dividing into three tips. The tip pierces the central bindu aperture. It serves as the support for the manifestation of the body of non-discriminating wisdom. In impure times, it serves as the support for the mind consciousness. The left and right tips pierce the left and right ears, (158) serving as the support for ear consciousness. Thus, these three pulses are the support for the five senses and six consciousnesses, or rather, any emotions such as attachment and aversion that arise in the afflicted mind rely on this, becoming the seven consciousnesses, or rather, the life pulse is the support of the mind, and from this, the support of all knowledge such as the five gates, the alaya consciousness relies on the life pulse, becoming the support of the eight consciousnesses, therefore, these three are called the three main pulses. The light pulse inside the central channel, with crystal-like pores, pierces the heart in the manner of light spreading, and radiates upwards to the crown of the head in the same way. Located in the marrow of the brain, it manifests as the form of a wrathful deity, with two tips piercing the two eyes. That too is like a scroll of white silk, luminous and subtle, without blood or serum, emerging from the heart through the throat passage, emerging from the marrow of the brain, dividing into two tips. The two tips with thin roots and thick tips, resembling sheep horns, pierce the two eyes, from which manifest various manifestations of wisdom, clear light sounds, body, and bindu light halos. If asked, are there pulses in the eyes that resemble sheep horns? Yes, (159) the crystal-like tube is the path for the manifestation of clear light, transcending the senses and consciousness. The two tips of the weaker pulse are grasping at form, and are the support of eye consciousness, and are used to view the sounds of clear light.
Tibetan
ད་པ་ཤིན་ཏུ་མང་ངོ་། །དེ་སྐད་དུ་ཀློང་གསལ་ལས། རྩ་ཡི་གཙོ་བོ་གསུམ་ལས་ནི། །ཡལ་ག་གྲངས་ལས་འདས་པར་གྱེས། །ཐད་སོར་དབང་པོའི་སྒོ་རྟེན་བྱེད། །དེ་ཡིས་ཆོས་ཀུན་སྟོན་པར་བྱེད། །ཁྱད་པར་ཙིཏྟ་ནས་འབྲེལ་པའི། །དར་སྐུད་བ་མེན་རྭ་འདྲའི་ཁ། །དབང་པོའི་མིག་ལ་ཟུག་པ་སྟེ། །དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀུན་གྱི་ལམ། །ཞེས་སོ། །དེའང་རྩ་དེ་གསུམ་གྱི་གཡས་ནས་ཐབས་ཀྱི་ཆ་ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དཀར་པོ། །གཡོན་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་དོན་དམ་གྱི་ཐིག་ལེ་དམར་པོ། དབུ་མའི་དབུས་ཤེལ་སྡུག་ཅན་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་འོད་གསལ་རྒྱུའོ། །དེའང་གཡས་ནས་རླུང་། གཡོན་ནས་ཐིག་ལེ་རྒྱུ་བར་གསུངས་པ་ནི་ཤས་ཆེ་ཆུང་ལ་དགོངས་པའོ། །བུད་མེད་རྣམས་ལ་གཡས་གཡོན་གོ་ལྡོག་ནས་གནས་སོ། །རྩ་སྣ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ལྷག་དང་བཅས་པས། ཉོན་ (༡༦༠)མོངས་པ་སྐྱེས་པ་བས་རགས་པར་འཆར་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རླུང་རིན་ཆེན་འོད་འཕྲོའི་གནས་ལུགས་བསྟན་པ་ལ། རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་གྱི་རླུང་ངོས་གཟུང་པ། དེའི་གདངས་ལས་ཀྱི་རླུང་མདོར་བསྟན་པ། དེའི་བྱེ་བྲག་དབྱེ་བས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི་ཐལ་འགྱུར་ལས། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ལུས་སྤྱི་ལ། །ཆོས་ཉིད་རླུང་གི་ཚུལ་དུ་ཁྱབ། །ཕྲ་དང་ཡང་དག་འགྱུ་དང་འབྱེད། །ཅེས་པས། ངོ་བོ་ངོས་གཟུང་བ། དབྱེ་བས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་གདོང་མའི་གཞི་ལ་ཐུགས་རྗེ་རིག་པའི་ཆར་གནས་པ་ལ་གང་དུ་ཡང་འཆར་བའི་འཕྲོ་གཞི་མ་འགགས་པ། །སྲོག་རླུང་ལྔར་ས་བོན་གྱི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩལ་གྱིས་ཕྱིར་སྤྱོད་པའི་ཡུལ་རིག་པའི་ཤེས་པ་ཐུགས་རྗེའི་ཆར་གནས་པ་ངོ་བོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྩལ་ཡུལ་ལ་འཕྲོ་རྟོག་མི་འགགས་པའི་གཞི་རིག་པ་དེའོ། །གཉིས་པ་ནི་དབྱེ་ན། ངོ་བོ་ལྔ་དང་གདངས་ལྔ་ལས། ངོ་བོ་ནི་ཤེས་པ་རྟོག་མེད་དངས་གསལ་ཆེན་པོ་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆར་གནས་པ། ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ (༡༦༡)རླུང་དང་། མེ་ལོང་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་དུ་མའི་འཆར་གཞི་རྫོགས་པ་བཞིན། ཡེ་ཤེས་དུ་མའི་འཆར་གཞི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་བྱེད་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་སྟོབས་ཅན་དང་། རིན་པོ་ཆེ་ལྟར་རང་གི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱེན་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྟ་དང་། པདྨ་ལྟར་འཁོར་འདས་ཀྱི་སྐྱོན་གང་གིས་ཀྱང་མ་གོས་པའི་རིག་པ་ཐུར་སེལ་ཤེས་རབ་དངོས་དང་། སྨིན་བྱེད་མེ་དང་འདྲ་བར་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གནས་པ་མེ་དང་མཉམ་
Chinese
实在非常多啊！如《虚空光明》中所说：从三条主要脉中，分出无数的支脉，直接作为感官的门户，它们显示一切法。特别是与意（藏文：ཙིཏྟ་）相连的，如蚕丝、羊毛、兽角般的口，刺入感官之眼，那是所有法性的道路。如是说。那三脉中，右边是方便之分，遍布一切的白明点；左边是智慧之分，胜义的红明点；中脉中央，从透明的容器中，流出智慧的明点光明。其中，右边是风，左边是明点流动，所说是着重于多少。女性的左右是颠倒的。三十二脉加上剩余的脉，比生起烦恼时显得粗大。第二，关于风，阐述珍宝光芒的处所之理，分为：确定自性智慧之风，简要阐述其音声作用之风，以及通过区分详细解释其分支。首先，在《自然解脱》中说：一切众生的共同身体中，法性以风的形式遍布，精微而真实地流动和分离。因此，确定其本体，以及通过区分详细解释两部分。首先，在额头的基础上，安住着慈悲觉性的雨露，无论在哪里显现，其光芒都不会停止。五命风以种子的形式存在，那是通过智慧的能量向外使用的对境，觉性的知识安住在慈悲的雨露中，本体是不作分别的智慧，能量是对境，光芒是不停止的基础觉性。第二是区分，分为五种本体和五种音声作用。本体是：知识，无分别，清澈明亮，安住在法界智慧的雨露中；不偏袒的智慧之风；如镜子般，众多形象的显现基础圆满，是使众多智慧的显现基础遍布一切智慧，使其圆满的力量；如珍宝般，自身功德显现，是方便自性的向上运行，智慧的骏马；如莲花般，不被轮回和涅槃的过失所染污的觉性，是向下消除的智慧本身；如成熟之火般，安住在事业成就的智慧中，与火相同。
English
It is indeed very numerous! As it is said in "Vast Expanse of Clarity": From the three main channels, countless branches split off. Directly, they serve as the support for the sense gates. They reveal all dharmas. Especially those connected from the citta (Tibetan: ཙིཏྟ་), with mouths like silk threads, sheep's wool, or animal horns, piercing the eyes of the senses, that is the path of all suchness. So it is said. Among those three channels, on the right is the aspect of skillful means, the white bindu pervading all. On the left is the aspect of wisdom, the red bindu of ultimate truth. In the center of the central channel, from a transparent container, flows the luminous bindu of wisdom. Among them, the right is wind, the left is the flow of bindu, it is said that it emphasizes the amount. For women, the left and right are reversed. The thirty-two channels plus the remaining channels appear coarser than when afflictions arise. Second, regarding wind, explaining the principle of the abode of precious light, it is divided into: ascertaining the wind of self-nature wisdom, briefly explaining the wind of its sound function, and elaborating on its branches through differentiation. First, in "Spontaneous Arising" it says: In the common body of all sentient beings, suchness pervades in the form of wind, subtly and truly moving and separating. Therefore, ascertain its essence, and explain in detail through differentiation in two parts. First, on the basis of the forehead, abiding in the rain of compassion and awareness, the radiance that appears anywhere does not cease. The five life-winds exist in the form of seeds, that is the object of knowledge used externally by the power of wisdom, the knowledge of awareness abides in the rain of compassion, the essence is non-conceptual wisdom, the power is the object, the radiance is the basis of awareness that does not cease from conceptualization. Second is differentiation, divided into five essences and five sound functions. The essences are: knowledge, non-conceptual, clear and bright, abiding in the rain of dharmadhatu wisdom; the wind of impartial wisdom; like a mirror, the basis for the manifestation of numerous images is complete, it is the power that makes the basis for the manifestation of numerous wisdoms pervade all wisdoms, making it complete; like a jewel, the manifestation of one's own qualities, is the upward movement of the nature of skillful means, the horse of wisdom; like a lotus, the awareness that is not stained by any faults of samsara and nirvana, is the wisdom itself that eliminates downwards; like ripening fire, abiding in the wisdom of accomplishing activities, it is the same as fire.