Tibetan
་ཤེས་གསུམ་རིམ་བཞིན་སྐྱེ་བའོ། །དེས་ན་ལས་དམ་ཚིག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྤྲོས་བཅས་སྤྲོས་མེད་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་མེད་ཀྱི་སྤྱོད་པས་དེ་ཉིད་མཐོང་བར་བྱ། བཞི་པ་འོད་གསལ་ལྷན་སྐྱེས་ནི་སེམས་ཀུན་འགགས་པའི་གནས་སྐབས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་གསུངས་ཀྱི་སེམས་མིན། སམ་ཊ་ལས། ཆགས་སོགས་དགག་དཀའི་དྲི་མས་གོས་པ་ཡི། །སེམས་ནི་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་འཁོར་བར་གསུངས། །ཞེས་སོགས་ལུང་དྲང་། རིམ་ལྔ་ལས། བཞི་པ་ལ། ཡེ་ཤེས་དག་གནས་དེ་ཉིད་དང་། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བླ་མེད་པ། །འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་མེད། །གཉིས་མེད་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་སྟེ། །ཞེས་གསུངས། རིགས་པས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ཞིང་ཐིམ་པའི་འོད་གསལ་འདི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་འདས་པའི་འདུས་མ་བྱས་མིན་ན་འདི་ཡང་གང་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཐར་ཐུག་པར་རྩད་བཅད་དུ་ཡོད་ཅིང་། འདི་གང་ལའང་མི་བརྟེན་པ་མིན་ཏེ་འདུས་བྱས་ལ་མི་རྟེན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུད་བླ་ལས། ས་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་དང་། སེམས་ཀྱི་དག་པ་གང་ལའང་མི་བརྟེན་པར་གསུངས་པ་འདྲའོ། །ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་དཔེ་ནི། །ཟླ་ཉི་མཚམས་ཀྱི་སྣང་བ་གསུམ་མོ། །འོད་གསལ་ལས་སྒྱུ་མའི་སྐུར་ལང་བ་ལའང་། རིམ་གྱིས་པ་སྣང་མཆེད་ཐོབ་གསུམ་གྱི་མཐར་སྒྱུ་མའི་སྐུར་ལྡང་བ་དང་། ཅིག་ཆར་དུ་དྭངས་བའི་ཆུ་ལས་ཉ་བཞིན་ལྡང་བ་གཉིས་འགྲེལ་བར་གསུངས་སོ། །འདི་གལ་ཆེ། ༈ །ཡང་། སྒྱུ་འཕྲུལ་གསང་སྙིང་གི་རྒྱུད་འཆད་པའི་སྐབས་འདིར་བསྟན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཐུན་མིན་ལ་གསུམ། ཚད་མ་བཀའ་གཞུང་། སྒྲ་མཐུན་དོན་འཕགས། ཚིག་དོན་མི་མཐུན་པའི་ གཏན་ཚིགས་སོ། །དང་པོ་ཚད་མ་བཀའ་གཞུང་གི་གཏན་ཚིགས་ལ་བཞི། རྟོགས་པ་བཞི། དག་པ་གསུམ། མཉམ་པ་བཞི། བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་གཏན་ཚིགས་རྣམས་སོ། །དང་པོ་ལའང་བཞི། རྒྱུ་གཅིག་པ། ཡིག་འབྲུའི་ཚུལ། བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ། མངོན་སུམ་པའི་གཏན་ཚིགས་སོ། །དང་པོ་ནི། སྣང་སྲིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཅན། དོན་དམ་དབྱིངས་ཡེ་ཟུང་འཇུག་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་རྒྱུའམ་ཚུལ་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དེའི་ངང་ཚུལ་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དབྱིངས་ལས་ཤར་བའི་སྣང་བ་རྣམས་ཆོས་ཅན། དཔེ་ཡིག་འབྲུའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་སུ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས་པའི་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་གཉིས་ཆོས་ཅན། ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང་དབྱེར་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། དབྱེར་མེད་པའི་གནས་ལུགས་ཆོས་ཅན། བློས་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་ཀྱི་བློས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། འབྱུང་ལྔ་ཕུང་ལྔ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་ བརྒྱད་རྣམས་ཆོས་ཅན། དག་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་ཏེ། ཡུམ་ལྔ། རིགས་ལྔ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། སྤྲོས་པ་ཕྱོགས་རེ་ཆོད་པའི་རྣམ་གྲངས་པའི་དོན་དམ་དང་། སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ཆོད་པའི་རྣམ་གྲངས་མ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་གཉིས་ཆོས་ཅན། དོན་དམ་ཙམ་དུ་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། སྣང་ལ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་དང་། སྣང་ཡང་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་ཆོས་ཅན། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ། རང་ངོའི་སྣང་བ་དང་ལྡན་ཅིང་བརྟགས་ན་དབེན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་གྲངས་དང་རྣམ་གྲངས་མ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་གཉིས་ཆོས་ཅན། ལྷག་པའི་དོན་དམ་དཀོར་བདུན་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཉམ་སྟེ། དབྱིངས་དེ་ནི་ཡེ་ནས་ཡེ་ཤེས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གནས་ལུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ལོག་གི་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་ཆོས་ཅན། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་མཉམ་སྟེ། སྣང་བའི་གནས་ཚུལ་ཡེ་ནས་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི། སྣང་ལུགས་དུ་མར་སྣང་བའི་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཅན། གནས་ལུགས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོར་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ ཡིན་ཏེ། གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་དཔྱོད་པའི་རིགས་ཤེས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་སྒྲ་མཐུན་དོན་འཕགས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ནི། སྔགས་ན་མི་སྤོང་བར་བསྟན་པའི་དུག་ལྔ་ཆོས་ཅན། སྒྲ་མཐུན་ཀྱང་དོན་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། གཉེན་པོས་སྤང་བ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ལྔར་ཤར་བའི་ཕྱིར་རོ། གསུམ་པ་ཚིག་དོན་མི་མཐུན་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཆོས་ཅན། སྤྲོས་པའི་རང་བཞིན་ཅིར་ཡང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་འདས་ཀྱི་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ཅིར་ཡང་འཆར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བ་འདི་ཆོས་ཅན། མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་པར་ཅིར་ཡང་འཆར་བ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་རང་བཞིན་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་རྣམས་ནི་རྒྱུ་གཅིག་པ་ལ་སོགས་པར་རིགས་པས་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་འགོད་ཚུལ་ཡིན་
Chinese
是次第生起的三种智慧。因此，依靠事业、誓言、智慧之手印，以有戏论、无戏论、极无戏论之行，即可现见彼性。第四，俱生光明，经说是心识全部止息之际，极无垢染之智慧，而非心识。《桑札》中云： “贪等难断垢染所染污，心识为金刚持所说之轮回。”等等，引用教证。《次第五》中，第四云：“智慧清净住彼性，一切遍知无上者，不变且无显现相，无二殊胜寂静性。”如是说。以理亦可推知，若此为一切生起、融入之光明，不是超越因缘之无为法，则亦可追究此光明从何而来之究竟因，且此光明并非不依赖任何事物，因不可能不依赖有为法。如《宝性论》云：“地不依赖水等，心之清净亦不依赖任何事物。”似乎如是宣说。三种智慧之譬喻为日月星辰之三种显现。光明中幻化身之生起，也有次第生起显现、增盛、获得三者之后生起幻化身，以及如从清澈水中鱼一般同时生起两种解释。此甚重要。 又，于宣说幻化秘密藏续之时，此处所说之独特理证有三：量论之教典、声同义殊胜、词义不符之理证。第一，量论之教典之理证有四：证悟之四、清净之三、平等之四、大自在之理证等。第一亦有四：本体一、字句之理、加持之理、现量之理。第一是，显有之诸法，法相，于胜义法界智慧双运自生智中，本体或方式相同，因为一切法皆未超出其状态。第二是，从法界生起之显现诸法，法相，譬如字句之理，显现为世俗身与智慧，因为是从法界自性未超出之显现之故。第三是，世俗与胜义二者，法相，互相加持且无有分别，因为
English
These are the three wisdoms that arise in sequence. Therefore, relying on the mudras of action, samaya, and wisdom, one can see that very nature through the conduct of with-elaboration, without-elaboration, and extremely without-elaboration. Fourth, the co-emergent clear light is said to be the wisdom that is utterly free from defilement at the moment when all consciousness ceases, and not consciousness itself. The Samata says: "The mind, stained by the hard-to-remove stains of attachment and the like, is said by the Vajra Holder to be samsara." And so on, quoting scriptures. In the Five Stages, the fourth says: "Wisdom, pure, dwells in that very state, all-knowing, unsurpassed, unchanging and without appearance, non-dual, supremely peaceful." It is said. By reasoning, too, if this clear light, from which all things arise and into which they dissolve, is not an unconditioned phenomenon that transcends causes and conditions, then one can also investigate the ultimate cause from which this clear light arose, and this clear light does not depend on anything, because it is impossible not to depend on conditioned phenomena. As the Uttaratantra says, "The earth does not depend on water, etc., and the purity of the mind does not depend on anything." It seems to be saying that. The examples of the three wisdoms are the three appearances of the moon, sun, and twilight. In the arising of the illusory body from the clear light, there are two explanations: the illusory body arises after the gradual arising of appearance, increase, and attainment, and the simultaneous arising like a fish from clear water. This is very important. Furthermore, when explaining the Tantra of the Magical Net of the Secret Essence, there are three unique reasons given here: the authoritative scriptures of valid cognition, the similarity of sound and superiority of meaning, and the reasons for the discrepancy between words and meanings. First, the reasons for the authoritative scriptures of valid cognition are four: the four realizations, the three purities, the four equalities, and the reasons for the great self. The first also has four: the same essence, the nature of letters, the blessing, and the reasons for direct perception. The first is that all phenomena of existence, the subject, are the same in essence or manner as the wisdom of the union of emptiness and wisdom, self-arisen wisdom in ultimate reality, because all phenomena do not go beyond its state. The second is that all phenomena arising from emptiness, the subject, appear as conventional bodies and wisdom in the manner of letters, because they are appearances that do not go beyond the nature of emptiness. The third is that the two, conventional and ultimate, the subject, mutually bless each other and are inseparable, because
Chinese
诶！因为本体不是各自分别成立的缘故。第四是：无有分别的实相，是所立。远离一切心识的对境，因为是名言的心识所无法思议，各自为自证智慧的对境的缘故。第二是：五大、五蕴、八识聚，是所立。安住于三清净的自性中，因为安住于五母、五部、五智的自性中的缘故。第三是：断除部分戏论的名言谛和断除一切戏论的非名言谛二者，是所立。仅仅在胜义谛上是平等的，因为仅仅以自性不成立而作区分的缘故。显现而能起作用的真实世俗谛和显现却不能起作用的虚假世俗谛二者，是所立。仅仅在世俗谛上是平等的，因为具有自相的显现，并且如果加以观察则是空性的缘故。名言和非名言的胜义谛二者，是所立。在增上的胜义谛七宝自性任运成就上是平等的，因为法界本初以来就是与智慧无二的实相的缘故。同样，虚假的世俗谛二者，是所立。在身和智慧的坛城中是平等的，因为显现的状态本初以来就是清净自性的缘故。第四是：显现为多种显现方式的轮回和涅槃的诸法，是所立。确定为实相大本体所生的一个智慧，因为以观察究竟实相的理智已经如此成立的缘故。第二，声音相同意义超胜的理由是：在密咒中开示不应舍弃的五毒，是所立。虽然声音相同但意义超胜，因为不是以对治来舍弃，而是以证悟彼之方便而显现为五智的缘故。第三，词义不一致的理由是：诸法的法性，是所立。不是以戏论的自性而以任何方式成立的，因为轮回和涅槃的各种显现以任何方式显现的缘故。这个世俗谛的显现，是所立。不是以绝对的方式确定的，而是以任何方式显现的，因为自己的自性以任何方式都不成立的缘故。这些是以理证成立的，对于以同一因等安立理由的方式。
English
Eh! Because the essence is not established as individually separate. The fourth is: The nature of indivisibility is the subject. It is free from all objects of mental activity, because it is inconceivable by the mind of terminology, and each is the object of self-aware wisdom. The second is: The five elements, the five aggregates, and the eight consciousness aggregates are the subject. They abide in the nature of the three purities, because they abide in the nature of the five mothers, the five families, and the five wisdoms. The third is: The nominal ultimate truth that cuts off some elaborations and the non-nominal ultimate truth that cuts off all elaborations are both the subject. They are equal only in ultimate truth, because they are distinguished only by the non-establishment of inherent existence. The correct conventional truth that appears and can function and the false conventional truth that appears but cannot function are both the subject. They are equal only in conventional truth, because they possess the appearance of their own face and are empty when examined. The nominal and non-nominal ultimate truths are both the subject. They are equal in being spontaneously accomplished as the essence of the seven treasures of the superior ultimate truth, because that sphere is the nature of being non-dual with wisdom from the beginning. Similarly, the two false conventional truths are the subject. They are equal in the mandala of body and wisdom, because the state of appearance is the nature of purity from the beginning. The fourth is: The phenomena of samsara and nirvana that appear in various ways of appearing are the subject. They are determined as one wisdom arising from the great essence of reality, because the reasoning consciousness that examines the ultimate reality has established it as such. The second, the reason of similar sound but superior meaning, is: The five poisons taught not to be abandoned in mantra are the subject. Although the sound is similar, the meaning is superior, because they are not abandoned by antidotes, but appear as the five wisdoms through the means of realizing them. The third, the reason of dissimilar word and meaning, is: The dharmata of all dharmas is the subject. It is not established in any way as the nature of elaboration, because the various appearances of samsara and nirvana appear in any way. This appearance of conventional truth is the subject. It is not determined in an absolute way, but appears in any way, because its own nature is not established in any way. These are established by reasoning, and are the ways of establishing reasons for the same cause, etc.