Tibetan
ས་བུ་གཅིག་གི་བློ་ལ་རང་རིག་པ་གསལ་རིག་ཙམ་གྱི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གཅིག་ལས་རྒྱུད་ཐ་དད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔར་བློ་གཅིག་ལ་དུ་མར་སྣང་ཡང་གཅིག་ཏུ་བཞག་རུང་བར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དབང་ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་འདི་ལ་སྤེལ་མར་སྐྱེ་བ་དང་། དབང་མངོན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཕན་ཆད་ཡིད་མངོན་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དང་། དབང་མངོན་གྱི་རྒྱུན་མཐར་སྐྱེ་བ་དང་། དབང་མངོན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཕན་ཆད་རྒྱུན་འགྲོགས་ནས་སྐྱེ་ཞིང་མཐར་དབང་མངོན་སྐད་ཅིག་ཐ་མའི་དུས་སུ་ཡིད་མངོན་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ལུགས་བཞི་ལས་ཕྱི་མ་འདི་ཁོ་ན་ལྟར་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་འཛིན་ཡིད་མངོན་སོགས་ཡོད་པ་ནི་ལུང་ལས་མ་གཏོགས་པར་རིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གང་ཡང་མི་སྲིད་ལ། དབང་ཡིད་འགྲོས་ནས་སྐྱེ་བ་འདི་ལུགས་ཐ་ཆད་ཡིན་ཞེས་དཔེ་ལ་ལར་སྣང་ཡང་། གཟུགས་སོགས་ལྔ་ཀ་ཐུན་མོང་དུ་ཤེས་པ་འདི་ཡིད་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་དབང་ཤེས་ལྔས་ནི་རང་ཡུལ་སོ་སོ་བ་ལས་གཞན་འཛིན་པ་མི་སྲིད་དོ། །གང་དུ་མིག་དེ་ཡུལ་ལ་མི་ལྟ་བར་བཙུམ་པ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ན་མིག་བློའི་མངོན་སུམ་མེད་པ་བཞིན་གཞན་ཀུན་ལའང་འདྲ་ཞིང་། དབང་ཤེས་ལྔས་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རང་མཚན་ཇི་ ལྟར་མཐོང་བ་ཕྱིས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིད་མིན་ན་གཞན་གང་ཞིག་ཡིན། ཡུལ་མཐོང་བའི་དབང་ཤེས་ལྔ་ལས་གཞན་དུ་དེ་དུས་མཐོང་མཁན་ཡིད་ཤེས་མི་དགོས་ན་དེ་དུས་ཀྱི་ཡིད་དང་དབང་ཤེས་ཐ་དད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་རང་གིས་མ་མྱོང་བར་གཞན་གྱིས་མྱོང་བ་དྲན་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་ལ། རྒྱུད་གཅིག་པས་དྲན་ན་ནི་མིག་བློས་ཀྱང་སྒྲ་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། །དབང་ཤེས་ལ་དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་དྲན་པ་མེད་དེ་རང་ཡུལ་སོ་སོ་ལ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། གཟུགས་སོགས་ཡུལ་ལྔའི་རང་མཚན་གསལ་པོར་མཐོང་བའི་ཡིད་མངོན་ཡོད་པར་གྲུབ་སྟེ་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་ལྔ་ཇི་ལྟར་མྱོང་བ་དེ་བཞིན་དྲན་པའི་ཤེས་པ་མྱོང་བས་གྲུབ་པས་སོ། །དེ་འདྲའི་ཡིད་མངོན་དེ་ཡང་དབང་མངོན་དང་སྤེལ་ནས་སྐྱེ་བ་མིན་ཏེ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཚོགས་པའི་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུན་བར་མ་ཆད་པའི་སྐབས་ན་ཤེས་པ་སྔ་མ་སྔ་མའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཡང་ཡོད་པས་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པས་དབང་མངོན་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་གང་ཡང་མེད་ཅིང་། དབང་ཤེས་དང་སྣང་ཡུལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དམིགས་པས་ན་སྤེལ་མའམ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་ཡིད་མངོན་ཁོ་ན་སྐྱེ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དབང་མངོན་རྫོགས་པའི་རྒྱུན་མཐར་ཡིད་མངོན་སྐད
Chinese
一個人的心識中，自明自知的覺性本質只有一個，不會變成不同的心續。就像先前所說，一個心識顯現為多個，但仍可視為一個。因此，對於根識和意識的現量，有四種觀點：一是交替產生；二是根現量第一剎那之後只有意識現量；三是根現量在相續的最後產生；四是根現量從第一剎那起與相續共同產生，最終在根現量最後一剎那時，意識現量最後一剎那產生。在這四種觀點中，應當只接受最後一種。因為對於存在取境意識現量等，除了經文之外，沒有任何理證可以成立。雖然有些典籍中說根識和意識交替產生是極端的觀點，但共同了知色等五境的是意識，否則五根識除了各自的對境之外，不可能了知其他。當眼睛不看對境而閉上等情況時，就像沒有眼識現量一樣，其他根識也是如此。五根識如何見到色等的自相，之後又如何憶念，如果那不是意識，又是什麼呢？如果除了見到對境的五根識之外，不需要當時見到對境的意識，那麼當時的意識和根識就沒有差別了。如果因為自己沒有經歷過而憶念他人經歷過的事情，那就太過分了。如果因為是同一個心續而憶念，那麼眼識也會憶念聲音了。如果認為根識之間不會互相憶念，因為它們各自確定自己的對境，那麼就成立了清晰見到色等五境自相的意識現量，因為憶念色等五境如何經歷的意識是由經歷所成立的。這樣的意識現量也不是與根現量交替產生，因為在根與境聚合的剎那相續不斷的情況下，前前識也是後後識的等無間緣，沒有不具足因的情況，所以根現量相續不斷產生沒有任何障礙。由於根識和所顯現的對境相續不斷地緣取，所以沒有理由認為是交替產生，或者從第二剎那起只有意識現量產生。如果認為根現量圓滿的相續最後，意識剎
English
In the mind of a single individual, the nature of awareness, which is self-knowing and clear, is only one and does not transform into different continuums. Just as it was previously stated that one mind appears as many, but can still be regarded as one. Therefore, regarding the direct perception of sense consciousness and mental consciousness, there are four views: one is that they arise alternately; two is that after the first moment of sense direct perception, there is only mental direct perception; three is that sense direct perception arises at the end of the continuum; and four is that sense direct perception arises together with the continuum from the first moment, and finally, at the last moment of sense direct perception, the last moment of mental direct perception arises. Among these four views, only the last one should be accepted. Because for the existence of object-grasping mental direct perception, etc., there is no logical proof that can be established other than scripture. Although some texts say that the alternate arising of sense consciousness and mental consciousness is an extreme view, it is the mental consciousness that commonly knows all five objects such as form, otherwise the five sense consciousnesses cannot know anything other than their respective objects. When the eye does not look at the object and is closed, etc., just as there is no direct perception of eye consciousness, the other sense consciousnesses are also the same. How do the five sense consciousnesses see the self-characteristics of form, etc., and how do they later remember them? If that is not mental consciousness, then what is it? If, other than the five sense consciousnesses that see the object, there is no need for the mental consciousness that sees the object at that time, then there is no difference between the mental consciousness and the sense consciousnesses at that time. If one remembers something that others have experienced without having experienced it oneself, then that is too much. If one remembers because it is the same mental continuum, then the eye consciousness will also remember sound. If it is thought that sense consciousnesses do not remember each other because they each ascertain their own objects, then it is established that there is a mental direct perception that clearly sees the self-characteristics of the five objects such as form, because the consciousness that remembers how the five objects such as form were experienced is established by experience. Such a mental direct perception does not arise alternately with sense direct perception, because in the uninterrupted continuum of moments when the sense faculty and the object come together, the preceding consciousness is also the immediately preceding condition for the subsequent consciousness, and there is no lack of causes, so there is no obstacle to the continuous arising of sense direct perception. Since the sense consciousness and the appearing object are continuously apprehended, there is no reason to think that they arise alternately, or that only mental direct perception arises from the second moment onwards. If it is thought that at the end of the perfect continuum of sense direct perception, the moment of mental
Tibetan
་ཅིག་གཅིག་ཁོ་ན་སྐྱེ་སྟེ། དབང་མངོན་ཡོད་པའི་དུས་ན་དབང་མངོན་གྱིས་གེགས་བྱས་ནས་ཡིད་མངོན་མི་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཐ་ཆད་དེ་མིག་གིས་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་བར་མ་ཆད་དུ་འཛིན་པ་ན་ཡིད་མངོན་སྐྱེ་བའི་གོ་བཀག་ནས་མཐར་གཟུགས་ཀྱི་སྣང་བ་མ་འགགས་པ་དེའི་བར་དུ་ཡིད་མངོན་མི་སྐྱེ་ལ། དེ་ལྟ་ན་གར་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་སུ་དབང་མངོན་བར་མ་ཆད་དུ་སྐྱེ་བ་ན་དབང་མངོན་རྫོགས་པའི་རྒྱུན་གྱི་མཐར་ དབང་མངོན་གཞན་གྱིས་གོ་མ་བཀག་པའི་ཡིད་མངོན་སྐྱེ་བའི་དུས་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ་བཞག་པར་མི་ནུས་ལ། ཡིད་མངོན་སྐད་ཅིག་མས་དབང་མངོན་རྒྱུན་རྫོགས་ཁའི་ཡུལ་སྐད་ཅིག་མ་ཙམ་ལས་གཞན་མ་མཐོང་ན་ཡུལ་ཡུན་རིང་པོར་མཐོང་བའི་རྣམ་པའང་ཇི་ལྟར་དྲན་ཏེ། དེ་འདྲའི་སྐད་ཅིག་མས་ཕན་ཅི་ཡང་མི་ཐོགས་པས་དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་ལྔ་གསལ་པོར་མཐོང་བའི་ཡིད་མངོན་མེད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དབང་ཡིད་མངོན་སུམ་འགྲོས་གཉིས་པ་ཅན་དུ་ངེས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་ལ། དུས་མཉམ་པའི་དབང་ཡིད་དེ་དག་གསལ་རིག་གི་ཤེས་པ་གཅིག་གིས་དུས་མཉམ་པར་མྱོང་བའི་རང་རིག་གི་ཆ་ནས་མངོན་སུམ་འགྲོས་གསུམ་པའོ་ཞེས་སུའང་བཞེད་མོད། རང་རིག་ནི་ཤེས་པ་ཀུན་ལ་ཡོད་པས་དེའི་འགྲོས་མ་བརྩིས་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་མོད་དབང་ཡིད་མངོན་སུམ་ནི་འགྲོས་གཉིས་པ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་གཞུང་གིས་གྲུབ་ལ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་གེགས་བྱེད་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ་འགལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་སྒྲུབ་མི་ནུས་པས་དཔེར་ན་མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་སུམ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ནའང་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ངེས་པ་ནི་དབང་ཤེས་ཀྱི་མཐུས་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་དེ་དག་གི་རྟེན་དབང་པོ་ཉིད་རང་གི་རིགས་འདྲ་ལས་རིགས་འདྲ་བར་མ་ཆད་དུ་རྒྱུན་ཡོད་པས་དེ་ལས་སྐྱེས་བའི་ཤེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སམ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་ཡུལ་ངེས་ཀྱི། རྣམ་ཤེས་སྔ་མ་འགགས་མ་ཐག་པ་ལས་ཡིད་དབང་རང་ལ་དེ་འདྲའི་རྟེན་ལོགས་སུ་མེད་པས་ན་ཡིད་ཁོ་ནས་ཡུལ་གཟུགས་སོགས་མི་ངེས་ཏེ། དེ་ནི་དབང་ཤེས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ལ་ངེས་པར་ ལྟོས་པས་ན་ཡུལ་ངེས་པ་ནི་དབང་པོའི་ཤེས་པས་ངེས་པ་ཉིད་དུ་མིང་ཐོབ་སྟེ། ཡུལ་སྔོན་པོ་ཡིན་པར་མིག་ཤེས་ཚད་མས་གྲུབ་ཅེས་བྱའི་ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་གྲུབ་ཅེས་མི་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་སྔོན་པོ་གཅོད་པ་ལ་དབང་ཤེས་ནི་རང་དབང་གིས་འཇུག་ལ། ཡིད་ནི་དབང་ཤེས་དེ་ལ་ལྟོས་དགོས་པའི་ཕྱིར་དེས་གྲུབ་པ
Chinese
如果说，只有一个识产生，在根识显现的时候，根识阻碍了意识的产生，那么这是非常荒谬的，因为眼睛不间断地抓住各种各样的形色，阻碍了意识产生的机会，最终在形色的显现没有停止之前，意识就不会产生。如果是这样，那么在观看舞蹈等等的情况下，根识不间断地产生，在根识圆满的相续的最后，没有被其他根识阻碍机会的意识产生的时候，那是什么时候呢？这是无法确定的。如果意识刹那只看到根识相续结束时的刹那之境，而看不到其他，那么长久地看到境的景象又如何忆念呢？这样的刹那没有任何帮助，这样一来，即使承认没有清晰地看到形色等五境的意识也可以。因此，必须确定地承认根识和意识是现量二者。虽然有人认为，同时的根识和意识，以一个明觉的智慧同时体验的自证部分是现量三者，但是自证存在于所有的识中，即使不计算它的次第也没有矛盾，但是根识和意识的现量，经论成立是二者产生。它们不是互相阻碍的，因为无法成立任何相违的理由，例如眼识和耳识同时产生一样。这些只是简略地说了一下。即使这样，境，形色等的确定，是凭借根识的力量。因为这些识的所依，根本身，从自己的同类到同类，不间断地存在着，因此凭借从它产生的识的力量，或者依靠它，意识才能确定境。因为前一刹那的识刚刚停止，意识和根本身没有那样的单独的所依，所以仅仅依靠意识无法确定境，形色等。这是因为必须依赖根识的直接因，因此境的确定，才获得了由根的识确定的名称。之所以说“眼识是衡量成立境是蓝色的”，而不说“意识成立”，是因为在断定境是蓝色的时候，根识是自主进入的，而意识必须依赖于那个根识，因此是由它成立的。
English
If it is said that only one consciousness arises, and when the root consciousness manifests, the root consciousness obstructs the arising of the mental consciousness, then this is extremely absurd, because the eye continuously grasps various forms and colors, obstructing the opportunity for mental consciousness to arise, and ultimately the mental consciousness will not arise until the appearance of forms and colors has not ceased. If this is the case, then in the case of watching dances, etc., when the root consciousness arises continuously, at the end of the complete continuum of root consciousness, when does the mental consciousness arise that has not been obstructed by other root consciousnesses? This cannot be determined. If the mental consciousness only sees the moment of the object at the end of the root consciousness continuum and sees nothing else, then how can one remember the appearance of seeing the object for a long time? Such a moment is of no help at all, so in this way, it is acceptable to admit that there is no mental consciousness that clearly sees the five objects such as forms and colors. Therefore, it must be definitely admitted that root consciousness and mental consciousness are two kinds of direct perception. Although some people think that the simultaneous root consciousness and mental consciousness, the self-awareness part experienced simultaneously by one clear and aware wisdom, is the third kind of direct perception, but self-awareness exists in all consciousnesses, and even if its order is not counted, there is no contradiction, but the direct perception of root consciousness and mental consciousness is established by the scriptures as arising in two ways. They are not mutually obstructive, because no conflicting reason can be established, just as eye consciousness and ear consciousness arise simultaneously. These are just briefly stated. Even so, the determination of objects, forms, etc., is due to the power of root consciousness. Because the basis of these consciousnesses, the root itself, exists continuously from its own kind to its own kind, therefore, by the power of the consciousness arising from it, or relying on it, the mental consciousness can determine the object. Because the previous moment of consciousness has just ceased, and the mental consciousness and the root itself do not have such a separate basis, so the object, forms, etc., cannot be determined solely by the mental consciousness. This is because it must rely on the immediate cause of the root consciousness, so the determination of the object is named as being determined by the consciousness of the root. The reason why it is said that "eye consciousness is the measure that establishes that the object is blue" and not "mental consciousness establishes it" is because when determining that the object is blue, the root consciousness enters autonomously, while the mental consciousness must rely on that root consciousness, so it is established by it.