Tibetan
་མྱོང་བྱེད་ཤེས་པ་གཞན་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ནམ་མི་ལེན། ལེན་ན་སྔོན་པོ་འཛིན་པའི་དུས་སུ་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་སྔོན་པོ་རིག་པ་གཅིག་དང་། ནང་བལྟས་སྔོ་འཛིན་ཁོ་ན་རིག་པའི་བློ་གཉིས་སོགས་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་རོ། །མི་ལེན་ན་བདེ་སོགས་མངོན་སུམ་མྱོང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདས་པ་འཛིན་ནོ་ཞེ་ན། རྣམ་མེད་པ་དེ་དག་གི་ལུགས་ལ་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཡུལ་དེ་ད་ལྟ་བ་མིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་གསལ་བར་སྣང་སྟེ་དེས་ན་རང་རིག་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་མེད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ནང་གི་བློ་ནི་རང་རྒྱུད་ཀྱི་བློ་ཡིན་པས་རང་ལ་བློ་དེ་སྐྱེས་པ་དེ་ཙམ་ལས་རང་གིས་རང་རིག་མ་རིག་གི་ཐ་སྙད་དཔྱད་མི་དགོས་སོ་སྙམ་ན། རང་བློའི་ཡུལ་ནི་རང་གི་ཡུལ་ ཤོག་ལྷེབ་ ༦༠༡ ནས་ ༧༠༠ བར། ཡིན་པས་ཡུལ་དེ་མཐོང་བ་ཙམ་ལས་རིག་མ་རིག་གི་ཐ་སྙད་བྱེད་མི་དགོས་པར་འགྱུར་བར་མཚུངས་ཀྱང་ཁྱེད་ཅག་ཤེས་པ་འདིས་གཞན་རིག་གོ་ཞེས་སུ་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ནི་མཐོང་ངོ་། །གཞན་རིག་ཅེས་པ་དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་གཞལ་ན་དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ཙམ་ལས་གཞན་ཡོད་པ་མིན་ན་དེ་ནི་ནང་གི་བློ་ལའང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པར་འདོད་ན་ཡང་རང་རིག་ཆེད་དུ་དགག་པ་ནི་དོན་མེད་དེ། འཇིག་རྟེན་རྒན་པོའི་ཐ་སྙད་ལའང་རང་སེམས་རང་གིས་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་པར་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་སྒྲོན་མེ་དེ་ནི་གསལ་བ་དེ་ཡི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་གསལ་བྱེད་ཡིན་ལ། དེ་དེ་ལྟར་རྐྱེན་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་རང་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། རང་གང་ན་གནས་པ་དེ་ཉིད་དུ་རང་མངོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེས་ན་སྒྲོན་མེ་ནི་གཞན་བུམ་སོགས་ཀྱི་གསལ་བྱེད་ཡིན་པར་མ་ཟད། རང་གི་ངོ་བོའང་གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་འདོད་ལ། དེ་འདྲའི་ཐ་སྙད་དེ་དག་དོན་མཐུན་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བློ་ཡིས་བདག་ཉིད་རིག་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ཏེ། བློ་བེམ་པོ་སོགས་མི་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ལས་ལོག་སྟེ་གསལ་བར་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ཀ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་འདོད་དེ། ཡང་དག་པར་ན་མར་མེས་མར་མེ་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་གསལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཀྱང་མར་མེ་རང་ཉིད་ལ་རང་ཉིད་ལས་གསལ་བྱེད་གཞན་མི་དགོས་པ་ནི་བསྙོན་མེད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། རང་གིས་རང་ཉིད་གསལ་ཞེས་བཏགས་པའང་དོན་དེ་ལྟ་བུའི་རྗོད་བྱེད་ཡིན་པས་དེ་འདྲའི་ཐ་སྙད་དགག་དུ་མེད་དོ། །འདི་ལ་ལྷ་དབང་བློའི་འགྲེལ་པའི་འགྱུར་ལྟར་ན། ཇི་ལྟར་གསལ་བྱེད་རང་ངོ་བོ། །གསལ་བ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་ཕྱིར། །གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད། །དེ་ལྟར་བློ་བདག་རིག་ཅན་ཡིན། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ། ཤེས་པ་དེ་ཡི་རིག་བྱ་ ནི་རང་ལས་དོན་གཞན་པ་ཡིན་ན་ཚོར་བྱ་དང་ཚོར་བྱེད་དུ་འཐད་པར་དཀའ་སྟེ། རྣམ་པ་མེད་པ་ལ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་བློས་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ལ། ཡུལ་དབང་ཤེས་གསུམ་ཚོགས་པ་བློ་ཡི་རྒྱུར་ཁས་ལེན་པའང་མི་རུང་སྟེ། ཡུལ་ད་ལྟ་བ་རྣམ་མེད་དུ་འཛིན་པར་འདོད་པ་ལ་དེ་དུས་ཀྱི་དབང་ཡུལ་ཤེས་གསུམ་དུས་མཉམ་པས་ཕན་ཚུན་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་མ་ཡིན་པས་དོན་རིག་གི་ཤེས་པ་འདི་ཡང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་རྟེན་འབྱུང་གི་ངང་ཚུལ་ལས་ཀྱང་འདའ་བའི་ཕྱིར་རང་བྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་དབང་ཤེས་གསུམ་ཚོགས་པ་སྔ་མའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདི་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི། ད་ལྟའི་ཤེས་པ་དེ་དོན་སྔ་མས་བཞག་པའི་རྣམ་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་གྱི་རང་དུས་ཀྱི་དེ་ལ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བས་ཅིས་ཀྱང་རྣམ་བཅས་སུ་ཁས་ལེན་དགོས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་སྔོན་པོ་མྱོང་བ་བློ་ཡི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་ཉིད་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཁས་ལེན་པ་ཤཱཀྱའི་རིང་ལུགས་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་བསམ་པར་འོས་པ་ཡིན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་སྤོམ་ཡོར་དུ་བྱས་པས་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུབ་མི་ནུས་སོ། །གསུམ་པ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་ཀྱང་གཉིས་སུ་སྣང་བ་འཐད་པ་ནི། གཟུང་འཛིན་ཐ་དད་དུ་མེད་ན་མཁས་ནས་བྱིས་པའི་བར་ལ་དེ་གཉིས་སུ་སྣང་ནས་ཁོ་བོའི་བློས་དོན་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཤེས་སོ་ཞེས་གཟུང་འཛིན་ཐ་དད་པར་ཅི་སྟེ་བརྗོད་ཅེ་ན། དོན་དམ་པར་རིག་བྱ་གཟུང་བ་དང་རིག་བྱེད་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་མེད་ཀྱང་མིག་བསླད་པ་དག་གི་སྐྲ་ཤད་དང་ཟླ་གཉིས་སོགས་ཤེས་པའི་ངོར་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ཞིང་ཁོ་བོས་སྐྲ་ཤད་འདི་ལྟར་མཐོང་ངོ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་བརྗོད་པ་བཞིན། གང་གི་ཚེ་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ སྣང་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བསླད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཅན་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཐ་དད་པ་ལྟར་མཐོང་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་པོ་དེ་ཡི་ངོར་བྱས་ནས་གཟུང་བ་ཡུལ་དང་འཛིན་པ་ཡུལ་ཅན་འདི་ཡི་ཐ་སྙད་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱས་པ་དེ་ཡི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་འདི་ལ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་མི་འཐད་ཅེས་དང་། གཉིས་སུ་སྣང་ན་གཉིས་སུ་མེད་པ་མི་འཐད་ཅེས་བརྩད་བར་བྱ་བ་མིན་ཏེ། གནས་ཚུལ་དང་སྣང་ཚུལ་ལམ། ཡང་དག་པའི་དོན་དང་ཡང་དག་པ་མིན་པའི་ཚུལ་ལམ། དོན་དམ་པ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་ལས་ཁས་ལེན་གྱི་རྣམ་གཞག་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ངོར་བྱས་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་པའང་མི་འགལ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་འདོགས་པ་མི་འགལ་བ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་གྲུབ་དོན་བསྡུ་བ་ལ། དངོས་དང་དེ་ཡི་འཐད་པ་བསྒྲུབ། །དང་པོ། གོང་དུ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ལྟར་ཕྱི་དོན་ཚད་མས་མི་འགྲུབ་པ་དེས་ན་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཡུལ་ཤེས་པས་རིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་རིག་པ་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། བློ་མྱོང་འཐད་ཀྱི་དོན་མྱོང་མིན། །དེ་ལ་མི་འཐད་རྩོད་པ་སྤང་། །དེ་ཕྱིར་བློ་མྱོང་ཉིད་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ། ཕྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ན་རེ། གལ་ཏེ་བློ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་འདི་ཡང་བློས་མྱོང་བར་གྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མངོན་སུམ་པ་འདི་ཡོད་བཞིན་དུ་དོན་མི་མྱོང་ཞེས་བཀག་པས་ཡོན་ཏན་ལྷག་པོ་གང་ཡང་མི་ཐོབ་ལ། དོན་མྱོང་ཞེས་པ་དང་བློ་མྱོང་ཞེས་པ་མཚུངས་པར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་དོན་མྱོང་བར་ཁས་ལེན་ནོ་ཟེར་ན་ དོན་བློས་མྱོང་བར་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ཞིག་ན་དོན་མྱོང་བར་གྱུར་ཀྱང་ཉེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་མོད། ཁོ་བོས་ནི་དོན་མྱོང་བ་ལ་ཉེས་པ་ཆེ་བ་དང་བློ་མྱོང་བ་ཡོན་ཏན་དུ་མཐོང་ནས་དོན་མི་མྱོང་ཞེས་བཀག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དངོས་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲུབ་ན་དེ་སུས་ཀྱང་དགག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་དངོས་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པའི་རིགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་དོན་དེ་ཤེས་པས་ཇི་ལྟར་མྱོང་ཞེས་གཞིག་པའི་ཚེ་དོན་མྱོང་བར་མི་འགྲུབ་ལ། ཤེས་པ་ཉིད་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་གསལ་རིག་ཙམ་དུ་མྱོང་བར་ཚད་མས་གྲུབ་པས་དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་ཡིན་མོད། ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་མྱོང་ངོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ནའང་ཅི་དགར་རག་སྟེ། འོན་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་མྱོང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཙམ་ནུས་ཀྱང་དོན་བདེན་པ་ཅི་ཞིག་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསམ་པ་ན་བློ་རྣམ་པ་མེད་པས་ཡུལ་རྗེན་
Chinese
是否承认有其他的体验者？如果承认，那么在执持蓝色的时候，就会变成向外看是认知蓝色的一个识，向内看是仅仅认知蓝色的智慧，等等，会变成无穷无尽。如果不承认，那么快乐等等的显现体验就会消失。如果说执持过去，那么在那些无相者的观点中，如果显现清晰的境不是现在，那它怎么会显现清晰呢？因此，自证是不能没有的术语。如果认为内心的智慧是自己相续的智慧，仅仅是自己生起了那个智慧，不需要分析自己是否认知自己，那么，自己智慧的境是自己的境 第601页到700页 因为仅仅是看到那个境，就不需要使用认知或不认知的术语，这样就相同了，但是你们却说这个识认知其他，这是可以见到的。如果衡量所谓的“他证”是什么样的，如果仅仅是体验那个意义，而没有其他的，那么对于内心的智慧也是相同的，因此，如果想要不考察不分析就使用术语，那么特意否认自证是没有意义的。在世间老人的术语中，也见到有说自己知道自己的心。因此，就像灯，因为生来就是光明的自性，所以是照亮者。它就这样不需要依赖其他的因缘，自己就能完全明亮，自己住在哪里，就能在那里显现自己，因此，灯不仅是照亮其他瓶子等的照亮者，而且也照亮自己的本体，这样认为。像这样的术语是符合意义的，智慧也是具有自性的认知者，因为智慧与无知等不清晰的自性相反，仅仅是生起清晰，就能显现境和有境两者，所以这样认为。真实而言，灯不是以灯为境而照亮，但是灯自己不需要从自己之外寻找照亮者，这是无可否认成立的。自己称自己为明亮，也是表达这种意义，所以这样的术语是不可否认的。关于这一点，按照天王慧的注释的翻译，就像照亮者自己的体性，是光明的自性一样。
English
Do you admit that there is another experiencer? If you admit it, then at the time of grasping blue, it will become one consciousness that looks outward and cognizes blue, and the wisdom that looks inward and only cognizes blue, and so on, it will become endless. If you do not admit it, then the manifest experience of happiness and so on will disappear. If you say that you hold the past, then in the view of those who are without aspects, if the object that appears clearly is not the present, then how does it appear clearly? Therefore, self-cognition is an indispensable term. If you think that the inner wisdom is the wisdom of your own continuum, and it is only that you have generated that wisdom, and you do not need to analyze whether you know yourself or not, then the object of your own wisdom is your own object Pages 601 to 700 because just seeing that object, there is no need to use the term of knowing or not knowing, it will be the same, but you say that this consciousness knows others, which can be seen. If you measure what is called "other-cognition" is like, if it is only experiencing that meaning, and there is nothing else, then it is the same for the inner wisdom, therefore, if you want to use terms without examining or analyzing, then it is meaningless to specifically deny self-cognition. In the terms of the old people of the world, it is also seen that they say that they know their own minds. Therefore, just like a lamp, because it is born with the nature of light, it is an illuminator. It does not need to rely on other causes and conditions, and it can be completely bright by itself. Wherever it lives, it can manifest itself there. Therefore, the lamp is not only the illuminator that illuminates other vases, etc., but also illuminates its own essence, so it is considered. Such terms are consistent with the meaning, and wisdom is also a self-knowing person, because wisdom is contrary to the unclear nature of ignorance, etc., and just by generating clarity, it can manifest both the object and the subject, so it is considered. In reality, the lamp is not illuminated by making the lamp the object, but it is undeniable that the lamp itself does not need to find another illuminator from itself. The fact that one calls oneself bright is also an expression of this meaning, so such terms cannot be denied. Regarding this, according to the translation of the commentary of Lhawang Blo, just like the nature of the illuminator itself, it is the nature of light.
Chinese
ར། །想要使之明了。像这样，我是有智慧的智者。།就这样。།第二，如果知识的对境 与自身是不同的事物，那么就难以成立为所感和能感。因为对于无相的事物，丝毫也不存在境与有境的关系，因此以心体验的一切都将中断。如果承认境、根、识三者聚合是心的因，那也是不行的。因为想要将现在的境执持为无相，而那时根、境、识三者同时存在，彼此不是唯一的因。因此，这种对境的知识也超越了依赖根和境而产生的缘起之状态，而变成自生的了。如果说境、根、识三者聚合是由先前的力量产生的，那么现在的知识就变成了先前事物所留下的相而已，不会缘取自身时期的事物，因此无论如何也必须承认有相。如果是那样，体验蓝色不是心的体性，那又如何体验境呢？承认因果缘起的释迦派修行者们，应该对此进行深入思考，如果只是在名言上夸夸其谈，就无法领悟名言的深刻缘起。第三，虽然能取所取无二，但显现为二也是合理的：如果能取所取不是他体，那么从智者到孩童都会显现为二，并且会说“我的心知道这个和这个”，为什么会说能取所取是他体呢？虽然在胜义中，能知的所取和能取的方式并没有成立为他体，但是就像眼花缭乱的人看到的毛发和双月等，在知识的面前显现为境和有境的他体一样，并且会说“我看到了这样的毛发”等等。当能取和所取二者被区分开来的体性 显现时，这是由无始以来所熏染的习气所造成的错乱所产生的。就像由于错乱而看到能取和所取是不同的那样，在仅仅是显现的层面上，才安立了能取为境，所取为有境的名称。在那个时候，能取和所取的不同体性就是二
English
ra. It is desired to make it clear. Like this, I am a wise and intelligent person. That's it. Secondly, if the object of knowledge is a different thing from oneself, then it is difficult to be considered as the felt and the feeler. Because for the formless, there is not even a slight relationship between the object and the subject, so all experiences of the mind will be interrupted. If it is admitted that the combination of object, sense, and consciousness is the cause of the mind, that is also not acceptable. Because if one wants to hold the present object as formless, then the three, sense, object, and consciousness, are simultaneous at that time, and they are not the sole cause of each other. Therefore, this knowledge of the object also transcends the state of dependent arising that arises depending on the sense and the object, and becomes self-generated. If it is said that the combination of object, sense, and consciousness is generated by the power of the previous one, then the present consciousness will become only the form left by the previous thing, and will not focus on that of its own time, so it must be admitted that it has form. If that is the case, how can experiencing blue not be the nature of the mind, but how can the object itself be experienced? Those who accept the causal dependent arising, the followers of Shakya, should think deeply about this, but if they only boast in words, they will not be able to understand the profound dependent arising of words. Thirdly, although the apprehended and the apprehender are non-dual, it is reasonable to appear as two: if the apprehended and the apprehender are not different, then from the wise to the child, they will appear as two, and they will say, "My mind knows this and that," why do they say that the apprehended and the apprehender are different? Although in the ultimate sense, the way the knowable is apprehended and the way the apprehender apprehends are not established as different, but like the hair and double moon seen by those with blurred eyes, they appear as different objects and subjects in the face of knowledge, and they say, "I see such hair," and so on. When the characteristic of distinguishing between the apprehended and the apprehender appears, it is caused by the confusion caused by the habits that have been ingrained since beginningless time. Just as delusion makes the apprehended and the apprehender appear different, on the level of mere appearance, the name of the apprehended as object and the apprehender as subject is established. At that time, the different characteristics of the apprehended and the apprehender are two