Tibetan
་ཤེས་ཀྱི་མདུན་ན། །གང་ཡང་གནས་པ་མེད་མཐོང་བས། །འཛིན་སྟངས་ངང་གིས་ཞིག་པ་སྟེ། །སྟོང་གསལ་མཁའ་ལ་ལྟ་དང་མཚུངས། །གཉིས་པ་དྲན་མེད་ཧ་ཤང་ལུགས། །མ་དཔྱད་ཙེ་ནེར་བཞག་པ་ཡིས། །ལྷག་མཐོང་གསལ་བའི་ཆ་མེད་པར། །མཚོ་གཏིང་རྡོ་བཞིན་ཐ་མལ་གནས། །དཔེར་ན་ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་པ། །དབུ་མས་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། །གཟུགས་མེད་མེད་པར་མོས་པ་ལྟར། །ཚིག་ཙམ་མཚུངས་པ་འདི་དག་ཀྱང་། །དོན་ལ་མི་མཚུངས་གནམ་ས་བཞིན། །དེ་ལྟར་མཐའ་བཞི་སྤྲོས་བྲལ་ལ། །མཐའ་བཞི་གང་དུའང་མི་འཛིན་ན། །མཐའ་བཞི་ལས་འདས་འཛིན་སྟངས་ཤིག །མེད་པས་འཛིན་སྟངས་མེད་པར་འདོད། །གལ་ཏེ་འཛིན་སྟངས་མེད་ཅེས་པས། །བླུན་པོ་ཁ་ཅིག་དང་པོ་ནས། །ཅིར་མི་འཛིན་པར་ལྷོད་དོ་ལོ། །འགྲོ་ཀུན་ཐ་མལ་ཀློད་ཆེས་པས། །ཁམས་གསུམ་འཁོར་བར་གཏན་འཁྱམས་ན། །ད་དུང་བཀླགས་ཏེ་བསྐུལ་མི་དགོས། །གལ་ཏེ་དེ་དག་མི་ཤེས་བཞིན། །བདག་ཅག་རང་ངོ་ཤེས་ཟེར་ན། །དོན་དམ་རང་ངོ་ཤེས་པ་ལ། །བདེན་སྟོང་ཕུ་ཐག་ཆོད་པ་དགོས། །འཁྲུལ་སྣང་བདག་དང་གཞན་ནོ་ཞེས། །སུས་ཀྱང་ཤེས་ལ་སྒོམ་ཅི་དགོས། །གལ་ཏེ་སེམས་ལ་མདོག་དབྱིབས་དང་། །བྱུང་གནས་འགྲོ་ ས་བརྟག་པའི་ཚེ། །མ་མཐོང་སྟོང་པར་རྟོགས་ཤེ་ན། །ཆོས་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟེ། །འདི་ལའང་གོལ་ས་ཤིན་ཏུ་ཆེ། །སེམས་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པས། །སུས་ཀྱང་མདོག་སོགས་མཐོང་མི་སྲིད། །མ་མཐོང་ཙམ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད། །ངོ་འཕྲོད་སྙམ་ན་ཤིན་ཏུ་གོལ། །ལན་བརྒྱར་བརྟག་ཀྱང་མི་ཡི་མགོར། །ཕྱུགས་ཀྱི་རྭ་ཅོ་མཐོང་མི་སྲིད། །དེ་མ་མཐོང་བས་དེ་སྟོང་པར། །རྟོགས་སོ་ཞེ་ན་སུས་ཀྱང་སླ། །དེས་ན་རིགས་པའི་དཔྱད་པ་དེས། །གནས་ལུགས་ཐིག་པོ་ཞིག་མཐོང་ན། །སེམས་དེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ། །ངོ་བོ་བདེན་མེད་གཏིང་ནས་རིག །དེ་ཚེ་ཐད་ཀའི་ནམ་མཁའ་ལ། །བལྟས་པ་བཞིན་དུ་རང་གི་སེམས། །འགྱུ་བཞིན་པ་ཡང་སྟོང་པ་ཡི། །ངེས་ཤེས་ཁོ་ཐག་ཆོད་པ་དགོས། །ཡང་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི། །མེད་པ་མཁའ་འདྲ་ཞིག་འདུག་གམ། །སྣ་ཚོགས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་ཟེར། །སྐད་ཅིག་མི་སྡོད་གཡོ་བའི་སེམས། །སུ་ལའང་ཡོད་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཞིག །འདུག་པར་སུས་ཀྱང་ངེས་པར་སྨྲ། །དེ་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། །མེད་པའང་མིན་པའི་སེམས་དེ་ནི། །འོད་གསལ་ཆོས་སྐུ་ཡིན་ནོ་ཟེར། །དེས་ཀྱང་ངོ་འཕྲོད་རློམ་པ་བཅས། །ཐོས་པ་མང་པོ་མ་བྱས་ཀྱང་། །གཅིག་ཤེས་ཀུན་གྲོལ་ཤེས་སོ་ལོ། །རྫོགས་ཆེན་ཡོད་མིན་མེད་མིན་ནི། །མཐའ་བཞིའི་སྤྲོས་དང་བྲལ་བ་ཡིན། །ཁྱོད་ཀྱི་འདི་ནི་ལེགས་བརྟགས་ན། །ཡོད་པར་སྨྲ་རུ་མི་བཏུབ་ཅིང་། །མེད་པར་ཡང་ནི་སྨྲར་མེད་པ། །དོན་དུ་ཡོད་མེད་ གཉིས་ཡིན་ནམ། །ཡང་ན་གཉིས་ཀ་མིན་པའི་མུ། །གང་རུང་ཞིག་ལས་མ་འདས་པར། །སེམས་དེ་ཡོད་མིན་མེད་མིན་གྱི། །གཞི་རུ་ཞེ་ལ་བརྣག་ཀྱིན་གདའ། །དེ་ནི་བསམ་མི་ཁྱབ་པའི་བདག །དེ་དང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལས། །དོན་ལ་འདོད་ཚུལ་ཁྱད་པར་མེད། །སེམས་དང་དེ་ལས་གཞན་གྱི་ཆོས། །ཀུན་ཀྱང་བདེན་མེད་ངེས་པའི་སྟེང་། །སྣང་བ་རྟེན་འབྱུང་དུ་ཤར་བས། །ཡིན་མིན་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པ། །མཐའ་བཞིའི་སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་གནད། །གཏད་མེད་ཟང་མ་ཐལ་བྱུང་ངོ་། །འདི་ནི་ཡིན་མིན་གཉིས་བྲལ་ཞེས། །བློ་ཡི་མདུན་ན་འབེན་བཞིན་གནས། །བདག་གཞན་དངོས་འཛིན་འདིར་བརྟེན་ནས། །སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་བརྒྱུད་མར་འཇུག །འདི་དག་ཟློག་པའི་གཉེན་པོ་ནི། །བདག་མེད་པ་ཡི་འཛིན་སྟངས་ཡིན། །དེ་ཡང་མེད་ཚུལ་མ་ཤེས་པར། །མེད་པར་མོས་པས་མི་ཕན་ཏེ། །ཐག་ཁྲར་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་ལ། །སྦྲུལ་མེད་སྙམ་བས་མི་ཕན་ཡང་། །མེད་ཚུལ་མཐོང་ན་སྤང་པ་བཞིན། །དེ་ཕྱིར་དཔྱད་པས་རྟོགས་བྱས་ནས། །དཔྱད་ཙམ་ཉིད་དུ་མི་གཞག་པར། །ཐོག་མེད་དངོས་ཞེན་གོམས་ཆེས་པས། །ཡང་ཡང་འཛིན་སྟངས་བཅས་ཏེ་བསྒོམ། །བདག་མེད་གོམས་པས་བདག་ལྟ་བ། །དྲུང་ནས་འབྱིན་ཕྱིར་འདི་དགོས་ཞེས། །དོན་གཟིགས་དུ་མས་ནན་ཏན་བསྒྲུབས། །དང་པོའི་ལས་ཅན་འཇུག་པའི་སྒོ། །གོལ་འཆུག་མེད་པ་འདི་ཡིན་ན། །དང་པོ་ནས་དེ་སྤོང་ ཞེས་པ། །བདུད་ཀྱི་གསང་ཚིག་བཀྱེ་བ་ཡིན། །འཛིན་སྟངས་དེས་དྲངས་བདེན་སྟོང་ལ། །ངེས་ཤེས་མཆོག་ཏུ་འདྲོངས་བའི་ཚེ། །ད་གདོད་མེད་འཛིན་ཙམ་པོ་ནི། །གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་མ་ཡིན་པས། །སྒྲོ་འདོགས་སོ་གཉིས་བྲལ་བ་ཡི། །སྤྲོས་བྲལ་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་བསྒོམ། །བདེན་སྟོང་ཕུ་ཐག་ཆོད་གྱུར་ནས། །སྟོང་པ་རྟེན་འབྱུང་ཤར་བ་ཡི། །སྣང་སྟོང་ཅིར་ཡང་མི་འཛིན་ལ། །མེ་ཡི་ཁ་ནས་དག་པའི་གསེར། །ཇི་བཞིན་ཡིད་ཆེས་རུང་མོད་ཀྱི། །གཞན་དུ་ཆེས་ཆེར་ཟབ་པའི་གནད། །འཕགས་བོད་མཁས་གྲུབ་ཆེ་རྣམས་ཀྱིས། །ཡུན་རིང་འབད་དེ་རྟོགས་པའི་དོན། །ཀྱེ་མ་བླུན་པོས་ཡུད་ཙམ་ལ། །རྟོགས་པར་སྨྲ་ལ་ཐེ་ཚོམ་གཡོ། །དངོས་གཞི་སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀུན། །ཡོད་མེད་ལས་འདས་དོན་གྱི་གཤིས། །ཡོད་མེད་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་ན། །ཕྱོགས་རེར་འཛིན་པ་སྤྲོས་དང་བཅས། །དེ་ཕྱིར་རིགས་པས་རྣམ་དཔྱད་ཚེ། །ཅིར་ཡང་གྲུབ་པ་མ་མཐོང་བས། །ཅིར་ཡང་འཛིན་པ་ག་ལ་སྐྱེ། །འོན་ཀྱང་མཐའ་བཞིའི
Chinese
于觉知之前， 见无有任何存在， 执持自然消解， 犹如观望虚空澄明。 二者，无念和尚之法， 未经观察置于当下， 无有胜观明晰之分， 如海中之石般庸常安住。 譬如说“一无所有”， 如中观见无所有， 如信奉无色界之“无”， 此等仅是言辞相似， 实则天壤之别不相同。 如是，于离四边戏论者， 不执著于任何四边， 超越四边之执持， 以无有而欲无执持。 若说“无有执持”者， 某些愚人从一开始， 便不执著任何而放松。 众生皆因过于庸常放松， 于三界轮回中恒常漂泊， 无需再次阅读催促。 若彼等不知如是， 却说我等已识自性， 欲识究竟自性者， 须于真性空性彻底决断。 错觉显现“我与他”， 谁人皆知何须修？ 若于心中寻觅颜色形状， 以及生处去处之时， 若谓未见而悟得空性， 此乃甚深之法理。 然于此处亦有极大之错谬。 心非有色之物， 故无人能见颜色等。 仅以未见便谓是空性， 若以为已证悟则大错特错。 纵然百般寻觅，于人头之上， 亦不可能见牛之角。 以未见彼而谓彼为空， 若如是认为则人人皆易。 故以理智之观察， 若能略微窥见实相， 则知此心如幻， 其自性无实从根本上知晓。 彼时如直视虚空， 如是对于自身之心， 于其迁流变动亦是空性， 须生起坚定不移之定解。 又或者，汝之心， 是否如虚空般空无一物？ 又说种种觉知为何物？ 刹那不停留，变动之心， 人人皆有故，觉知之物， 安住乃是人人皆定说。 继而，非有亦非无有之心， 说是光明法身。 彼亦怀有证悟之慢， 虽未多闻， 亦自以为知一即解脱一切。 大圆满之非有非无， 乃是远离四边戏论者。 汝之此
English
Before knowing, Seeing that nothing exists, The clinging naturally dissolves, Like gazing into the clear sky. Secondly, the method of the unmindful Heshang, By placing it unexamined in the present, Without any aspect of clear insight, It remains ordinary like a stone at the bottom of the sea. For example, saying "nothing at all," Like the Madhyamikas seeing nothing, Like believing in the "nothingness" of the formless realm, These are only similar in words, But in meaning, they are as different as heaven and earth. Thus, for those free from the four extremes of elaboration, If you do not cling to any of the four extremes, A clinging that transcends the four extremes, You wish to be without clinging by means of non-existence. If someone says "there is no clinging," Some fools from the very beginning, Relax without clinging to anything. All beings, because of excessive ordinary relaxation, Constantly wander in the three realms of samsara, There is no need to read and urge again. If they do not know this, But say that we have recognized our own nature, To recognize the ultimate nature, It is necessary to have a thorough determination of true emptiness. The illusion appears as "self and other," Who knows it, what need is there for meditation? If, when examining the mind for color, shape, And the place of origin and destination, If you say that you realize emptiness by not seeing it, This is a very profound Dharma principle. However, there is also a great mistake here. The mind is not a material object, Therefore, no one can see colors, etc. Merely by not seeing it, you think it is emptiness, If you think you have realized it, you are greatly mistaken. Even if you search a hundred times, on a human head, You cannot see the horns of a cow. Because you do not see it, you think it is empty, If you think so, it is easy for everyone. Therefore, with that rational examination, If you can see a little bit of the true nature, You will know that this mind is like an illusion, Its nature is unreal, known from the root. At that time, like looking directly at the sky, Likewise, for your own mind, Even its movement is emptiness, You must have unwavering certainty. Or again, is your mind, Like the sky, empty and devoid of anything? What is the various awareness that you speak of? The mind that does not stay for a moment, the moving mind, Since everyone has it, the object of awareness, That it abides is what everyone definitely says. Then, the mind that is neither existent nor non-existent, You say is the clear light Dharmakaya. That also has the arrogance of realization, Although you have not heard much, You also think that knowing one is liberating everything. The non-existence and non-non-existence of Dzogchen, Is that which is free from the elaborations of the four extremes. Your this
Chinese
如果仔细观察，就不能说是存在，也不能说是没有。究竟是存在和不存在两者吗？或者既不是两者中的任何一个？没有超出任何一种情况，心就那样执着于存在非存在、非非存在的根基上。那就是不可思议的自性，它和名称的各种说法，在意义上没有想要的差别。心和除此之外的其他法，全部都确信没有真实性的基础上，显现作为缘起而生起，超越了是与非的思考和言说，是远离四边的戏论的关键，是无所依凭、空荡荡的自然生起。这被称为远离是与非，像目标一样安住在智慧的前面。依靠着我与他人的实执，轮回的河流持续不断地流淌。这些的对治，就是执着于无我。然而，如果不了解不存在的方式，仅仅相信不存在是没有用的。就像把绳子误认为是蛇，认为没有蛇是没有用的，但如果看到了不存在的方式，就像抛弃蛇一样。因此，通过分析来理解，不要仅仅停留在分析上，因为无始以来的实执已经非常习惯，所以要反复地带着执着的方式进行修习。通过习惯无我，为了从根源上拔除我见，所以需要这样做。许多见到实义的人都殷勤地劝诫。对于初学者来说，这是进入的门户，如果没有错误，这就是正道。如果一开始就抛弃它，那就是魔鬼散布的秘密咒语。当这种执着引导对真实空性的坚定信念时，仅仅是执着于不存在，并不是最终的实相，所以要修习远离一切戏论的、远离二取的大空性。在彻底确定真实空性之后，空性显现为缘起，对任何事物都不执着，就像从火中提炼出来的纯金一样，可以完全信任。否则，这是非常深奥的关键，是印度和西藏的大学者们长期努力才证悟的意义。唉，愚蠢的人却在瞬间说自己证悟了，对此我感到怀疑。正行是，显现和存在、轮回和涅槃的一切，都超越了存在和不存在的意义的自性。如果存在和不存在任何事物都不成立，那么执着于任何一方都是戏论。因此，当用理智进行分析时，因为没有看到任何事物成立，又怎么会产生对任何事物的执着呢？然而，四边
English
If you examine it carefully, you cannot say it exists, and you cannot say it does not exist. Is it ultimately both existence and non-existence? Or is it neither of the two? Without exceeding any of these possibilities, the mind clings to the basis of existence and non-existence, neither existence nor non-existence. That is the inconceivable self-nature, and it and the various ways of naming it, in meaning, there is no difference in what is desired. The mind and other dharmas besides it, all are based on the certainty of no truth, appearance arises as dependent origination, transcending the thought and speech of yes and no, it is the key to being free from the four extremes of elaboration, it is the unattached, empty, natural arising. This is called being free from yes and no, it abides like a target in front of the mind. Relying on the clinging to self and other as real, the river of samsara flows continuously. The antidote to these is the clinging to no-self. However, if you do not understand the way of non-existence, it is useless to merely believe in non-existence. Just like mistaking a rope for a snake, thinking there is no snake is useless, but if you see the way of non-existence, it is like discarding the snake. Therefore, understand through analysis, do not just stop at analysis, because the clinging to reality since beginningless time has become very habitual, so repeatedly practice with the way of clinging. By becoming accustomed to no-self, in order to uproot the view of self from the root, it is necessary to do this. Many who have seen the real meaning diligently exhort. For beginners, this is the gateway to enter, if there is no mistake, this is the right path. If you abandon it from the beginning, that is the secret mantra spread by the devil. When this clinging leads to a firm belief in true emptiness, merely clinging to non-existence is not the ultimate reality, so practice the great emptiness that is free from all elaboration, free from the two graspers. After thoroughly determining true emptiness, emptiness arises as dependent origination, do not cling to anything that appears empty, just like pure gold refined from fire, it can be completely trusted. Otherwise, this is a very profound key, it is the meaning that the great scholars and accomplished ones of India and Tibet have realized after long efforts. Alas, foolish people say they have realized it in an instant, I doubt this. The main practice is, all of appearance and existence, samsara and nirvana, are the self-nature of the meaning that transcends existence and non-existence. If existence and non-existence do not establish anything, then clinging to any one side is elaboration. Therefore, when analyzing with reason, because nothing is seen to be established, how can clinging to anything arise? However, the four extremes