Tibetan
དུས་ན་གཞན་དྲིང་ལ་འཇོག་པ་དང་མི་འཇོག་པས་སོ། །དབང་པོས་བྱས་པ་ནི་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་གཉིས་ཏེ། གཉིས་ཀ་ལ་གཉིས་ཀ་ཡོད་ཀྱང་དད་པས་མོས་པ་ལྷག་པར་དང་། ཤེས་རབ་ལྷག་པར་ཡོད་པས་དབང་པོ་རྟུལ་རྣོན་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་འཇུག་གིས་བྱས་པ་ལྔ་པ་སྟེ། འགོག་སྙོམས་ལུས་ ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ནུས་པས་སོ། །ཉོན་མོངས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་བྱས་པ་དྲུག་པ་སྟེ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྙོམས་འཇུག་དང་རྣམ་གྲོལ་གཉིས་ཀས་བྱས་པ་བདུན་པ་སྟེ། ཏིང་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྙོམས་འཇུག་དང་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་ཆ་གཉིས་ཀ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་བཞག་པའོ། །གཉིས་པ་དྲུག་ཏུ་བསྡུ་བ་ནི། དེ་དག་མིང་གི་སྒོ་ནས་བདུན་ཡིན་ཀྱང་རྫས་སུ་ནི་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར་དབང་པོ་རྣོན་རྟུལ་གྱི་རིམ་པར་མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་པའི་ལམ་གསུམ་ལ་དད་པའི་རྗེས་འབྲང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་། དད་མོས་མཐོང་ཐོབ་དང་། དུས་སྦྱོར་མི་སྦྱོར་གྱི་བར་གཉིས་གཉིས་ཏེ་དྲུག་གོ །ཕྱི་མ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་ཕྱི་མ་གཉིས་སུ་འདུ་བས་སོ། །དེ་དག་ལ་དབང་པོ་རིགས་རྟེན་སོགས་ཀྱིས་དབྱེ་ན་མང་ངོ་། །གཉིས་པ་རྣམ་གྲོལ་གཉིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ནི། གང་ཞིག་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པ་ནི། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་སྒྲིབ་དང་། ཏིང་འཛིན་གྱིས་རྣམ་ཐར་གྱི་སྒྲིབ་པ་གདམས་ངག་བརྗེད་སོགས་ལྔ་དང་། བསམ་གཟུགས་སོ་སོའི་སྙོམས་པར་འཇུག་མི་ནུས་པ་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་དང་གཉིས་སྤངས་བས་སོ། །མི་ལྕོགས་མེད་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་འབའ་ཞིག་ལས་གྲོལ་བ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་ གྲོལ་བ་ལས་ཅིག་ཤོས་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ཡང་གཉིས་སུ་བསྡུ་ན་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཤེས་སྒྲིབ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་གྲོལ་གཅིག་གྲོལ་དེ་ལ་དགྲ་བཅོམ་རྒྱན་ཅན་དང་རྒྱན་མེད་ཟེར་རོ། །གསུམ་པ་ཞར་བྱུང་དུ་སློབ་མི་སློབ་དེ་དག་གང་གིས་རྫོགས་དཔྱད་པ་ནི། སྙོམས་འཇུག་གིས་སློབ་པ་རྫོགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་ལུས་མངོན་བྱེད། དབང་པོ་རྫོགས་པ་མཐོང་ཐོབ། འབྲས་བུས་རྫོགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སློབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོ་ལས། འདི་ལ་གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་ལྔ་སྤངས་ཏེ། །མི་འཕྲོག་ཆོས་ལྡན་སློབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས། །ཞེས་ཉོན་མོངས་ལྔ། ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་ལྔ་སྟེ་སྤངས་པས་འབྲས་བུ་རྫོགས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བསླབ་པ་མི་འཕྲོག་པ་ནི་མཐོང་ཐོབ་ཡིན་པས་དབང་པོས་རྫོགས་པ་དང་། མཐོང་ཆོས་བདེར་གནས་འགོག་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་བྱེད་དང་ལྡན་པ་ནི་སྙོམས་འཇུག་གིས་སོ། །དེས་ན་དབང་སྙོམས་གཉིས་དང་སྙོམས་འཇུག་ཁོ་ནས་རྫོགས་པ་མི་སྲིད་ལ། གཞན་རེ་རེ་གཉིས་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པ་ཅི་རིགས་སྦྱར་རོ། །དབང་པོ་ཁོ་ནས་རྫོགས་པ་ནི་མཐོང་ཐོབ་ཆགས་བཅས་འཕགས་པའོ། །དབང་པོ་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་ཀྱིས་མི་སློབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། འབྲས་བུ་མ་རྫོགས་པའི་མི་སློབ་པ་མི་སྲིད་པས་དེ་མ་བཤད་ལ། དབང་པོས་རྫོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་དུས་དང་མི་སྦྱོར་རོ། །སྙོམས་འཇུག་གིས་ རྫོགས་པ་དུས་སྦྱོར་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་གྲོལ་བའོ། །དབང་སྙོམས་གཉིས་ཀས་རྫོགས་པ་གཉིས་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་དུས་མི་སྦྱོར་རོ། །འདིས་ནི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་སློབ་མི་སློབ་གཉིས་སུ་བསྡུས་ལ། དེ་དེའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚང་བར་བྱེད་པ་ཅི་ཡིན་བརྟགས་པ་སྟེ། སློབ་དང་མི་སློབ་པའི་དབྱེ་བ་ཅི་རིགས་པ་དེ་དག་གིས་བྱས་པས་སོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་དེ་དག་རྫོགས་བྱེད་ཚང་དགོས་ལ་རེ་རེ་གཉིས་སོགས་ཀྱིས་རྫོགས་པ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པའོ། །བཞི་པ་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་ལམ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ། སྤྱི་བྱེ་བྲག །སྐབས་སུ་བབས་པའི་དོན་གཞན་བཤད་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ་དངོས་དང་ཞར་བྱུང་གཉིས། དང་པོ། དེ་ཡང་ལམ་ལ། འདས། མ་འདས་ལམ། མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་ལམ། སྦྱོར་བ་བར་ཆད་མེད་ལམ། རྣམ་གྲོལ་ལམ། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཞེས་མང་པོ་ཞིག་བཤད་པ་དེ་དག་བསྡུ་ན་དུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། མདོར་ན་ལམ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །ཁྱད་པར་ཅན་དང་རྣམ་གྲོལ་དང་། །བར་ཆད་མེད་དང་སྦྱོར་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པ་འདོན་པ་བསྒྱུར་ཏེ། སྦྱོར་དང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། །རྣམ་གྲོལ་ལམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་བཞིར་རིགས་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུའོ། །གཉིས་པ་སྒྲིབ་པ་ལ་དངོས་སུ་གནོད་པ་བྱེད་པའོ། །གསུམ་པ་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བ་དང་པོར་སྐྱེས་པའོ། །བཞི་པ་དེ་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་སྟེ། དེ་ཡང་མཐོང་ལམ་ལྟ་བུ་ལ་དཔེར་བརྗོད་ན། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམས་ དང་། བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། བསྒོམ་ལམ་རྣམས་རིམ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཁང་བཟང་དུ་འགྲོ་ཕྱིར་ལམ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་དེ
Chinese
在时间上，取决于是否考虑其他因素。从根基的角度来说，是第三和第四种，虽然两者都各有两种，但由于信的倾向更为突出，以及智慧更为突出，因此为了区分根基的钝利。从等持的角度来说，是第五种，因为能够以身体现证灭尽定。从烦恼中解脱的角度来说，是第六种，因为通过证悟无我的智慧，从三界的烦恼中解脱出来。等持和解脱两者共同作用是第七种，因为凭借禅定和智慧的力量，从等持和烦恼障两方面都解脱出来而安立。第二，归纳为六种：虽然从名称的角度来说是七种，但实际上是六种，即按照根基钝利的顺序，见道、修道、无学道这三种道，有信随行者、法随行者、以信解脱的见道者，以及时解脱与非时解脱之间，各有两种，所以是六种。分为后三种，是因为后两者可以归为两种。如果从根基、种姓等方面来区分，则会更多。第二，详细解释两种解脱：任何依靠正禅而获得灭尽定者，是从两方面都解脱的，即智慧解脱烦恼障，禅定解脱五种解脱之障，如忘失教言等，以及无法入定于各个禅定，即等持之障，因为舍弃了两者。依靠无与伦比的智慧，仅仅从三界的烦恼障中解脱出来，那就是智慧解脱，因为是从两方面都解脱的其中之一。如果将此二者归纳为二，那么等持之障就是智障。二解脱和一解脱被称为有饰阿罗汉和无饰阿罗汉。第三，顺便考察这些有学和无学是通过什么来圆满的：通过等持圆满有学的是不还果的身证者，通过根基圆满的是见道者，通过果圆满的是安住于不还果者。因此，这三种法被称为圆满有学，如经中所说：在此，任何舍弃五种烦恼者。
English
In terms of time, it depends on whether or not other factors are considered. From the perspective of faculties, there are the third and fourth types, although both have two aspects, due to the greater inclination of faith and the greater prominence of wisdom, hence the distinction between dull and sharp faculties. From the perspective of meditative absorption, there is the fifth type, because one is able to directly realize the cessation attainment with the body. From the perspective of liberation from afflictions, there is the sixth type, because through the wisdom that realizes selflessness, one is liberated from the afflictions of the three realms. The combination of meditative absorption and liberation is the seventh type, because it is established that one is liberated from both aspects of meditative absorption and afflictive obscurations through the power of concentration and wisdom. Second, the condensation into six types: Although they are seven in name, they are actually six, namely, in the order of sharp and dull faculties, the three paths of seeing, cultivation, and no more learning, there are the faith-follower, the dharma-follower, the seeing-attainer liberated by faith, and between timely and untimely liberation, there are two of each, so there are six. The latter three are divided because the latter two are condensed into two. If they are distinguished by faculties, lineage, etc., there will be more. Second, the detailed explanation of the two liberations: Whoever obtains the cessation attainment based on actual meditative concentration is liberated from both aspects, namely, wisdom liberates from afflictive obscurations, and concentration liberates from the obscurations of liberation, such as forgetting instructions, etc., and the inability to enter into the meditative absorption of each of the formless realms, which is the obscuration of meditative absorption, because both are abandoned. The wisdom that relies on the invincible liberates only from the afflictive obscurations of the three realms, and that is liberation by wisdom, because it is one of the two aspects of liberation. If these two are condensed into two, then the obscuration of meditative absorption is the obscuration of knowledge. The two liberations and the one liberation are called the adorned Arhat and the unadorned Arhat. Third, incidentally examining by what these learners and non-learners are perfected: The learner who is perfected by meditative absorption is the body-witnesser who does not return, the one who is perfected by faculties is the seeing-attainer, and the one who is perfected by the result is the one who abides in the result of not returning. Therefore, these three dharmas are called the complete learner, as it is said in the sutra: "Here, whoever has abandoned the five afflictions."
Chinese
不夺法具足学道者，如是五种烦恼，以及最后的五种顺品，断除即果位圆满。他人不夺所学，乃见道位所得，故由根圆满。见法乐住之灭，与身之现证相应，乃由等持。因此，仅凭根与等持二者，以及仅凭等持，不可能圆满。其他各自以一、二、三种方式圆满，应酌情搭配。仅由根圆满者，乃见道位之具贪著圣者。由根与等持二者，可令无学道圆满，因无未圆满果位之无学道，故未述说。由根圆满者，智慧解脱不与时俱解脱相连。由等持圆满者，从时俱解脱二者之分中解脱。由根与等持二者圆满者，从二分中解脱，不与时俱解脱相连。此乃将一切有情归纳为有学与无学二者，并考察何者能令彼等之法完全具足，乃由有学与无学之种种差别所致。所谓圆满，乃彼等圆满之因必须具足，而各自以一、二等圆满，乃举例说明。第四，于真实显现证悟之道自性中，有总说、别说，以及与当前话题相关的其他阐述三种。初者有正说与顺带二者。初者，于道中，有已逝之道、未逝之道、见道、修道、无学道、加行道、无间道、解脱道、殊胜道等诸多说法，若归纳之，有几种？总而言之，道有四种，即殊胜、解脱、无间与加行。此乃摘录并翻译，应理解为加行道、无间道、解脱道与殊胜道四种。初者乃无间道之因。二者乃对障碍直接造成损害者。三者乃从障碍中解脱后初次生起者。四者乃此后之解脱道。若以见道为例，则决择分之顺品，以及八忍与诸识，以及修道等依次是也。其中，前二者为前往解脱之殿堂之道，后二者乃彼
English
The complete training of one who possesses the Dharma and cannot be robbed. Thus, the five afflictions and the five final concordant factors are abandoned, resulting in the completion of the fruit. That which cannot be robbed of what has been learned is obtained through the path of seeing, and is therefore completed by the faculty. The cessation of dwelling in bliss of the seen Dharma, which is associated with the manifestation of the body, is through meditative absorption. Therefore, it is impossible to be completed by the two, faculty and absorption, or by absorption alone. Others are completed by one, two, or three factors as appropriate. Completion by the faculty alone is the noble one with attachment who has attained the path of seeing. The two, faculty and meditative absorption, completely perfect the path of no more learning, but since there is no path of no more learning that has not perfected its fruit, it is not discussed. Completion by the faculty, wisdom liberation, is not associated with the liberation in due time. Completion by meditative absorption is liberation from both aspects of liberation in due time. Completion by both faculty and absorption is liberation from both aspects, and is not associated with liberation in due time. This summarizes all beings into two categories, those who are learning and those who are not, and examines what makes their Dharma complete. This is done by the various distinctions between those who are learning and those who are not. Completion means that the causes of their completion must be complete, while completion by one or two factors is illustrated by examples. Fourth, in the nature of the path of direct realization of truth, there are three aspects: general, specific, and other explanations relevant to the occasion. The first has two aspects: direct and incidental. First, regarding the path, there are many statements such as the past path, the non-past path, the path of seeing, the path of meditation, the path of no more learning, the path of application, the path of no interval, the path of liberation, and the special path. If these are summarized, how many are there? In short, there are four paths: special, liberation, no interval, and application. This is an excerpt and translation, and should be understood as the four paths: application, no interval, liberation, and special. The first is the cause of the path of no interval. The second is what directly harms the obscurations. The third is the first to arise after being liberated from the obscurations. The fourth is the path of liberation from then on. If we take the path of seeing as an example, then the concordant factors of ascertainment, the eight acceptances and the knowledges, and the paths of meditation are in order. Among these, the first two are the path to go to the palace of liberation, and the latter two are that.