Tibetan
ལམ་དང་གང་ཟག་བསྟན་པ། ལམ་དང་གང་ཟག་བསྟན་པ། ༈ གཉིས་པ་བླང་བྱ་རྣམ་བྱང་ཕྱོགས་ལ། རྒྱུ་ལམ་བདེན་དང་། འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་གནས་དང་མིང་གཉིས། དང་པོ་ལ། དམིགས་ཡུལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ། བདེན་པ་ མངོན་རྟོགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག །མངོན་རྟོགས་ཀྱི་ལམ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་བཞི་ལས། དང་པོ་ལ། མཚམས་སྦྱར་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་ཅན་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་དང་། ཡུལ་བདེན་པ་དངོས་སུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་དང་། མཐོང་དོན་བསྒོམ་པ་ལས་ཉོན་མོངས་རྣམས་སྤངས་པའོ། །ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་ལམ་ཟག་བཅས་ཀྱི་བསམ་གཟུགས་ལ་ཟག་པ་རྒྱས་པ་དང་། འདས་པའི་བསྒོམ་ལམ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་བདེན་པ་མཐོང་དོན་གོམས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཟག་པ་རྒྱས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བ་ཡི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པའོ། །གཉིས་པ་ལ། སྤྱི་བྱེ་བྲག་ཞར་བྱུང་གསུམ། དང་པོ་ལ་བསྟན་བཤད་གོ་རིམ་གསུམ། དང་པོ། མཐོང་བ་དང་གོམས་བྱའི་བདེན་པ་དག་ནི་བཞིར་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་དང་། ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་སྟེ་བཞིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་པས་བདེན་བཞི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་འདིར་གནས་དང་པོར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འགྲེལ་བ་ལས་བྱུང་ངོ་། །གསུམ་པ། བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་ལྟར་ན་བདེན་པ་དེ་དག་དང་པོ་ནི་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གོ་རིམ་བཞིན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྒྱུད་ལ་མཐོང་ལམ་དུ་སྐྱེ་ཚུལ་ཏེ་རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ནད་ནི་ཤེས་བྱ་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྤང་བྱ་ལ། །བདེར་གནས་ཐོབ་བྱ་སྨན་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ལྟར། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་དེ་འགོག་པ་དང་དེ་བཞིན་ལམ། །ཤེས་བྱ་སྤང་བྱ་རེག་པར་བྱ་ཞིང་བསྟེན་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཐོང་ལམ་དུ་དེ་ལྟར་ ཡིན་པ་དེས། ཚོགས་སྦྱོར་དུ་ཡང་དེ་ལྟར་གསལ་སྣང་སྐྱེ་བར་ངེས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ནི། མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སོགས་འཕགས་པའི་ངོར་བདེན་གྱི་བྱིས་པའི་ངོར་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་ངོ་། །དེས་ན་འདིར་ཟག་བཅས་འབྲས་བུའི་ཆ་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒྱུ་གྱུར་ཆ་ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་འདུས་མ་བྱས་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་དང་། ལམ་ཟག་མེད་འདུས་བྱས་མཐོང་སྒོམ་
Chinese
道路和补特伽罗的开示 道路和补特伽罗的开示 ༈ 第二，在所应取之清净方面，分为因道谛和果智的解说。第一部分分为处所和名称两方面。第一方面包括：所缘境圣谛，证悟谛的次第，安住于证悟谛的补特伽罗，以及证悟道的自性等四部分。第一部分包括：以连接方式开示有境道之自性，以及真实宣说境谛两部分。第一，现见谛，以及从修习所见之义中舍弃诸烦恼。如是所说，修道有有漏和无漏两种。世间修道，有漏之三摩地增长有漏；出世间修道，具有谛之相，修习谛之所见义，则不增长有漏。名为见道者，唯一是无漏。第二部分分为总说、别说和顺带产生的三方面。第一部分分为开示、解说和次第三方面。第一，所见和所修之谛，在经和论中也宣说了四种。第二，什么是四种呢？即苦谛、苦集谛、苦灭谛和道圣谛。如是，以“如是”表示四谛的自性，如此处第一处所说。第三，如刚所说，那么这些谛最初是如何以证悟的次第来开示的呢？也就是在相续中产生见道的方式，如《宝性论》中所说：如病应知，病因应断，安乐应得，药应服。苦、因、灭、道亦如是，应知、应断、应证、应修。见道中如是，在资粮道和加行道中也必定如此生起明相。为何称为圣谛呢？因为无常、痛苦等在圣者面前是真实的，而在凡夫面前则并非如此，而是颠倒的。因此，此处有漏果之部分是苦谛，因之部分是集谛，灭谛是非复合的择灭，道是无漏的复合见修。
English
Explanation of the Path and the Individual Explanation of the Path and the Individual ༈ Secondly, in the aspect of what should be taken, the purification, there are two explanations: the causal path, the truth, and the resultant wisdom. The first part is divided into two aspects: location and name. The first aspect includes: the object of focus, the noble truths; the order of realizing the truths; the individual who abides in the realization of the truths; and the nature of the path of realization, etc., in four parts. The first part includes: showing the nature of the path with an object by way of connection, and actually explaining the object, the truth, in two parts. First, seeing the truth directly, and abandoning all afflictions from meditating on the meaning of what is seen. As it is said, the path of meditation has two aspects: contaminated and uncontaminated. Worldly meditation, the contaminated samadhi, increases contamination; transcendental meditation, with the aspect of truth, practicing the meaning of seeing the truth, does not increase contamination. The path called the path of seeing is solely uncontaminated. The second part is divided into three aspects: general, specific, and incidental. The first part is divided into three aspects: exposition, explanation, and order. First, the truths to be seen and practiced are also explained as four in the sutras and treatises. Second, what are the four? They are the truth of suffering, the truth of the origin of suffering, the truth of the cessation of suffering, and the truth of the noble path. Thus, "thus" indicates that the nature of the four truths is as stated in the first location here, according to the commentary. Third, as just explained, how are these truths initially shown in the order of realization? That is, how the path of seeing arises in the continuum, as stated in the Uttaratantra: Like a disease should be known, the cause of the disease should be abandoned, happiness should be attained, and medicine should be taken. Suffering, its cause, its cessation, and the path are likewise to be known, abandoned, realized, and cultivated. It is certain that in the path of seeing, the clear appearance also arises in the same way in the accumulation and application stages. Why is it called the noble truth? Because impermanence, suffering, etc., are true in the eyes of the noble ones, but not so in the eyes of children, but are seen as reversed. Therefore, here, the part of the contaminated result is the truth of suffering, the part of the cause is the truth of origin, the truth of cessation is the non-composite cessation by discrimination, and the path is the uncontaminated composite seeing and meditation.
Tibetan
མི་སློབ་ལམ་གསུམ་མོ། །སྡུག་ཀུན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་མིང་གི་སྒོ་ནས་ཡིན་པས་རྫས་སུ་བྱེ་བྲག་མེད་ལ། འགོག་ལམ་ལ་ནི་རྫས་སུ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་དང་པོ་གཉིས་ཁྱབ་མཉམ་ཡིན་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ་སྡུག་བདེན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ནི། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཚོར་ཕུང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡིད་འོང་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཟག་བཅས་རྣམས་ཀྱང་ཚོར་རྐྱང་མིན་ཏེ་དེའི་དབང་གིས་མྱོང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལའང་ཡིད་འོང་སོགས་ཀྱི་མིང་ཐོབ་སྟེ། དམིགས་མཚུངས་བདག་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་བཟུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་པོ་ཅི་རིགས་དང་མི་ལྡན་པ་མེད་པས་ཟག་བཅས་མ་ལུས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ཡང་ཡིད་འོང་ནི་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ཉིད་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལ། ཡིད་མི་འོང་ངོ་བོ་གནོད་ པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་གཉིས་ཀ་བཏང་སྙོམས་འདུ་བྱེད་ཁོ་ནའོ། །འདུ་བྱེད་ནི་ལས་ཉོན་གྱི་གཞན་དབང་ཅན་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་སོ། །ཡང་ན་ཅི་རིགས་ཞེས་པ། འདོད་པ་ན་གསུམ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་མན་ཆད་གཉིས་དང་། དེ་ཡན་ཆད་འདུ་བྱེད་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཟེར། གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་ན་ལམ་བདེན་ཡང་དེར་ཐལ་ཟེར་ན་མིན་ཏེ། ལམ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འགག་པའི་བདེ་བ་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་ཟག་མེད་ཡིན་ལ་ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་ལྡོག་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས། ལག་མཐིལ་སྤུ་ཉག་གཅིག་འདུག་པ། །མི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་རྟོགས་ལ། །དེ་ཉིད་མིག་ཏུ་སོང་ན་ནི། །མི་དགའ་བ་དང་གནོད་བསྐྱེད་ལྟར། །བྱིས་པ་ལག་མཐིལ་འདྲ་བ་ཡིས། །འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་སྤུ་མི་རྟོགས། །འཕགས་པ་མིག་དང་འདྲ་བ་ནི། །དེ་ཡིས་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ཀྱང་འབྱུང་། །ཞེས་པ་ལྟར་འཕགས་པ་རྣམས་སྲིད་རྩེ་དག་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློ་འཇུག་པ་དེ་ལྟར། བྱིས་པ་རྣམས་མནར་མེད་ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློ་མི་འཇུག་གོ །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དུ་མི་འཐད་དེ། །བདེ་བའང་ཡོད་པས་སོ་ཟེར་ན། ཁ་ཅིག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པ
Chinese
是不学道的三种道。痛苦和一切都是从因果的名称的角度来说的，所以在实体上没有差别。但在灭道上，在实体上也是存在的。如是说。因此，据说前两者是周遍相等的。第二，详细解释痛苦的真谛是：如果痛苦是受蕴的一个方面，那么如何说一切有漏都是痛苦的真谛呢？令人愉悦的感受是快乐，不令人愉悦的感受是痛苦，除了这两者之外，舍受的有漏事物也不是单纯的感受，而是因为感受的缘故，在所经历的行蕴上也会获得令人愉悦等的名称。所有对境相同的自缘都被包括在内。这样一来，这些有漏的事物本身，因为具有苦苦等三种痛苦的自性，所以是痛苦。也就是说，因为没有不具备三种痛苦中的任何一种，所以一切有漏都是痛苦。也就是说，令人愉悦的是变化，而这本身是由因缘所造作的，因此行蕴也是痛苦。不令人愉悦的自性是损害的自性，所以是痛苦。行蕴二者都是舍受，仅仅是行蕴而已。行蕴是业和烦恼的自在，与圣者们不一致，是刹那性的。或者说，所谓“任何一种”，在欲界有三种，在三禅以下有两种，在三禅以上只有一种行蕴。如果仅仅因为无常就变成痛苦，那么道谛也会变成那样，如果这样说，那是不对的。道是引导一切痛苦止息的安乐之因，是无漏的，而另一方则与此相反。因此，导师说：手掌中有一根细毛，人们不会注意到它。但如果它进入眼睛，就会像不愉快和造成伤害一样。孩子们像手掌一样，不会注意到行蕴的痛苦像毛发一样。圣者像眼睛一样，因此会非常不愉快。如是说，就像圣者们在有顶天等处产生痛苦的念头一样，孩子们在地狱中也不会产生那样的痛苦念头。如是说。一切有漏都不应是痛苦，因为也有快乐。如果这样说，有些人认为是痛苦的因果
English
There are three paths of non-learners. Suffering and everything else are from the perspective of the names of cause and effect, so there is no difference in substance. But in cessation and path, there is also substance. Thus it is said. Therefore, it is said that the first two are coextensive. Second, the detailed explanation of the truth of suffering is: If suffering is one aspect of the feeling aggregate, then how can all contaminated things be the truth of suffering? Pleasant feelings are happiness, unpleasant feelings are suffering, and other neutral contaminated things are not just feelings, but because of the feeling, the formations experienced also get names like pleasant etc. All the self-causes with the same object are included. In this way, those contaminated things themselves are suffering because they have the nature of three sufferings such as the suffering of suffering. That is, because there is nothing that does not have any of the three sufferings, all contaminated things are suffering. That is, what is pleasant is change, and that itself is created by conditions, so formations are also suffering. The nature of what is unpleasant is the nature of harm, so it is suffering. Both formations are neutral feeling, just formations. Formations are dependent on karma and afflictions, inconsistent with the noble ones, and momentary. Or, what is called "any kind", there are three in the desire realm, two below the third dhyana, and only one formation above the third dhyana. If it becomes suffering just because of impermanence, then the path truth will also become like that, if you say that, it is not right. The path is the cause of leading to the happiness of the cessation of all suffering, it is uncontaminated, and the other side is the opposite of this. Therefore, the teacher said: There is a single hair in the palm of the hand, people do not notice it. But if it goes into the eye, it is like unpleasant and causing harm. Children are like the palm of the hand, they do not notice the suffering of formations like hair. The noble ones are like the eye, so it is very unpleasant. As it is said, just as the noble ones have thoughts of suffering in the peak of existence etc., children do not have such thoughts of suffering even in hell. Thus it is said. All contaminated things should not be suffering, because there is also happiness. If you say that, some people think it is the cause and effect of suffering.